<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><JUDGMENT xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.JUDGMENT><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-485/18</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62018CJ0485</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:763">EU:C:2020:763</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>13</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>13</PAGE.TOTAL><AUTHOR>CJ</AUTHOR></BIB.JUDGMENT><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">Arrest van <DATE ISO="20201001">1.10. 2020</DATE> – Zaak C‑485/18</HT></P><P><HT TYPE="SC">Groupe Lactalis</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Arrest van het Hof</HT> (Derde kamer)</P><P><DATE ISO="20201001">1 oktober 2020</DATE><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="STAR" NOTE.ID="E0001"><P>Procestaal: Frans.</P></NOTE></P></TI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="”" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN="„"><KEYWORD>Prejudiciële verwijzing</KEYWORD><KEYWORD>Verordening (EU) nr. 1169/2011</KEYWORD><KEYWORD>Voedselinformatie voor consumenten</KEYWORD><KEYWORD>Artikel 9, lid 1, onder i), en artikel 26, lid 2, onder a)</KEYWORD><KEYWORD>Verplichte vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst van levensmiddelen</KEYWORD><KEYWORD>Weglating die de consument kan misleiden</KEYWORD><KEYWORD>Artikel 38, lid 1</KEYWORD><KEYWORD>Specifiek geharmoniseerde aangelegenheden</KEYWORD><KEYWORD>Artikel 39, lid 2</KEYWORD><KEYWORD>Vaststelling van nationale maatregelen die voorzien in bijkomende verplichte vermeldingen betreffende het land van oorsprong of de plaats van herkomst van specifieke typen of categorieën levensmiddelen</KEYWORD><KEYWORD>Voorwaarden</KEYWORD><KEYWORD>Bestaan van een bewezen verband tussen een of meerdere kwaliteiten van de betrokken levensmiddelen en de oorsprong of herkomst ervan</KEYWORD><KEYWORD>Begrippen <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0001" REF.END="QE0001"/>bewezen verband<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/> en <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0002" REF.END="QE0002"/>kwaliteiten<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/></KEYWORD><KEYWORD>Bewijs dat de meeste consumenten significante waarde hechten aan de verstrekking van deze informatie</KEYWORD><KEYWORD>Nationale maatregel die voorziet in de verplichte vermelding van de nationale, Europese of niet-Europese oorsprong van melk</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><JUDGMENT.INIT><P>In zaak C‑485/18,</P><P>betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door de Conseil d’État (hoogste bestuursrechter, Frankrijk) bij beslissing van <DATE ISO="20180627">27 juni 2018</DATE>, ingekomen bij het Hof op <DATE ISO="20180724">24 juli 2018</DATE>, in de procedure</P></JUDGMENT.INIT><PARTIES><PLAINTIFS><P><HT TYPE="BOLD">Groupe Lactalis</HT></P></PLAINTIFS><AGAINST>tegen</AGAINST><DEFENDANTS><P><HT TYPE="BOLD">Premier ministre,</HT></P><P><HT TYPE="BOLD">Garde des Sceaux, ministre de la Justice,</HT></P><P><HT TYPE="BOLD">Ministre de l’Agriculture et de l’Alimentation,</HT></P><P><HT TYPE="BOLD">Ministre de l’Economie et des Finances,</HT></P></DEFENDANTS></PARTIES><P>wijst</P><PREAMBLE><PREAMBLE.INIT><P>HET HOF (Derde kamer),</P><P>samengesteld als volgt: A. Prechal, kamerpresident, L. S. Rossi, J. Malenovský (rapporteur), F. Biltgen en N. Wahl, rechters,</P><P>advocaat-generaal: G. Hogan,</P><P>griffier: M. Krausenböck, administrateur,</P></PREAMBLE.INIT><?PAGE NO="2"?><GR.VISA><VISA>gezien de stukken en na de terechtzitting op <DATE ISO="20200603">3 juni 2020</DATE>,</VISA></GR.VISA><GR.CONSID><CONSID><P>gelet op de opmerkingen van:</P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>Groupe Lactalis, vertegenwoordigd door F. Molinié en S. Bensusan, avocats,</P></ITEM><ITEM><P>de Franse regering, vertegenwoordigd door A.‑L. Desjonquères en C. Mosser als gemachtigden,</P></ITEM><ITEM><P>de Griekse regering, vertegenwoordigd door G. Kanellopoulos, I. E. Krompa en E. Leftheriotou als gemachtigden,</P></ITEM><ITEM><P>de Italiaanse regering, vertegenwoordigd door G. Palmieri als gemachtigde, bijgestaan door P. Gentili, avvocato dello Stato,</P></ITEM><ITEM><P>de Poolse regering, vertegenwoordigd door B. Majczyna als gemachtigde,</P></ITEM><ITEM><P>de Europese Commissie, vertegenwoordigd door M. Van Hoof en K. Herbout-Borczak als gemachtigden,</P></ITEM></LIST></CONSID></GR.CONSID><GR.VISA><VISA>gehoord de conclusie van de advocaat-generaal ter terechtzitting van <DATE ISO="20200709">9 juli 2020</DATE>,</VISA></GR.VISA><PREAMBLE.FINAL>het navolgende</PREAMBLE.FINAL></PREAMBLE><CONTENTS.JUDGMENT><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Arrest</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1</NO.P><TXT>Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van de artikelen 26, 38 en 39 van verordening (EU) nr. 1169/2011 van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20111025">25 oktober 2011</DATE> betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten, tot wijziging van verordeningen (EG) nr. 1924/2006 en (EG) nr. 1925/2006 van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van richtlijn 87/250/EEG van de Commissie, richtlijn 90/496/EEG van de Raad, richtlijn 1999/10/EG van de Commissie, richtlijn 2000/13/EG van het Europees Parlement en de Raad, richtlijnen 2002/67/EG en 2008/5/EG van de Commissie en verordening (EG) nr. 608/2004 van de Commissie (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="304" PAGE.FIRST="18" DATE.PUB="2011">PB 2011, L 304, blz. 18</REF.DOC.OJ>, met rectificatie in <REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="247" PAGE.FIRST="17" DATE.PUB="2012">PB 2012, L 247, blz. 17</REF.DOC.OJ>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2</NO.P><TXT>Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen Groupe Lactalis (hierna: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0003" REF.END="QE0003"/>Lactalis<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/>) enerzijds en de Premier ministre (eerste minister), de Garde des Sceaux, ministre de la Justice (minister van Justitie), de ministre de l’Agriculture et de l’Alimentation (minister van Landbouw en Voedselvoorziening) en de ministre de l’Économie et des Finances (minister van Economische Zaken en Financiën) anderzijds, over de wettigheid van décret n<HT TYPE="SUP">o</HT> 2016‑1137 du <DATE ISO="20160819">19 août 2016</DATE> relatif à l’indication de l’origine du lait et du lait et des viandes utilisés en tant qu’ingrédient (decreet nr. 2016‑1137 van <DATE ISO="20160819">19 augustus 2016</DATE> inzake de vermelding van de oorsprong van melk alsook van melk en vlees die als ingrediënt worden gebruikt) (JORF van <DATE ISO="20160821">21 augustus 2016</DATE>, tekst nr. 18; hierna: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0004" REF.END="QE0004"/>betrokken decreet<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/>).</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="3"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Toepasselijke bepalingen</HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Unierecht</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3</NO.P><TXT>In de overwegingen 1 tot en met 4 en 29 van verordening nr. 1169/2011 wordt verklaard:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><CONSID><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0005" REF.END="QE0005"/>(1)</NO.P><TXT>In artikel 169 [VWEU] wordt bepaald dat de [Europese] Unie bijdraagt tot de verwezenlijking van een hoog niveau van consumentenbescherming door middel van de maatregelen die zij op grond van artikel 114 [VWEU] neemt.</TXT></NP></CONSID><CONSID><NP><NO.P>(2)</NO.P><TXT>Het vrije verkeer van veilig en gezond voedsel is een wezenlijk aspect van de interne markt en levert een aanzienlijke bijdrage tot de gezondheid en het welzijn van de burgers en hun sociale en economische belangen.</TXT></NP></CONSID><CONSID><NP><NO.P>(3)</NO.P><TXT>Om een hoog niveau van bescherming van de gezondheid van de consumenten te bereiken en hun recht op informatie te waarborgen, moet ervoor worden gezorgd dat de consumenten de nodige informatie krijgen over de levensmiddelen die zij consumeren. De keuzes van de consumenten kunnen onder meer door gezondheids-, economische, milieu-, sociale en ethische overwegingen worden beïnvloed.</TXT></NP></CONSID><CONSID><NP><NO.P>(4)</NO.P><TXT>Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20020128">28 januari 2002</DATE> tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden [(<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="031" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2002">PB 2002, L 31, blz. 1</REF.DOC.OJ>)] bepaalt dat het een algemeen beginsel van de levensmiddelenwetgeving is dat aan de consumenten een handvat voor doordachte keuzes wordt geboden ten aanzien van de levensmiddelen die zij consumeren en dat praktijken worden voorkomen die de consument kunnen misleiden.</TXT></NP></CONSID><P>[...]</P><CONSID><NP><NO.P>(29)</NO.P><TXT>De vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst van een levensmiddel is vereist wanneer de afwezigheid daarvan de consumenten zou kunnen misleiden wat het werkelijke land van oorsprong of de werkelijke plaats van herkomst van dat product betreft. In alle gevallen moet het land van oorsprong of de plaats van herkomst worden vermeld op een wijze die de consument niet misleidt en op grond van duidelijk omschreven criteria, zodat voor de hele sector dezelfde voorwaarden gelden en de consumenten de informatie over het land van oorsprong of de plaats van herkomst van een levensmiddel beter begrijpen. [...]<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/></TXT></NP></CONSID></QUOT.S></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4</NO.P><TXT>Artikel 1 van deze verordening heeft het opschrift <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0006" REF.END="QE0006"/>Onderwerp en toepassingsgebied<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/> en bepaalt in lid 1:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0007" REF.END="QE0007"/>Deze verordening legt de basis voor de waarborging van een hoog niveau van consumentenbescherming ten aanzien van voedselinformatie, rekening houdend met de verschillen in de perceptie van de consumenten en hun informatiebehoeften, en zorgt daarbij ook voor het soepel functioneren van de interne markt.<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><?PAGE NO="4"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5</NO.P><TXT>Artikel 3 van die verordening draagt het opschrift <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0008" REF.END="QE0008"/>Algemene doelstellingen<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/> en bepaalt in de leden 1 en 2:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="003.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0009" REF.END="QE0009"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Bij de verstrekking van voedselinformatie wordt gestreefd naar een hoog niveau van bescherming van de gezondheid en de belangen van de consumenten door de eindverbruikers een basis te verschaffen voor het maken van goed doordachte keuzes en een veilig gebruik van levensmiddelen, waarbij speciale aandacht wordt besteed aan gezondheids-, milieu-, economische, sociale en ethische aspecten.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="003.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>De voedselinformatiewetgeving beoogt de verwezenlijking in de Unie van het vrije verkeer van legaal geproduceerde en in de handel gebrachte levensmiddelen, zo nodig rekening houdend met de noodzaak om de rechtmatige belangen van de producenten te beschermen en de productie van kwaliteitsproducten te bevorderen.<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6</NO.P><TXT>Artikel 7 van deze verordening heeft als opschrift <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0010" REF.END="QE0010"/>Eerlijke informatiepraktijken<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/> en bepaalt in lid 1 het volgende:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0011" REF.END="QE0011"/>Voedselinformatie mag niet misleidend zijn, met name niet:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>ten aanzien van de kenmerken van het levensmiddel [...];</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>door aan het levensmiddel effecten of eigenschappen toe te schrijven die het niet bezit;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>door te suggereren dat het levensmiddel bijzondere kenmerken vertoont terwijl alle soortgelijke levensmiddelen dezelfde kenmerken bezitten [...];</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[...]<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/></P></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7</NO.P><TXT>Hoofdstuk IV van verordening nr. 1169/2011 draagt het opschrift <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0012" REF.END="QE0012"/>Verplichte voedselinformatie<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/> en bevat onder meer de artikelen 9 en 26.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8</NO.P><TXT>Artikel 9 van deze verordening heeft als opschrift <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0013" REF.END="QE0013"/>Lijst van verplichte vermeldingen<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/> en bepaalt in lid 1:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0014" REF.END="QE0014"/>Overeenkomstig de artikelen 10 tot en met 35 en behoudens de in dit hoofdstuk vervatte uitzonderingen zijn de volgende vermeldingen verplicht:</P><P>[...]</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>i)</NO.P><TXT>het land van oorsprong of de plaats van herkomst overeenkomstig artikel 26;</TXT></NP></ITEM></LIST></P></ALINEA><ALINEA>[...]<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9</NO.P><TXT>Artikel 26 van die verordening heeft het opschrift <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0015" REF.END="QE0015"/>Land van oorsprong of plaats van herkomst<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/> en luidt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0016" REF.END="QE0016"/>[...]</P><PARAG IDENTIFIER="026.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA><P>Het vermelden van het land van oorsprong of de plaats van herkomst is verplicht:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>indien het weglaten daarvan de consument zou kunnen misleiden aangaande het werkelijke land van oorsprong of de werkelijke plaats van herkomst van het levensmiddel, met name als de bij het levensmiddel gevoegde informatie of het etiket in zijn geheel anders zou impliceren dat het levensmiddel een ander land van oorsprong of een andere plaats van herkomst heeft;</TXT></NP></ITEM><?PAGE NO="5"?><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>voor vlees dat valt onder de codes van de gecombineerde nomenclatuur (GN) van bijlage XI. [...]</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG><P>[...]</P><PARAG IDENTIFIER="026.005"><NO.PARAG>5.</NO.PARAG><ALINEA><P>De Commissie dient uiterlijk <DATE ISO="20141213">13 december 2014</DATE> bij het Europees Parlement en de Raad verslagen in betreffende de verplichte vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst voor de volgende levensmiddelen:</P><P>[...]</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>melk;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>melk die als ingrediënt in zuivelproducten wordt gebruikt;</TXT></NP></ITEM></LIST></P></ALINEA></PARAG><P>[...]</P><PARAG IDENTIFIER="026.007"><NO.PARAG>7.</NO.PARAG><ALINEA>In de in leden 5 en 6 bedoelde verslagen wordt rekening gehouden met het feit dat de consument moet worden geïnformeerd, alsook met de haalbaarheid van de verplichte vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst en een kosten-batenanalyse van de invoering van dergelijke maatregelen, inclusief de juridische gevolgen voor de interne markt en de gevolgen ervan voor de internationale handel.</ALINEA><ALINEA>De Commissie kan deze verslagen vergezeld doen gaan van voorstellen tot wijziging van de betreffende wetgeving van de Unie.</ALINEA><ALINEA>[...]<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10</NO.P><TXT>Hoofdstuk VI van deze verordening draagt als opschrift <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0017" REF.END="QE0017"/>Nationale maatregelen<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/> en omvat onder meer de artikelen 38 en 39.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11</NO.P><TXT>Artikel 38 van verordening nr. 1169/2011 heeft als opschrift <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0018" REF.END="QE0018"/>Nationale maatregelen<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/> en bepaalt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="038.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0019" REF.END="QE0019"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Wat betreft aangelegenheden die specifiek door deze verordening worden geharmoniseerd, mogen de lidstaten uitsluitend nationale maatregelen vaststellen of handhaven die volgens het recht van de Unie toegestaan zijn. Het vrije verkeer van goederen mag door deze nationale maatregelen niet worden belemmerd, met inbegrip van discriminatie ten aanzien van levensmiddelen uit andere lidstaten.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="038.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Onverminderd artikel 39 mogen de lidstaten nationale maatregelen vaststellen inzake aangelegenheden die niet specifiek door deze verordening worden geharmoniseerd, mits zij het vrije verkeer van goederen die stroken met deze verordening, niet verbieden, belemmeren of beperken.<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12</NO.P><TXT>Artikel 39 van deze verordening heeft het opschrift <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0020" REF.END="QE0020"/>Nationale maatregelen inzake bijkomende verplichte vermeldingen<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/> en luidt als volgt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="039.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0021" REF.END="QE0021"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>Naast de verplichte vermeldingen, bedoeld in artikel 9, lid 1, [...] mogen de lidstaten overeenkomstig de in artikel 45 vastgestelde procedure maatregelen vaststellen waarbij bijkomende verplichte vermeldingen worden opgelegd voor specifieke typen of categorieën levensmiddelen, die om ten minste een van de volgende redenen gerechtvaardigd zijn:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>de bescherming van de volksgezondheid;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>de bescherming van de consument;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>de preventie van fraude;</TXT></NP></ITEM><?PAGE NO="6"?><ITEM><NP><NO.P>d)</NO.P><TXT>de bescherming van industriële en commerciële eigendomsrechten en aanduidingen van herkomst en oorsprong, en de preventie van oneerlijke concurrentie.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="039.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Door middel van lid 1 kunnen de lidstaten slechts maatregelen betreffende de verplichte vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst van levensmiddelen nemen, als er een bewezen verband bestaat tussen bepaalde kwaliteiten van het levensmiddel en de oorsprong of herkomst daarvan. Bij de kennisgeving van dergelijke maatregelen aan de Commissie verstrekken de lidstaten bewijsmateriaal waaruit blijkt dat de meeste consumenten significante waarde hechten aan de verstrekking van deze informatie.<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Frans recht</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13</NO.P><TXT>Het betrokken decreet is op <DATE ISO="20170117">17 januari 2017</DATE> in werking getreden en zou tot <DATE ISO="20181231">31 december 2018</DATE> van kracht zijn.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14</NO.P><TXT>Artikel 1 van dit decreet bevat een punt I, dat als volgt is verwoord:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0022" REF.END="QE0022"/>Bij de etikettering van voorverpakte levensmiddelen in de zin van artikel 2 van [verordening nr. 1169/2011] worden de bepalingen van dit decreet in acht genomen wanneer dergelijke levensmiddelen de volgende ingrediënten bevatten:</P><P><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P>1°</NO.P><TXT>melk;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2°</NO.P><TXT>melk die als ingrediënt wordt gebruikt in zuivelproducten als vermeld in de lijst van de bijlage;</TXT></NP></ITEM></LIST></P></ALINEA><ALINEA>[...]</ALINEA><ALINEA>Op het etiket van voorverpakte levensmiddelen wordt de oorsprong van de onder de punten 1 tot en met 3 genoemde ingrediënten vermeld. Wanneer deze ingrediënten echter een percentage uitmaken, uitgedrukt als een totaalgewicht van de ingrediënten die zijn gebruikt in het voorverpakte levensmiddel, dat lager is dan een bepaalde drempel, valt de etikettering van dergelijke levensmiddelen niet onder de bepalingen van dit decreet.<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15</NO.P><TXT>Artikel 3 van dit decreet bepaalt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0023" REF.END="QE0023"/>I. De vermelding van de oorsprong van de melk of de melk die als ingrediënt wordt gebruikt in de in artikel 1 bedoelde zuivelproducten, omvat de volgende informatie:</P><P><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P>1°</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201A" ID="QS0024" REF.END="QE0024"/>Land van ophaling: (naam van het land waar de melk is opgehaald)<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="2019" ID="QE0024"/>;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2°</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201A" ID="QS0025" REF.END="QE0025"/>Land van verpakking of verwerking: (naam van het land waar de melk is verpakt of verwerkt)<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="2019" ID="QE0025"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></ALINEA><ALINEA>II. In afwijking van punt I kan de oorsprongsvermelding er als volgt uitzien wanneer de melk of de melk die als ingrediënt in zuivelproducten wordt gebruikt in hetzelfde land is opgehaald, verpakt of verwerkt: <QUOT.START CODE="201A" ID="QS0026" REF.END="QE0026"/>Oorsprong: (naam van het land)<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="2019" ID="QE0026"/>.</ALINEA><ALINEA>III. In afwijking van de punten I en II kan de oorsprongsvermelding er als volgt uitzien wanneer de melk of de melk die als ingrediënt in zuivelproducten wordt gebruikt in een of meer lidstaten van de Europese Unie is opgehaald, verpakt of verwerkt: <QUOT.START CODE="201A" ID="QS0027" REF.END="QE0027"/>Oorsprong: EU<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="2019" ID="QE0027"/>.</ALINEA><ALINEA>IV. In afwijking van de punten I en II kan de oorsprongsvermelding er als volgt uitzien wanneer de melk of de melk die als ingrediënt in zuivelproducten wordt gebruikt in een of meer niet-EU-lidstaten is opgehaald, verpakt of verwerkt: <QUOT.START CODE="201A" ID="QS0028" REF.END="QE0028"/>Oorsprong: buiten de EU<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="2019" ID="QE0028"/>.<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><?PAGE NO="7"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16</NO.P><TXT>Artikel 6 van dit decreet bepaalt dat <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0029" REF.END="QE0029"/>[p]roducten die op wettige wijze in een andere lidstaat van de Europese Unie of een derde land worden geproduceerd of op de markt worden gebracht, [niet vallen] onder de bepalingen van dit decreet<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17</NO.P><TXT>Bij décret n<HT TYPE="SUP">o</HT> 2018‑1239 du <DATE ISO="20181224">24 décembre 2018</DATE> relatif à l’indication de l’origine du lait et du lait et des viandes utilisés en tant qu’ingrédient (decreet nr. 2018‑1239 van <DATE ISO="20181224">24 december 2018</DATE> inzake de vermelding van de oorsprong van melk alsook van melk en vlees die als ingrediënt worden gebruikt) (JORF van <DATE ISO="20181202">2 december 2018</DATE>, tekst nr. 70), is de toepassing van het betrokken decreet verlengd.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Hoofdgeding, prejudiciële vragen en procedure bij het Hof</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18</NO.P><TXT>Bij verzoekschrift dat is ingeschreven op <DATE ISO="20161024">24 oktober 2016</DATE> heeft Lactalis bij de Conseil d’État (hoogste bestuursrechter, Frankrijk) beroep ingesteld tot nietigverklaring van het betrokken decreet. Ter staving van haar vordering voert Lactalis met name twee middelen aan die zijn ontleend aan schending van de artikelen 26, 38 en 39 van verordening nr. 1169/2011 door dit decreet.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19</NO.P><TXT>De verwijzende rechter is van oordeel dat de vragen die zijn gerezen bij het onderzoek van deze twee middelen, beslissend zijn voor de beslechting van het bij hem aanhangige geding en duiden op een ernstige moeilijkheid bij de uitlegging van het recht.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20</NO.P><TXT>Tegen deze achtergrond heeft de Conseil d’État de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0030" REF.END="QE0030"/>1)</NO.P><TXT>Moet artikel 26 van [verordening nr. 1169/2011], dat met name bepaalt dat de Commissie verslagen indient bij het Europees Parlement en de Raad betreffende de verplichte vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst van melk en melk die als ingrediënt in zuivelproducten wordt gebruikt, worden geacht deze aangelegenheid specifiek te hebben geharmoniseerd in de zin van artikel 38, lid 1, van deze verordening, en staat voormeld artikel 26 eraan in de weg dat de lidstaten maatregelen vaststellen waarbij bijkomende verplichte vermeldingen worden opgelegd op grond van artikel 39 van deze verordening?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Moeten, wanneer de nationale maatregelen overeenkomstig artikel 39, lid 1, [van verordening nr. 1169/2011] gerechtvaardigd zijn door de bescherming van de consument, de twee criteria in lid 2 van dat artikel (ten eerste het bewezen verband tussen bepaalde kwaliteiten van het levensmiddel en de oorsprong of herkomst daarvan en ten tweede het bewijs dat de meeste consumenten significante waarde hechten aan de verstrekking van deze informatie), in onderlinge samenhang worden gelezen, en kan met name de beoordeling van het bewezen verband worden gebaseerd op elementen die louter subjectief zijn en betrekking hebben op het belang van het verband dat de meeste consumenten kunnen leggen tussen de kwaliteiten van een levensmiddel en de oorsprong of de herkomst ervan?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>Mag er, voor zover de kwaliteiten van het levensmiddel lijken te kunnen worden begrepen als alle elementen die bijdragen tot de kwaliteit ervan, bij de beoordeling of er voor de toepassing van artikel 39, lid 2, [van verordening nr. 1169/2011] een bewezen verband bestaat tussen bepaalde kwaliteiten van het levensmiddel en de oorsprong of herkomst ervan, rekening worden gehouden met overwegingen inzake het vermogen van het levensmiddel om het vervoer en de risico’s van bederf tijdens een transport te kunnen weerstaan?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>4)</NO.P><TXT>Houdt de beoordeling van de voorwaarden van artikel 39 [van verordening nr. 1169/2011] in dat de kwaliteiten van een levensmiddel moeten worden geacht uniek te zijn door de oorsprong of herkomst ervan of moeten zij worden geacht te worden gewaarborgd door de oorsprong of<?PAGE NO="8"?> herkomst ervan en, in het laatste geval, kan dan, niettegenstaande de harmonisatie van de binnen de Europese Unie geldende gezondheids- en milieunormen, de vermelding van de oorsprong of de herkomst nauwkeuriger zijn dan de vermelding van ,EU’ of ,buiten de EU’?<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="201D" ID="QE0030"/></TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21</NO.P><TXT>Bij beslissing van de president van het Hof van <DATE ISO="20190227">27 februari 2019</DATE> is de procedure opgeschort tot de uitspraak van het arrest in zaak C‑363/18, die betrekking heeft op een op <DATE ISO="20180604">4 juni 2018</DATE> door de verwijzende rechter ingediend verzoek om een prejudiciële beslissing en waarin eveneens de uitlegging van verordening nr. 1169/2011 aan de orde is. Na de uitspraak van het arrest van <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20191112">12 november 2019</DATE>, <NAME.CASE>Organisation juive européenne en Vignoble Psagot</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑363/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:954">EU:C:2019:954</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), is de procedure in de onderhavige zaak hervat bij beslissing van de president van het Hof van <DATE ISO="20191113">13 november 2019</DATE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Beantwoording van de prejudiciële vragen</HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Eerste vraag</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22</NO.P><TXT>Met zijn eerste vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 26 van verordening nr. 1169/2011 aldus moet worden uitgelegd dat de verplichte vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst van melk en melk die als ingrediënt wordt gebruikt, moet worden beschouwd als een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0031" REF.END="QE0031"/>aangelegenheid die specifiek door deze verordening wordt geharmoniseerd<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="201D" ID="QE0031"/> in de zin van artikel 38, lid 1, van deze verordening, en, zo ja, dat artikel 26 van die verordening zich ertegen verzet dat lidstaten op grond van artikel 39 ervan maatregelen vaststellen waarbij bijkomende verplichte vermeldingen worden opgelegd.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23</NO.P><TXT>Om te beginnen moet worden opgemerkt dat artikel 38 van verordening nr. 1169/2011, dat het opschrift <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0032" REF.END="QE0032"/>Nationale maatregelen<QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="201D" ID="QE0032"/> draagt, een duidelijk onderscheid maakt tussen de categorie van <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0033" REF.END="QE0033"/>aangelegenheden die specifiek door deze verordening worden geharmoniseerd<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="201D" ID="QE0033"/> en de categorie van aangelegenheden waarvoor dat niet het geval is. Aangaande eerstbedoelde aangelegenheden bepaalt lid 1 van dat artikel dat de lidstaten uitsluitend nationale maatregelen mogen vaststellen of handhaven die volgens het recht van de Unie toegestaan zijn. Aangaande de laatstbedoelde aangelegenheden bepaalt lid 2 van dat artikel daarentegen dat de lidstaten, onverminderd artikel 39 van die verordening, nationale maatregelen mogen vaststellen mits zij het vrije verkeer van goederen niet verbieden, belemmeren of beperken.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24</NO.P><TXT>Voorts bepaalt artikel 39 van verordening nr. 1169/2011 – dat het opschrift <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0034" REF.END="QE0034"/>Nationale maatregelen inzake bijkomende verplichte vermeldingen<QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="201D" ID="QE0034"/> draagt – in lid 1 dat de lidstaten maatregelen mogen vaststellen waarbij bijkomende verplichte vermeldingen worden opgelegd voor specifieke typen of categorieën levensmiddelen, mits die maatregelen gerechtvaardigd zijn om een of meer redenen die verband houden met de bescherming van de volksgezondheid, de bescherming van de consument, de preventie van fraude, de bescherming van industriële en commerciële eigendomsrechten en aanduidingen van herkomst en oorsprong, en de preventie van oneerlijke concurrentie. Bovendien bepaalt dit artikel in lid 2 dat de lidstaten slechts maatregelen betreffende de verplichte vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst kunnen nemen, als er een bewezen verband bestaat tussen bepaalde kwaliteiten van het betrokken levensmiddel en de oorsprong of herkomst daarvan, en dat de lidstaten bij de kennisgeving van dergelijke maatregelen aan de Commissie bewijsmateriaal verstrekken waaruit blijkt dat de meeste consumenten significante waarde hechten aan de verstrekking van deze informatie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25</NO.P><TXT>Aangaande in de eerste plaats de vraag of artikel 26 van verordening nr. 1169/2011 – dat het opschrift <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0035" REF.END="QE0035"/>Land van oorsprong of plaats van herkomst<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="201D" ID="QE0035"/> draagt – moet worden beschouwd als een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0036" REF.END="QE0036"/>aangelegenheid die specifiek door deze verordening wordt geharmoniseerd<QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="201D" ID="QE0036"/>, voor zover daarbij de vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst van melk en als ingrediënt<?PAGE NO="9"?> gebruikte melk verplicht wordt gesteld, moet worden vastgesteld dat deze aangelegenheden nergens in deze verordening worden opgesomd. Gelet op die uitdrukking moeten deze aangelegenheden evenwel worden bepaald met strikte inachtneming van de bewoordingen van verordening nr. 1169/2011.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26</NO.P><TXT>In dit verband bevat artikel 9 van verordening nr. 1169/2011, zoals blijkt uit het opschrift ervan, de lijst van vermeldingen die verplicht op de levensmiddelen moeten worden aangebracht. Volgens lid 1, onder i), van dat artikel is de vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst van een levensmiddel verplicht overeenkomstig artikel 26 van die verordening.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27</NO.P><TXT>Luidens artikel 26, lid 2, onder a) en b), is het vermelden van het land van oorsprong of de plaats van herkomst verplicht indien het weglaten daarvan de consument zou kunnen misleiden aangaande het werkelijke land van oorsprong of de werkelijke plaats van herkomst van het levensmiddel en voorts indien het gaat om vlees dat valt onder bepaalde codes van de gecombineerde nomenclatuur, die in bijlage XI bij die verordening zijn vermeld.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28</NO.P><TXT>Uit deze bepaling volgt dat de aangelegenheid van de verplichte vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst van de levensmiddelen specifiek door verordening nr. 1169/2011 wordt geharmoniseerd in de zin van artikel 38, lid 1, indien het weglaten van die vermelding de consument zou kunnen misleiden, en dat andere gevallen of situaties daarentegen niet specifiek door die richtlijn worden geharmoniseerd.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29</NO.P><TXT>Uit artikel 26, lid 2, van verordening nr. 1169/2011 volgt voorts dat deze specifieke harmonisatie geldt voor alle levensmiddelen – met als enige uitzondering vlees dat valt onder bepaalde codes van de gecombineerde nomenclatuur – met inbegrip van melk en melk die als ingrediënt wordt gebruikt.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30</NO.P><TXT>Aangaande in de tweede plaats de vraag of die specifieke harmonisatie zich verzet tegen de vaststelling van eventuele bijkomende nationale maatregelen, blijkt uit punt 24 van dit arrest dat de lidstaten dergelijke maatregelen mogen nemen mits zij daarbij de vereisten van artikel 39 van verordening nr. 1169/2011 in acht nemen.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31</NO.P><TXT>In dit verband volgt uit artikel 39, lid 1, van verordening nr. 1169/2011 dat de vermeldingen die de lidstaten kunnen opleggen <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0037" REF.END="QE0037"/>bijkomend<QUOT.END REF.START="QS0037" CODE="201D" ID="QE0037"/> moeten zijn ten opzichte van de vermeldingen waarin verordening nr. 1169/2011 zelf voorziet, waaronder, zoals vermeld in punt 27 van dit arrest, de vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst van de levensmiddelen indien het weglaten van die vermelding de consument zou kunnen misleiden. Hieruit volgt dat dergelijke vermeldingen niet alleen verenigbaar moeten zijn met het doel dat de Uniewetgever nastreeft met de specifieke harmonisatie van de aangelegenheid van de verplichte vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst, maar ook een samenhangend geheel moeten vormen met die vermelding.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32</NO.P><TXT>Verder mogen deze bijkomende verplichte vermeldingen enkel zien op <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0038" REF.END="QE0038"/>specifieke typen of categorieën levensmiddelen<QUOT.END REF.START="QS0038" CODE="201D" ID="QE0038"/> en niet op die levensmiddelen zonder onderscheid. Bijgevolg kunnen zij met name slaan op het land van oorsprong of de plaats van herkomst van een specifiek type of een specifieke categorie van levensmiddelen, zoals melk en melk die als ingrediënt wordt gebruikt, voor zover zij betrekking hebben op andere gevallen of situaties dan die waarin het weglaten van de vermelding van dit land van oorsprong of deze plaats van herkomst de consument zou kunnen misleiden.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33</NO.P><TXT>Gelet op een en ander moet op de eerste vraag worden geantwoord dat artikel 26 van verordening nr. 1169/2011 aldus moet worden uitgelegd dat de verplichte vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst van melk en melk die als ingrediënt wordt gebruikt, moet worden beschouwd als een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0039" REF.END="QE0039"/>aangelegenheid die specifiek door deze verordening wordt geharmoniseerd<QUOT.END REF.START="QS0039" CODE="201D" ID="QE0039"/> in de zin van artikel 38, lid 1, indien het weglaten van die vermelding de consument zou kunnen misleiden, en dat artikel 26 van die verordening zich er niet tegen verzet dat lidstaten op grond van artikel 39 ervan maatregelen vaststellen waarbij bijkomende verplichte vermeldingen worden opgelegd mits deze<?PAGE NO="10"?> maatregelen verenigbaar zijn met het doel dat de Uniewetgever nastreeft met de specifieke harmonisatie van de aangelegenheid van de verplichte vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst, en zij een samenhangend geheel vormen met deze vermelding.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Tweede vraag</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34</NO.P><TXT>Met zijn tweede vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 39 van verordening nr. 1169/2011 aldus moet worden uitgelegd dat wanneer de lidstaten nationale maatregelen hebben genomen die, gelet op lid 1 van dat artikel, gerechtvaardigd zijn door de bescherming van de consument, de twee in lid 2 van dat artikel neergelegde vereisten, namelijk dat er een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0040" REF.END="QE0040"/>bewezen verband bestaat tussen bepaalde kwaliteiten van een levensmiddel en de oorsprong of herkomst daarvan<QUOT.END REF.START="QS0040" CODE="201D" ID="QE0040"/> en dat de lidstaten <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0041" REF.END="QE0041"/>bewijsmateriaal [verstrekken] waaruit blijkt dat de meeste consumenten significante waarde hechten aan de verstrekking van deze informatie<QUOT.END REF.START="QS0041" CODE="201D" ID="QE0041"/>, in onderlinge samenhang moeten worden onderzocht, en dat het bestaan van dat bewezen verband dus kan worden beoordeeld louter op basis van elementen die subjectief zijn en betrekking hebben op het belang van het verband dat de meeste consumenten kunnen leggen tussen bepaalde kwaliteiten van het betrokken levensmiddel en de oorsprong of de herkomst ervan.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35</NO.P><TXT>Dienaangaande moet worden benadrukt dat artikel 39, lid 2, van verordening nr. 1169/2011 op een welbepaalde manier is gestructureerd en geformuleerd. In de eerste volzin van die bepaling heet het immers dat de lidstaten slechts bijkomende maatregelen betreffende de verplichte vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst van levensmiddelen nemen als er een bewezen verband bestaat tussen bepaalde kwaliteiten van deze levensmiddelen en de oorsprong of herkomst daarvan en, in de tweede volzin, dat de lidstaten bij de kennisgeving van dergelijke maatregelen aan de Europese Commissie bewijsmateriaal verstrekken waaruit blijkt dat de meeste consumenten significante waarde hechten aan de verstrekking van deze informatie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36</NO.P><TXT>Hieruit volgt dat de Uniewetgever de twee vereisten voor de vaststelling van bijkomende nationale maatregelen duidelijk van elkaar heeft willen scheiden door aan elk van deze vereisten een afzonderlijk doel en een verschillende rol bij de toepassing van artikel 39, lid 2, van verordening nr. 1169/2011 toe te kennen.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37</NO.P><TXT>Het vereiste dat er een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0042" REF.END="QE0042"/>bewezen verband<QUOT.END REF.START="QS0042" CODE="201D" ID="QE0042"/> bestaat tussen bepaalde kwaliteiten van de betrokken levensmiddelen en de oorsprong of herkomst ervan, beoogt namelijk in elk concreet geval eerst het bestaan van een dergelijk verband vast te stellen.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38</NO.P><TXT>Het vereiste dat de meerderheid van de consumenten er dezelfde perceptie op nahoudt, verplicht de betrokken lidstaat om aan te tonen dat die meerderheid significante waarde hecht aan de verstrekking van die informatie. Dit tweede vereiste speelt dus in een later stadium, op een wijze die bijkomstig en aanvullend is ten opzichte van het eerste.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39</NO.P><TXT>Bijgevolg moeten deze twee vereisten achtereenvolgens worden onderzocht, door in elk geval eerst na te gaan of er in een bepaald concreet geval een bewezen verband bestaat tussen bepaalde kwaliteiten van de betrokken levensmiddelen, en vervolgens – en enkel als een dergelijk verband is aangetoond – of het bewezen is dat de meeste consumenten significante waarde hechten aan de verstrekking van deze informatie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40</NO.P><TXT>Een dergelijke uitlegging vindt steun in zowel de context van artikel 39, lid 2, van verordening nr. 1169/2011 als de doelstellingen van deze verordening.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41</NO.P><TXT>Aangaande de context van deze bepaling volgt namelijk uit artikel 7, lid 1, van verordening nr. 1169/2011 dat voedselinformatie niet mag suggereren dat het levensmiddel bijzondere kenmerken vertoont terwijl andere soortgelijke levensmiddelen in feite dezelfde kenmerken bezitten.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="11"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42</NO.P><TXT>Een nationale maatregel waarbij de vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst van een levensmiddel verplicht wordt gesteld louter vanwege van het subjectieve verband dat de meeste consumenten kunnen leggen tussen deze oorsprong of herkomst en bepaalde kwaliteiten van het betrokken levensmiddel, zou echter kunnen suggereren dat dit levensmiddel bijzondere kwaliteiten bezit die verband houden met de oorsprong of de herkomst ervan, ook al is het bestaan van een bewezen verband tussen beide niet objectief aangetoond.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43</NO.P><TXT>Aangaande de doelstellingen van verordening nr. 1169/2011 zij opgemerkt dat blijkens artikel 1, lid 1, en artikel 3, lid 1, van deze verordening, gelezen in het licht van overwegingen 1, 3 en 4, deze er onder andere in bestaan een hoog niveau van consumentenbescherming te waarborgen ten aanzien van voedselinformatie, rekening houdend met de verschillen in de perceptie van de consumenten (zie in die zin arrest van <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20191112">12 november 2019</DATE>, <NAME.CASE>Organisation juive européenne en Vignoble Psagot</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑363/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:954">EU:C:2019:954</NO.ECLI>, punten <REF.NP.ECR REF="NP0052">52</REF.NP.ECR> en <REF.NP.ECR REF="NP0053">53</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44</NO.P><TXT>Zoals het Hof reeds heeft opgemerkt, vereist een dergelijke doelstelling dat voedselinformatie juist, neutraal en objectief is (zie in die zin arrest van <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20160922">22 september 2016</DATE>, <NAME.CASE>Breitsamer und Ulrich</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑113/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:718">EU:C:2016:718</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0069">69</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45</NO.P><TXT>Dit zou echter niet het geval zijn als de verplichte vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst van de levensmiddelen zou kunnen worden vereist louter vanwege het subjectieve verband dat de meeste consumenten leggen tussen de oorsprong of de herkomst van deze levensmiddelen en bepaalde kwaliteiten daarvan, ook al is het bestaan van een bewezen verband tussen beide niet objectief aangetoond.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46</NO.P><TXT>Gelet op een ander moet op de tweede vraag worden geantwoord dat artikel 39 van verordening nr. 1169/2011 aldus moet worden uitgelegd dat wanneer de lidstaten nationale maatregelen hebben genomen die, gelet op lid 1 van dat artikel, gerechtvaardigd zijn door de bescherming van de consument, de twee in lid 2 van dat artikel neergelegde vereisten, namelijk dat er een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0043" REF.END="QE0043"/>bewezen verband bestaat tussen bepaalde kwaliteiten van het levensmiddel en de oorsprong of herkomst daarvan<QUOT.END REF.START="QS0043" CODE="201D" ID="QE0043"/> en dat de lidstaten <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0044" REF.END="QE0044"/>bewijsmateriaal [verstrekken] waaruit blijkt dat de meeste consumenten significante waarde hechten aan de verstrekking van deze informatie<QUOT.END REF.START="QS0044" CODE="201D" ID="QE0044"/>, niet in onderlinge samenhang mogen worden onderzocht, en dat het bestaan van dat bewezen verband dus niet kan worden beoordeeld louter op basis van elementen die subjectief zijn en betrekking hebben op het belang van het verband dat de meeste consumenten kunnen leggen tussen bepaalde kwaliteiten van het betrokken levensmiddel en de oorsprong of de herkomst daarvan.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Derde en vierde vraag</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47</NO.P><TXT>Met zijn derde en vierde vraag, die samen moeten worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 39, lid 2, van verordening nr. 1169/2011 aldus moet worden uitgelegd dat het begrip <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0045" REF.END="QE0045"/>kwaliteiten van het levensmiddel<QUOT.END REF.START="QS0045" CODE="201D" ID="QE0045"/> mede ziet op het vermogen van een levensmiddel om het vervoer en de risico’s van bederf tijdens een transport te kunnen weerstaan, zodat er met dit vermogen rekening kan worden gehouden bij de beoordeling van de vraag of er eventueel sprake is van het in die bepaling bedoelde <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0046" REF.END="QE0046"/>bewezen verband [...] tussen bepaalde kwaliteiten van het levensmiddel en de oorsprong of herkomst daarvan<QUOT.END REF.START="QS0046" CODE="201D" ID="QE0046"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48</NO.P><TXT>In dit verband volgt uit de bewoordingen van artikel 39, lid 2, van verordening nr. 1169/2011 dat het begrip <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0047" REF.END="QE0047"/>kwaliteiten<QUOT.END REF.START="QS0047" CODE="201D" ID="QE0047"/>, dat wordt voorafgegaan door het bijvoeglijk naamwoord <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0048" REF.END="QE0048"/>bepaalde<QUOT.END REF.START="QS0048" CODE="201D" ID="QE0048"/>, zich niet uitstrekt tot alle in artikel 7, lid 1, onder a) tot en met c), van deze verordening bedoelde kenmerken van levensmiddelen.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="12"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49</NO.P><TXT>Anders dan deze kenmerken, die een weerspiegeling vormen van de verschillende eigenschappen van levensmiddelen, waaronder de eigenschappen die voortvloeien uit de vervaardiging of de verwerking ervan, zijn de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0049" REF.END="QE0049"/>kwaliteiten<QUOT.END REF.START="QS0049" CODE="201D" ID="QE0049"/> waarnaar artikel 39, lid 2, van verordening nr. 1169/2011 verwijst namelijk uitsluitend de kwaliteiten waarvoor er een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0050" REF.END="QE0050"/>bewezen verband<QUOT.END REF.START="QS0050" CODE="201D" ID="QE0050"/> bestaat met de oorsprong of de herkomst van de levensmiddelen die deze kwaliteiten bezitten.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50</NO.P><TXT>Hieruit volgt dat het begrip <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0051" REF.END="QE0051"/>kwaliteiten<QUOT.END REF.START="QS0051" CODE="201D" ID="QE0051"/> waarnaar in deze bepaling wordt verwezen, uitsluitend ziet op de kwaliteiten die levensmiddelen die deze kwaliteiten bezitten, onderscheiden van soortgelijke levensmiddelen die deze kwaliteiten niet bezitten omdat zij een andere oorsprong of herkomst hebben.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51</NO.P><TXT>Het vermogen van een levensmiddel – zoals melk of melk die als ingrediënt wordt gebruikt – om het vervoer en de risico’s van bederf tijdens een transport te kunnen weerstaan, kan niet worden aangemerkt als een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0052" REF.END="QE0052"/>kwaliteit<QUOT.END REF.START="QS0052" CODE="201D" ID="QE0052"/> in de zin van artikel 39, lid 2, van verordening nr. 1169/2011, aangezien er geen bewezen verband bestaat tussen een dergelijk vermogen en een welbepaalde oorsprong of herkomst, soortgelijke levensmiddelen die niet deze oorsprong of deze herkomst hebben deze kwaliteit dus ook kunnen bezitten en deze kwaliteit bijgevolg kan worden gewaarborgd onafhankelijk van deze oorsprong of deze herkomst.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52</NO.P><TXT>Gelet op een en ander moet op de derde en de vierde vraag worden geantwoord dat artikel 39, lid 2, van verordening nr. 1169/2011 aldus moet worden uitgelegd dat het begrip <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0053" REF.END="QE0053"/>kwaliteiten van het levensmiddel<QUOT.END REF.START="QS0053" CODE="201D" ID="QE0053"/> niet mede ziet op het vermogen van een levensmiddel om het vervoer en de risico’s van bederf tijdens een transport te kunnen weerstaan, zodat er met dit vermogen geen rekening kan worden gehouden bij de beoordeling van de vraag of er eventueel sprake is van het in die bepaling bedoelde <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0054" REF.END="QE0054"/>bewezen verband [...] tussen bepaalde kwaliteiten van het levensmiddel en de oorsprong of herkomst daarvan<QUOT.END REF.START="QS0054" CODE="201D" ID="QE0054"/>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Kosten</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0053"><NO.P>53</NO.P><TXT>Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><JURISDICTION><INTRO>Het Hof (Derde kamer) verklaart voor recht:</INTRO><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">1)</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Artikel 26 van verordening (EU) nr. 1169/2011 van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20111025">25 oktober 2011</DATE> betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten, tot wijziging van verordeningen (EG) nr. 1924/2006 en (EG) nr. 1925/2006 van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van richtlijn 87/250/EEG van de Commissie, richtlijn 90/496/EEG van de Raad, richtlijn 1999/10/EG van de Commissie, richtlijn 2000/13/EG van het Europees Parlement en de Raad, richtlijnen 2002/67/EG en 2008/5/EG van de Commissie, en verordening (EG) nr. 608/2004 van de Commissie, moet aldus worden uitgelegd dat de verplichte vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst van melk en melk die als ingrediënt wordt gebruikt, moet worden beschouwd als een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0055" REF.END="QE0055"/>aangelegenheid die specifiek door deze verordening wordt geharmoniseerd<QUOT.END REF.START="QS0055" CODE="201D" ID="QE0055"/> in de zin van artikel 38, lid 1, indien het weglaten van die vermelding de consument zou kunnen misleiden, en dat artikel 26 van die verordening zich er niet tegen verzet dat lidstaten op grond van artikel 39 ervan maatregelen vaststellen waarbij bijkomende verplichte vermeldingen worden opgelegd mits deze maatregelen verenigbaar zijn met het doel dat de Uniewetgever nastreeft met de specifieke harmonisatie van de aangelegenheid van de verplichte vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst, en zij een samenhangend geheel vormen met deze vermelding.</HT></TXT></NP></ITEM><?PAGE NO="13"?><ITEM><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">2)</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Artikel 39 van verordening nr. 1169/2011 moet aldus worden uitgelegd dat wanneer de lidstaten nationale maatregelen hebben genomen die, gelet op lid 1 van dat artikel, gerechtvaardigd zijn door de bescherming van de consument, de twee in lid 2 van dat artikel neergelegde vereisten, namelijk dat er een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0056" REF.END="QE0056"/>bewezen verband bestaat tussen bepaalde kwaliteiten van het levensmiddel en de oorsprong of herkomst daarvan<QUOT.END REF.START="QS0056" CODE="201D" ID="QE0056"/> en dat de lidstaten <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0057" REF.END="QE0057"/>bewijsmateriaal [verstrekken] waaruit blijkt dat de meeste consumenten significante waarde hechten aan de verstrekking van deze informatie<QUOT.END REF.START="QS0057" CODE="201D" ID="QE0057"/>, niet in onderlinge samenhang mogen worden onderzocht, en dat het bestaan van dat bewezen verband dus niet kan worden beoordeeld louter op basis van elementen die subjectief zijn en betrekking hebben op het belang van het verband dat de meeste consumenten kunnen leggen tussen bepaalde kwaliteiten van het betrokken levensmiddel en de oorsprong of de herkomst daarvan.</HT></TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">3)</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Artikel 39, lid 2, van verordening nr. 1169/2011 moet aldus worden uitgelegd dat het begrip <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0058" REF.END="QE0058"/>kwaliteiten van het levensmiddel<QUOT.END REF.START="QS0058" CODE="201D" ID="QE0058"/> niet mede ziet op het vermogen van een levensmiddel om het vervoer en de risico’s van bederf tijdens een transport te kunnen weerstaan, zodat er met dit vermogen geen rekening kan worden gehouden bij de beoordeling van de vraag of er eventueel sprake is van het in die bepaling bedoelde <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0059" REF.END="QE0059"/>bewezen verband [...] tussen bepaalde kwaliteiten van het levensmiddel en de oorsprong of herkomst daarvan<QUOT.END REF.START="QS0059" CODE="201D" ID="QE0059"/>.</HT></TXT></NP></ITEM></LIST></JURISDICTION></CONTENTS.JUDGMENT><SIGNATURE.CASE><SIGNATORY><P>ondertekeningen</P></SIGNATORY></SIGNATURE.CASE></JUDGMENT>