<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.10-->
  <head>
    <title>2023-04-202304C118202300010-00-TRA-DOC-PL-CONCL-C-0001-23-202302277-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="pl-PL" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="2/06/2023 12:19:24" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="pl" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="CNC" name="TypeDoc"/>
    <meta content="zJhUycqLkbFl84i00mKe9fX0gC84A6Clz3pBsPVrtqm6qLRO9X3ZVqdSbbyZgYyl59ooVNw6kgKtk639j2aGLwxouzqWoaUUGdbA+YA/jH30qQ8Rl7a9Y/ShwF9YD5h0lgDiNUzBA/hGAaM1cF+MZ09Oyg3W9g4ytS1HMG0QTZI=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="karware" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="0001" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2023" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="PL" name="Langue"/>
    <meta content="karware" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="FAST_document_go_ok" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="CNC_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 11/04/2023 11:59:27" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="18b60d9074a74c44aa411aca4d8cb55a" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId24" style="first"/>
      <div id="rId20" style="even">Opnia G. Pitruzzelli – Sprawa C-1/23 PPU</div>
      <div id="rId21" style="default">Afrin</div>
    </div>
    <p class="C36Centre" id="para-1" title="page-1">
      OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-2" title="page-1">
      GIOVANNIEGO PITRUZZELLI
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-3" title="page-1">
      przedstawiona w dniu 9 marca 2023 r. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">1</a>
</span>)
      
    </p>
    <p class="C38Centregrasgrandespacement" id="para-4" title="page-1">
      Sprawa C‑1/23 PPU
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-5" title="page-1">
      X,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-6" title="page-1">
      Y,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-7" title="page-1">
      A, ustawowo reprezentowany przez X i Y
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-8" title="page-1">
      B, ustawowo reprezentowany przez X i Y
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-9" title="page-1">
      przeciwko
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-10" title="page-1">
      État belge
    </p>
    <p class="C39Centreespacement" id="para-11" title="page-1">
      [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzyczny sąd pierwszej instancji w Brukseli, Belgia)]
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-12" title="page-1">
      Odesłanie prejudycjalne – Kontrole graniczne, azyl i imigracja – Polityka imigracyjna – Prawo do łączenia rodzin – Dyrektywa 2003/86/WE – Uregulowanie państwa członkowskiego umożliwiające członkom rodziny członka rodziny rozdzielonej złożenie wniosku wyłącznie we właściwej placówce dyplomatycznej tego państwa – Niemożność udania się przez tych członków do wspomnianej placówki dyplomatycznej
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-13" title="page-1">
      
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, który jest przedmiotem niniejszej opinii, dotyczy wykładni art. 5 ust. 1 dyrektywy Rady 2003/86/WE z dnia 22 września 2003 r. w sprawie prawa do łączenia rodzin (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-2" href="#t-2">2</a>
</span>), art. 23 i 24 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-3" href="#t-3">3</a>
</span>) oraz art. 7 i 24 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wniosek ten złożono w ramach sporu pomiędzy X i Y oraz ich małoletnimi dziećmi A i B (zwanymi dalej łącznie „skarżącymi w postępowaniu głównym”) a État belge (państwem belgijskim) w przedmiocie odmowy rozpatrzenia przez to państwo wniosku o wydanie wizy w celu łączenia rodziny, złożonego przez X i jej dzieci.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">I.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ramy prawne</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">A.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Prawo Unii</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Motywy 2, 4, 6, 8 i 13 dyrektywy 2003/86 mają następujące brzmienie:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-19" title="page-3">
      „(2) Środki dotyczące łączenia rodziny powinny zostać przyjęte zgodnie z obowiązkiem ochrony rodziny i poszanowania życia rodzinnego zawartym w wielu instrumentach prawa międzynarodowego. Niniejsza dyrektywa szanuje prawa podstawowe i przestrzega zasad uznanych w szczególności w art. 8 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz [karcie].
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-20" title="page-3">
      (4) Łączenie rodziny jest niezbędne w celu umożliwienia życia rodzinnego. Pomaga ono stworzyć stabilność socjokulturową ułatwiającą integrację obywateli państw trzecich w danym państwie członkowskim, a także wspiera spójność gospodarczą i społeczną, będącą podstawowym celem Wspólnoty określonym w traktacie.
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-21" title="page-3">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-22" title="page-3">
      (6) W celu ochrony rodziny i ustanowienia lub zachowania życia rodzinnego powinno się ustalić istotne warunki dla wykonania prawa do łączenia rodziny na podstawie wspólnych kryteriów.
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-23" title="page-3">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-24" title="page-4">
      (8) Powinno się zwrócić szczególną uwagę na sytuację uchodźców pod kątem powodów, które zmusiły ich do opuszczenia swojego kraju oraz uniemożliwiają im tam prowadzenie normalnego życia rodzinnego. Dlatego też należy ustanowić korzystniejsze warunki dla wykonywania ich prawa do łączenia rodziny.
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-25" title="page-4">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-26" title="page-4">
      (13) Powinno się ustanowić zespół zasad regulujących procedurę badania wniosków o łączenie rodziny oraz wjazdu i pobytu członków rodziny. Procedury te powinny być skuteczne i wykonalne oraz powinny uwzględniać zwykłe obciążenie pracą administracji państw członkowskich, a także powinny być przejrzyste i sprawiedliwe w celu zapewnienia osobom zainteresowanym odpowiedniej pewności prawnej”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z art. 1 dyrektywy 2003/86 ma ona na celu „określenie warunków wykonania prawa do łączenia rodziny przez obywateli państwa trzeciego zamieszkujących legalnie na terytorium państw członkowskich”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W art. 2 lit. c) i d) tej dyrektywy zdefiniowano odpowiednio pojęcia „członka rodziny rozdzielonej” i „łączenia rodziny”: pierwszy z nich oznacza „obywatela państwa trzeciego mieszkającego zgodnie z prawem w państwie członkowskim i składającego wniosek lub którego członkowie rodziny składają wniosek o przyłączenie się do niego”, a drugi „wjazd i pobyt w państwie członkowskim przez członków rodziny obywatela państwa trzeciego mieszkającego zgodnie z prawem w tym państwie członkowskim w celu zachowania komórki rodzinnej, bez względu na to, czy związek rodzinny powstał przed wjazdem rezydenta czy po”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 3 wspomnianej dyrektywy uściśla w ust. 1, że stosuje się ją „w przypadku, gdy członek rodziny rozdzielonej posiada dokument pobytowy wydany przez państwo członkowskie o okresie ważności wynoszącym przynajmniej jeden rok i istnieją uzasadnione przypuszczenia, że uzyska prawo stałego pobytu, jeżeli członkowie jego rodziny są obywatelami państwa trzeciego posiadającymi dowolny status”, a w ust. 5, że dyrektywa „pozostaje bez wpływu na możliwość przyjęcia lub utrzymania korzystniejszych przepisów przez państwa członkowskie”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 4 ust. 1 lit. a) i b) dyrektywy 2003/86 stanowi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-31" title="page-4">
      „1. Państwa członkowskie zezwalają na wjazd i pobyt, na mocy niniejszej dyrektywy i z zastrzeżeniem zgodności z warunkami określonymi w rozdziale IV oraz w art. 16, następujących członków rodziny:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-32" title="page-4">
      a) małżon[ka] członka rodziny rozdzielonej;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-33" title="page-4">
      b) nieletni[ch] dzieci członka rodziny rozdzielonej i jego małżonka […]”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Rozdział III dyrektywy 2003/86, zatytułowany „Składanie i rozpatrywanie wniosków”, składa się jedynie z art. 5, który w zakresie związanym z niniejszym postępowaniem ma następujące brzmienie:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-35" title="page-5">
      „1. Państwa członkowskie określają, czy, w celu wykonania prawa do łączenia rodziny, wnioski o wjazd i pobyt składane są do właściwych organów danego państwa członkowskiego przez członka rodziny rozdzielonej czy też przez członka lub członków jego rodziny.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-36" title="page-5">
      2. Do wniosku dołącza się dokumenty dowodowe dotyczące związków rodzinnych oraz zgodności z warunkami określonymi w art. 4 i 6, oraz, w odpowiednich przypadkach, w art. 7 i 8, a także uwierzytelnione odpisy dokumentów podróżnych członka(-ów) rodziny.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-37" title="page-5">
      W odpowiednich przypadkach, w celu uzyskania dowodu na istnienie związków rodzinnych, państwa członkowskie mogą przeprowadzać rozmowy z członkiem rodziny rozdzielonej i członkami jego rodziny oraz podejmować inne badania, które uznają za niezbędne.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-38" title="page-5">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-39" title="page-5">
      3. Wnioski składane są i rozpatrywane w przypadku, gdy członkowie rodziny przebywają poza terytorium państwa członkowskiego, w którym przebywa członek rodziny rozdzielonej.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-40" title="page-5">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-41" title="page-5">
      4. Właściwe organy państwa członkowskiego dostarczają osobie, która złożyła wniosek, pisemne powiadomienie dotyczące decyzji w możliwie najkrótszym terminie, a w żadnym przypadku nie później niż w ciągu dziewięciu miesięcy od dnia, w którym wniosek został złożony.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-42" title="page-5">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-43" title="page-5">
      5. Rozpatrując wniosek, państwa członkowskie należycie uwzględniają interes nieletniego dziecka”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 7 tej dyrektywy, znajdujący się w rozdziale IV, zatytułowanym „Wymagania dotyczące wykonania prawa do łączenia rodziny”, przewiduje w ust. 1 lit. a) – c), że w przypadku złożenia wniosku o łączenie rodziny dane państwo członkowskie może zażądać, aby osoba, która złożyła ten wniosek, dostarczyła dowodów, że członek rodziny rozdzielonej posiada „zakwaterowanie uznawane za normalne dla porównywalnej rodziny w tym samym regionie oraz spełnia ogólne standardy w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa obowiązujące w danym państwie członkowskim”, „ubezpieczenie chorobowe w odniesieniu do wszystkich rodzajów ryzyka, którym zwykle obejmuje się jego współobywateli w danym państwie członkowskim, dla siebie i członków rodziny”, a także „stabilne i regularne środki, które wystarczają do utrzymania tej osoby oraz członków jej rodziny, bez korzystania z systemu pomocy społecznej danego państwa członkowskiego”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Rozdział V dyrektywy 2003/86 jest poświęcony konkretnie „Łączeni[u] rodziny uchodźców”. Artykuł 11 tej dyrektywy, który znajduje się w tym rozdziale, stanowi w ust. 1, że „[art.] 5 ma zastosowanie do składania i rozpatrywania wniosków, z zastrzeżeniem ust. 2 niniejszego artykułu”. W ustępie tym uściślono, że „[w] przypadku gdy uchodźca nie może przedłożyć dokumentów dowodowych dotyczących związków rodzinnych, państwa członkowskie uwzględniają inne dowody świadczące o istnieniu takich związków, które podlegają ocenie zgodnie z prawem krajowym”, a „decyzja w sprawie odrzucenia wniosku nie może opierać się jedynie na braku dokumentów dowodowych”. Ponadto art. 12 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy, który również znajduje się w jej rozdziale V, przewiduje, że „[w] drodze odstępstwa od art. 7 państwa członkowskie nie wymagają od uchodźcy i/lub członka(-ów) jego rodziny dostarczenia, w odniesieniu do wniosków dotyczących tych członków rodziny określonych w art. 4 ust. 1, dowodu, że uchodźca spełnia wymagania, określone w art. 7”, jednocześnie uściślając w akapicie trzecim tego samego ustępu, że „państwa członkowskie mogą wymagać od uchodźcy spełnienia warunków określonych w art. 7 ust. 1, jeżeli wniosek o łączenie rodziny nie zostanie przedłożony w terminie trzech miesięcy od przyznania statusu uchodźcy”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">B.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Prawo belgijskie</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 10 ustawy z dnia 15 grudnia 1980 r. o wjeździe na terytorium, pobycie, osiedlaniu się i wydalaniu cudzoziemców (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-4" href="#t-4">4</a>
</span>) (zwanej dalej „ustawą z dnia 15 grudnia 1980 r.”), który transponuje między innymi art. 12 ust. 1 dyrektywy 2003/86, stanowi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-48" title="page-6">
      „1. Z zastrzeżeniem przepisów art. 9 i 12 z mocy prawa posiadają zezwolenie na pobyt w Królestwie [Belgii] przez okres dłuższy niż trzy miesiące:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-49" title="page-6">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-50" title="page-6">
      4° następujący członkowie rodziny cudzoziemca, który od co najmniej 12 miesięcy posiada zezwolenie lub zgodę na pobyt w Królestwie [Belgii] na czas nieokreślony lub co najmniej od 12 miesięcy posiada zgodę na osiedlenie się. Ten dwunastomiesięczny termin nie obowiązuje, jeżeli związek małżeński lub zarejestrowany związek partnerski istniały już, zanim cudzoziemiec przybył do Królestwa [Belgii], lub w przypadku posiadania wspólnego małoletniego dziecka. Powyższe warunki dotyczące rodzaju i okresu pobytu nie mają zastosowania w odniesieniu do członków rodziny cudzoziemca, który zgodnie z art. 49 ust. 1 akapity drugi i trzeci albo art. 49/2 ust. 2 lub 3 uzyskał zgodę na pobyt w Królestwie [Belgii] jako osoba korzystająca z ochrony międzynarodowej:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-51" title="page-7">
      – jego małżonek będący cudzoziemcem […];
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-52" title="page-7">
      – ich dzieci, które dołączają do nich przed ukończeniem 18. roku życia i są stanu wolnego […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-53" title="page-7">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-54" title="page-7">
      2. Cudzoziemcy, o których mowa w ust. 1 akapit pierwszy pkt 2° i 3°, muszą przedstawić dowód, że posiadają stabilne, wystarczające i regularne środki utrzymania na zaspokojenie własnych potrzeb i nie będą stanowić obciążenia dla władz publicznych.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-55" title="page-7">
      Cudzoziemcy, o których mowa w ust. 1 akapit pierwszy pkt 4°–6°, muszą przedstawić dowód, że cudzoziemiec, do którego dołączają, posiada miejsce zakwaterowania wystarczające, aby móc przyjąć członka lub członków swojej rodziny, którzy składają wniosek o dołączenie do niego, spełniające warunki stawiane nieruchomości wynajmowanej jako główne miejsce zamieszkania, zgodnie z art. 2 księgi III, tytuł VIII, rozdział II, sekcja 2 kodeksu cywilnego, a także ubezpieczenie zdrowotne na terytorium Belgii dla niego samego i członków jego rodziny […].
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-56" title="page-7">
      Cudzoziemiec, o którym mowa w ust. 1 akapit pierwszy pkt 4° i 5°, musi ponadto przedstawić dowód na to, że cudzoziemiec, do którego dołącza, posiada stałe, regularne i wystarczające środki utrzymania, zgodnie z ust. 5, na zaspokojenie własnych potrzeb i potrzeb członków jego rodziny oraz pozwalające na uniknięcie sytuacji, w której staliby się oni obciążeniem dla władz publicznych. Warunek ten nie ma zastosowania, jeżeli do cudzoziemca dołączają wyłącznie członkowie jego rodziny, o których mowa w ust. 1 akapit pierwszy pkt 4°, tiret drugie i trzecie.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-57" title="page-7">
      Cudzoziemiec, o którym mowa w ust. 1 akapit pierwszy pkt 6°, musi przedstawić dowód na to, że cudzoziemiec, do którego dołącza, posiada stałe, regularne i wystarczające środki utrzymania, zgodnie z ust. 5, na zaspokojenie własnych potrzeb i potrzeb członków jego rodziny oraz pozwalające na uniknięcie sytuacji, w której staliby się oni obciążeniem dla władz publicznych.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-58" title="page-7">
      Akapity drugi, trzeci i czwarty nie mają zastosowania do członków rodziny cudzoziemca uznanego za uchodźcę […], jeżeli więzi pokrewieństwa, powinowactwa lub zarejestrowanego związku partnerskiego powstały przed wjazdem tego cudzoziemca na terytorium Królestwa [Belgii] oraz pod warunkiem, że wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt na podstawie tego artykułu został złożony w ciągu jednego roku od wydania decyzji przyznającej status uchodźcy lub przyznającej ochronę uzupełniającą cudzoziemcowi, do którego dołącza rodzina.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-59" title="page-7">
      […]”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 12a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 1980 r., który transponował do prawa belgijskiego art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86, stanowi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-61" title="page-8">
      „Cudzoziemiec, który twierdzi, że znajduje się w jednej z sytuacji określonych w art. 10, składa wniosek w belgijskim przedstawicielstwie dyplomatycznym lub konsularnym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu za granicą.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-62" title="page-8">
      Może on jednak złożyć wniosek do [belgijskiego] organu samorządu terytorialnego właściwego dla miejscowości, w której przebywa, w następujących przypadkach:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-63" title="page-8">
      1° jeżeli posiada już zezwolenie na wjazd lub na pobyt w Królestwie [Belgii] przez okres dłuższy niż trzy miesiące na innej podstawie i przed końcem tego zezwolenia na wjazd lub pobyt przedstawi wszystkie dowody, o których mowa w ust. 2;
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-64" title="page-8">
      2° jeżeli posiada zezwolenie na pobyt przez okres nieprzekraczający trzech miesięcy oraz, jeżeli wymaga tego ustawa, posiada ważną wizę w celu zawarcia małżeństwa lub związku partnerskiego w Belgii, jeżeli to małżeństwo lub związek partnerski zostały rzeczywiście zawarte przed wygaśnięciem tego zezwolenia, a także przed wygaśnięciem tego zezwolenia cudzoziemiec przedstawi wszystkie dowody, o których mowa w ust. 2;
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-65" title="page-8">
      3° jeżeli znajduje się w wyjątkowych okolicznościach, które uniemożliwiają mu powrót do jego państwa w celu ubiegania się o wizę wymaganą na mocy art. 2 we właściwym belgijskim przedstawicielstwie dyplomatycznym lub konsularnym, oraz przedstawi wszystkie dowody, o których mowa w ust. 2, wraz ze swoim dowodem tożsamości;
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-66" title="page-8">
      4° jeżeli posiada zezwolenie na pobyt przez okres nieprzekraczający trzech miesięcy i jest małoletnim, o którym mowa w art. 10 ust. 1 akapit pierwszy pkt 4° tiret drugie i trzecie, lub jeżeli jest rodzicem małoletniego, któremu przyznano status uchodźcy, lub małoletniego korzystającego z ochrony uzupełniającej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 akapit pierwszy pkt 7°”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">II.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">X i Y są obywatelami syryjskimi. W 2016 r. zawarli związek małżeński w Syrii. Z tego związku urodziło się dwoje dzieci A i B, odpowiednio w 2016 r. i 2018 r. Y oświadcza, że opuścił Syrię w 2019 r. przez Turcję, podczas gdy jego małżonka i dzieci pozostali w mieście Afrin w północno-zachodniej części Syrii. Sąd odsyłający podkreśla, że Królestwo Belgii nie kwestionuje tych okoliczności faktycznych. Wyjaśnia również, że bezsporne jest, iż w dniu wydania postanowienia odsyłającego X i dwójka dzieci, które ma ona z Y, nadal znajdują się w mieście Afrin.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W dniu 25 sierpnia 2022 r. Y uzyskał status uchodźcy w Belgii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W skierowanej do Office des étrangers (urzędu ds. cudzoziemców) wiadomości elektronicznej z dnia 28 września 2022 r. (zwanej dalej „wiadomością elektroniczną z dnia 28 września 2022 r.”) adwokat skarżących w postępowaniu głównym złożył wniosek o łączenie rodziny w imieniu X oraz dzieci A i B, aby umożliwić im dołączenie do Y w Belgii. W wiadomości tej adwokat skarżących w postępowaniu głównym wyjaśnił, że X i dzieci „znajdują się w wyjątkowych okolicznościach, które faktycznie uniemożliwiają im udanie się do belgijskiej placówki dyplomatycznej w celu złożenia tam wniosku o łączenie rodziny z jej małżonkiem i ojcem dzieci”, i z tego powodu wniosek ten został złożony pocztą elektroniczną. Oryginał tego wniosku wraz z dokumentami przedłożonymi na jego poparcie został wysłany do tego samego urzędu listem poleconym z dnia 29 września 2022 r.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W dniu 29 września 2022 r. Office des étrangers (urząd ds. cudzoziemców) potwierdził otrzymanie wiadomości elektronicznej, o której mowa w poprzednim punkcie, i odpowiedział adwokatowi skarżących w postępowaniu głównym, że „złożenie wniosku o wydanie wizy celem łączenia rodzin nie jest możliwe za pomocą poczty elektronicznej”, jednocześnie prosząc go „o zwrócenie się do właściwej ambasady Belgii, żeby dowiedzieć się, co można zrobić” (dalej „wiadomość elektroniczna z dnia 29 września 2022 r.”). Z akt sprawy krajowej wynika, że w wiadomości elektronicznej z dnia 11 października 2022 r. adwokat skarżących w postępowaniu głównym ponownie skontaktował się z Office des étrangers (urząd ds. cudzoziemców) i wskazał na dopuszczalność wniosku o łączenie rodziny złożonego w imieniu X oraz dzieci A i B. W wiadomości elektronicznej z dnia 12 października 2022 r. Office des étrangers (urząd ds. cudzoziemców) przesłał odpowiedź, w której odesłał do swojej wiadomości elektronicznej z dnia 29 września 2022 r. i wyjaśnił, że jest to „ostatnia odpowiedź urzędu na ten temat”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W skardze o zastosowanie środka tymczasowego z dnia 9 listopada 2022 r. skarżący w postępowaniu głównym pozwali państwo belgijskie przed sąd odsyłający w celu między innymi nakazania mu zarejestrowania wniosku wizowego złożonego przez X oraz dzieci A i B na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 4° ustawy z dnia 15 grudnia 1980 r. Podnoszą, że brak zezwolenia na złożenie wniosku o łączenie rodziny w Belgii oznacza uniemożliwienie złożenia tego wniosku, a więc pozbawienie skuteczności (effet utile) dyrektywy 2003/86.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sąd odsyłający – ustaliwszy, że Y, któremu przyznano status uchodźcy, nie może udać się do Syrii, a X oraz dzieci A i B nie mają możliwości złożenia wniosku o łączenie rodziny w belgijskiej placówce dyplomatycznej – stwierdza, iż w tych okolicznościach odmówienie skarżącym w postępowaniu głównym możliwości złożenia wniosku o łączenie rodziny w Belgii stanowi przeszkodę w ich życiu rodzinnym. Uważa on, że zgodność z prawem takiej odmowy „wynika z art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86, a zatem jest niepodważalna”, i pozostaje zbadać jedynie, czy odmowa ta podważa skuteczność (effet utile) tej dyrektywy lub narusza prawa podstawowe, do których odsyła motyw 2 tej dyrektywy. Sąd ten wskazuje, że uzasadniając decyzję odmawiającą X oraz dzieciom A i B możliwości złożenia w Belgii wniosku o łączenie rodziny, państwo belgijskie podnosi, że stawienie się przez nich w belgijskiej placówce dyplomatycznej w Turcji, Libanie lub Jordanii jest niezbędne w celu umożliwienia weryfikacji ich tożsamości poprzez pobranie ich danych biometrycznych. Mając na uwadze ów cel w postaci ustalenia tożsamości beneficjentów zgodnego z prawem łączenia rodzin, sąd odsyłający zastanawia się, czy środek zastosowany przez państwo belgijskie dla osiągnięcia tego celu – a mianowicie wymaganie obecności członków rodziny w placówce dyplomatycznej już na początku postępowania – jest zgodny z zasadą proporcjonalności, jak wymaga tego art. 52 ust. 1 karty.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tych okolicznościach tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzyczny sąd pierwszej instancji w Brukseli, Belgia) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-75" title="page-10">
      „Czy ustawodawstwo państwa członkowskiego, które pozwala członkom rodziny osoby uznanej za uchodźcę na złożenie wniosku o zezwolenie na wjazd i pobyt jedynie w placówce dyplomatycznej tego państwa, nawet w przypadku, w którym ci członkowie rodziny nie mają możliwości udać się do tej placówki, jest zgodne z art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86, odczytywanym ewentualnie w powiązaniu z celem tej dyrektywy polegającym na wspieraniu łączenia rodzin, z art. 23 i 24 [dyrektywy 2011/95], z art. 7 i 24 [karty] oraz z obowiązkiem zapewnienia skuteczności (effet utile) prawa Unii?”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sąd odsyłający zwrócił się do Trybunału o wydanie orzeczenia w pilnym trybie prejudycjalnym, przewidzianym w art. 107 regulaminu postępowania przed Trybunałem.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">III.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Postępowanie przed Trybunałem</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Trzecia izba Trybunału w dniu 11 stycznia 2023 r. postanowiła skierować niniejszą sprawę do rozpoznania w pilnym trybie prejudycjalnym na podstawie art. 107 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem. Skarżący w postępowaniu głównym, rząd belgijski, Rada Unii Europejskiej i Komisja Europejska przedstawili uwagi na piśmie. Powyżsi uczestnicy, a także rządy niemiecki, hiszpański, francuski i niderlandzki przedstawili swoje stanowiska ustnie na rozprawie, która odbyła się w dniu 1 marca 2023 r.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">IV.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ocena</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">A.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie umorzenia postępowania, o które wystąpił rząd belgijski</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W swoich uwagach na piśmie skarżący w postępowaniu głównym i rząd belgijski poinformowali Trybunał, że w wiadomości elektronicznej z dnia 3 lutego 2023 r. (zwanej dalej „wiadomością elektroniczną z dnia 3 lutego 2023 r.”) Office des étrangers (urząd ds. cudzoziemców) powiadomił pełnomocnika skarżących w postępowaniu głównym, iż X oraz dzieci A i B otrzymali pozwolenie na złożenie wniosków o wydanie wizy w celu łączenia rodziny bez konieczności udania się do belgijskiej placówki dyplomatycznej lub konsularnej „na tym etapie”. Wiadomość elektroniczna z dnia 3 lutego 2023 r., której pełny tekst skarżący w postępowaniu głównym przedstawili w załączniku do swoich uwag na piśmie, brzmi następująco:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-82" title="page-11">
      „Pragniemy ponownie odnieść się do tej sprawy w związku z Pańskim pismem poleconym z dnia 29 września 2022 r., otrzymanym w dniu 3 października 2022 r., oraz Pańską wiadomością elektroniczną z dnia 11 października 2022 r. Według naszej wiedzy po naszej wiadomości elektronicznej z dnia 12 października 2022 r. Pańscy klienci nie skontaktowali się z żadnymi belgijskimi placówkami dyplomatycznymi lub konsularnymi. Biorąc pod uwagę bardzo szczególne okoliczności niniejszej sprawy, postanowiłem wyjątkowo zezwolić Pańskim klientom na złożenie wniosków wizowych bez konieczności stawienia się na tym etapie w belgijskiej placówce dyplomatycznej lub konsularnej. Jednakże ze względu na to, że wnioski muszą być złożone w takiej placówce, konieczne jest, aby klienci wybrali ambasadę lub konsulat generalny Belgii, w którym chcą złożyć wnioski wizowe, i poinformowali o tym Office des étrangers [(urząd ds. cudzoziemców)]. Brak obowiązku osobistego stawiennictwa w wybranej przez nich placówce w celu złożenia wniosków również nie zwalnia Pańskich klientów z obowiązku wypełniania formularzy wniosków wizowych, uiszczenia opłaty wizowej (jeżeli jest należna) i przedłożenia kompletnej dokumentacji (lub, jeżeli dokumentacja nie jest kompletna, dokumentu wyjaśniającego szczegółowe powody, dla których nie są oni w stanie przedstawić kompletnej dokumentacji). W drodze wyjątku może Pan złożyć dokumenty związane z wnioskami wizowymi w Office des étrangers [(urząd ds. cudzoziemców)]. Zostaną one przekazane ambasadzie lub konsulatowi generalnemu Belgii wybranemu przez Pańskich klientów w celu zarejestrowania wniosków oraz, w stosownym przypadku, wydania przez wybraną placówkę potwierdzenia odbioru (jeżeli dokumentacja będzie kompletna) […]”. W tym samym piśmie Office des étrangers (urząd ds. cudzoziemców) wyjaśnił również, że X oraz dzieci A i B muszą w każdym razie stawić się w wybranej placówce dyplomatycznej lub konsularnej „ewentualnie w toku postępowania, jeżeli będzie to wymagane do rozpatrzenia wniosków (w celu odbycia rozmowy, weryfikacji ich tożsamości lub przeprowadzenia ewentualnych testów DNA), a w każdym razie w celu odebrania wiz (jeżeli zostaną im one przyznane)”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Tytułem głównym rząd belgijski podnosi, że ponieważ z wiadomości elektronicznej z dnia 3 lutego 2023 r. wynika, iż X oraz dzieci A i B uzyskali zezwolenie ze strony Office des étrangers (urząd ds. cudzoziemców) na złożenie wniosków wizowych bez konieczności osobistego stawiennictwa w belgijskiej placówce dyplomatycznej lub konsularnej, odpowiedź na pytanie prejudycjalne nie jest już konieczna dla rozstrzygnięcia sporu, w związku z czym nie ma potrzeby orzekania w przedmiocie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie należy zauważyć, że z postanowienia odsyłającego wynika, iż skarżący w postępowaniu głównym zwrócili się do sądu odsyłającego o to, by ten na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 grudnia 1980 r. nakazał państwu belgijskiemu zarejestrowanie wniosku X oraz dzieci A i B o wydanie wizy w celu połączenia rodziny, złożonego w Office des étrangers (urząd ds. cudzoziemców) wiadomością elektroniczną z dnia 28 września 2022 r., i oryginału tego wniosku przekazanego temu urzędowi pismem poleconym z dnia 29 września 2022 r. (zwanego dalej „wnioskiem z dni 28 i 29 września 2022 r.”). Z postanowienia odsyłającego wynika również, że skarżący w postępowaniu głównym zwrócili się do sądu odsyłającego o to, by opóźnienie w zarejestrowaniu tego wniosku było objęte karą dzienną.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Należy zaś zauważyć, jak czynią to skarżący w postępowaniu głównym, że wiadomość elektroniczna z dnia 3 lutego 2023 r. nie wspomina w żaden sposób o wniosku z dni 28 i 29 września 2022 r., lecz jedynie informuje adwokata skarżących w postępowaniu głównym, że X oraz dzieci A i B są uprawnieni do złożenia (nowego) wniosku o wydanie wizy w celu łączenia rodziny bez udania się do belgijskiej placówki dyplomatycznej lub konsularnej. W związku z tym wiadomości tej nie można interpretować jako wycofania, po ponownym rozpatrzeniu, odmowy rejestracji wniosku z dni 28 i 29 września 2022 r., przekazanej pełnomocnikowi skarżących w postępowaniu głównym przez Office des étrangers (urząd ds. cudzoziemców) wiadomością elektroniczną z dnia 29 września 2022 r. i potwierdzonej wiadomością elektroniczną tego urzędu z dnia 12 października 2022 r. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-5" href="#t-5">5</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tych okolicznościach pytanie prejudycjalne przedstawione przez tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzyczny sąd pierwszej instancji w Brukseli) w pełni zachowuje swą użyteczność dla rozstrzygnięcia sporu. Odpowiedź Trybunału na to pytanie pozwoli bowiem sądowi odsyłającemu ocenić ważność argumentów podniesionych przez skarżących w postępowaniu głównym w celu zakwestionowania zgodności z prawem wspomnianej odmowy rejestracji w świetle prawa Unii i rozstrzygnąć o zasadności sformułowanych przez nich żądań.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ponadto odpowiedź ta, w zależności od jej treści i uzasadnienia, może również dostarczyć sądowi odsyłającemu informacji użytecznych do rozstrzygnięcia późniejszej kwestii, która pojawia się w związku z wiadomością elektroniczną z dnia 3 lutego 2023 r., a mianowicie kwestii tego, czy niedopełnienie formalności, które zdaniem Office des étrangers (urzędu ds. cudzoziemców) X oraz dzieci A i B powinni byli dopełnić, aby móc złożyć wniosek o wydanie wizy w celu łączenia rodziny bez osobistego udania się do belgijskiej placówki dyplomatycznej lub konsularnej, może samo w sobie prowadzić do oddalenia żądań skarżących w postępowaniu głównym, czy też należy zezwolić w każdym razie na konwalidację a posteriori wniosku z dni 28 i 29 września 2022 r.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Pragnę wreszcie dodać, że gdyby na podstawie odpowiedzi udzielonej przez Trybunał na pytanie prejudycjalne sąd odsyłający uznał, że wniosek z dni 28 i 29 września 2022 r. złożono w sposób ważny i powinien on zostać zarejestrowany, ewentualnie po usunięciu braków, to najpóźniej w dniu 29 września 2022 r. powstałby obowiązek rozpatrzenia tego wniosku przez właściwy organ, a mianowicie Office des étrangers (urząd ds. cudzoziemców), a także zacząłby biec termin określony w art. 5 ust. 4 dyrektywy 2003/86. Data uznana za dzień złożenia wniosku o wydanie wizy w celu łączenia rodziny przez X oraz dzieci A i B ma zatem dla nich istotne znaczenie. Znaczenie to jest jeszcze większe w sytuacji, z którą obecnie zmagają się oni w swoim kraju pochodzenia, nie tylko ze względu na konflikt zbrojny, który nadal toczy się w strefie, którą zamieszkują (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-6" href="#t-6">6</a>
</span>), lecz również, zgodnie z informacjami przekazanymi przez ich przedstawiciela na rozprawie, w następstwie trzęsienia ziemi, które niedawno dotknęło Turcję i północną Syrię. W tych okolicznościach oczywiste jest, że wszelkie nieuzasadnione opóźnienia w rozpatrywaniu ich wniosków mogą niepotrzebnie wydłużyć stan ich niepewności i tymczasowości.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ze wszystkich przedstawionych względów proponuję zatem, aby Trybunał nie przychylił się do wniosku rządu belgijskiego o umorzenie postępowania.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">B.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie pytania prejudycjalnego</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Poprzez swoje pytanie prejudycjalne sąd odsyłający zwraca się do Trybunału zasadniczo o wyjaśnienie, czy art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86 w związku z art. 7 i 24 karty należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie ustawodawstwu państwa członkowskiego, które przewiduje, iż członkowie rodziny osoby uznanej za uchodźcę wniosek o łączenie rodziny muszą złożyć osobiście w placówce dyplomatycznej tego państwa członkowskiego, nawet jeśli nie mają możliwości udania się do tej placówki.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uwagi wstępne</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na wstępie należy zauważyć, że chociaż pytanie prejudycjalne odnosi się w swojej treści również do art. 23 i 24 dyrektywy 2011/95 (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-7" href="#t-7">7</a>
</span>), to jednak wydaje się, że przepisy te nie mają znaczenia dla udzielenia odpowiedzi na to pytanie. Dotyczą one bowiem sytuacji, w której członkowie rodziny przebywają z uchodźcą na terytorium danego państwa członkowskiego (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-8" href="#t-8">8</a>
</span>), podczas gdy w sporze w postępowaniu głównym X oraz dzieci A i B znajdują się nadal w państwie trzecim pochodzenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Prawdą jest, że w wyroku z dnia 9 listopada 2021 r., Bundesrepublik Deutschland (Utrzymanie jedności rodziny) (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-9" href="#t-9">9</a>
</span>), Trybunał stwierdził w szczególności, że art. 23 ust. 1 dyrektywy 2011/95 zobowiązuje państwa członkowskie w sposób ogólny do dołożenia starań w celu utrzymania jedności rodziny beneficjenta ochrony międzynarodowej, uznając w ten sposób istnienie ścisłego związku między z jednej strony środkami niezbędnymi do ochrony rodziny uchodźcy i utrzymania jej jedności oraz z drugiej strony koncepcją ochrony międzynarodowej. Jednakże, ponieważ chodzi o sytuację, w której odtworzenie jedności rodziny realizowane jest poprzez jej łączenie, wspomniany związek został skonkretyzowany w przepisach dyrektywy 2003/86. Moim zdaniem na pytanie prejudycjalne zadane przez tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzyczny sąd pierwszej instancji w Brukseli) należy zatem odpowiedzieć wyłącznie na podstawie tych przepisów.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Następnie również tytułem wstępu należy podkreślić w celu rozwiania wszelkich niejasności co do znaczenia i zakresu pytania prejudycjalnego, że dotyczy ono jedynie wymogu nałożonego w szczególności na członków rodziny osoby uznanej za uchodźcę, zgodnie z którym wniosek o wydanie wizy w celu łączenia rodziny w rozumieniu art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86 muszą oni złożyć osobiście, udawszy się do placówki dyplomatycznej lub konsularnej danego państwa członkowskiego. Niezależnie zatem od tego, że dyskusja, która rozwinęła się podczas rozprawy, uległa rozszerzeniu i objęła ogólniejszy wymóg – któremu obecne państwa członkowskie przypisały pierwszorzędne znaczenie – osobistego stawiennictwa członków rodziny w rzeczonej placówce dyplomatycznej lub konsularnej na takim lub innym etapie postępowania w sprawie łączenia rodziny, tak aby możliwe było w szczególności pobranie ich danych biometrycznych i przeprowadzenie weryfikacji niezbędnych zarówno do celów bezpieczeństwa, jak i zapobiegania oszustwom, w ramach niniejszej sprawy zwrócono się do Trybunału o wypowiedzenie się jedynie w kwestii tego, czy prawo Unii stoi na przeszkodzie normie prawnej lub praktyce administracyjnej państwa członkowskiego, która wymaga w sposób konsekwentny i nieznający wyjątków stawiennictwa osobistego już na etapie składania wniosku o wizę w celu łączenia rodziny.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wreszcie, należy przypomnieć, że w ramach procedury odesłania prejudycjalnego w kompetencji Trybunału nie leży wypowiadanie się w przedmiocie wykładni przepisów krajowych. Trybunał powinien bowiem uwzględnić, w ramach podziału kompetencji pomiędzy sądami Unii a sądami krajowymi, kontekst faktyczny i prawny, w który wpisują się pytania prejudycjalne, tak jak ów kontekst został określony w postanowieniu odsyłającym (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-10" href="#t-10">10</a>
</span>). Tymczasem we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzyczny sąd pierwszej instancji w Brukseli) wskazuje zarówno na obowiązkowy w prawie belgijskim charakter osobistego złożenia wniosku o wydanie wizy w celu łączenia rodziny, jak i na brak odstępstw od tego obowiązku, nawet jeśli członek rodziny rozdzielonej jest uchodźcą. Zatem to właśnie taka wykładnia belgijskiego prawa i praktyki administracyjnej powinna stanowić punkt wyjścia dla analizy Trybunału, mimo że jest ona zasadniczo kwestionowana przez rząd belgijski.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie celu dyrektywy 2003/86 i praw wywodzonych z tej dyrektywy przez skarżących</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że celem dyrektywy 2003/86 jest wspieranie łączenia rodzin oraz że dyrektywa ta ma również na celu przyznanie ochrony obywatelom państw trzecich, w szczególności małoletnim (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-11" href="#t-11">11</a>
</span>). Dla realizacji tego celu, jak wyjaśnia jej art. 1, dyrektywa 2003/86 określa warunki wykonania prawa do łączenia rodziny przez obywateli państwa trzeciego zamieszkujących legalnie na terytorium państw członkowskich (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-12" href="#t-12">12</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">36.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z motywem 8 dyrektywy 2003/86 ma ona ponadto na celu przyznanie zwiększonej ochrony uchodźcom, ponieważ sytuacja uchodźców wymaga szczególnej uwagi pod kątem powodów, przez które zostali zmuszeni do opuszczenia swojego państwa i nie mają możliwości prowadzenia w nim normalnego życia rodzinnego, przy czym mogli oni zostać oddzieleni od swoich rodzin na długi czas przed uzyskaniem statusu uchodźcy i często jest niemożliwe lub niebezpieczne przedstawienie przez uchodźców lub członków ich rodziny oficjalnych dokumentów lub kontaktowanie się z organami ich państwa pochodzenia (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-13" href="#t-13">13</a>
</span>). To z tego względu dyrektywa ta przewiduje korzystniejsze warunki dla uchodźców w odniesieniu do skorzystania z prawa do łączenia rodziny (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-14" href="#t-14">14</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">37.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Trybunał wielokrotnie stwierdzał również, że art. 4 ust. 1 dyrektywy 2003/86 nakłada na państwa członkowskie konkretne zobowiązania pozytywne, którym odpowiadają jasno określone prawa. W sytuacjach określonych w dyrektywie nakazuje się im zezwolić na łączenie rodzin w odniesieniu do określonych członków rodziny rozdzielonej – wśród których zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) i b) tej dyrektywy znajdują się małżonek członka rodziny rozdzielonej i małoletnie dzieci pary – bez możliwości skorzystania z uprawnień dyskrecjonalnych w tym względzie (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-15" href="#t-15">15</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">38.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Obowiązki pozytywne, przewidziane dla państw członkowskich w dyrektywie 2003/86, ciążą na nich przede wszystkim wobec członka rodziny rozdzielonej jako obywatela państwa trzeciego zamieszkującego legalnie na terytorium państw członkowskich. Z powyższego wynika, że Y, jako członek rodziny rozdzielonej w rozumieniu art. 2 lit. c) dyrektywy 2003/86, posiada prawo podmiotowe do tego, by X oraz dzieci A i B dołączyli do niego w Belgii, i może je wykonywać na warunkach określonych w tej dyrektywie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">39.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uważam jednak, że dyrektywa 2003/86 nakłada na państwa członkowskie pewne obowiązki pozytywne również w stosunku do członków rodziny członka rodziny rozdzielonej wymienionych w art. 4 ust. 1 lit. a)–d) dyrektywy 2003/86, którzy spełniają warunki określone w tym przepisie. Chociaż bowiem nie przysługuje im prawo do łączenia rodzin na tej samej podstawie co członkowi rodziny rozdzielonej, są oni jednak objęci wspomnianą dyrektywą jako pośredni beneficjenci uprawnień przyznanych temu ostatniemu. Tak więc moim zdaniem X oraz dzieciom A i B – jako małżonce Y i małoletnim dzieciom tej pary – przysługuje na podstawie dyrektywy 2003/86 i na warunkach w niej określonych przynajmniej prawo do tego, aby wykonanie przez Y prawa do łączenia rodziny, które wywodzi on z tej dyrektywy, nie było nadmiernie utrudnione.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">40.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ponieważ złożenie wniosku o zezwolenie na wjazd i pobyt do właściwych organów danego państwa członkowskiego wraz z dokumentami potwierdzającymi wskazanymi w art. 5 ust. 2 dyrektywy 2003/86 jest zgodnie z ust. 1 tego artykułu niezbędnym warunkiem wstępnym do wykonania tego prawa, skarżącym w postępowaniu głównym przysługiwało ponadto prawo do tego, by nie zostali oni niesłusznie pozbawieni rzeczywistej i konkretnej możliwości przeprowadzenia tej czynności. Ściślej rzecz ujmując, jak skarżący w postępowaniu głównym podnieśli przed sądem odsyłającym, wywodzą oni z dyrektywy 2003/86 prawo do złożenia wniosku o łączenie rodziny oraz do uzyskania zarejestrowania i rozpatrzenia ich wniosku przez organy belgijskie z poszanowaniem warunków ustanowionych w tej dyrektywie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">41.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ponieważ jednak – jak zostanie to wykazane poniżej – art. 5 ust. 1 tej dyrektywy nie harmonizuje (albo przynajmniej nie harmonizuje w pełni) praktycznych zasad składania wniosków o zezwolenie na wjazd i pobyt w celu łączenia rodzin, lecz pozostawia ich określenie państwom członkowskim, skarżący w postępowaniu głównym mieli obowiązek przestrzegania odpowiednich przepisów prawa belgijskiego, przewidujących (z pewnymi wyjątkami, które nie mają zastosowania do sytuacji X oraz dzieci A i B), że wniosek ów składają osobiście członkowie rodziny członka rodziny rozdzielonej w belgijskiej placówce dyplomatycznej lub konsularnej właściwej miejscowo ze względu na ich miejsce zamieszkania lub pobytu za granicą.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">42.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Tymczasem wbrew temu, co twierdziło państwo belgijskie w sporze w postępowaniu głównym, w niniejszym przypadku istotna jest ocena, czy ustawodawca belgijski – który nie ustanowił wyjątków od zasady osobistego składania wniosku o łączenie rodziny w sytuacji niemożności jej dochowania przez zainteresowane osoby – skorzystał z zakresu uznania pozostawionego mu w art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86 w sposób zgodny z celami tej dyrektywy i prawami podstawowymi uznanymi w karcie, którą dyrektywa ma wprowadzać w życie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">43.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Należy zatem na obecnym etapie rozważyć rozległość i granice tego zakresu uznania.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie rozległości i granic zakresu uznania pozostawionego państwom członkowskim w art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">44.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Jak już podkreśliłem, dyrektywa 2003/86 nie harmonizuje w pełni zasad składania wniosku wizowego w celu łączenia rodziny, lecz ogranicza się w art. 5 ust. 1 do stwierdzenia, że państwa członkowskie ustalają, czy wnioski te „składane są do właściwych organów danego państwa członkowskiego przez członka rodziny rozdzielonej czy też przez członka lub członków jego rodziny”, a w art. 5 ust. 2, że do wniosku należy dołączyć „dokumenty dowodowe dotyczące związków rodzinnych oraz zgodności z warunkami określonymi w [rzeczonej dyrektywie], a także uwierzytelnione odpisy dokumentów podróżnych członka(-ów) rodziny”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">45.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z prac przygotowawczych nad dyrektywą 2003/86, do których odsyłają zarówno Komisja, jak i skarżący w postępowaniu głównym, wynika, że początkowo projekt dyrektywy Komisji przewidywał, iż wniosek w sprawie łączenia rodziny składa członek rodziny rozdzielonej, który skoro już zamieszkiwał na miejscu, powinien mieć „większą łatwość w poruszaniu się po procedurach administracyjnych dzięki znajomości języka danego kraju i zwyczajów organów administracji krajowej” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-16" href="#t-16">16</a>
</span>). Wniosek ten zmierzał zatem do ułatwienia wykonywania prawa do łączenia rodzin już na etapie składania wniosku. W ten sposób preferowane było wykonywanie czynności bezpośrednio przed właściwym organem administracji danego państwa członkowskiego przez członka rodziny, który co do zasady znajduje się w najkorzystniejszej sytuacji z punktu widzenia możliwości przeprowadzenia wspomnianego pierwszego etapu postępowania. W następstwie poprawki Rady pierwotny wniosek zmieniono przez wprowadzenie dla państw członkowskich, które tego pragnęły, drugiej opcji, polegającej na możliwości ustanowienia wymogu, zgodnie z którym wniosek o łączenie rodziny składają za granicą członkowie rodziny członka rodziny rozdzielonej (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-17" href="#t-17">17</a>
</span>). W zmienionym wniosku Komisja wyjaśniła, że nowe brzmienie miało na celu „pogodzenie dwóch rodzajów procedur przyjmowanych przez państwa członkowskie” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-18" href="#t-18">18</a>
</span>). W postępowaniu przed Trybunałem instytucja ta wyjaśniła, że poprawkę tę wprowadzono w celu umożliwienia państwom członkowskim organizowania rozmów z zainteresowanymi osobami i prowadzenia dochodzeń celem skutecznego zwalczania oszustw związanych z tożsamością wnioskodawców i autentycznością więzi rodzinnych z członkiem rodziny rozdzielonej, na które te osoby się powoływały.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">46.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z ostatecznie przyjętym brzmieniem art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86 określenie zarówno osoby, która składa taki wniosek, jak i organów właściwych do jego przyjęcia, a także formalności, które trzeba spełnić, należy zatem do państw członkowskich.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">47.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na tym etapie należy uściślić, że wbrew temu, co twierdzi sąd odsyłający, a zgodnie z tym, co podnosi Rada, okoliczność, iż prawodawca Unii pozostawił państwom członkowskim zakres uznania przy określaniu szczegółowych zasad składania wniosków w sprawie łączenia rodziny, nie oznacza, że zgodność z prawem odmowy rejestracji takiego wniosku, uzasadnionej nieprzestrzeganiem zasad określonych w tym względzie przez dane państwo członkowskie, wynika z art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86 w sposób automatyczny i jest niepodważalna. Jej zgodność z prawem zależy natomiast od tego, w jaki sposób dane państwo członkowskie skorzystało ze wspomnianego zakresu uznania.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">48.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Po tych wyjaśnieniach należy wskazać, że zakres uznania państw członkowskich przy wdrażaniu art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86 zależy moim zdaniem od ograniczeń należących do trzech grup.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">49.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Pierwsza grupa związana jest z wymogiem poszanowania celu i ducha dyrektywy 2003/86.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">50.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Trybunał wielokrotnie stwierdzał, że zezwolenie na łączenie rodziny jest „zasadą ogólną” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-19" href="#t-19">19</a>
</span>), a ewentualny zakres uznania przyznany państwom członkowskim w dyrektywie 2003/86 „nie powinien być przez nie wykorzystywany w sposób naruszający cel tej dyrektywy, którym jest sprzyjanie łączeniu rodzin, ani jej skuteczność (effet utile)” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-20" href="#t-20">20</a>
</span>). Tym samym zakresu uznania, jaki art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86 pozostawia państwom członkowskim, nie można wykonywać w sposób, który by złożenie wniosku na podstawie tego przepisu, a w konsekwencji wykonywanie prawa do łączenia rodzin, utrudniał lub czynił nadmiernie skomplikowanym lub niemożliwym – gdyż prowadziłoby to do naruszenia celu tej dyrektywy i jej skuteczności (effet utile).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">51.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Druga grupa ograniczeń opiera się na poszanowaniu praw podstawowych.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">52.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Jak wynika z motywu 2 dyrektywy 2003/86, dyrektywa ta szanuje prawa podstawowe i przestrzega zasad uznanych w karcie. Trybunał wielokrotnie wskazywał, że przepisy tej dyrektywy należy interpretować i stosować w świetle art. 7 i art. 24 ust. 2 i 3 karty. Dokładniej rzecz ujmując, art. 7 karty, który uznaje w szczególności prawo do poszanowania życia rodzinnego – którego szczególnym aspektem jest prawo do łączenia rodziny (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-21" href="#t-21">21</a>
</span>) – należy zdaniem Trybunału interpretować w świetle obowiązku uwzględnienia najlepiej pojętego interesu dziecka, o którym mowa w art. 24 ust. 2 tej karty, i zwracając uwagę na potrzebę regularnego utrzymywania osobistych stosunków z obydwojgiem rodziców przez dziecko, o czym mowa w art. 24 ust. 3 karty (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-22" href="#t-22">22</a>
</span>). W tym kontekście Trybunał przypomniał również znaczenie niektórych instrumentów międzynarodowych, w tym w szczególności Konwencji o prawach dziecka (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-23" href="#t-23">23</a>
</span>), której art. 9 ust. 1 przewiduje, że państwa strony zapewnią, aby dziecko nie zostało oddzielone od swoich rodziców wbrew ich woli, a art. 10 ust. 1 uściśla, że z obowiązku tego wynika, iż wszystkie wnioski składane przez dziecko lub przez jego rodziców odnośnie do wjazdu lub opuszczenia państwa strony w celu łączenia rodziny będą rozpatrywane przez państwa strony w sposób przychylny, humanitarny i w szybkim trybie (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-24" href="#t-24">24</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">53.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ogólniej rzecz ujmując, zgodnie z art. 51 ust. 1 karty państwa członkowskie, gdy stosują prawo Unii, a zatem również wtedy, gdy korzystają z zakresu uznania, jakim dysponują przy transpozycji dyrektywy, muszą szanować prawa i przestrzegać zasad ustanowionych w karcie oraz popierać ich stosowanie (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-25" href="#t-25">25</a>
</span>). Ponadto zgodnie z art. 52 ust. 1 karty wszelkie ograniczenia w korzystaniu z praw i wolności uznanych w karcie muszą być przewidziane ustawą i szanować istotę tych praw i wolności oraz zasadę proporcjonalności, a w związku z tym „ograniczenia mogą być wprowadzone wyłącznie wtedy, gdy są konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">54.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Tymczasem ustawodawstwo krajowe, które prowadzi do wykluczenia osoby z państwa, w którym mieszkają jej bliscy krewni, w tym poprzez uniemożliwienie łączenia rodziny mimo spełnienia wymaganych warunków prawnomaterialnych, może stanowić ingerencję w prawo do poszanowania życia rodzinnego (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-26" href="#t-26">26</a>
</span>) i musi zatem, aby było zgodne z kartą, spełniać przypomniane powyżej warunki ustanowione w jej art. 52 ust. 1.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">55.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W podobnym duchu wypowiedział się zresztą Europejski Trybunał Praw Człowieka (zwany dalej „ETPC”) przy okazji wykładni art. 8 EKPC, który ma zasadniczo taką samą treść jak art. 7 karty. Chociaż, jak słusznie przypomina rząd belgijski, ETPC wyjaśnił, że chociaż EKPC, a w szczególności jej art. 8, nie gwarantuje cudzoziemcowi prawa do wjazdu i pobytu w określonym państwie, to jednak akt ów systematycznie kontroluje proporcjonalność środków stanowiących przeszkody w łączeniu rodzin, które są postrzegane jako ograniczenia prawa do poszanowania życia rodzinnego ustanowionego w tym artykule. ETPC potwierdził też niedawno, że w sprawie dotyczącej zarówno życia rodzinnego, jak i imigracji „zakres obowiązku przyjęcia przez państwo na swoje terytorium bliskich osób tam zamieszkałych różni się w zależności od konkretnej sytuacji odnośnych osób oraz interesu ogólnego i wymaga znalezienia właściwej równowagi między wchodzącymi w grę interesami”, przy czym „istotną wagę” ma w tym kontekście nadrzędny interes dzieci (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-27" href="#t-27">27</a>
</span>). Wyjaśnił ponadto, że proces podejmowania decyzji w przedmiocie wniosku o łączenie rodziny powinien dawać „gwarancje płynności, szybkości i skuteczności wymagane w celu zapewnienia przestrzegania prawa zainteresowanych do poszanowania ich życia rodzinnego, zagwarantowanego w art. 8 EKPC” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-28" href="#t-28">28</a>
</span>). Co się tyczy w szczególności łączenia rodzin uchodźców, ETPC wielokrotnie przypominał, „że jedność rodziny jest istotnym prawem uchodźcy i że łączenie rodzin ma kluczowe znaczenie dla umożliwienia powrotu do normalnego życia osobom, które uciekły przed prześladowaniami”, wyjaśniając przy tym, że „konieczność zapewnienia uchodźcom możliwości posłużenia się procedurą łączenia rodzin korzystniejszą niż zastrzeżona dla innych cudzoziemców jest przedmiotem konsensusu na poziomie międzynarodowym i europejskim” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-29" href="#t-29">29</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">56.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wreszcie, trzecia grupa ograniczeń zakresu uznania pozostawionego państwom członkowskim w art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86 wiąże się moim zdaniem z obowiązkiem indywidualizacji, który ciąży na nich przy wdrażaniu tej dyrektywy. Na mocy tego obowiązku, który Trybunał wywiódł z art. 17 wspomnianej dyrektywy (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-30" href="#t-30">30</a>
</span>) i który stosuje się przekrojowo do każdego procesu decyzyjnego wchodzącego w zakres stosowania tej dyrektywy, państwa członkowskie powinny zadbać o to, aby właściwe władze krajowe przeprowadzały w każdym przypadku zindywidualizowaną ocenę sytuacji zainteresowanych osób, która uwzględnia wszystkie istotne aspekty sprawy oraz, w stosownych przypadkach, zwraca szczególną uwagę na interesy dzieci, oraz jest podyktowana troską o sprzyjanie życiu rodzinnemu (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-31" href="#t-31">31</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">57.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na pytanie prejudycjalne zadane przez tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzyczny sąd pierwszej instancji w Brukseli) należy odpowiedzieć z uwzględnieniem wskazanych wyżej poszczególnych ograniczeń.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie odpowiedzi, jakiej należy udzielić na pytanie prejudycjalne</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">58.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Jak pozwala na to art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86, ustawodawca belgijski wybrał opcję, zgodnie z którą złożenie wniosku o łączenie rodziny spoczywa na członkach rodziny (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-32" href="#t-32">32</a>
</span>). Na podstawie art. 12a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 1980 r. wniosek taki należy obowiązkowo złożyć we właściwej miejscowo placówce dyplomatycznej (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-33" href="#t-33">33</a>
</span>). Ustawa ta nie przewiduje żadnego wyjątku od tej zasady dla członków rodziny, którzy zamieszkują za granicą. Ponadto, jak wynika z postanowienia odsyłającego oraz z akt sprawy, a także co jest bezsporne między stronami, chociaż brzmienie art. 12a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 1980 r. nie jest w tym względzie jasne, w praktyce wniosek o łączenie rodziny składają w rzeczonej placówce dyplomatycznej osobiście zainteresowani członkowie rodziny, nawet jeśli członek rodziny rozdzielonej jest osobą uznaną za uchodźcę.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">59.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z powodów, które przedstawię poniżej, uważam, że przepis wdrażający art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86, taki jak mający zastosowanie w prawie belgijskim, narusza przypomniane powyżej granice uprawnień dyskrecjonalnych przyznanych w tym przepisie państwom członkowskim.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">60.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W pierwszej kolejności, ponieważ przepis ów nie przewiduje w sposób wyraźny, przejrzysty i ogólny czynności alternatywnych względem złożenia osobiście wniosku o łączenie rodziny, jeżeli przemieszczenie się zainteresowanych członków rodziny do właściwej placówki dyplomatycznej lub konsularnej okaże się niemożliwe, uregulowanie tego rodzaju wyraźnie narusza cel dyrektywy 2003/86, którym jest sprzyjanie łączeniu rodzin. To samo dotyczy bardziej szczegółowego celu tej dyrektywy, polegającego na przyznaniu zwiększonej ochrony osobom uznanym za uchodźców, ponieważ jak wynika z okoliczności sprawy w postępowaniu głównym, obowiązek osobistego udania się do takiej placówki w celu złożenia wniosku o łączenie rodziny ma zastosowanie z takim samym rygorem również do członków ich rodzin. W zakresie, w jakim w opisanych powyżej sytuacjach obowiązek ten prowadzi w praktyce do uniemożliwienia wykonania prawa do łączenia rodzin, mimo spełnienia wszystkich przewidzianych w dyrektywie 2003/86 przesłanek zezwolenia na jej połączenie taki przepis narusza również skuteczność (effet utile) tej dyrektywy.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">61.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Nie podważa powyższego wniosku okoliczność – przywołana przez rząd belgijski zarówno w uwagach na piśmie, jak i podczas rozprawy – że zwracając się do właściwego urzędu dyplomatycznego lub konsularnego, zainteresowani mogą starać się o przynajmniej czasowe odstępstwo od obowiązku złożenia osobiście wniosku o wydanie wizy w celu łączenia rodziny. Po pierwsze, nawet przy założeniu, że jak twierdzi rząd belgijski, istnieje realna możliwość uzyskania odstępstwa od zasady osobistego składania wniosków (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-34" href="#t-34">34</a>
</span>), z samej wypowiedzi tego rządu wynika, że decyzja o przyznaniu takiego odstępstwa ma charakter całkowicie dyskrecjonalny i podejmowana jest jedynie bardzo sporadycznie (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-35" href="#t-35">35</a>
</span>), wyłącznie wtedy, gdy Office des étrangers (urząd ds. cudzoziemców) uzna stawiennictwo wnioskodawców w odpowiedniej placówce dyplomatycznej za obiektywnie niemożliwe, ponieważ to właśnie Office des étrangers (urząd ds. cudzoziemców) zezwala organowi dyplomatycznemu lub konsularnemu na zastosowanie środków alternatywnych w stosunku do osobistego stawiennictwa wnioskodawców. Po drugie, ze stanowiska przyjętego przez państwo belgijskie w odniesieniu do oceny spełnienia przesłanki pilnego charakteru w postępowaniu głównym jasno wynika, że administracja belgijska interpretuje pojęcie niemożliwości w sposób wyjątkowo rygorystyczny, co prowadzi w istocie do zanegowania spełnienia tego warunku również wtedy, gdy zainteresowane osoby mieszkają w strefach konfliktu i przemieszczając się, narażałyby się na niebezpieczeństwo nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Po trzecie, biorąc pod uwagę wyjątkowy charakter rzeczonego odstępstwa oraz fakt, że jest ono w pełni pozostawione uznaniu administracji, zainteresowani nie mają żadnych informacji na temat możliwości uzyskania odstępstwa (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-36" href="#t-36">36</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">62.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ponadto niezależnie od przypadków obiektywnej niemożliwości przemieszczania się można zastanawiać się, czy wymóg fizycznej obecności osób należących do rodziny członka rodziny rozdzielonej w placówce dyplomatycznej lub konsularnej już na pierwszym etapie procedury łączenia rodzin jest zgodny z dyrektywą 2003/86 w przypadku, gdy ze względu na szczególną sytuację wnioskodawców i okoliczności panujące w państwie ich zamieszkania konieczność przemieszczenia się stanowi poważną przeszkodę w dopełnieniu formalności wymaganych przy składaniu wniosku o łączenie rodziny.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">63.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie należy zauważyć, że procedura łączenia rodziny przebiega etapami i często wymagane jest, aby po złożeniu wniosku członkowie rodziny wielokrotnie stawiali się w placówce dyplomatycznej lub konsularnej, w szczególności w celu złożenia dokumentów, odbycia rozmów, przeprowadzenia testów DNA, a w razie uwzględnienia wniosku – odbioru wiz. Wymaganie od tych osób – do których zazwyczaj należą najsłabsi członkowie rodziny, tacy jak małe dzieci – poradzenia sobie z licznymi podróżami, często długimi i trudnymi, jeśli nie po prostu niebezpiecznymi, czy też nadmiernie uciążliwymi, do placówek dyplomatycznych lub konsularnych, które jak ma to miejsce w postępowaniu głównym, mogą znajdować się w państwach innych niż państwo zamieszkania, w celu dopełnienia formalności, które można łatwo przeprowadzić zdalnie, nie wydaje mi się zgodne z duchem dyrektywy 2003/86, lecz wynika raczej z woli usiania drogi prowadzącej do połączenia rodziny przeszkodami, które zniechęcą do wykonania tego prawa. Dotyczy to w szczególności członków rodziny uchodźców, którzy mogą napotkać większe trudności w przemieszczaniu się. Tym samym obowiązek osobistego złożenia wniosku o łączenie rodziny z założenia skutkuje dalej idącym pogorszeniem sytuacji tej kategorii obywateli państw trzecich, którą dyrektywa 2003/86 ma w szczególności chronić, co pociąga za sobą paradoksalny skutek polegający na tym, że okoliczności, które przywiodły ich do opuszczenia ich państwa i które zgodnie z motywem 8 tej dyrektywy skłoniły prawodawcę Unii do ustanowienia korzystniejszych warunków wykonywania przez nich prawa do łączenia rodziny, czynią to obiektywnie trudniejszym, jeśli nie praktycznie niemożliwym (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-37" href="#t-37">37</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">64.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Rząd belgijski podnosi, że osobiste złożenie wniosku o wydanie wizy w celu łączenia rodziny jest konieczne, aby umożliwić weryfikację tożsamości i pobranie danych biometrycznych osób ubiegających się o wizę, w szczególności w celu zwalczania oszustw dotyczących tożsamości i więzi rodzinnych. Cel taki, choć jest dozwolony, nie może moim zdaniem usprawiedliwiać systematycznego wymagania osobistego stawiennictwa wnioskodawców w placówce dyplomatycznej lub konsularnej już na początku procedury łączenia rodziny. Nie negując bowiem zasadności podniesionego przez rząd belgijski wymogu weryfikacji tych elementów – również w celu umożliwienia przeprowadzenia niezbędnych kontroli bezpieczeństwa zgodnie między innymi z art. 6 ust. 1 dyrektywy 2003/86 – oraz wiążącej się z tym potrzeby, aby na pewnym etapie procedury wnioskodawcy stawili się osobiście w placówce dyplomatycznej lub konsularnej celem w szczególności pobrania ich danych biometrycznych, nie uważam, aby ich weryfikacja była niezbędna już na etapie składania wniosku o łączenie rodziny (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-38" href="#t-38">38</a>
</span>). Należy bowiem unikać nadmiernego mnożenia podróży członków rodziny, zwłaszcza gdy okazują się one uciążliwe lub ryzykowne, w szczególności na zbyt wczesnym etapie postępowania, na którym nie rozpoczęto jeszcze rozpatrywania wniosku, a zainteresowani nie są jeszcze w stanie ocenić szans na pozytywny wynik.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">65.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W drugiej kolejności co do istoty z powodów identycznych z już przedstawionymi fakt systematycznego wymagania przez państwo członkowskie obowiązkowej obecności członków rodziny członka rodziny rozdzielonej, w tym osoby uznanej za uchodźcę, w placówce dyplomatycznej lub konsularnej tego państwa członkowskiego wyłącznie w celu złożenia tam wniosku o łączenie rodziny, nawet jeśli przemieszczenie się wnioskodawców do tej placówki okazuje się obiektywnie niemożliwe albo nadmiernie utrudnione lub ryzykowne, narusza prawo do poszanowania jedności rodziny ustanowione w art. 7 karty, w stosownym przypadku w związku z jej art. 24 ust. 2 i 3. Taki obowiązek stanowi bowiem ingerencję w to prawo, która jest nieproporcjonalna w stosunku do celu w postaci zwalczania oszustw związanych z łączeniem rodzin, i stanowi naruszenie art. 52 ust. 1 karty.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">66.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wreszcie, w trzeciej kolejności wdrożenie art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86 w sposób, jaki wyłania się z belgijskiego ustawodawstwa i praktyki administracyjnej, narusza również obowiązek indywidualizacji, o którym mowa w pkt 56 niniejszej opinii. System, w którym obecność członków rodziny członka rodziny rozdzielonej we właściwej placówce dyplomatycznej jest wymagana obowiązkowo i z założenia bez wyjątków, co do zasady nie pozwala bowiem na uwzględnienie sytuacji zainteresowanych osób, a zwłaszcza okoliczności, które jak uznał Trybunał, mogą mieć wpływ na zakres i skrupulatność badania wniosku o łączenie rodziny, takich jak w szczególności wiek dzieci i ich sytuacja w państwie pochodzenia (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-39" href="#t-39">39</a>
</span>). Okoliczności te należy zaś a fortiori uwzględnić na mniej zaawansowanym etapie dopełniania formalności finalizowanych w momencie składania takiego wniosku.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">67.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ogólniej rzecz ujmując, państwa członkowskie powinny czuwać nad tym, aby procedura służąca wdrożeniu art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86 była jak najbardziej elastyczna i dawała, jak wyjaśnił ETPC, gwarancje płynności, szybkości i skuteczności wymagane w celu zapewnienia prawa zainteresowanych do poszanowania ich życia rodzinnego (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-40" href="#t-40">40</a>
</span>). W tym kontekście nadmiernego formalizmu, który widać zwłaszcza w wiadomości elektronicznej z dnia 3 lutego 2023 r., w połączeniu z odrzuceniem wniosku z dni 28 i 29 września 2022 r. uprzednio zakomunikowanym przez Office des étrangers (urząd ds. cudzoziemców) pełnomocnikowi skarżących, motywowanym głównie tym, że został on złożony bezpośrednio do organu właściwego do jego rozpatrzenia, a nie za pośrednictwem belgijskiej placówki dyplomatycznej lub konsularnej, nie można moim zdaniem zaakceptować, biorąc pod uwagę w szczególności sytuację X oraz dzieci A i B.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">68.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zanim przejdę do wniosków, pragnę jeszcze podkreślić, jak słusznie uczyniła to Rada w swoich uwagach na piśmie, że brzmienie art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86 jest wystarczająco szerokie, aby umożliwić ukształtowanie procedury składania wniosku wizowego do celów łączenia rodziny w sposób zgodny z celem tej dyrektywy i prawami podstawowymi, które leżą u jego podstaw, nawet jeśli, jak ma to miejsce w przypadku Królestwa Belgii, państwo członkowskie wybrało rozwiązanie, które zadanie złożenia takiego wniosku powierza członkom rodziny członka rodziny rozdzielonej. Tym samym artykuł ten nie wyklucza ani możliwości złożenia odnośnego wniosku we właściwej placówce dyplomatycznej lub konsularnej przez pełnomocnika, pocztą tradycyjną lub elektroniczną, a zatem bez fizycznej obecności członków rodziny członka rodziny rozdzielonej, ani też możliwości złożenia przez nich wniosku do organu administracji odpowiedzialnej za jego rozpatrzenie, bezpośrednio w danym państwie członkowskim, jak uczyniła to X wraz z dziećmi A i B. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem na państwach członkowskich, w szczególności na ich sądach, spoczywa obowiązek nie tylko dokonywania wykładni ich prawa krajowego w sposób zgodny z prawem Unii, ale także czuwania nad tym, by nie polegać na takiej wykładni przepisu prawa wtórnego, która pozostawałaby w konflikcie z prawami podstawowymi chronionymi przez porządek prawny Unii (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-41" href="#t-41">41</a>
</span>). Artykułu 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86 nie można zatem w żadnym wypadku interpretować w ten sposób, że zezwala on na stosowanie systemu tak surowego i mało elastycznego, jak system stosowany w Belgii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">69.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na podstawie całości powyższych rozważań na pytanie prejudycjalne należy odpowiedzieć moim zdaniem, że art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86 w związku z art. 7 i art. 24 ust. 2 karty stoi na przeszkodzie ustawodawstwu państwa członkowskiego, które wymaga od członków rodziny, w szczególności rodziny osoby uznanej za uchodźcę, przebywających w państwie trzecim, osobistego złożenia wniosku o wjazd i pobyt w ramach łączenia rodziny we właściwej terytorialnie placówce dyplomatycznej lub konsularnej tego państwa członkowskiego, i nie przewiduje wyjątków w przypadkach, gdy ze względu na szczególną sytuację zainteresowanych osób oraz okoliczności panujące w ich państwie zamieszkania udanie się do takiej placówki byłoby niemożliwe albo nadmiernie utrudnione lub ryzykowne.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">V.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wnioski</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">70.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W świetle całości powyższych rozważań proponuję, aby na pytanie prejudycjalne przedstawione przez tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzyczny sąd pierwszej instancji w Brukseli, Belgia) Trybunał udzielił następującej odpowiedzi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-137" title="page-27">
      Artykuł 5 ust. 1 dyrektywy Rady 2003/86/WE z dnia 22 września 2003 r. w sprawie prawa do łączenia rodzin w związku z art. 7 i art. 24 ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że stoi na przeszkodzie ustawodawstwu, uregulowaniu lub praktyce administracyjnej państwa członkowskiego, które wymagają od członków rodziny, w szczególności rodziny osoby uznanej za uchodźcę, przebywających w państwie trzecim, osobistego złożenia wniosku o wjazd i pobyt w ramach łączenia rodziny we właściwej terytorialnie placówce dyplomatycznej lub konsularnej tego państwa członkowskiego, i nie przewiduje wyjątków w przypadkach, gdy ze względu na szczególną sytuację zainteresowanych osób oraz okoliczności panujące w ich państwie zamieszkania udanie się do takiej placówki byłoby niemożliwe albo nadmiernie utrudnione lub ryzykowne.
    </p>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">1</a>
</span>) Język oryginału: francuski.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-2" href="#c-2">2</a>
</span>) Dz.U. 2003, L 251, s. 12 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 19, t. 6, s. 224.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-3" href="#c-3">3</a>
</span>) Dz.U. 2011, L 337, s. 9.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-4" href="#c-4">4</a>
</span>) Moniteur belge z dnia 31 grudnia 1980 r., s. 145584.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-5" href="#c-5">5</a>
</span>) Podczas rozprawy przedstawicielka rządu belgijskiego zajęła zresztą w tym względzie jasne stanowisko i uściśliła, że nie może uznać, iż skarżący w postępowaniu głównym złożyli jakikolwiek wniosek o wydanie wizy w celu łączenia rodziny, ponieważ nie dopełnili wymaganych formalności oraz nie zwrócili się do właściwego organu o przyjęcie takiego wniosku i jego zarejestrowanie.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-6" href="#c-6">6</a>
</span>) Zobacz między innymi dokumenty organizacji pozarządowej Human Rights Watch dostępne pod następującymi adresami: https://www.hrw.org/news/2022/10/24/turkey-hundreds-refugees-deported-syria, https://www.hrw.org/news/2022/08/17/questions-and-answers-turkeys-threatened-incursion-northern-syria, https://www.hrw.org/world-report/2023/country-chapters/syria.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-7" href="#c-7">7</a>
</span>) Sąd odsyłający ogranicza się w istocie do przypomnienia brzmienia tych przepisów, nie uzasadniając w większym stopniu możliwości ich zastosowania. Podczas rozprawy pełnomocnik skarżących w postępowaniu głównym wyjaśnił, że wynika to z faktu, iż art. 10 ustawy z dnia 15 grudnia 1980 r. transponuje między innymi te właśnie przepisy.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-8" href="#c-8">8</a>
</span>) Zobacz definicja „członka rodziny” w rozumieniu dyrektywy 2011/95 zawarta w art. 2 lit. j) tej dyrektywy.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-9" href="#c-9">9</a>
</span>) C‑91/20, EU:C:2021:898, pkt 42, 43.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-10" href="#c-10">10</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 8 września 2022 r., Ametic (C‑263/21, EU:C:2022:644, pkt 64).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-11" href="#c-11">11</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 17 listopada 2022 r., Belgische Staat (Małoletni uchodźca pozostający w związku małżeńskim) (C‑230/21, EU:C:2022:887, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-12" href="#c-12">12</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 1 sierpnia 2022 r., Bundesrepublik Deutschland (Łączenie rodziny obejmujące dziecko, które osiągnęło pełnoletność) (C‑279/20, EU:C:2022:618, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-13" href="#c-13">13</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 12 grudnia 2019 r. Bevándorlási és Menekültügyi Hivatal (Łączenie rodzin – Siostra uchodźcy) (C‑519/18, EU:C:2019:1070, pkt 50).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-14" href="#c-14">14</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 1 sierpnia 2022 r., Bundesrepublik Deutschland (Łączenie rodziny obejmujące dziecko, które osiągnęło pełnoletność) (C‑279/20, EU:C:2022:618, pkt 61).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-15" href="#c-15">15</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 1 sierpnia 2022 r., Bundesrepublik Deutschland (Łączenie rodziny obejmujące dziecko, które osiągnęło pełnoletność) (C‑279/20, EU:C:2022:618, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-16" href="#c-16">16</a>
</span>) Wniosek dotyczący dyrektywy Rady w sprawie prawa do łączenia rodzin, COM(1999)638 wersja ostateczna, s. 18 (zwany dalej „wnioskiem pierwotnym”) [tłumaczenie nieoficjalne].</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-17" href="#c-17">17</a>
</span>) Zobacz art. 5 zmienionego wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie prawa łączenia rodzin, COM(2002)225 wersja ostateczna (zwanego dalej „wnioskiem zmienionym”) [tłumaczenie nieoficjalne].</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-18" href="#c-18">18</a>
</span>) Należy jednak zauważyć, że zaproponowana przez Parlament poprawka do poprawionej wersji pierwotnego wniosku Komisji, mająca na celu wyjaśnienie, że wniosek o łączenie rodziny składa się w każdym razie w państwie członkowskim zamieszkania członka rodziny rozdzielonej, uzasadniona między innymi trudnościami, jakie członkowie rodziny mogą napotkać przy udawaniu się do placówki dyplomatycznej tego państwa członkowskiego [zob. sprawozdanie w sprawie zmienionego wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie prawa do łączenia rodzin (nowa konsultacja) – Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A5-0086/2003) Parlamentu Europejskiego (europa.eu)], nie została przyjęta.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-19" href="#c-19">19</a>
</span>) Wyrok z dnia 21 kwietnia 2016 r., Khachab (C‑558/14, EU:C:2016:285, pkt 25). Jak podkreślił rzecznik generalny P. Mengozzi w opinii w sprawie, w której zapadł ten wyrok (C‑558/14, EU:C:2015:852, pkt 38), zezwolenie na łączenie rodziny jest „zasadą”, ponieważ stanowi ono prawo.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-20" href="#c-20">20</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 12 grudnia 2019 r. Bevándorlási és Menekültügyi Hivatal (Łączenie rodzin – Siostra uchodźcy) (C‑519/18, EU:C:2019:1070, pkt 62 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-21" href="#c-21">21</a>
</span>) Zobacz podobnie wyrok z dnia 27 czerwca 2006 r., Parlament/Rada (C‑540/03, EU:C:2006:429, pkt 52). Zobacz także opinia rzecznika generalnego P. Mengozziego w sprawie Noorzia (C‑338/13, EU:C:2014:288, pkt 20).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-22" href="#c-22">22</a>
</span>) Zobacz podobnie wyrok z dnia 17 listopada 2022 r., Belgische Staat (Małoletni uchodźca pozostający w związku małżeńskim) (C‑230/21, EU:C:2022:887, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-23" href="#c-23">23</a>
</span>) Przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w rezolucji nr 44/25 z dnia 20 listopada 1989 r., weszła w życie w dniu 2 września 1990 r.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-24" href="#c-24">24</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 27 czerwca 2006 r., Parlament/Rada (C‑540/03, EU:C:2006:429, pkt 57).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-25" href="#c-25">25</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 1 sierpnia 2022 r., Bundesrepublik Deutschland (Łączenie rodziny obejmujące dziecko, które osiągnęło pełnoletność) (C‑279/20, EU:C:2022:618, pkt 39, 40 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-26" href="#c-26">26</a>
</span>) Zobacz analogicznie w odniesieniu do art. 8 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (zwanej dalej „EKPC”), i w odniesieniu do ochrony życia rodzinnego obywateli Unii Europejskiej przed decyzjami o wydaleniu wyrok z dnia 11 lipca 2002 r., Carpenter (C‑60/00, EU:C:2002:434, pkt 41); zob. także wyrok z dnia 25 lipca 2002 r., MRAX (C‑459/99, EU:C:2002:461, pkt 53).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-27" href="#c-27">27</a>
</span>) Wyrok ETPC z dnia 9 lipca 2021 r. w sprawie M.A. przeciwko Danii (CE:ECHR:2021:0709JUD000669718, §§ 132, 133).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-28" href="#c-28">28</a>
</span>) Wyrok ETPC z dnia 10 lipca 2014 r. w sprawie Senigo Longue i in. przeciwko Francji (CE:ECHR:2014:0710JUD001911309, § 75).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-29" href="#c-29">29</a>
</span>) Wyroki ETPC: z dnia 10 lipca 2014 r. w sprawie Tanda-Muzinga przeciwko Francji (CE:ECHR:2014:0710JUD000226010, § 75); w sprawie Mugenzi przeciwko Francji (CE:ECHR:2014:0710JUD005270109, § 54).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-30" href="#c-30">30</a>
</span>) Artykuł 17 dyrektywy 2003/86 stanowi, że „państwa członkowskie należycie uwzględniają charakter i trwałość więzi rodzinnych danej osoby oraz czas pobytu tej osoby w państwie członkowskim oraz istnienie rodziny, a także więzi kulturowych i społecznych z państwem pochodzenia”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-31" href="#c-31">31</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 13 marca 2019 r., E. (C‑635/17, EU:C:2019:192, pkt 59).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-32" href="#c-32">32</a>
</span>) Szereg innych państw członkowskich dokonało takiego samego wyboru, niekiedy łącząc go z możliwością złożenia wniosku również przez członka rodziny rozdzielonej (AT, CZ, DE, EE, FI, HR, HU, LU, LV, SE, SK). System, zgodnie z którym wniosek o łączenie rodzin składa jedynie członek rodziny rozdzielonej, wybrały z kolei inne państwa (BG, CY, EL, ES, FR, PL, SI); zob. sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady z wdrażania dyrektywy 2003/86/WE w sprawie prawa do łączenia rodzin z dnia 29 marca 2019 r. [COM(2019) 162 final, s. 11].</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-33" href="#c-33">33</a>
</span>) Z postanowienia odsyłającego wynika, że właściwą placówkę dyplomatyczną określa się w zależności od państwa aktualnego miejsca zamieszkania zainteresowanych członków rodziny. Jeżeli, jak ma to miejsce w przypadku skarżących w postępowaniu głównym, w państwie miejsca zamieszkania zainteresowanych nie istnieje belgijska placówka dyplomatyczna, mogą oni wybrać spośród placówek dyplomatycznych znajdujących się w państwach sąsiadujących.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-34" href="#c-34">34</a>
</span>) Pragnę zauważyć, że okoliczność ta nie została wymieniona przez sąd odsyłający, który wychodzi z założenia przeciwnego, mianowicie że w sytuacjach takich jak rozpatrywana w postępowaniu głównym nie przewidziano żadnego odstępstwa. Tymczasem, jak przypomniałem w pkt 34 niniejszej opinii, Trybunał powinien trzymać się ram prawnych opisanych we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-35" href="#c-35">35</a>
</span>) Warto ponadto zauważyć, że jedyny przykład w tym zakresie przedstawiony przez rząd belgijski dotyczy wniosków o wydanie wiz w celu łączenia rodziny obywatela belgijskiego, złożonych za pośrednictwem członka rodziny rozdzielonej działającego jako pełnomocnik na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 1980 r. (zob. dokument pod adresem https://www.refworld.org/pdfid/58b04f134.pdf). Sprawozdanie dotyczące Belgii, zawarte w badaniu Centre fédéral Migration (Myria), Le regroupement national des ressortissants des pays tiers en Europe: pratiques nationales (Krajowe uwarunkowania łączenia rodzin obywateli państw trzecich: praktyki krajowe) z czerwca 2017 r., do którego odesłała na rozprawie przedstawicielka rządu belgijskiego, odnosi się do wyżej wymienionej decyzji i podkreśla, że „[i]t is not possible for the sponsor to introduce the application. Only in very exceptional cases, the sponsor can be authorised to introduce the application. This should then be done in the same country as usually foreseen for the introduction of the application by its family members” (zob. https://emnbelgium.be/sites/default/files/publications/FINAL%20BE%20report%20on%20Family%20Reunification%20with%20a%20TCN_1.pdf, s. 46). Jest zaś oczywiste, że warunek, zgodnie z którym wniosek powinien zostać złożony przez członka rodziny rozdzielonej w tym samym państwie, w którym zamieszkują członkowie jego rodziny, jest niemożliwy do zrealizowania przez uchodźców w przypadku obowiązku osobistego złożenia wniosku.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-36" href="#c-36">36</a>
</span>) Na temat znaczenia dostępu zainteresowanych do jasnych, przejrzystych i „pisemnych” informacji dotyczących poszczególnych etapów procedury łączenia rodziny zob. F. Nicholson, The „Essential Right” to Family Unity of Refugees and Others in Need of International Protection in the Context of Family Reunification, Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców (UNHCR), s. 122.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-37" href="#c-37">37</a>
</span>) Na temat trudności związanych z dostępem wnioskodawców do ambasad i wymaganych licznych podróży zob. F. Nicholson, op.cit., s. 124 i nast.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-38" href="#c-38">38</a>
</span>) Ponadto na rozprawie rząd belgijski nie wyjaśnił powodu, dla którego absolutnie niezbędne jest pobranie danych biometrycznych już w chwili składania wniosku o wydanie wizy w celu łączenia rodzin.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-39" href="#c-39">39</a>
</span>) Zobacz podobnie wyrok z dnia 27 czerwca 2006 r., Parlament/Rada (C‑540/03, EU:C:2006:429, pkt 56).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-40" href="#c-40">40</a>
</span>) Zobacz orzecznictwo przypomniane w pkt 55 niniejszej opinii.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-41" href="#c-41">41</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 1 sierpnia 2022 r., Bundesrepublik Deutschland (Łączenie rodziny obejmujące dziecko, które osiągnęło pełnoletność) (C‑279/20, EU:C:2022:618, pkt 39, 40 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</body>
</html>
