ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 8.6.2021
COM(2021) 295 final
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
σχετικά με τα αποτελέσματα του πιλοτικού έργου του Συστήματος Πληροφόρησης για την Εσωτερική Αγορά (IMI) στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου
Πίνακας περιεχομένων
1.
Εισαγωγή
2.
Γενικές πληροφορίες για το IMI
3.
Το πεδίο εφαρμογής του πιλοτικού έργου - Νομικές διατάξεις που υποστηρίζονται από το IMI
4.
Προετοιμασία και δρομολόγηση του πιλοτικού έργου
5.
Οι αρμόδιες αρχές
6.
Η χρήση του ΙΜΙ κατά τη διάρκεια του πιλοτικού έργου
7.
Παρατηρήσεις κρατών μελών
8.
Προστασία δεδομένων
9.
Μεταφραστικές λειτουργικότητες
10.
Συμπέρασμα
Η παρούσα έκθεση καλύπτει τα αποτελέσματα του πιλοτικού έργου για τη χρήση του Συστήματος Πληροφόρησης για την Εσωτερική Αγορά (ΙΜΙ) που αποσκοπεί στην υποστήριξη της διοικητικής συνεργασίας δυνάμει του άρθρου 3 της οδηγίας 2000/31/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (η οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο). Η έκθεση βασίζεται στο άρθρο 4 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1024/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (κανονισμός IMI). Σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο, η Επιτροπή πρέπει να υποβάλλει αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του πιλοτικού έργου, συμπεριλαμβανομένων των θεμάτων προστασίας δεδομένων και των αποτελεσματικών μεταφραστικών λειτουργικοτήτων, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο. Ως εκ τούτου, σκοπός της παρούσας έκθεσης είναι να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα του πιλοτικού έργου σχετικά με τη χρήση του IMI για την τεχνική εφαρμογή της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των εθνικών αρχών και της Επιτροπής. Σκοπός της έκθεσης είναι η προσθήκη της εν λόγω αξιολόγησης στο πλαίσιο του μηχανισμού διοικητικής συνεργασίας που προβλέπεται στο άρθρο 3 της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Στην παρούσα έκθεση δεν αξιολογείται η συνολική λειτουργία του συστήματος διοικητικής συνεργασίας που προβλέπεται στο εν λόγω άρθρο και που αποτέλεσε αντικείμενο ειδικής αξιολόγησης στην έκθεση αξιολόγησης σχετικά με την οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Ομοίως, η έκθεση δεν συνδέεται με τον ειδικό μηχανισμό διοικητικής συνεργασίας που αφορά τους παρόχους ενδιάμεσων υπηρεσιών, όπως προτείνεται στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες, η οποία –μόλις θεσπιστεί– θα εφαρμόζεται ειδικά για την επιβολή αυτών των εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την παροχή ενδιάμεσων υπηρεσιών στην εσωτερική αγορά.
Το IMI δημιουργήθηκε με τον κανονισμό ΙΜΙ και αναπτύχθηκε από την Επιτροπή σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη (το σύστημα χρησιμοποιείται και από τις χώρες του ΕΟΧ: Νορβηγία, Ισλανδία και Λιχτενστάιν). Πρόκειται για ένα ασφαλές, πολυγλωσσικό και ευέλικτο εργαλείο της τεχνολογίας των πληροφοριών. Επίσης, είναι φιλικό προς τον χρήστη και συμμορφώνεται με τους κανόνες για την προστασία των δεδομένων. Το ΙΜΙ αποτελεί άλλωστε την πρώτη επιλογή για πολλές πρωτοβουλίες της εσωτερικής αγοράς στις οποίες χρησιμοποιούνται συστήματα για τη διοικητική συνεργασία. Το ΙΜΙ βοηθά τις αρχές να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους για τη διασυνοριακή διοικητική συνεργασία σε πολλούς τομείς της πολιτικής της ενιαίας αγοράς και υποστηρίζει επί του παρόντος διαδικασίες διοικητικής συνεργασίας σε 17 διαφορετικούς τομείς πολιτικής. Έως τον Ιανουάριο του 2021 είχαν καταχωριστεί στο σύστημα και συνεργάζονταν μεταξύ τους περισσότερες από 12 000 δημόσιες αρχές. Το ΙΜΙ επιδέχεται προσαρμογές, με μικρή ή καμία προσπάθεια προγραμματισμού, ώστε να υποστηρίζει και άλλους τομείς πολιτικής. Έχει επιτύχει να εκσυγχρονίσει τη διασυνοριακή διοικητική συνεργασία και να διασφαλίσει τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς στην πράξη. Μολονότι οι τελικοί χρήστες του συστήματος είναι οι εθνικές δημόσιες αρχές, αυτοί που ωφελούνται από αυτήν τη βελτιωμένη συνεργασία είναι οι επιχειρήσεις και οι πολίτες.
Το IMI μπορεί να χρησιμοποιείται σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ: το περιεχόμενο, οι ερωτήσεις, οι απαντήσεις, τα μηνύματα και τα πεδία των εντύπων που παρέχονται σε τυποποιημένη μορφή είναι στο σύνολό τους προμεταφρασμένα. Επιπλέον, παρέχεται η δυνατότητα αυτόματης μετάφρασης των πληροφοριών που συμπληρώνονται στα πεδία «ελεύθερου κείμενου» (οι χρήστες μπορούν να πληκτρολογούν απευθείας το κείμενό τους αντί να επιλέγουν μία απάντηση από συγκεκριμένο αριθμό απαντήσεων). Το σύστημα είναι ευέλικτο και μπορεί να εξυπηρετεί οποιαδήποτε διοικητική δομή: τις κεντρικές δομές, τις πλήρως αποκεντρωμένες δομές η τις δομές με οποιαδήποτε ενδιάμεση μορφή. Η ανταλλαγή πληροφοριών μέσω του ΙΜΙ είναι απολύτως ασφαλής και η προστασία των δεδομένων εξασφαλισμένη. Επιπλέον, όλοι οι χρήστες μπορούν να απευθύνονται στο υπάρχον δίκτυο των εθνικών συντονιστών ΙΜΙ για θέματα κατάρτισης και υποστήριξης. Η χρήση του συστήματος δεν επιβαρύνει το κόστος λειτουργίας των συστημάτων ΤΠ των κρατών μελών και των χωρών του ΕΟΧ. Όλα τα πιλοτικά έργα του IMI, μεταξύ αυτών και το πιλοτικό έργο για το ηλεκτρονικό εμπόριο, υποβάλλονται σε αξιολόγηση.
Ως γενική διάταξη, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού ΙΜΙ, η Επιτροπή δύναται να εκτελεί πιλοτικά έργα προκειμένου να αξιολογεί την αποτελεσματικότητα του IMI για την εφαρμογή των διατάξεων της διοικητικής συνεργασίας που περιλαμβάνονται στις πράξεις της Ένωσης οι οποίες δεν απαριθμούνται στο παράρτημα του εν λόγω κανονισμού.
Η οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο αποτελεί το νομικό πλαίσιο για την παροχή υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας στην εσωτερική αγορά. Η οδηγία έχει σκοπό να άρει τα εμπόδια στη διασυνοριακή παροχή των εν λόγω υπηρεσιών στην ΕΕ και να προσφέρει ασφάλεια δικαίου στις επιχειρήσεις και στους πολίτες. Η οδηγία ορίζει εναρμονισμένους κανόνες για ζητήματα όπως: i) απαιτήσεις διαφάνειας και πληροφόρησης για τους παρόχους υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας· ii) εμπορικές ανακοινώσεις· iii) ηλεκτρονικές συμβάσεις· και iv) περιορισμοί της ευθύνης των παρόχων ενδιάμεσων υπηρεσιών. Επίσης, βελτιώνει τη διοικητική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και διευκολύνει την αυτορύθμιση.
Όσον αφορά τη διοικητική συνεργασία, το άρθρο 3 της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο προβλέπει την ενεργοποίηση μηχανισμού συνεργασίας μεταξύ των εθνικών αρμόδιων αρχών όταν εξετάζεται η επιβολή περιορισμών στην ελεύθερη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας. Ο εν λόγω μηχανισμός συνεργασίας υφίσταται σε συνδυασμό με άλλα εργαλεία που διατίθενται δυνάμει των εθνικών απαιτήσεων και μέτρων για τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας (απευθύνονται συχνά σε διαφορετικούς φορείς των κρατών μελών), όπως π.χ. το TRIS (σύστημα πληροφοριών για τους τεχνικούς κανόνες) ή το CPC (δίκτυο συνεργασίας για την προστασία των καταναλωτών), τα οποία αμφότερα θεσπίστηκαν και/ή αναπτύχθηκαν μετά τη θέσπιση της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο.
Οι διατάξεις του άρθρου 3 παράγραφοι 4, 5 και 6 της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο εξαρτώνται από το πιλοτικό έργο. Οι διατάξεις αυτές ρυθμίζουν τη διαδικασία βάσει της οποίας τα κράτη μέλη μπορούν να λαμβάνουν περιοριστικά μέτρα κατά συγκεκριμένης υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας που δεν είναι εγκατεστημένη στο έδαφος τους. Η έγκριση των εν λόγω περιοριστικών μέτρων υπόκειται σε ουσιαστικές και διαδικαστικές απαιτήσεις. Οι ουσιαστικές απαιτήσεις προβλέπονται στο άρθρο 3 παράγραφος 4 στοιχείο α) της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Όσον αφορά τους διαδικαστικούς όρους που προβλέπονται στο άρθρο 3 παράγραφος 4 στοιχείο β) της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο, πριν από τη λήψη των εν λόγω μέτρων και ανεξαρτήτως τυχόν δικαστικών διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένων των προκαταρκτικών διαδικασιών και ενεργειών που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο ποινικών ερευνών, το κράτος μέλος πρέπει να ζητήσει από το κράτος μέλος εγκατάστασης να λάβει μέτρα κατά συγκεκριμένης υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας. Αν τα μέτρα που θα ληφθούν είναι ανεπαρκή ή αν το κράτος μέλος εγκατάστασης δεν λάβει μέτρα, το κράτος μέλος που προτίθεται να λάβει περιοριστικά μέτρα πρέπει να κοινοποιήσει στην Επιτροπή και στο κράτος μέλος εγκατάστασης την πρόθεσή του να λάβει τέτοια μέτρα. Το άρθρο 3 παράγραφος 5 προβλέπει τους όρους της διαδικασίας επείγοντος. Τα αιτήματα για τα μέτρα και τις κοινοποιήσεις που προβλέπονται στο άρθρο 3 της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο εκτελούνται επί του παρόντος στο ΙΜΙ: το σύστημα υποστηρίζει τη διοικητική συνεργασία σε τεχνικό επίπεδο μέσω της ενότητας των αιτημάτων και της ενότητας των κοινοποιήσεων. Η ενότητα κοινοποιήσεων καλύπτει επίσης της κοινοποίηση των μέτρων που εμπίπτουν στη διαδικασία επείγοντος.
Η δρομολόγηση πιλοτικού έργου στον τομέα της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο είχε συμφωνηθεί πριν από τη θέσπιση του κανονισμού ΙΜΙ. Για τον λόγο αυτό, το πιλοτικό έργο δεν δρομολογήθηκε με την έκδοση εκτελεστικής πράξης, όπως προβλέπεται κατά κανόνα στο άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού IMI. Αντίθετα, το πιλοτικό έργο κατ’ εξαίρεση αναφέρεται ευθέως στο άρθρο 29 παράγραφος 1 του κανονισμού, σύμφωνα με το οποίο η Επιτροπή μπορεί να δρομολογήσει πιλοτικό έργο για να εκτιμήσει αν το σύστημα ΙΜΙ είναι ένα αποτελεσματικό, αποδοτικό σε σχέση με το κόστος και φιλικό προς τον χρήστη εργαλείο για την εφαρμογή του άρθρου 3 παράγραφοι 4, 5 και 6 της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο.
Η παρούσα έκθεση βασίζεται: i) σε στατιστικά στοιχεία που αντλήθηκαν από το IMI· ii) σε παρατηρήσεις των μελών της ομάδας εμπειρογνωμόνων που είναι αρμόδια για τον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου· και iii) στις απαντήσεις των δύο ερωτηματολογίων για τη χρήση του συστήματος που διαβίβασε η Επιτροπή στα κράτη μέλη το 2017 και το 2019.
Το πιλοτικό έργο σχετικά με τη χρήση του IMI για τη διοικητική συνεργασία στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου δρομολογήθηκε στο τέλος Νοεμβρίου του 2013.
Η Επιτροπή στις 14 Οκτωβρίου 2013, πριν δρομολογήσει το πιλοτικό της έργο, διοργάνωσε στα κράτη μέλη σεμινάριο κατάρτισης για τους εμπειρογνώμονες της ενότητας του ηλεκτρονικού εμπορίου. Από τότε, το γραφείο υποστήριξης IMI της Επιτροπής προσφέρει αδιαλείπτως τεχνική υποστήριξη και βοήθεια στους χρήστες. Η Επιτροπή ενημερώνει επίσης τακτικά τα κράτη μέλη για την πορεία υλοποίησης του πιλοτικού έργου.
Στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου του ΙΜΙ, έχουν καταχωριστεί προς το παρόν και έχουν πρόσβαση στην ενότητα των αιτημάτων 80 αρμόδιες αρχές, μεταξύ αυτών και εθνικοί συντονιστές του IMI, από διάφορες χώρες. Τα κράτη μέλη καταχωρίζουν κατά κανόνα από 1 έως 4 αρμόδιες αρχές σε αυτόν τον τομέα. Ωστόσο, ορισμένες χώρες καταχωρίζουν περισσότερες αρχές. Παραδείγματος χάρη, η Κροατία έχει καταχωρίσει 5 αρμόδιες αρχές για αιτήματα ενώ η Κύπρος έχει καταχωρίσει 11.
Στην ενότητα των κοινοποιήσεων τα κράτη μέλη καταχώρισαν 68 αρμόδιες αρχές, μεταξύ αυτών και 17 εθνικούς συντονιστές του IMI. Οι περισσότερες χώρες καταχώρισαν από 1 έως 4 αρμόδιες αρχές, αλλά η Γερμανία καταχώρισε 7 αρχές και η Κύπρος καταχώρισε 11.
Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία που αντλήθηκαν από το σύστημα, η χρήση του IMI κατά τη διάρκεια του πιλοτικού έργου ήταν αρκετά περιορισμένη, με αποτέλεσμα να καταγραφεί μικρός όγκος ανταλλαγών.
Την περίοδο 2013-2019 τα κράτη μέλη πραγματοποίησαν συνολικά 255 ανταλλαγές· από αυτές οι 149 αφορούσαν αιτήματα και οι 106 κοινοποιήσεις. Το παράρτημα της παρούσας έκθεσης περιλαμβάνει αναλυτικά στατιστικά στοιχεία για τον αριθμό των ανταλλαγών που εκτελέστηκαν έως το τέλος του 2019.
Κατά τη διάρκεια του πιλοτικού έργου, το 72 % των αιτημάτων υποβλήθηκαν από το Ηνωμένο Βασίλειο και το 19 % από την Ισπανία. Σχετικά δραστήριοι αποστολείς ήταν επίσης τρία ακόμα κράτη μέλη: το Βέλγιο, η Γερμανία και η Ιρλανδία. Καθεμία από αυτές τις χώρες απέστειλε το 3 % των αιτημάτων (δηλαδή και οι τρεις αυτές χώρες απέστειλαν από κοινού το 9 % των αιτημάτων). Τα τρία κράτη μέλη που έλαβαν τα περισσότερα αιτήματα ήταν η Κύπρος (33 % του συνόλου των αιτημάτων), η Γερμανία (17 %) και οι Κάτω Χώρες (17 %).
Από το 2013, έτος έναρξης του πιλοτικού έργου, η Επιτροπή έχει διενεργήσει δύο έρευνες χρηστών για τη χρήση του ΙΜΙ, μία το 2017 και μία το 2019. Ο σκοπός αυτών των ερευνών ήταν να διασφαλιστεί ότι τα σχόλια των κρατών μελών θα λαμβάνονταν υπόψη στην αξιολόγηση του πιλοτικού έργου. Και στις δύο περιπτώσεις ζητήθηκε από τα κράτη μέλη να υποβάλουν μία ενιαία απάντηση στην έρευνα, συνοψίζοντας τις παρατηρήσεις των αρχών τους που είχαν καταχωριστεί στις ενότητες του ηλεκτρονικού εμπορίου του IMI.
Το 2017 στην έρευνα απάντησαν18 κράτη μέλη. Τα 12 από τα εν λόγω 18 κράτη μέλη δήλωσαν ότι είχαν χρησιμοποιήσει το IMI για να ανταλλάξουν πληροφορίες στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου. Στο 55 % του συνόλου των απαντήσεων η συνολική εμπειρία από την ανταλλαγή πληροφοριών μέσω του συστήματος αξιολογήθηκε ως θετική ή μάλλον θετική. Ωστόσο, στο 38 % των απαντήσεων τα κράτη μέλη δήλωσαν ότι από το 2014 και μετά είχαν χρησιμοποιήσει και άλλα μέσα επικοινωνίας, εκτός του IMI: i) για να ζητήσουν από το κράτος μέλος εγκατάστασης να λάβει μέτρα σχετικά με τη δραστηριότητα παρόχου υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας· ή ii) όταν κοινοποίησαν μέτρα σχετικά με τη δραστηριότητα παρόχου υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας.
Σύμφωνα με την έρευνα, το 11 % των απαντησάντων δυσκολεύτηκαν να αποφασίσουν αν θα έπρεπε να στείλουν κοινοποίηση: i) στο IMI βάσει του άρθρου 3 της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο· ii) χρησιμοποιώντας το σύστημα κοινοποιήσεων που παρουσιάζεται στον κανονισμό σχετικά με τη συνεργασία και την προστασία των καταναλωτών· ή iii) χρησιμοποιώντας το σύστημα κοινοποιήσεων που παρουσιάζεται στην οδηγία για τη διαφάνεια στην ενιαία αγορά.
Σύμφωνα με την έρευνα το 77 % των κρατών μελών συμφωνούν ή μάλλον συμφωνούν με την άποψη ότι το πιλοτικό έργο απέδειξε ότι το IMI αποτελεί κατάλληλο εργαλείο για την υποστήριξη της διοικητικής συνεργασίας βάσει του άρθρου 3 παράγραφοι 4, 5 και 6 της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Το 83 % υποστήριξε ότι το πιλοτικό έργο ΙΜΙ στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου πρέπει να συνεχιστεί, αλλά με ορισμένες βελτιώσεις, όπως η παροχή μεγαλύτερης υποστήριξης στους χρήστες.
Η Επιτροπή εγκαινίασε τη δεύτερη διαδικτυακή της έρευνα το 2019, στην οποία συμμετείχαν 25 κράτη μέλη και η Νορβηγία.
Σύμφωνα με τις απαντήσεις που δόθηκαν σ’ αυτήν τη δεύτερη έρευνα, 16 χώρες (61 %) έχουν ήδη χρησιμοποιήσει το IMI για να ανταλλάξουν τις απαιτούμενες πληροφορίες σύμφωνα με την οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Οι χώρες που δεν χρησιμοποίησαν το σύστημα γι’ αυτόν τον σκοπό ανέφεραν ως πιθανό λόγο το γεγονός ότι οι αρχές δεν χρειάστηκε απλώς να χρησιμοποιήσουν το IMI σε αυτόν τον τομέα.
Από τους απαντήσαντες στη δεύτερη έρευνα, το 57 % (15 χώρες) δήλωσαν ότι δέχθηκαν αιτήματα μέσω του IMI για να λάβουν μέτρα κατά παρόχων υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, και ότι 11 από τις εν λόγω 15 χώρες αξιολόγησαν τη συνολική εμπειρία ανταλλαγής πληροφοριών ως θετική ή μάλλον θετική. Από τις χώρες που απάντησαν στη δεύτερη έρευνα, οι 8 έλαβαν κοινοποιήσεις μέσω του IMI για μέτρα που ελήφθησαν στη χώρα τους σχετικά με τη δραστηριότητα παρόχου υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, και το 50 % από αυτές τις 8 χώρες (δηλαδή 4 χώρες) χαρακτήρισαν τη συνολική εμπειρία χρήσης του IMI θετική ή μάλλον θετική. Από τους απαντήσαντες στη δεύτερη έρευνα, το 53 % (14 χώρες) συμφωνούν ή συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό με την άποψη ότι το σύστημα IMI αποτελεί ασφαλές μέσο ανταλλαγής πληροφοριών με άλλες χώρες.
Στη δεύτερη έρευνα 6 χώρες (το 23 % των απαντησάντων) δήλωσαν ότι δυσκολεύτηκαν να αποφασίσουν αν έπρεπε να αποστείλουν κοινοποίηση: i) στο IMI· ii) χρησιμοποιώντας το σύστημα κοινοποιήσεων που παρουσιάζεται στον κανονισμό σχετικά με τη συνεργασία και την προστασία των καταναλωτών· ή iii) χρησιμοποιώντας το σύστημα κοινοποιήσεων που παρουσιάζεται στην οδηγία για τη διαφάνεια στην ενιαία αγορά.
Δεκαοκτώ χώρες (το 66% των χωρών που απάντησαν στη δεύτερη έρευνα) συμφωνούν ή μάλλον συμφωνούν με την άποψη ότι το πιλοτικό έργο απέδειξε ότι το IMI αποτελεί κατάλληλο εργαλείο για την υποστήριξη της διοικητικής συνεργασίας βάσει του άρθρου 3 παράγραφοι 4, 5 και 6 της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Οι 14 από τις χώρες που απάντησαν στη δεύτερη έρευνα υποστήριξαν ότι το πιλοτικό έργο IMI στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου θα πρέπει να συνεχιστεί αλλά ότι υποστήριξη των χρηστών θα πρέπει να αυξηθεί και να βελτιωθεί.
Στις 8 Οκτωβρίου 2019, στο πλαίσιο της συνεδρίασης της ομάδας εμπειρογνωμόνων για το ηλεκτρονικό εμπόριο, η Επιτροπή ζήτησε από τα κράτη μέλη να κρίνουν την εμπειρία που αποκόμισαν από τη χρήση του IMI στην πράξη. Η Επιτροπή ρώτησε τα κράτη μέλη: i) αν αντιλήφθηκαν περιορισμούς στη συνεργασία με βαση τα οικεία άρθρα της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο· ii) αν είχαν προτάσεις για τη βελτίωση του μηχανισμού συνεργασίας που ορίζεται στην οδηγία· και iii) ποιες ήταν οι ιδέες τους για τις διατάξεις συνεργασίας που θα συμπεριληφθούν ενδεχομένως σε πιθανή νέα νομική πρωτοβουλία.
Οι προτάσεις των κρατών μελών στις συζητήσεις που διεξήχθησαν στο πλαίσιο της συνεδρίασης ανέδειξε τα ακόλουθα σημεία.
-Η χρήση του IMI στον τομέα της πολιτικής του ηλεκτρονικού εμπορίου ήταν μέχρι σήμερα περιορισμένη.
-Το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη δεν χρησιμοποίησαν ποτέ το σύστημα μπορεί να οφείλεται στην άγνοιά τους για την ύπαρξη του συστήματος. Ωστόσο, ορισμένα κράτη μέλη επισήμαναν ότι δεν τους κοινοποιήθηκε κανένα μέτρο και ότι δεν χρειάστηκε να ζητήσουν τη λήψη μέτρων.
-Είναι αναγκαίο να αποσαφηνιστεί πότε πρέπει να χρησιμοποιούνται οι εκάστοτε μηχανισμοί συνεργασίας (IMI/CPC/TRIS).
-Τα κράτη μέλη επικρότησαν και υποστήριξαν σθεναρά την επέκταση του IMI στο δίκτυο συνεργασίας για την προστασία των καταναλωτών (CPC) από το 2020. Θεωρούν ότι η επέκταση αυτή θα συμβάλει στην αποσαφήνιση των διαφορών μεταξύ των ανταλλαγών της ενότητας ηλεκτρονικού εμπορίου του IMI και των παρόμοιων μορφών συνεργασίας του δικτύου CPC.
-Πολλά κράτη μέλη υποστήριξαν ότι το σύστημα είναι χρήσιμο και απλό. Ωστόσο, δήλωσαν ότι συχνά οι χρήστες δυσκολεύονται να εντοπίσουν τα σημεία επαφής ΙΜΙ των άλλων κρατών μελών ή τους εθνικούς συντονιστές του ΙΜΙ (οι εθνικοί συντονιστές του IMI θα μπορούσαν να προσφέρουν στήριξη για συγκεκριμένα προβλήματα που ανακύπτουν στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου).
-Ορισμένα κράτη μέλη υποστήριξαν ότι το IMI είναι ενδεχομένως πολύπλοκο, ιδίως για τις τοπικές αρχές που δεν γνωρίζουν το σύστημα. Ωστόσο, τα εν λόγω κράτη μέλη υποστήριξαν ότι όλα τα εργαλεία μπορούν να λειτουργούν καλά αν υποστηρίζονται από άρτια μέσα διαχείρισης, όπως π.χ. από μια «κεντρική αρχή» που είναι υπεύθυνη για την ειδική ενότητα του ηλεκτρονικού εμπορίου.
-Ορισμένα κράτη μέλη ισχυρίστηκαν ότι η αποτελεσματική και επιτυχής χρήση του ΙΜΙ αποτελεί ζήτημα εσωτερικής οργάνωσης και διαχείρισης.
Η προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο IMI βασίζεται στις διατάξεις του κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 (ο γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων, ΓΚΠΔ) και του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1725 (ο εσωτερικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων, ΕΚΠΔ). Η ασφαλής επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα διασφαλίζεται από το άρθρο 14 του κανονισμού ΙΜΙ, στο οποίο ορίζονται σαφείς προθεσμίες για την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο σύστημα. Ως εκ τούτου, κατά τη διαδικασία ανταλλαγής πληροφοριών μέσω του ΙΜΙ εξασφαλίζεται η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και τηρούνται οι αρχές του ΓΚΠΔ, καθώς ο ίδιος ο κανονισμός IMI εγγυάται την αναγκαία τήρηση αυτών των αρχών.
Στο κεφάλαιο ΙΙΙ του κανονισμού ΙΜΙ προβλέπονται οι βασικές διατάξεις για την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την ασφάλεια στο ΙΜΙ. Σύμφωνα με αυτές τις διατάξεις, οι φορείς του ΙΜΙ (αρμόδιες αρχές, συντονιστές ΙΜΙ, η Επιτροπή και οι φορείς, οι υπηρεσίες και οι οργανισμοί της Ένωσης) πρέπει να ανταλλάσσουν και να επεξεργάζονται δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα μόνον για τους σκοπούς που προβλέπονται στις σχετικές διατάξεις των πράξεων της Ένωσης που διέπουν τους τομείς πολιτικής τους οποίους υποστηρίζει το σύστημα. Τα δεδομένα που υποβάλλουν στο ΙΜΙ τα υποκείμενα των δεδομένων πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο για τους σκοπούς για τους οποίους υποβάλλονται τα εν λόγω δεδομένα.
Επιπλέον, τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που υποβάλλονται σε επεξεργασία στο ΙΜΙ πρέπει να κλειδώνονται στο σύστημα (να παραμένουν στο σύστημα χωρίς ωστόσο να είναι διαθέσιμα για προβολή) από τη στιγμή που δεν είναι πλέον απαραίτητα για τον σκοπό για τον οποίο συλλέχθηκαν, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες της κάθε μορφής διοικητικής συνεργασίας. Κατά γενικό κανόνα, τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που υποβάλλονται σε επεξεργασία στο IMI πρέπει να κλειδώνονται το αργότερο έξι μήνες μετά την επίσημη περάτωση της διαδικασίας διοικητικής συνεργασίας. Το σύστημα αφαιρεί αυτόματα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα από τα αιτήματα και τις κοινοποιήσεις. Αυτό σημαίνει ότι τα δεδομένα που κλειδώνονται διαγράφονται αυτόματα από το ΙΜΙ 3 έτη μετά την επίσημη περάτωση της διαδικασίας διοικητικής συνεργασίας.
Επίσης, σύμφωνα με τον ΓΚΠΔ, οι φορείς του ΙΜΙ έχουν ευθύνη να λαμβάνουν όλα τα διαδικαστικά και οργανωτικά μέτρα που είναι αναγκαία για να εγγυηθούν την ασφάλεια των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα τα οποία υποβάλλουν σε επεξεργασία στο IMI.
Κατά τη διάρκεια του πιλοτικού έργου, δεν ζητήθηκε η πρόωρη διαγραφή δεδομένων για καμία από τις ανταλλαγές που εκτελέστηκαν στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου. Η Επιτροπή δεν έλαβε κανένα αίτημα για παροχή πρόσβασης σε κλειδωμένα δεδομένα (σύμφωνα με τον κανονισμό ΙΜΙ) ή για διόρθωση των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που είναι αποθηκευμένα στο ΙΜΙ.
Από το 2013, το IMI αποτελεί το τεχνικό σύστημα υποστήριξης του μηχανισμού συνεργασίας που προβλέπεται στο άρθρο 3 της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Το σύστημα αυτό έχει επιτρέψει στις αρμόδιες αρχές διαφόρων κρατών μελών: i) να επικοινωνούν απευθείας, γρήγορα και εύκολα μέσω μιας ασφαλούς διαδικτυακής πλατφόρμας· και ii) να υπερβαίνουν γλωσσικά εμπόδια, έχοντας στη διάθεσή τους προμεταφρασμένα σύνολα τυποποιημένων ερωτήσεων και απαντήσεων.
Με βάση τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην παρούσα έκθεση, η Επιτροπή καταλήγει στα εξής συμπεράσματα.
-Το ΙMI αποτελεί μέχρι σήμερα ασφαλές και πολυγλωσσικό εργαλείο που χρησιμοποιείται για: i) τον χειρισμό και την αποθήκευση αιτημάτων και κοινοποιήσεων των εθνικών αρχών που συμμετέχουν στον μηχανισμό της διοικητικής συνεργασίας, όπως προβλέπεται στο άρθρο 3 της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο· και ii) την ιχνηλάτηση των επαφών μεταξύ των αρχών στο πλαίσιο αυτό.
-Με βάση το ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο, το πιλοτικό έργο IMI που αφορά την οδηγία σχετικά με το ηλεκτρονικό εμπόριο θα πρέπει να συνεχιστεί.
-Θα πρέπει να γίνουν τεχνικές βελτιώσεις ώστε οι διαδικασίες με τις οποίες ζητούνται και κοινοποιούνται μέτρα να είναι φιλικότερες προς τον χρήστη, σύμφωνα με το γενικότερο σύστημα συνεργασίας που προβλέπεται στην οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο και με βάση την πείρα που αποκομίστηκε από την εφαρμογή της εν λόγω οδηγίας.
-Η Επιτροπή θα πρέπει να συνεργαστεί με τα κράτη μέλη για να αναπτύξει δραστηριότητες ευαισθητοποίησης σχετικά με το πιλοτικό έργο και να αυξήσει τη στήριξη που παρέχεται στους χρήστες του IMI.
Η εφαρμογή των ακόλουθων τεχνικών βελτιώσεων θα πρέπει να αναλυθεί και να διερευνηθεί με βάση τα βασικά χαρακτηριστικά του συστήματος:
-αναδιάρθρωση πληροφοριών στη διεπαφή·
-υπενθυμίσεις για απαντήσεις που εκκρεμούν σε (μη αποδεκτά και/ή αναπάντητα) αιτήματα·
-ακριβέστερες εκτιμήσεις για τον αναμενόμενο χρόνο απάντησης του ερωτώμενου κράτους μέλους·
-βελτιωμένος μηχανισμός αναζήτησης αιτημάτων·
-λειτουργικότητα για την αντιγραφή των δεδομένων των αιτημάτων στις κοινοποιήσεις·
-πιθανή σύνδεση με άλλες ανταλλαγές του ΙΜΙ.
Όσον αφορά το τελευταίο σημείο δράσης ανωτέρω, από τον Ιανουάριο του 2020 και μετά το ΙΜΙ αποτελεί το νέο εργαλείο ΤΠ του δικτύου CPC. Το σύστημα υποστηρίζει επίσης από την έναρξη της εφαρμογής του την υποχρέωση κοινοποίησης που προβλέπεται στην οδηγία για τις υπηρεσίες. Οι τομείς αυτοί που υποστηρίζονται από το σύστημα υποδεικνύουν ότι υπάρχουν συνέργειες που θα πρέπει να διερευνηθούν και να αξιοποιηθούν στο δεύτερο στάδιο του πιλοτικού έργου. Οι συνέργειες με το δίκτυο CPC μπορούν ασφαλώς να προσφέρουν ασφαλέστερες πληροφορίες για τη διαδικασία που πρέπει να χρησιμοποιηθεί στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου.
Η υποστήριξη των χρηστών του ΙΜΙ που συμμετέχουν στο πιλοτικό έργο θα μπορούσε να αυξηθεί μέσω:
-της συστηματικής παρακολούθησης των ανταλλαγών·
-της τακτικής υποβολής στατιστικών στοιχείων για τα αιτήματα και τις κοινοποιήσεις·
-της κατάρτισης και καθοδήγησης των χρηστών.
Τομείς προβληματισμού
Θα είναι ενδεχομένως δύσκολο να αυξηθεί ο περιορισμένος αριθμός ανταλλαγών.
Ανοιχτά ζητήματα
Οι συνέργειες με το δίκτυο CPC πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω· είναι ανάγκη να αυξηθεί η υποστήριξη των χρηστών.
Θετικές εξελίξεις
Το ΙΜΙ συνεχίζει να συμβάλει στη βελτίωση της λειτουργίας της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο, προσφέροντας μια ασφαλή διαδικτυακή πλατφόρμα για τις διοικητικές ανταλλαγές και τις κοινοποιήσεις. Η αδιάλειπτη συνεργασία των κρατών μελών –καθώς και η νομική και τεχνική υποστήριξη και βελτίωση του συστήματος– έχουν καίρια σημασία ώστε να διασφαλιστεί ότι το ΙΜΙ θα συνεχίσει να λειτουργεί αποτελεσματικά σε αυτόν τον τομέα.
Με την παρούσα έκθεση, η Επιτροπή συμμορφώνεται με την υποχρέωση υποβολής στοιχείων που προβλέπεται στο άρθρο 4 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 1024/2012.
Η Επιτροπή καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να λάβουν υπόψη την παρούσα έκθεση.