Voorlopige editie
ARREST VAN HET HOF (Derde kamer)
16 juli 2026 (*)
„ Prejudiciële verwijzing – Burgerschap van de Europese Unie – Artikel 20 VWEU – Gezinslid van een Unieburger die nooit gebruik heeft gemaakt van zijn recht van vrij verkeer – Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht – Grenscontroles, asiel en immigratie – Richtlijn 2008/115/EG – Terugkeer van illegaal verblijvende derdelanders – Gevaar voor de nationale veiligheid – Standpuntbepaling van een gespecialiseerde nationale autoriteit – Motivering – Toegang tot het dossier – Gerubriceerde informatie – Voorrang van het Unierecht ”
In zaak C‑26/25 [Bukla] (i),
betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door de Szegedi Törvényszék (rechter in eerste aanleg Szeged, Hongarije) bij beslissing van 17 januari 2025, ingekomen bij het Hof op 17 januari 2025, in de procedure
PQ
tegen
Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság,
Alkotmányvédelmi Hivatal,
wijst
HET HOF (Derde kamer),
samengesteld als volgt: C. Lycourgos (rapporteur), kamerpresident, O. Spineanu-Matei, S. Rodin, N. Piçarra en N. Fenger, rechters,
advocaat-generaal: D. Spielmann,
griffier: A. Calot Escobar,
gezien de stukken,
gelet op de opmerkingen van:
– PQ, vertegenwoordigd door T. Kovács, A. Németh en B. Pohárnok, ügyvédek,
– de Hongaarse regering, vertegenwoordigd door Zs. Biró-Tóth en M. Z. Fehér als gemachtigden,
– de Duitse regering, vertegenwoordigd door J. Möller en R. Kanitz als gemachtigden,
– de Europese Commissie, vertegenwoordigd door F. Blanc, A. Katsimerou, E. Montaguti, Zs. Teleki en P. J. O. Van Nuffel als gemachtigden
gelet op de beslissing, de advocaat-generaal gehoord, om de zaak zonder conclusie te berechten,
het navolgende
Arrest
1 Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 4, lid 3, en artikel 19, lid 1, VEU, de artikelen 20 en 267 VWEU, de artikelen 1, 5, 7, 24, 41, 47, 51 en 52 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”), de artikelen 1, 5, 11, 12 en 13 van richtlijn 2008/115/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 over gemeenschappelijke normen en procedures in de lidstaten voor de terugkeer van onderdanen van derde landen die illegaal op hun grondgebied verblijven (PB 2008, L 348, blz. 98), en het beginsel van voorrang van het Unierecht.
2 Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen, enerzijds, PQ en, anderzijds, de Országos Idegerendészeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság (landelijk directoraat-generaal van de vreemdelingenpolitie, regionale directie vreemdelingenpolitie van de regio Dél-Alföld, Hongarije; hierna: „regionale directie”) en de Alkotmányvédelmi Hivatal (dienst voor de bescherming van de grondwet, Hongarije; hierna: „dienst voor de bescherming van de grondwet”), over de rechtmatigheid van het jegens PQ vastgestelde terugkeerbesluit en het jegens hem uitgevaardigde inreis- en verblijfverbod.
Toepasselijke bepalingen
Unierecht
VWEU
3 Artikel 20 VWEU bepaalt:
„1. Er wordt een burgerschap van de [Europese] Unie ingesteld. Burger van de Unie is eenieder die de nationaliteit van een lidstaat bezit. Het burgerschap van de Unie komt naast het nationale burgerschap en treedt niet in de plaats daarvan.
2. De burgers van de Unie genieten de rechten en hebben de plichten die bij de Verdragen zijn bepaald. Zij hebben, onder andere,
a) het recht zich vrij op het grondgebied van de lidstaten te verplaatsen en er vrij te verblijven;
b) het actief en passief kiesrecht bij de verkiezingen voor het Europees Parlement en bij de gemeenteraadsverkiezingen in de lidstaat waar zij verblijf houden, onder dezelfde voorwaarden als de onderdanen van die staat;
c) het recht op bescherming van de diplomatieke en consulaire instanties van iedere andere lidstaat op het grondgebied van derde landen waar de lidstaat waarvan zij onderdaan zijn, niet vertegenwoordigd is, onder dezelfde voorwaarden als de onderdanen van die lidstaat;
d) het recht om verzoekschriften tot het Europees Parlement te richten, zich tot de Europese ombudsman te wenden, alsook zich in een van de talen van de Verdragen tot de instellingen en de adviesorganen van de Unie te richten en in die taal antwoord te krijgen.
Deze rechten worden uitgeoefend onder de voorwaarden en binnen de grenzen welke bij de Verdragen en de maatregelen ter uitvoering daarvan zijn vastgesteld.”
Richtlijn 2008/115
4 De overwegingen 6 en 24 van richtlijn 2008/115 vermelden:
„(6) De lidstaten dienen ervoor te zorgen dat het beëindigen van illegaal verblijf van onderdanen van derde landen volgens een billijke en transparante procedure geschiedt. Overeenkomstig de algemene rechtsbeginselen van de EU moeten beslissingen die op grond van deze richtlijn worden genomen per geval vastgesteld worden en op objectieve criteria berusten, die zich niet beperken tot het loutere feit van illegaal verblijf. De lidstaten dienen bij het gebruik van standaardformulieren voor besluiten in het kader van terugkeer, te weten terugkeerbesluiten, en, in voorkomend geval, besluiten met betrekking tot een inreisverbod of verwijdering, dat beginsel te eerbiedigen en alle toepasselijke bepalingen van deze richtlijn na te leven.
[...]
(24) In deze richtlijn worden de grondrechten en de beginselen in acht genomen die met name in het [Handvest] worden erkend.”
5 Artikel 1 van deze richtlijn bepaalt:
„In deze richtlijn worden de gemeenschappelijke normen en procedures vastgesteld die door de lidstaten moeten worden toegepast bij de terugkeer van illegaal op hun grondgebied verblijvende onderdanen van derde landen, overeenkomstig de grondrechten die de algemene beginselen van het gemeenschapsrecht en het internationaal recht vormen, met inbegrip van de verplichting om vluchtelingen te beschermen en de mensenrechten te eerbiedigen.”
6 Artikel 2, lid 1, van die richtlijn luidt als volgt:
„Deze richtlijn is van toepassing op illegaal op het grondgebied van een lidstaat verblijvende onderdanen van derde landen.”
7 In artikel 3, lid 2, van die richtlijn is bepaald:
„Voor de toepassing van deze richtlijn wordt verstaan onder:
[...]
2) ‚illegaal verblijf’: de aanwezigheid op het grondgebied van een lidstaat, van een onderdaan van een derde land die niet of niet langer voldoet aan de voorwaarden voor toegang die zijn vastgesteld in artikel [6] van [verordening (EU) 2016/399 van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2016 betreffende een Uniecode voor de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) (PB 2016, L 77, blz. 1)], of aan andere voorwaarden voor toegang tot, verblijf of vestiging in die lidstaat”.
8 Artikel 5 van richtlijn 2008/115 bepaalt:
„Bij de tenuitvoerlegging van deze richtlijn houden de lidstaten [terdege] rekening met:
a) het belang van het kind;
b) het familie- en gezinsleven;
c) de gezondheidstoestand van de betrokken onderdaan van een derde land,
en eerbiedigen zij het beginsel van non-refoulement.”
9 Artikel 6, lid 1, van deze richtlijn bepaalt:
„Onverminderd de in de leden 2 tot en met 5 vermelde uitzonderingen, vaardigen de lidstaten een terugkeerbesluit uit tegen de onderdaan van een derde land die illegaal op hun grondgebied verblijft.
[...]”
10 In artikel 11 van die richtlijn wordt de regeling voor besluiten betreffende een inreisverbod omschreven.
11 Artikel 12, lid 1, van die richtlijn bepaalt:
„Het terugkeerbesluit en, in voorkomend geval, het besluit betreffende het inreisverbod en het besluit inzake verwijdering worden schriftelijk uitgevaardigd en vermelden de feitelijke en de rechtsgronden, alsook informatie over de rechtsmiddelen die openstaan.
De informatie over feitelijke gronden mag worden beperkt indien de nationale wetgeving voorziet in een beperking van het recht op informatie, met name ter vrijwaring van de nationale veiligheid, de landsverdediging, de openbare veiligheid, dan wel met het oog op het voorkomen, onderzoeken, opsporen en vervolgen van strafbare feiten.”
12 Artikel 13, lid 1, van richtlijn 2008/115 bepaalt:
„Aan de betrokken onderdaan van een derde land wordt een doeltreffend rechtsmiddel van beroep of bezwaar toegekend, dat hij bij een bevoegde rechterlijke of administratieve autoriteit of bij een onpartijdig samengestelde bevoegde instantie waarvan de onafhankelijkheid is gewaarborgd, kan aanwenden tegen de in artikel 12, lid 1, bedoelde besluiten in het kader van terugkeer.”
Hongaars recht
Wet nr. II van 2007
13 § 43 van de harmadik országbeli állampolgárok beutazásáról és tartózkodásáról szóló 2007. évi II. törvény (wet nr. II van 2007 betreffende de binnenkomst en het verblijf van onderdanen van derde landen) van 5 januari 2007 (Magyar Közlöny 2007/1.) luidt als volgt:
„1. De vreemdelingenautoriteit legt een autonoom inreis- en verblijfsverbod op aan de in het buitenland of op een onbekende plaats verblijvende onderdaan van een derde land
[...]
c) van wie de binnenkomst en het verblijf de nationale veiligheid, de openbare veiligheid of de openbare orde aantasten of in gevaar brengen;
[...]
2. Tenzij in deze wet anders is bepaald, gelast de vreemdelingenautoriteit de terugkeer van een onderdaan van een derde land op grond van de vreemdelingenwetgeving
[...]
d) van wie de binnenkomst en het verblijf de nationale veiligheid, de openbare veiligheid of de openbare orde aantasten of in gevaar brengen;
[...]
3. Het initiatief tot het autonome inreis- en verblijfsverbod op de in lid 1, onder c), vermelde grond en voor de terugkeer krachtens de immigratiewetgeving op de in lid 2, onder d), vermelde grond kan ook worden genomen door de in het regeringsbesluit aangewezen ordehandhavingsinstanties, binnen hun eigen bevoegdheidsgebied, ter uitvoering van hun taken in verband met de bescherming van de in de wet bepaalde belangen. Wanneer het autonome inreis- en verblijfsverbod wordt uitgevaardigd op de in lid 1, onder c), vermelde grond, of wanneer de terugkeer op grond van de immigratiewetgeving wordt uitgesproken op de in lid 2, onder d), vermelde grond, formuleren de in het regeringsbesluit aangewezen ordehandhavingsinstanties in gevallen die binnen hun opdrachten en bevoegdheden vallen een voorstel betreffende de duur van het inreis- en verblijfsverbod. De vreemdelingenautoriteit kan niet van dit voorstel afwijken.”
14 § 45, lid 1, van deze wet bepaalt:
„Vooraleer de vreemdelingenautoriteit een terugkeerbesluit op grond van de immigratiewetgeving neemt ten aanzien van een onderdaan van een derde land die in het bezit is van een wegens zijn gezinsbanden toegekende verblijfsvergunning, houdt zij rekening met:
a) de duur van het verblijf,
b) de leeftijd en de gezinssituatie van de onderdaan van een derde land en de eventuele gevolgen van de terugkeermaatregel voor zijn gezinsleden;
c) de banden van de onderdaan van een derde land met Hongarije en de afwezigheid van banden met zijn land van herkomst.”
15 § 87/A, lid 1, van deze wet luidt:
„1. Voor de procedures die in deze wet zijn geregeld, wijst de regering bij regeringsbesluit ter uitvoering van deze wet een gespecialiseerde overheidsinstantie aan die belast is met de beslissing over bepaalde kwesties.”
16 § 87/B, lid 4, van die wet bepaalt:
„4. Het advies van de gespecialiseerde overheidsinstantie met betrekking tot de specifieke kwestie is bindend voor de behandelende vreemdelingenautoriteit.”
Regeringsbesluit nr. 114/2007
17 § 114, lid 4, onder a), van harmadik országbeli állampolgárok beutazásáról és tartózkodásáról szóló 2007. évi II. törvény végrehajtásáról szóló 114/2007. Korm. rendelet (regeringsbesluit nr. 114 van 2007 tot uitvoering van wet nr. II van 2007 betreffende de binnenkomst en het verblijf van onderdanen van derde landen) van 24 mei 2007 bepaalt dat er een inreis- en verblijfsverbod kan worden opgelegd op voorstel van de onderzoeksautoriteit, de dienst voor de bescherming van de grondwet, de politie of de Terrorelhárítási Központ (centraal bureau voor terrorismebestrijding, Hongarije).
18 Krachtens § 114, lid 4, b), van dit besluit kan een terugkeermaatregel ook worden gelast op voorstel van de onderzoeksautoriteit, de dienst voor de bescherming van de grondwet of het centraal bureau voor terrorismebestrijding.
Wet nr. CLV van 2009
19 § 11 van de minősített adat védelméről szóló 2009. évi CLV. törvény (wet nr. CLV van 2009 inzake de bescherming van gerubriceerde informatie) van 29 december 2009 (Magyar Közlöny 2009/194.) bepaalt:
„(1) De betrokkene heeft het recht om zijn nationale gerubriceerde persoonsgegevens te raadplegen nadat de tot rubricering bevoegde autoriteit daartoe toestemming heeft gegeven en zonder dat een persoonlijk veiligheidscertificaat vereist is. De betrokkene legt voordat hij toegang heeft tot zijn nationale gerubriceerde persoonsgegevens een schriftelijke geheimhoudingsverklaring af en dient zich te houden aan de regels inzake de bescherming van de nationale gerubriceerde informatie.
(2) Het besluit over de toestemming voor raadpleging wordt op verzoek van de betrokkene en binnen twee weken genomen door de tot rubricering bevoegde autoriteit. Deze autoriteit weigert toestemming voor raadpleging indien kennisname van de informatie zou leiden tot schending van het openbaar belang dat aan de rubricering van de betrokken informatie ten grondslag ligt. De weigering om toestemming te verlenen voor raadpleging is met redenen omkleed.
(3) De betrokkene kan de weigering van toestemming voor raadpleging aanvechten bij de bestuursrechter. [...]”
20 § 12, lid 1, van deze wet bepaalt:
„De verwerker van de gerubriceerde informatie kan de betrokkene het recht op toegang tot zijn persoonsgegevens ontzeggen indien de uitoefening van dat recht het openbaar belang dat aan de rubricering ten grondslag ligt, zou schaden.”
Hoofdgeding en prejudiciële vragen
21 PQ, een derdelander, is Hongarije in juni 2005 rechtmatig binnengekomen als beroepsvoetballer en verblijft sindsdien in die lidstaat. Meest recent beschikte hij over een permanente verblijfsvergunning die geldig was tot en met 15 september 2020.
22 PQ woont sinds 2011 samen met zijn partner, die de Hongaarse nationaliteit heeft. Uit die relatie zijn in 2012 en 2021 twee kinderen geboren die de Hongaarse nationaliteit bezitten. PQ oefent samen met zijn partner het ouderlijk gezag over hun kinderen uit. Hij woont permanent met zijn kinderen samen en draagt het grootste deel van de tijd daadwerkelijk de zorg voor hen. Tussen PQ en zijn kinderen, die hij sinds hun geboorte voortdurend verzorgt, bestaat een hechte emotionele band en een afhankelijkheidsverhouding.
23 Op 6 augustus 2020 heeft PQ een nationale vestigingsvergunning aangevraagd en zich daarbij beroepen op zijn gezinssituatie.
24 Bij een niet met redenen omkleed advies van 9 september 2020 heeft de dienst voor de bescherming van de grondwet zich op het standpunt gesteld dat PQ’s verblijf in Hongarije de belangen van deze lidstaat op het gebied van de nationale veiligheid aantastte. Deze gespecialiseerde instantie heeft de gegevens op basis waarvan zij dat advies heeft uitgebracht, aangemerkt als gerubriceerde informatie.
25 Bij besluit van 27 oktober 2020 heeft de regionale directie, als vreemdelingenpolitie van het eerste niveau, de door PQ ingediende aanvraag voor een nationale vestigingsvergunning afgewezen.
26 Op 3 december 2020 heeft de dienst voor de bescherming van de grondwet voorgesteld om een terugkeerbesluit tegen PQ uit te vaardigen op grond dat zijn verblijf in Hongarije de belangen van deze lidstaat op het gebied van de nationale veiligheid aantastte. Die gespecialiseerde instantie heeft de gegevens waarop het zich voor de vaststelling van dit voorstel heeft gebaseerd, aangemerkt als gerubriceerde informatie.
27 Het besluit van 27 oktober 2020 is op 25 maart 2021 bevestigd door de Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság (landelijk directoraat-generaal van de vreemdelingenpolitie, Hongarije; hierna: „directoraat-generaal”), de vreemdelingenpolitie van het tweede niveau, op grond dat de Belügyminiszter (minister van Binnenlandse Zaken, Hongarije), als gespecialiseerde instantie van tweede aanleg, op 12 februari 2021 een advies had uitgebracht volgens hetwelk het verblijf van PQ op Hongaars grondgebied de belangen van Hongarije op het gebied van de nationale veiligheid aantastte. In zijn besluit heeft het directoraat-generaal benadrukt dat het ingevolge de Hongaarse regelgeving niet mocht afwijken van het advies van de minister van Binnenlandse Zaken en dat het dus verplicht was om PQ’s aanvraag af te wijzen, zonder rekening te houden met diens persoonlijke situatie.
28 Op 16 april 2021 heeft de dienst voor de bescherming van de grondwet voorgesteld om PQ een inreis- en verblijfsverbod op te leggen.
29 Bij besluit van 6 mei 2021 heeft de regionale directie tegen PQ een terugkeerbesluit uitgevaardigd, de gedwongen tenuitvoerlegging van die maatregel gelast en PQ een inreis- en verblijfsverbod van tien jaar opgelegd. Dit besluit was met name gebaseerd op de voorstellen die de dienst voor de bescherming van de grondwet op 3 december 2020 en 16 april 2021 had aangenomen.
30 Bij tussenmaatregel van 6 mei 2021 heeft de regionale directie de tenuitvoerlegging van de terugkeer van PQ opgeschort in afwachting van de vervulling van de voorwaarden voor terugkeer en de voltooiing van een tegen hem ingestelde strafprocedure of, in voorkomend geval, de tenuitvoerlegging van een eventuele straf die na afloop van die strafprocedure zou worden opgelegd.
31 PQ heeft bij de Szegedi Törvényszék (rechter in eerste aanleg Szeged, Hongarije), de verwijzende rechter, beroep ingesteld tegen het besluit van het directoraat-generaal van 25 maart 2021 en tegen het besluit van de regionale directie van 6 mei 2021.
32 Naar aanleiding van de behandeling van het eerste van deze beroepen heeft de verwijzende rechter het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing. Het Hof heeft op dit verzoek geantwoord bij arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie) (C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344).
33 Bij uitspraak van 25 september 2024 heeft de verwijzende rechter het besluit van het directoraat-generaal van 25 maart 2021 nietig verklaard en de regionale directie gelast een nieuwe procedure in te leiden, rekening houdend met het arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie) (C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344), en heeft daarbij aanwijzingen verstrekt over de daartoe te volgen benadering.
34 De in het hoofdgeding aan de orde zijnde procedure betreft de behandeling van het beroep dat PQ heeft ingesteld tegen het besluit van de regionale directie van 6 mei 2021.
35 Deze rechter merkt op dat tegen PQ een terugkeerbesluit is uitgevaardigd omdat de dienst voor de bescherming van de grondwet van mening was dat zijn verblijf in Hongarije de belangen van deze lidstaat op het gebied van de nationale veiligheid aantastte. De redenen waarop deze beoordeling is gebaseerd, zijn noch aan PQ, noch aan de regionale directie meegedeeld. Deze laatste mag naar Hongaars recht geen aanvullende individuele omstandigheden onderzoeken en moet zich baseren op het oordeel van de dienst voor de bescherming van de grondwet.
36 De verwijzende rechter benadrukt dat uit rechtspraak van de Kúria (hoogste rechterlijke instantie, Hongarije) volgt dat, in een situatie als die in het hoofdgeding, de procedurele rechten van de betrokkene worden gewaarborgd door de bevoegdheid van de bevoegde rechter om de gerubriceerde informatie te raadplegen waarop het advies van de adviserende overheidsinstanties berust, teneinde de rechtmatigheid van het besluit inzake het verblijf te beoordelen.
37 Zelfs al zou een verzoek om toegang tot gerubriceerde informatie worden ingewilligd, dan kunnen in elk geval noch de betrokkene, noch zijn vertegenwoordiger de gerubriceerde informatie waartoe zij toegang hebben gekregen gebruiken in het kader van administratieve of gerechtelijke procedures, aangezien hun in de praktijk de toestemming wordt geweigerd om een schriftelijk document op te stellen dat de inhoud van die informatie bevat. Krachtens de Hongaarse regelgeving heeft de rechter bij wie beroep wordt ingesteld betreffende een besluit inzake verblijf, in dit verband geen enkele bevoegdheid.
38 De verwijzende rechter betwijfelt of de Hongaarse regeling verenigbaar is met de vereisten van het Unierecht. Hij is met name van oordeel dat artikel 5 van richtlijn 2008/115 en artikel 20 VWEU er in een situatie als die van het hoofdgeding aan in de weg staan dat een terugkeerbesluit wordt uitgevaardigd zonder dat alle relevante omstandigheden, met name die welke verband houden met het familie- en gezinsleven van de betrokkene, concreet zijn beoordeeld. Bovendien is de behandeling van gerubriceerde informatie tijdens administratieve en gerechtelijke procedures in strijd met de in de rechtspraak van het Hof neergelegde vereisten.
39 In deze omstandigheden heeft de Szegedi Törvényszék de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een beslissing over de volgende prejudiciële vragen:
„1) Moeten de artikelen 5, 12 en 13 van [richtlijn 2008/115], gelezen in samenhang met de artikelen 7, 24, 41 en 47 van het [Handvest], aldus worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen de praktijk van een lidstaat waarbij een terugkeerbesluit wordt genomen jegens een derdelander wiens gezinsleden (minderjarige kinderen, partner) onderdaan zijn van een lidstaat van de Unie en in die lidstaat wonen, zonder eerst te toetsen aan de criteria van artikel 5 van [deze richtlijn] en van de artikelen 7 en 24 van het Handvest?
2) Moeten de artikelen 5, 12 en 13 van [richtlijn 2008/115], gelezen in samenhang met artikel 7, artikel 24, artikel 51, lid 1, en artikel 52, lid 1, van het Handvest, aldus worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen de praktijk van een lidstaat volgens welke een vreemdelingenrechtelijk besluit wordt genomen waarbij de terugkeer wordt bevolen op basis van een niet met redenen omkleed voorstel van de gespecialiseerde overheidsinstantie waarin enkel wordt vastgesteld dat er sprake is van gevaar voor of schending van de nationale veiligheid, de openbare veiligheid of de openbare orde, welk voorstel – dat bindend is voor de vreemdelingendienst en waarvan niet kan worden afgeweken – is afgegeven zonder zorgvuldige beoordeling van het bestaan van de redenen van nationale veiligheid, openbare veiligheid of openbare orde in het specifieke geval van de betrokkene en zonder rekening te houden met zijn persoonlijke omstandigheden en de beginselen van noodzakelijkheid en evenredigheid?
3) Moeten de artikelen 5, 12 en 23, van [richtlijn 2008/115], gelezen in samenhang met artikel 47 van het Handvest en in voorkomend geval ook met de artikelen 7 en 24 van het Handvest, aldus worden uitgelegd dat zij vereisen dat de autoriteit van een lidstaat die een terugkeerbesluit heeft genomen om redenen van nationale veiligheid, openbare orde of openbare veiligheid, of de gespecialiseerde autoriteit die een beslissing neemt over de vertrouwelijkverklaring van de betreffende informatie, erop toezien dat de betrokken derdelander en zijn wettelijk vertegenwoordiger hoe dan ook het recht hebben om kennis te nemen, en – in de procedure die uitmondt in het besluit – gebruik te maken, van ten minste de essentie van de vertrouwelijke of gerubriceerde informatie of gegevens waarop het op die redenen berustende besluit wordt gebaseerd, indien de bevoegde autoriteit aangeeft dat redenen van nationale veiligheid zich tegen de verstrekking van die informatie verzetten?
4) Indien deze vraag bevestigend wordt beantwoord, wat moet dan in het licht van de artikelen 41 en 47 van het Handvest precies worden verstaan onder de ,essentie’ van de geheime informatie waarop het besluit is gebaseerd?”
40 Bij beslissing van 26 mei 2025, ingekomen bij het Hof op dezelfde dag, heeft de verwijzende rechter het verzoek om een prejudiciële beslissing aangevuld.
41 Hij merkt op dat de Kúria na dit verzoek, op 24 februari 2025, een uitspraak heeft gedaan in het belang van een uniforme uitlegging van het recht die relevant is voor alle vreemdelingenrechtelijke procedures. Elke Hongaarse rechter bij wie beroep is ingesteld tegen een terugkeerbesluit, is verplicht om de aldus door de Kúria gegeven uitlegging toe te passen en mag daar niet van afwijken, zelfs niet wanneer hij zijn beslissing dienaangaande motiveert.
42 De verwijzende rechter betwijfelt echter of verschillende aspecten van die beslissing verenigbaar zijn met het Unierecht.
43 In het bijzonder benadrukt hij in de eerste plaats dat uit die beslissing volgt dat een Hongaarse rechter niet kan onderzoeken of er sprake is van een verblijfsrecht krachtens artikel 20 VWEU of van een afhankelijkheidsverhouding wanneer de betrokkene deze voor het eerst in het kader van de gerechtelijke procedure heeft aangevoerd of wanneer feiten die de noodzaak van een dergelijk onderzoek aantonen, in het kader van die procedure aan het licht zijn gekomen. Dit onderzoek is ook uitgesloten wanneer het bestreden terugkeerbesluit is voorafgegaan door een ander besluit waarbij het verblijfsrecht van die persoon in Hongarije is uitgesloten.
44 In de tweede plaats merkt de verwijzende rechter op dat het volgens de Kúria bij de huidige stand van de Hongaarse wetgeving niet mogelijk is om de betrokkene toegang te verlenen tot de essentie van de redenen voor een jegens hem genomen besluit wanneer die redenen zijn gebaseerd op gerubriceerde informatie. In die omstandigheden is de enige met het bestaande nationale recht verenigbare manier waarop de eerbiediging van de rechten van deze persoon wordt gewaarborgd dat de bevoegde rechter vaststelt dat die persoon, bij gebrek aan toegang tot de relevante gerubriceerde informatie, niet in staat is zijn rechten te verdedigen, en de openbaar aanklager bijgevolg verzoekt in het belang van die persoon te handelen. De openbaar aanklager zou dan kunnen besluiten om in de procedure te interveniëren waardoor hij toegang krijgt tot die gerubriceerde informatie, zonder deze aan de betrokkene te kunnen meedelen. Indien de openbaar aanklager daarentegen besluit om niet in de procedure te interveniëren, kan de bevoegde rechter geen rekening houden met het standpunt van de bestuurlijke instanties inzake het bestaan van een risico voor de nationale veiligheid.
45 Gelet op de twijfels die hij aldus koestert over de verenigbaarheid van de uitspraak van de Kúria van 24 februari 2025 met het Unierecht, vraagt de verwijzende rechter zich ook af of de gevolgen die het Hongaarse recht aan een dergelijke uitspraak verleent verenigbaar zijn met het Unierecht, voor zover die gevolgen andere afdelingen van de Kúria of de gewone Hongaarse rechters zouden beletten het Unierecht na te leven.
46 Op basis van deze gegevens heeft de Szegedi Törvényszék aan de reeds aan het Hof gestelde vragen de volgende prejudiciële vragen toegevoegd:
„5) Moet artikel 20 VWEU, gelezen in samenhang met de artikelen 5, 7, 24, 41, 47, artikel 51, lid 1, en artikel 52, lid 1, van het Handvest, aldus worden uitgelegd dat het zich verzet tegen de regelgeving van een lidstaat en de praktijk van een hogere rechterlijke instantie van die lidstaat, die
– de rechter die het terugkeerbesluit van de vreemdelingendienst toetst, niet toestaat om rekening te houden met een eventueel afgeleid verblijfsrecht op grond van artikel 20 VWEU of een afhankelijkheidsverhouding – alsmede met de onderliggende feiten – wanneer de betrokken derdelander deze voor het eerst aanvoert in het stadium van de gerechtelijke procedure (ook wanneer de autoriteit die in de administratieve procedure is opgetreden reeds op de hoogte was van de gezinsbanden met de Unieburger), of wanneer de relevante feiten in dit verband voor het eerst in de gerechtelijke procedure aan het licht worden gebracht,
– bepaalt dat het bestaan van een afgeleid verblijfsrecht op grond van artikel 20 VWEU in het kader van een terugkeerprocedure slechts kan worden onderzocht indien het terugkeerbesluit niet is voorafgegaan door een ander besluit (op een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning of een vestigingsvergunning) – waarop dit besluit daarom is gebaseerd – waarbij het verblijfsrecht in de lidstaat is uitgesloten?
6) Moeten artikel 5, artikel 11, lid 2, artikel 12, lid 1, en artikel 13 van [richtlijn 2008/115], gelezen in het licht van de overwegingen 6 en 24 en artikel 1 van deze richtlijn en gelezen in samenhang met de artikelen 5, 7, 24, 41, 47,artikel 51, lid 1, en artikel 52, lid 1, van het Handvest, aldus worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen de regelgeving van een lidstaat en de praktijk van een hogere rechterlijke instantie van die lidstaat op grond waarvan de evenredigheid van een door de vreemdelingendienst uitgevaardigd terugkeerbesluit met inreis- en verblijfsverbod kan worden getoetst zonder dat de betrokken derdelander of zijn vertegenwoordiger op zijn minst kennis heeft kunnen nemen van de essentie van de redenen van het voorstel van de gespecialiseerde instantie die de aan dat besluit ten grondslag liggende reden van openbare orde, openbare veiligheid of nationale veiligheid heeft aangevoerd, en zijn standpunt en argumenten ter zake kenbaar heeft kunnen maken?
7) Moeten artikel 12, lid 1, en artikel 13 van [richtlijn 2008/115], gelezen in het licht van de overwegingen 6 en 24 en artikel 1 van deze richtlijn en gelezen in samenhang met de artikelen 41 en 47 van het Handvest, aldus worden uitgelegd dat zij in de weg staan aan de regelgeving van een lidstaat en de praktijk van een hogere rechterlijke instantie van die lidstaat, die bepalen dat wanneer sprake is van de in artikel 12, lid 1, van [richtlijn 2008/115] genoemde uitzonderingen op het gebied van de nationale veiligheid, de openbare orde en de openbare veiligheid, noch de instantie van de lidstaat die een terugkeerbesluit uitvaardigt om redenen van nationale veiligheid, openbare veiligheid of openbare orde, noch de instantie (ter bescherming van de openbare orde) die de vertrouwelijkheid of de rubricering van [de informatie] vaststelt, verplicht is te waarborgen dat – indien het vermelden van de redenen van dat besluit in strijd is met de nationale veiligheid – de betrokkene of zijn vertegenwoordiger in ieder geval kennis zal hebben van ten minste de essentie van de vertrouwelijke of gerubriceerde informatie waarop een op die grond gebaseerd besluit berust, alsmede het recht om die informatie te gebruiken in het kader van de gerechtelijke procedure betreffende dat besluit, omdat in plaats daarvan de openbaar aanklager – of een andere persoon dan de betrokken derdelander – in het kader van de rechterlijke toetsing van een administratief besluit dat op dergelijke vertrouwelijke of gerubriceerde gronden is gebaseerd, op verzoek van de rechter weliswaar kan optreden om de rechten van de betrokken derdelander te beschermen, maar evenmin ten minste de essentie van de redenen aan de betrokken verzoeker mag meedelen?
8) Moeten artikel 267 VWEU, artikel 4, lid 3, tweede en derde alinea, en artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU en artikel 47 van het Handvest, gelezen in het licht van het beginsel van voorrang van het Unierecht en gelezen in samenhang met artikel 41, artikel 51, lid 1, en artikel 52, lid 1, van het Handvest en artikel 5, artikel 11, lid 2, artikel 12, lid 1, en artikel 13 van [richtlijn 2008/115] – gelet op de overwegingen 6 en 24 en artikel 1 van deze richtlijn – aldus worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen de regelgeving van een lidstaat en de praktijk van een hogere rechterlijke instantie van die lidstaat, op grond waarvan
– de hoogste rechterlijke instantie van een lidstaat, ondanks het feit dat het Hof in een arrest het voor een bepaalde zaak relevante recht van de Unie reeds heeft uitgelegd, beslissingen kan wijzen waarin het recht wordt uitgelegd op een wijze die bindend is voor alle lagere rechterlijke instanties, die er niet van mogen afwijken [...], en waarin zij het Unierecht ruimer uitlegt dan in de voor die zaak relevante arresten van het Hof en een uniforme uitlegging van het recht oplegt, die in het kader van de toepassing van het Unierecht nadere regels voorschrijft die in strijd zijn met de in het arrest van het Hof gegeven uitlegging van dat recht en de doeltreffende toepassing ervan verhinderen,
– teneinde het Unierecht of de voor een bepaalde zaak relevante arresten van het Hof te kunnen toepassen, de hoogste rechterlijke instantie van de lidstaat een speciale in het nationale recht voorziene procedure moet instellen (nationale prejudiciële procedure, procedure ten behoeve van een uniforme uitlegging van het recht) wanneer zij op grond van het Unierecht wil afwijken van een of meer bindende beslissingen van een hogere rechterlijke instantie die in strijd zijn met het Unierecht of met de arresten van het Hof, zodat rechtstreekse toepassing van het Unierecht, met inbegrip van arresten van het Hof, slechts mogelijk is op grond van toestemming daarvoor die is verleend in het kader van een dergelijke procedure (beslissing gewezen ten behoeve van een uniforme uitlegging van het recht)?
9) Moet punt 97 van het arrest van [25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie) (C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344),] aldus worden uitgelegd dat de gespecialiseerde instantie die zich uitspreekt over het risico voor de nationale veiligheid, kan besluiten dat bekendmaking van de essentie van de redenen waarop haar standpunt is gebaseerd de nationale veiligheid van de betrokken lidstaat op rechtstreekse en bijzondere wijze kan schaden, doordat die bekendmaking onder meer het leven, de gezondheid of de vrijheid van personen in gevaar kan brengen of de specifieke onderzoeksmethoden kan onthullen van organen die zijn belast met gespecialiseerde taken op het gebied van de nationale veiligheid, en er aldus ernstig afbreuk aan kan doen of zelfs kan beletten dat die organen ook in de toekomst hun taken vervullen?”
Beantwoording van de prejudiciële vragen
47 Om te beginnen zij eraan herinnerd dat de in artikel 267 VWEU neergelegde procedure volgens vaste rechtspraak van het Hof een instrument van samenwerking tussen het Hof en de nationale rechters is dat het Hof in staat stelt de nationale rechters de elementen voor uitlegging van het Unierecht te verschaffen die zij nodig hebben om uitspraak te kunnen doen in de bij hen aanhangige gedingen [zie beschikking van 26 januari 1990, EU, C‑286/88, EU:C:1990:33, punt 7, en arrest van 15 april 2021, Belgische Staat (Gegevens die dateren van na het overdrachtsbesluit), C‑194/19, EU:C:2021:270, punt 21].
48 In het kader van deze procedure van samenwerking is het de taak van het Hof om de verwijzende rechter een nuttig antwoord te geven aan de hand waarvan deze het bij hem aanhangige geding kan oplossen. Daartoe dient het Hof de voorgelegde vragen indien nodig te herformuleren (zie arresten van 17 juli 1997, Krüger, C‑334/95, EU:C:1997:378, punten 22 en 23; 28 november 2000, Roquette Frères, C‑88/99, EU:C:2000:652, punt 18, en 3 juni 2025, Kinsa, C‑460/23, EU:C:2025:392, punt 34). In het bijzonder kan het Hof bepalingen van het Unierecht in aanmerking nemen waarnaar in de vraag van de verwijzende rechter niet wordt verwezen (zie arresten van 20 maart 1986, Tissier, 35/85, EU:C:1986:143, punt 9, en 1 augustus 2025, Alace en Canpelli, C‑758/24 en C‑759/24, EU:C:2025:591, punt 44).
49 In dit verband moet in de eerste plaats worden opgemerkt dat, hoewel alleen de vijfde vraag uitdrukkelijk betrekking heeft op artikel 20 VWEU, uit de motivering van het verzoek om een prejudiciële beslissing niettemin blijkt dat de verwijzende rechter van mening is dat PQ een verblijfsrecht op grond van dat artikel kan hebben en dat hij zich bijgevolg in het algemeen afvraagt of de op PQ toegepaste terugkeerprocedure verenigbaar is met dat artikel.
50 Hieruit volgt dat alle vragen die rechtstreeks betrekking hebben op deze terugkeerprocedure, te weten de eerste tot en met de zevende vraag, niet alleen moeten worden onderzocht in het licht van de bepalingen van richtlijn 2008/115 en het Handvest waarnaar zij verwijzen, maar ook in het licht van artikel 20 VWEU.
51 Wat in de tweede plaats het door de verwijzende rechter in zijn eerste en vierde tot en met zevende vraag genoemde artikel 41 van het Handvest betreft, dient in herinnering te worden gebracht dat uit de bewoordingen van dat artikel duidelijk blijkt dat het niet is gericht tot de lidstaten, maar uitsluitend tot de instellingen, organen en instanties van de Unie (arrest van 22 september 2022, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság e.a., C‑159/21, EU:C:2022:708, punt 34 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
52 Artikel 41 van het Handvest vormt evenwel een afspiegeling van een algemeen beginsel van het Unierecht, dat van toepassing is op de lidstaten wanneer zij dit recht ten uitvoer brengen (arrest van 22 september 2022, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság e.a., C‑159/21, EU:C:2022:708, punt 35 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
53 Dit algemene beginsel moet dus in aanmerking worden genomen om de bij de uitvoering van artikel 20 VWEU en richtlijn 2008/115 op de lidstaten rustende verplichtingen te verduidelijken.
54 In de derde plaats moet worden opgemerkt dat de Hongaarse regering een substantiële herformulering van de eerste tot en met de derde en de achtste vraag voorstelt op basis van een andere uitlegging van de Hongaarse regeling dan die van de verwijzende rechter.
55 In dit verband moet worden benadrukt dat deze regering zich ter ondersteuning van dit voorstel grotendeels heeft gebaseerd op de beslissing van de Kúria van 24 februari 2025, die op de datum van toezending van het verzoek om een prejudiciële beslissing aan het Hof nog niet was gewezen.
56 De verwijzende rechter heeft in zijn beslissing van 26 mei 2025 rekening gehouden met deze uitspraak van de Kúria en heeft bijgevolg geoordeeld dat hij nieuwe prejudiciële vragen moest formuleren met betrekking tot een aantal van de door de Hongaarse regering aangevoerde elementen, zodat het voorstel van deze regering om de eerste tot en met de derde vraag te herformuleren teneinde rekening te houden met die uitspraak van de Kúria grotendeels zonder voorwerp is geraakt.
57 De Hongaarse regering trekt uit die uitspraak van de Kúria conclusies die deels verschillen van die van de verwijzende rechter.
58 Het is echter vaste rechtspraak dat de nationale rechter in het kader van de procedure van artikel 267 VWEU – die berust op een duidelijke scheiding van de taken van de nationale rechterlijke instanties en het Hof – bij uitsluiting bevoegd is om met name het nationale recht uit te leggen en toe te passen (zie arresten van het Hof van 16 maart 1978, Oehlschläger, 104/77, EU:C:1978:69, punt 4), en 24 juli 2023, Lin, C‑107/23 PPU, EU:C:2023:606, punt 76). Het Hof dient zich dan weer uit te spreken over de uitlegging of de rechtsgeldigheid van de bepalingen van het Unierecht waarover het vragen krijgt, rekening houdend met de feitelijke en juridische context van de gestelde vragen, zoals omschreven door de verwijzende rechter (zie in die zin arresten van 18 december 2007, Laval un Partneri, C‑341/05, EU:C:2007:809, punt 47, en 1 augustus 2025, Royal Football Club Seraing, C‑600/23, EU:C:2025:617, punt 66).
59 Hieruit volgt dat het Hof zich voor de beantwoording van de eerste tot en met de derde en de achtste vraag niet moet baseren op de door de Hongaarse regering aangevoerde beschrijving van de Hongaarse regeling, maar op die van de verwijzende rechter.
Eerste vraag
60 Met zijn eerste vraag wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 20 VWEU en de artikelen 5, 12 en 13 van richtlijn 2008/115, gelezen in samenhang met de artikelen 7, 24 en 47 van het Handvest en het algemene beginsel van behoorlijk bestuur, aldus moeten worden uitgelegd dat zij eraan in de weg staan dat de autoriteiten van een lidstaat een terugkeerbesluit uitvaardigen jegens een derdelander die lid is van een gezin van Unieburgers – onderdanen van deze lidstaat die nooit gebruik hebben gemaakt van hun recht van vrij verkeer – zonder eerst de gevolgen van een dergelijk besluit voor het familie- en gezinsleven van die derdelander en voor de situatie van zijn minderjarige kinderen te hebben onderzocht.
61 Vooraf moet worden vastgesteld dat de artikelen 12 en 13 van richtlijn 2008/115, artikel 47 van het Handvest en het algemene beginsel van behoorlijk bestuur procedurele verplichtingen opleggen die irrelevant zijn voor de beantwoording van de eerste vraag.
62 Na deze precisering zij er in de eerste plaats aan herinnerd dat uit vaste rechtspraak van het Hof volgt dat artikel 20 VWEU zich verzet tegen nationale maatregelen die tot gevolg hebben dat Unieburgers het effectieve genot van de aan hun status ontleende rechten wordt ontzegd [arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 58 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
63 De bepalingen van het VWEU inzake het Unieburgerschap verlenen daarentegen geen autonome rechten aan derdelanders. De eventuele rechten van derdelanders zijn immers geen persoonlijke rechten van hen, maar rechten die zijn afgeleid van die welke de Unieburger geniet. De doelstelling en de rechtvaardiging van deze afgeleide rechten berusten op de vaststelling dat de niet-erkenning van die rechten met name het recht van de Unieburger op vrij verkeer op het grondgebied van de Unie aantast [arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 59 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
64 In dit verband heeft het Hof vastgesteld dat er zeer bijzondere situaties bestaan waarin, hoewel het afgeleide Unierecht inzake het verblijfsrecht van derdelanders niet van toepassing is en de betrokken Unieburger zijn recht van vrij verkeer niet heeft uitgeoefend, niettemin een verblijfsrecht moet worden toegekend aan een derdelander die gezinslid is van die Unieburger, omdat anders aan het burgerschap van de Unie de nuttige werking zou worden ontnomen indien deze Unieburger, ten gevolge van de weigering om een dergelijk recht toe te kennen, feitelijk genoopt zou zijn het grondgebied van de Unie in zijn geheel te verlaten waardoor hem het effectieve genot van de essentie van de aan die status ontleende rechten zou worden ontzegd [arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 60 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
65 De weigering om aan een derdelander een verblijfsrecht toe te kennen kan echter alleen afbreuk doen aan het nuttig effect van het Unieburgerschap indien er tussen die derdelander en de betrokken Unieburger, die lid is van zijn gezin, een zodanige afhankelijkheidsverhouding bestaat dat deze ertoe zou leiden dat laatstgenoemde gedwongen is de derdelander te vergezellen en het grondgebied van de Unie als geheel te verlaten [arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 61 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
66 Zoals blijkt uit de rechtspraak van het Hof, moet de erkenning van een verblijfsrecht op grond van artikel 20 VWEU worden beoordeeld aan de hand van de intensiteit van de afhankelijkheidsverhouding tussen de betrokken derdelander en de Unieburger die lid is van zijn gezin, en moet bij die beoordeling rekening worden gehouden met alle omstandigheden van het geval [arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 63 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
67 In deze context kan een lidstaat, wanneer aan de in de punten 64 tot en met 66 van het onderhavige arrest genoemde voorwaarden is voldaan, geen terugkeerbesluit uitvaardigen jegens de betrokken derdelander.
68 Ten eerste verzet artikel 20 VWEU zich er in een dergelijke situatie namelijk tegen dat aan die derdelander het verblijf wordt geweigerd en dat hem een uitzettingsmaatregel wordt opgelegd of, meer in het algemeen, een maatregel die hem verplicht naar een derde land terug te keren, aangezien dergelijke maatregelen tot gevolg kunnen hebben dat de betrokken burger van de Unie wegens de afhankelijkheidsverhouding tussen hem en die derdelander het effectieve genot van de aan zijn status van burger van de Unie ontleende rechten wordt ontzegd [zie in die zin arresten van 13 september 2016, CS, C‑304/14, EU:C:2016:674, punt 32, en 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 65]
69 Ten tweede volgt uit de rechtspraak van het Hof dat het verblijfsrecht van artikel 20 VWEU rechtstreeks voortvloeit uit het primaire recht en ontstaat vanaf het tijdstip waarop is voldaan aan de voorwaarden voor toekenning van dat verblijfsrecht, zelfs vóór het tijdstip waarop de aanvraag tot erkenning van het verblijfsrecht wordt ingediend (zie in die zin arrest van 8 mei 2025, Stadt Wuppertal, C‑130/24, EU:C:2025:340, punten 32, 33 en 39).
70 Hieruit volgt dat de betrokken derdelander vanaf het ontstaan van een afhankelijkheidsverhouding als bedoeld in punt 65 van het onderhavige arrest en zolang deze afhankelijkheidsverhouding voortduurt, niet meer kan worden geacht illegaal op het grondgebied van de lidstaat in kwestie te verblijven in de zin van artikel 3, punt 2, van richtlijn 2008/115 [zie in die zin arrest van 8 mei 2018, K.A. e.a. (Gezinshereniging in België), C‑82/16, EU:C:2018:308, punt 89].
71 Voorts volgt uit artikel 6, lid 1, van die richtlijn dat de lidstaten een terugkeerbesluit moeten uitvaardigen tegen iedere derdelander die illegaal op hun grondgebied verblijft (zie in die zin arrest van 19 december 2024, Kaduna, C‑244/24 en C‑290/24, EU:C:2024:1038, punten 137 en 138).
72 Uit het voorgaande volgt dat het aan de bevoegde nationale autoriteiten staat om naar behoren rekening te houden met artikel 20 VWEU wanneer zij voornemens zijn een terugkeerbesluit uit te vaardigen tegen een derdelander die gezinslid is van een Unieburger.
73 Het is weliswaar een zaak van de lidstaten om te bepalen hoe zij in het kader van terugkeerprocedures gestalte geven aan de uitvoering van artikel 20 VWEU, maar dit neemt niet weg dat de desbetreffende voorschriften geen afbreuk mogen doen aan de nuttige werking van dat artikel [zie naar analogie arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 68 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
74 Aangezien de uitvoering van een terugkeerprocedure jegens de ouder van een minderjarige Unieburger, net als de vaststelling van een besluit tot weigering van verblijf aan die ouder, deze Unieburger het effectieve genot kan ontzeggen van de rechten die hij ontleent aan de status die hij overeenkomstig artikel 20 VWEU heeft, kunnen de procedurele vereisten die gelden voor de bevoegde nationale autoriteiten bij de behandeling van aanvragen voor een verblijfsvergunning mutatis mutandis worden toegepast op terugkeerprocedures.
75 Hieruit volgt dat de bevoegde nationale autoriteiten in het kader van een dergelijke procedure niet verplicht zijn om systematisch en uit eigen beweging na te gaan of er sprake is van een afhankelijkheidsverhouding in de zin van artikel 20 VWEU, aangezien het aan de betrokken persoon staat om de bewijzen aan te dragen op grond waarvan kan worden beoordeeld of de toepassingsvoorwaarden van dat artikel zijn vervuld [zie naar analogie arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 69 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
76 Teneinde de nuttige werking van artikel 20 VWEU te verzekeren, staat het echter aan de nationale autoriteiten die een terugkeerprocedure voeren ten aanzien van een derdelander die gezinslid is van een Unieburger om, op basis van de gegevens die de betrokken derdelander en de Unieburger vrijelijk moeten kunnen overleggen, en zo nodig door de noodzakelijke onderzoekingen te verrichten, na te gaan of er tussen deze twee personen een afhankelijkheidsverhouding bestaat zoals beschreven in punt 65 van het onderhavige arrest [zie naar analogie arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 70 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
77 Bijgevolg moeten de bevoegde nationale autoriteiten, wanneer zij voornemens zijn om ingevolge de nationale regeling een terugkeerbesluit uit te vaardigen tegen een derdelander van wie zij de gezinsbanden met een Unieburger kennen, zich ervan vergewissen, eventueel door de daartoe noodzakelijke informatie in te winnen, dat het door hen te nemen besluit niet tot gevolg heeft dat die Unieburger feitelijk wordt verplicht het grondgebied van de Unie in zijn geheel te verlaten. Daartoe moeten deze autoriteiten in het bijzonder nagaan of er tussen de betrokken personen eventueel sprake is van een afhankelijkheidsverhouding zoals beschreven in punt 65 van het onderhavige arrest [zie naar analogie arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punten 70 en 72].
78 In de tweede plaats moeten de lidstaten, los van de vereisten die voortvloeien uit artikel 20 VWEU, bij de uitvoering van richtlijn 2008/115, overeenkomstig artikel 5 van deze richtlijn, naar behoren rekening houden met het belang van het kind, het familie- en gezinsleven en de gezondheidstoestand van de betrokken derdelander en tevens het beginsel van non-refoulement eerbiedigen. Met deze belangen en dit beginsel moet in alle stadia van de terugkeerprocedure naar behoren rekening worden gehouden, met name op het moment waarop een terugkeerbesluit wordt vastgesteld [zie in die zin arresten van 22 november 2022, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Verwijdering – Medicinale cannabis), C‑69/21, EU:C:2022:913, punt 91, en 4 september 2025, Adrar, C‑313/25 PPU, EU:C:2025:647, punt 79).
79 Een lidstaat kan dus geen terugkeerbesluit vaststellen zonder rekening te houden met de relevante aspecten van het familie- en gezinsleven van de betrokken derdelander die deze heeft aangevoerd, al was het ter ondersteuning van een verblijfsaanvraag [zie in die zin arrest van 8 mei 2018, K.A. e.a. (Gezinshereniging in België), C‑82/16, EU:C:2018:308, punt 104).
80 Wanneer de bevoegde nationale autoriteiten voornemens zijn een terugkeerbesluit uit te vaardigen jegens een ouder van een minderjarige, staat het bovendien aan die autoriteiten om de situatie van die minderjarige algemeen en grondig te toetsen, waarbij naar behoren rekening wordt gehouden met het belang van het kind [zie in die zin arresten van 14 januari 2021, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Terugkeer van een niet-begeleide minderjarige), C‑441/19, EU:C:2021:9, punt 60, en 11 maart 2021, Belgische Staat (Terugkeer van de ouder van een minderjarige), C‑112/20, EU:C:2021:197, punt 33].
81 Gelet op een en ander moet op de eerste vraag worden geantwoord dat artikel 20 VWEU en artikel 5 van richtlijn 2008/115 aldus moeten worden uitgelegd dat zij eraan in de weg staan dat de autoriteiten van een lidstaat een terugkeerbesluit uitvaardigen jegens een derdelander die lid is van een gezin van Unieburgers – onderdanen van deze lidstaat die nooit gebruik hebben gemaakt van hun recht van vrij verkeer – zonder eerst de gevolgen van dat besluit voor het familie- en gezinsleven van die derdelander en voor de situatie van zijn minderjarige kinderen te hebben onderzocht wanneer deze autoriteiten beschikken over informatie over het bestaan van gezinsbanden tussen die derdelander en die Unieburgers.
Vijfde vraag
82 Met zijn vijfde vraag, die in de tweede plaats moet worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 20 VWEU, gelezen in samenhang met de artikelen 7, 24 en 47 van het Handvest en het algemene beginsel van behoorlijk bestuur, aldus moet worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een regeling van een lidstaat, zoals uitgelegd door de hoogste rechterlijke instantie van die lidstaat, op grond waarvan artikel 20 VWEU niet kan worden ingeroepen tegen een terugkeerbesluit of in een terugkeerprocedure wanneer:
– ofwel een verblijfsrecht op grond van dat artikel 20 of een afhankelijkheidsverhouding voor het eerst in de gerechtelijke procedure wordt aangevoerd, terwijl de gezinsbanden tussen de betrokken derdelander en een Unieburger reeds bekend waren bij de bevoegde autoriteiten;
– ofwel de voor de toepassing van dat artikel 20 relevante feiten voor het eerst in de loop van de gerechtelijke procedure aan het licht worden gebracht;
– ofwel de terugkeerprocedure is voorafgegaan door een besluit tot weigering van verblijf in de betrokken lidstaat.
83 Wat in de eerste plaats het geval betreft dat tijdens de administratieve procedure geen beroep wordt gedaan op een verblijfsrecht op grond van artikel 20 VWEU of op een afhankelijkheidsverhouding, moet worden benadrukt dat op de derdelander die het voorwerp is van een terugkeerprocedure een plicht tot loyale samenwerking rust die hem gebiedt om de bevoegde nationale autoriteit onverwijld in kennis te stellen van relevante ontwikkelingen in zijn familie- en gezinsleven (zie in die zin arrest van 4 september 2025, Adrar, C‑313/25 PPU, EU:C:2025:647, punt 83 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
84 Zoals blijkt uit de punten 73 tot en met 77 van het onderhavige arrest, kunnen de bevoegde nationale autoriteiten, wanneer zij beschikken over informatie over het bestaan van gezinsbanden tussen de betrokken derdelander en een Unieburger, evenwel geen terugkeerbesluit vaststellen zonder zo nodig de noodzakelijke onderzoekingen te verrichten of artikel 20 VWEU zich niet tegen de vaststelling van dat besluit verzet.
85 In een dergelijke situatie kan de omstandigheid dat die derdelander zich voor die autoriteiten niet specifiek op artikel 20 VWEU heeft beroepen deze autoriteiten niet ontslaan van de verplichting om een dergelijk onderzoek te verrichten of hen toestaan een terugkeerbesluit uit te vaardigen wanneer zij na dat onderzoek vaststellen dat aan de in de punten 64 tot en met 66 van het onderhavige arrest genoemde voorwaarden is voldaan [zie naar analogie arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 73].
86 Gelet op het duidelijke en onvoorwaardelijke karakter van de verplichtingen die aldus op de bevoegde nationale autoriteiten rusten, moeten deze dus worden geacht rechtstreekse werking te hebben, zodat de betrokken derdelander zich voor een nationale rechter in het kader van een doeltreffende voorziening in rechte zoals vereist door artikel 13, lid 1, van richtlijn 2008/115 en artikel 47 van het Handvest, moet kunnen beroepen op een eventuele niet-nakoming van die verplichtingen, ook al heeft hij voor die autoriteiten geen verblijfsrecht op grond van artikel 20 VWEU of een afhankelijkheidsverhouding ingeroepen.
87 Wat in de tweede plaats eventuele feitelijke gegevens betreft die voor het eerst in de gerechtelijke procedure aan het licht worden gebracht, zij eraan herinnerd dat het Hof heeft geoordeeld dat het, om te voorkomen dat een minderjarige Unieburger het effectieve genot wordt ontzegd van de rechten die hij ontleent aan de status die hij overeenkomstig artikel 20 VWEU heeft, de taak is van de nationale rechterlijke instanties die uitspraak moeten doen over een weigering van verblijf om rekening te houden met de feiten die zich na het administratieve besluit hebben voorgedaan [zie in die zin arrest van 22 juni 2023, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Thaise moeder van een minderjarig Nederlands kind), C‑459/20, EU:C:2023:499, punt 52].
88 Aangezien de uitvoering van een terugkeerprocedure ook een minderjarige Unieburger het effectieve genot kan ontzeggen van de rechten die hij ontleent aan de status die hij overeenkomstig artikel 20 VWEU heeft, moet deze oplossing ook gelden bij het onderzoek van een beroep tegen een terugkeerbesluit.
89 Overigens moet worden vastgesteld dat het Hof met betrekking tot een uitzettingsmaatregel die om een reden van openbare orde tegen een onderdaan van een lidstaat is gelast, heeft geoordeeld dat het Unierecht zich verzet tegen een nationale praktijk volgens welke de nationale rechterlijke instanties niet worden geacht rekening te houden met feiten die zich na die maatregel hebben voorgedaan (zie in die zin arrest van 29 april 2004, Orfanopoulos en Oliveri, C‑482/01 en C‑493/01, EU:C:2004:262, punt 82).
90 Hieruit volgt dat een nationale rechterlijke instantie waarbij beroep is ingesteld tegen een terugkeerbesluit, rekening moet houden met feitelijke gegevens die relevant zijn voor de toepassing van artikel 20 VWEU en die voor het eerst tijdens de gerechtelijke procedure aan het licht worden gebracht.
91 Wat in de derde plaats de relevantie van het bestaan van een voorafgaand besluit over het verblijf betreft, moet worden benadrukt dat, aangezien het een zaak is van de lidstaten om te bepalen hoe zij gestalte geven aan de uitvoering van artikel 20 VWEU in het kader van een terugkeerprocedure, het hun vrijstaat deze te definiëren door ervoor te zorgen dat het recht van de betrokken derdelander dat er met zijn familie- en gezinsleven rekening wordt gehouden alvorens een terugkeerbesluit wordt vastgesteld, niet kan worden gebruikt om de administratieve procedure eindeloos te heropenen of te laten voortduren [zie in die zin arrest van 8 mei 2018, K.A. e.a. (Gezinshereniging in België), C‑82/16, EU:C:2018:308, punt 105).
92 In het bijzonder kan een lidstaat bepalen dat de bevoegde nationale autoriteiten bij de behandeling van een aanvraag voor een verblijfsvergunning rekening moeten houden met vaststellingen betreffende de gezinssituatie van de betrokkene, zonder dat zij per se deze gehele situatie ex novo hoeven te heroverwegen.
93 Niettemin kan, ten eerste, het bestaan van een besluit tot weigering van verblijf, voor de toepassing van artikel 20 VWEU tijdens een terugkeerprocedure, niet doorslaggevend zijn in een situatie als die welke aan de orde is in het hoofdgeding, waarin de bevoegde nationale autoriteiten dat besluit hebben vastgesteld zonder te beoordelen of dit artikel van toepassing was, terwijl zij over informatie beschikten over het bestaan van gezinsbanden tussen de betrokken derdelander en een Unieburger.
94 Ten tweede volgt uit de rechtspraak van het Hof inzake het verblijf dat de bevoegde nationale autoriteiten rekening moeten houden met de situatie zoals die zich voordoet op het moment waarop zij zich moeten uitspreken over de toepassing van artikel 20 VWEU [zie in die zin arrest van 22 juni 2023, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Thaise moeder van een minderjarig Nederlands kind), C‑459/20, EU:C:2023:499, punt 52]. Zoals in punt 69 van het onderhavige arrest in herinnering is gebracht, ontstaat een verblijfsrecht op grond van artikel 20 VWEU bovendien vanaf het tijdstip waarop aan de voorwaarden voor toekenning ervan is voldaan, ongeacht de procedures die zijn gevoerd om dat recht te doen erkennen.
95 Uit de in het vorige punt van het onderhavige arrest genoemde elementen volgt dat de bevoegde nationale autoriteiten in een situatie waarin het besluit tot weigering van verblijf en het terugkeerbesluit niet tegelijkertijd worden vastgesteld, met name in een situatie als die in het hoofdgeding waarin er veel tijd is verlopen tussen de vaststelling van die besluiten, hoe dan ook tijdens de terugkeerprocedure rekening moeten houden met eventuele nieuwe omstandigheden die relevant zijn voor de toepassing van artikel 20 VWEU en dat zij zich dus niet uitsluitend kunnen baseren op het feit dat het verblijfsrecht eerder is geweigerd, ook al is bij die weigering terdege rekening gehouden met dat artikel.
96 Bijgevolg moet op de vijfde vraag worden geantwoord dat artikel 20 VWEU, gelezen in samenhang met artikel 47 van het Handvest, aldus moet worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een regeling van een lidstaat, zoals uitgelegd door de hoogste rechterlijke instantie van die lidstaat, op grond waarvan artikel 20 VWEU niet kan worden ingeroepen tegen een terugkeerbesluit of in een terugkeerprocedure wanneer:
– ofwel een verblijfsrecht op grond van dat artikel 20 of een afhankelijkheidsverhouding voor het eerst in de gerechtelijke procedure wordt aangevoerd, terwijl de gezinsbanden tussen de betrokken derdelander en een Unieburger reeds bekend waren bij de bevoegde autoriteiten;
– ofwel de voor de toepassing van dat artikel 20 relevante feiten voor het eerst in de loop van de gerechtelijke procedure aan het licht worden gebracht;
– ofwel de terugkeerprocedure is voorafgegaan door een besluit tot weigering van verblijf in de betrokken lidstaat.
Tweede vraag
97 Met zijn tweede vraag, die in de derde plaats moet worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 20 VWEU en de artikelen 5, 12 en 13 van richtlijn 2008/115, gelezen in samenhang met de artikelen 7 en 24 van het Handvest, aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een regeling van een lidstaat die de autoriteiten van die lidstaat verplicht om, louter op basis van een niet met redenen omkleed bindend advies van een orgaan dat belast is met gespecialiseerde taken op het gebied van de nationale veiligheid, zonder alle individuele omstandigheden grondig te onderzoeken en zonder eerbiediging van het evenredigheidsbeginsel, om redenen van nationale veiligheid een terugkeerbesluit uit te vaardigen tegen een derdelander die lid is van een gezin van Unieburgers – onderdanen van deze lidstaat die nooit gebruik hebben gemaakt van hun recht van vrij verkeer.
98 In de eerste plaats komt uit vaste rechtspraak van het Hof naar voren dat de lidstaten onder bepaalde voorwaarden van het uit artikel 20 VWEU voortvloeiende afgeleide verblijfsrecht voor het gezinslid van een Unieburger als bedoeld in punt 64 van het onderhavige arrest kunnen afwijken teneinde de handhaving van de openbare orde of de bescherming van de openbare veiligheid te waarborgen. Dat kan het geval zijn wanneer deze derdelander een reële, actuele en voldoende ernstige bedreiging voor de openbare orde of de openbare of nationale veiligheid vormt [zie in die zin arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 76 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
99 Een weigering van een verblijfsrecht om deze reden kan echter slechts voortvloeien uit een concrete beoordeling van alle relevante omstandigheden van het geval, in het licht van het evenredigheidsbeginsel, van de grondrechten waarvan het Hof de eerbiediging verzekert en, in voorkomend geval, van het belang van het kind van de betrokken derdelander [arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 77 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
100 Uit de overwegingen in de punten 72 en 73 van het onderhavige arrest volgt dat dit vereiste ook geldt tijdens een terugkeerprocedure die wordt gevoerd tegen een derdelander die lid is van een gezin van Unieburgers – onderdanen van deze lidstaat die nooit gebruik hebben gemaakt van hun recht van vrij verkeer. Het Hof heeft overigens reeds geoordeeld dat dit vereiste in acht moet worden genomen in een procedure betreffende de toepassing van artikel 20 VWEU, waarin geen sprake is van een besluit tot weigering van verblijf, maar van een uitzettingsmaatregel (zie in die zin arrest van 13 september 2016, CS, C‑304/14, EU:C:2016:674, punten 40 en 41).
101 Wanneer de lidstaten voornemens zijn een terugkeerbesluit uit te vaardigen om redenen van nationale veiligheid, blijven zij daarnaast verplicht om artikel 5 van richtlijn 2008/115 en de artikelen 7 en 24 van het Handvest in acht te nemen.
102 Zoals in overweging 6 van deze richtlijn staat te lezen, moeten besluiten die op grond van deze richtlijn worden genomen per geval vastgesteld worden en op objectieve criteria berusten, zodat de bevoegde nationale autoriteiten rekening moeten houden met alle voor de toepassing van deze artikelen relevante omstandigheden, met name de gezinssituatie van de betrokken derdelander, alvorens een dergelijk terugkeerbesluit te kunnen uitvaardigen. Deze nationale autoriteiten moeten er bovendien voor zorgen dat het evenredigheidsbeginsel in alle stappen van de terugkeerprocedure wordt geëerbiedigd (zie in die zin arresten van 11 juni 2015, Zh. en O., C‑554/13, EU:C:2015:377, punt 49, en 1 augustus 2025, Al Hoceima en Boghni, C‑636/23 en C‑637/23, EU:C:2025:603, punt 77).
103 Hoewel het Unierecht niet bepaalt welke autoriteit de in de punten 99 en 101 van het onderhavige arrest vermelde beoordelingen moet uitvoeren, neemt dit dus niet weg dat een terugkeerbesluit, uitgevaardigd om redenen van nationale veiligheid, pas na dergelijke beoordelingen kan worden vastgesteld.
104 In de tweede plaats bepaalt artikel 12, lid 1, van richtlijn 2008/115 dat terugkeerbesluiten schriftelijk worden uitgevaardigd en de feitelijke en de rechtsgronden vermelden. Deze bepaling maakt het echter mogelijk de informatie over feitelijke gronden te beperken indien de nationale wetgeving voorziet in een beperking van het recht op informatie, met name ter vrijwaring van de nationale veiligheid.
105 Aangezien het Unierecht geen regels kent die de nadere bepalingen van een dergelijke beperking nauwkeurig omschrijven, zijn deze krachtens het beginsel van de procedurele autonomie van de lidstaten een zaak van de interne rechtsorde van elke lidstaat, evenwel op voorwaarde dat die bepalingen niet ongunstiger zijn dan die welke voor soortgelijke situaties krachtens nationaal recht gelden (gelijkwaardigheidsbeginsel) en de uitoefening van de door de rechtsorde van de Unie verleende rechten in de praktijk niet onmogelijk of uiterst moeilijk maken (doeltreffendheidsbeginsel) [zie naar analogie arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 79 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
106 In dit verband zij er tevens aan herinnerd dat de lidstaten, wanneer zij het Unierecht ten uitvoer brengen, ervoor moeten zorgen dat zowel de vereisten die voortvloeien uit het algemene beginsel van behoorlijk bestuur als het in artikel 47, eerste alinea, van het Handvest neergelegde recht op een doeltreffende voorziening in rechte worden nageleefd [arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 80 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
107 Uit vaste rechtspraak van het Hof vloeit voort dat de doeltreffendheid van de door artikel 47, eerste alinea, van het Handvest gewaarborgde rechterlijke toetsing vereist dat de belanghebbende kennis kan nemen van de gronden waarop een jegens hem genomen besluit is gebaseerd, hetzij door lezing van het besluit zelf, hetzij doordat de gronden hem op zijn verzoek worden meegedeeld, onverminderd het recht van de bevoegde rechter om te eisen dat de betrokken autoriteit hem die gronden meedeelt, teneinde de belanghebbende de mogelijkheid te bieden zijn rechten onder zo goed mogelijke omstandigheden te verdedigen en met volledige kennis van zaken te beslissen of hij er baat bij heeft om zich tot de bevoegde rechter te wenden, en teneinde deze laatste ten volle in staat te stellen om de rechtmatigheid van het betrokken nationale besluit te toetsen [arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 81 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
108 Niettemin zij eraan herinnerd dat de in artikel 47 van het Handvest neergelegde rechten niet absoluut zijn en dat de ermee gepaard gaande motiveringsplicht in het kader van artikel 12, lid 1, van richtlijn 2008/115 dus kan worden beperkt op basis van een afweging tussen, enerzijds, het recht op behoorlijk bestuur en het recht op een doeltreffende voorziening in rechte van de betrokkene, en, anderzijds, de belangen die worden aangevoerd ter rechtvaardiging van de niet-openbaarmaking aan die betrokkene van informatie over feitelijke gronden, met name wanneer die belangen verband houden met de nationale veiligheid (zie naar analogie arrest van 22 september 2022, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság e.a., C‑159/21, EU:C:2022:708, punt 50).
109 Gelet op de noodzaak om artikel 47 van het Handvest te eerbiedigen, mag deze afweging er echter niet toe leiden dat de rechten van verdediging van de betrokkene elk nuttig effect wordt ontnomen en dat het in artikel 13, lid 1, van richtlijn 2008/115 verankerde recht op een voorziening in rechte wordt uitgehold, met name door de betrokkene niet op zijn minst in kennis te stellen van de essentie van de gronden waarop het tegen hem genomen besluit berust (zie naar analogie arrest van 22 september 2022, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság e.a., C‑159/21, EU:C:2022:708, punt 51).
110 Uit de voorgaande overwegingen, die zowel betrekking hebben op het vereiste om alle voor de toepassing van artikel 20 VWEU en artikel 5 van richtlijn 2008/115 relevante omstandigheden in aanmerking te nemen als op de verplichting om terugkeerbesluiten met redenen te omkleden, volgt dat een nationale autoriteit die bevoegd is op het gebied van terugkeer zich niet mag beperken tot de uitvoering van een niet met reden omkleed besluit van een andere nationale autoriteit die niet aan dat vereiste heeft voldaan, en alleen op basis daarvan en om redenen van nationale veiligheid een terugkeerbesluit kan uitvaardigen tegen een derdelander die lid is van een gezin van Unieburgers, onderdanen van deze lidstaat die nooit gebruik hebben gemaakt van hun recht van vrij verkeer [zie naar analogie arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 82 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
111 Deze vaststelling sluit geenszins uit dat een deel van de informatie die door de bevoegde autoriteit wordt gebruikt om de in de punten 99 en 101 van het onderhavige arrest bedoelde beoordelingen te verrichten, uit eigen beweging of op verzoek van die autoriteit kan worden verstrekt door organen die zijn belast met gespecialiseerde taken die verband houden met de nationale veiligheid [zie naar analogie arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 83 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
112 Ook belet die vaststelling een lidstaat niet om een orgaan dat belast is met gespecialiseerde taken op het gebied van de nationale veiligheid de bevoegdheid te verlenen om een advies uit te brengen dat dwingend de vaststelling van een terugkeerbesluit voorschrijft, mits dit orgaan de motiveringsplicht nakomt en pas een dergelijk advies kan uitbrengen na naar behoren rekening te hebben gehouden met alle in de punten 99 en 101 van het onderhavige arrest bedoelde relevante omstandigheden [zie naar analogie arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 84 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
113 Gelet op een en ander moet op de tweede vraag worden geantwoord dat artikel 20 VWEU en de artikelen 5, 12 en 13 van richtlijn 2008/115, gelezen in samenhang met de artikelen 7 en 24 van het Handvest, aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een regeling van een lidstaat die de autoriteiten van die lidstaat verplicht om, louter op basis van een niet met redenen omkleed bindend advies van een orgaan dat belast is met gespecialiseerde taken op het gebied van de nationale veiligheid, zonder alle individuele omstandigheden grondig te onderzoeken en zonder eerbiediging van het evenredigheidsbeginsel, om redenen van nationale veiligheid een terugkeerbesluit uit te vaardigen tegen een derdelander die lid is van een gezin van Unieburgers – onderdanen van deze lidstaat die nooit gebruik hebben gemaakt van hun recht van vrij verkeer.
Derde, vierde, zesde en zevende vraag
114 Met de derde, de vierde, de zesde en de zevende vraag, die samen en in de vierde plaats moeten worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of de artikelen 12 en 13 van richtlijn 2008/115, gelezen in samenhang met de artikelen 1, 5 en 11 ervan, artikel 20 VWEU, het algemene beginsel van behoorlijk bestuur en de artikelen 5, 7, 24 en 47 van het Handvest, aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een regeling van een lidstaat, zoals uitgelegd door de hoogste rechterlijke instantie van die lidstaat, die bepaalt dat, wanneer een terugkeerbesluit en een inreisverbod die zijn uitgevaardigd jegens een derdelander die lid is van een gezin van Unieburgers – onderdanen van deze lidstaat die nooit gebruik hebben gemaakt van hun recht van vrij verkeer – en die berusten op gegevens waarvan openbaarmaking de nationale veiligheid van die lidstaat in gevaar zou brengen, die derdelander enkel toegang tot die gegevens kan krijgen na daarvoor toestemming te hebben gekregen, hem zelfs niet de essentie wordt meegedeeld van de gronden waarop die besluiten zijn gebaseerd en hij de informatie waartoe hij eventueel toegang heeft gekregen in geen geval mag gebruiken voor de administratieve of de gerechtelijke procedures, maar de bevoegde rechter een openbaar aanklager moet verzoeken op te treden om de rechten van die derdelander te beschermen.
115 Vooraf moet worden vastgesteld dat aangezien de derde, de vierde, de zesde en de zevende vraag uitsluitend betrekking hebben op de procedure die in een situatie als die in het hoofdgeding voor de bevoegde nationale autoriteiten en de nationale rechterlijke instanties moet worden gevolgd, de artikelen 1 en 11 van richtlijn 2008/115 en de artikelen 5, 7 en 24 van het Handvest niet relevant zijn voor de beantwoording van deze vragen.
116 Zoals in punt 104 van het onderhavige arrest is opgemerkt, bepaalt artikel 12, lid 1, van richtlijn 2008/115 dat terugkeerbesluiten en besluiten betreffende een inreisverbod schriftelijk worden uitgevaardigd en de feitelijke en rechtsgronden vermelden.
117 Artikel 13, lid 1, van deze richtlijn bepaalt dat aan de betrokken onderdaan van een derde land een doeltreffend rechtsmiddel van beroep of bezwaar wordt toegekend dat hij bij een bevoegde rechterlijke of administratieve autoriteit of bij een onpartijdig samengestelde bevoegde instantie waarvan de onafhankelijkheid is gewaarborgd, tegen die besluiten kan aanwenden.
118 Deze bepalingen bevatten echter geen enkele aanwijzing over de wijze van toegang tot het dossier betreffende een terugkeerprocedure. Zoals in de punten 104 en 105 van het onderhavige arrest is opgemerkt, biedt artikel 12, lid 1, van die richtlijn weliswaar de mogelijkheid om de informatie over de feitelijke gronden die in terugkeerbesluiten moet worden opgenomen te beperken wanneer het nationale recht voorziet in een beperking van het recht op informatie, met name ter vrijwaring van de nationale veiligheid, maar bevat het Unierecht geen specifieke regel waarin de nadere voorschriften van een dergelijke beperking worden omschreven.
119 Hieruit volgt dat de concrete nadere voorschriften van de procedures die zijn vastgesteld met betrekking tot de toegang van de betrokken derdelander tot het dossier van een terugkeerprocedure en tot de motivering van een terugkeerbesluit en een inreisverbod, wanneer die besluiten berusten op informatie waarvan de openbaarmaking de nationale veiligheid van de betrokken lidstaat in gevaar zou brengen, een zaak van de rechtsorde van elke lidstaat zijn, binnen de grenzen die voortvloeien uit de beginselen en het recht die in de punten 105 en 106 van het onderhavige arrest in herinnering zijn gebracht
120 Hieruit volgt in het bijzonder dat de eerbiediging van de rechten van verdediging van de betrokkene in zowel de administratieve procedure als een eventuele gerechtelijke procedure moet worden gewaarborgd [arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 88 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
121 Wat in de eerste plaats de administratieve procedure betreft, volgt uit vaste rechtspraak van het Hof dat de eerbiediging van de rechten van de verdediging vereist dat wanneer de overheidsinstanties van lidstaten maatregelen nemen die binnen de werkingssfeer van het Unierecht vallen, zij de adressaat van een besluit dat zijn belangen aanmerkelijk raakt in staat moeten stellen om naar behoren zijn standpunt kenbaar te maken over de elementen waarop de overheidsinstantie haar besluit wil baseren [arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 89 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
122 Dit vereiste heeft met name tot doel om, in het kader van een terugkeerprocedure als die welke in het hoofdgeding aan de orde is, de bevoegde autoriteit in staat te stellen te voldoen aan haar verplichting om zich uit te spreken over de eventuele uitvaardiging van een terugkeerbesluit en het opleggen van een inreisverbod door met volledige kennis van zaken alle relevante omstandigheden individueel te beoordelen, hetgeen vereist dat de adressaat van deze besluiten een vergissing kan corrigeren of feiten betreffende zijn persoonlijke situatie kan aanvoeren die ervoor pleiten dat die besluiten worden vastgesteld, niet worden vastgesteld of een bepaalde inhoud hebben [zie naar analogie arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 90 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
123 Dit vereiste beoogt meer in het algemeen bij de inleiding van een terugkeerprocedure bij te dragen tot de nakoming van de bij artikel 5 van richtlijn 2008/115 opgelegde verplichtingen, door te waarborgen dat de betrokken derdelander zijn standpunt over de concrete gevolgen van deze verplichtingen voor hem kenbaar kan maken [zie in die zin arresten van 8 mei 2018, K.A. e.a. (Gezinshereniging in België), C‑82/16, EU:C:2018:308, punt 103, en 14 januari 2021, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Terugkeer van een niet-begeleide minderjarige), C‑441/19, EU:C:2021:9, punt 59].
124 Aangezien dat vereiste noodzakelijkerwijs veronderstelt dat die derdelander, in voorkomend geval via een raadsman, een concrete mogelijkheid krijgt om kennis te nemen van de elementen waarop de overheidsinstantie haar besluit wil baseren, gaat het beginsel van eerbiediging van de rechten van de verdediging noodzakelijkerwijs gepaard met het recht op toegang tot alle elementen van het dossier gedurende de administratieve procedure [zie in die zin arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 91 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
125 Wat in de tweede plaats de gerechtelijke procedure betreft, betekent de eerbiediging van de rechten van de verdediging dat de verzoeker niet alleen toegang heeft tot de gronden van de jegens hem genomen besluiten, maar ook tot alle elementen van het dossier waarop de overheidsinstantie zich heeft gebaseerd, teneinde doeltreffend een standpunt te kunnen innemen over die gegevens [arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 92 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
126 Bovendien brengt het beginsel van hoor en wederhoor, dat deel uitmaakt van de rechten van de verdediging als bedoeld in artikel 47 van het Handvest, met zich mee dat procespartijen het recht moeten hebben om kennis te nemen van alle stukken of opmerkingen die aan de rechter zijn voorgelegd teneinde invloed uit te oefenen op zijn beslissing en daarover standpunten uit te wisselen, hetgeen veronderstelt dat degene op wie een terugkeerbesluit en een inreisverbod betrekking heeft kennis moet kunnen nemen van de gegevens van zijn dossier die ter beschikking zijn gesteld van de rechter die op het tegen die besluiten ingestelde beroep moet beslissen [arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 93 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
127 Evenwel moet eraan worden herinnerd dat de rechten van de verdediging niet absoluut zijn en dat het hieruit voortvloeiende recht op toegang tot het dossier kan worden beperkt op basis van een afweging tussen enerzijds het algemene beginsel van behoorlijk bestuur en het recht op een doeltreffende voorziening in rechte van de betrokkene en anderzijds de belangen die worden aangevoerd ter rechtvaardiging van de niet-openbaarmaking van een element van het dossier aan die betrokkene, met name wanneer deze belangen verband houden met de nationale veiligheid [arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 94 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
128 Deze afweging mag er, gelet op de noodzaak om artikel 47 van het Handvest te eerbiedigen, echter niet toe leiden dat de rechten van verdediging van de betrokkene elk nuttig effect wordt ontnomen en dat zijn uit dat artikel 47 voortvloeiende recht op een voorziening in rechte wordt uitgehold, met name door de betrokkene niet op zijn minst in kennis te stellen van de essentie van de gronden waarop de tegen hem genomen besluiten berusten [zie in die zin arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 95 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
129 Die afweging kan er daarentegen wel toe leiden dat bepaalde gegevens in het dossier niet aan de betrokkene worden meegedeeld wanneer bekendmaking van die gegevens op rechtstreekse en bijzondere wijze de nationale veiligheid van de betrokken lidstaat kan schaden doordat die bekendmaking onder meer het leven, de gezondheid of de vrijheid van personen in gevaar kan brengen of de specifieke onderzoeksmethoden kan onthullen van organen die zijn belast met gespecialiseerde taken op het gebied van de nationale veiligheid, en er aldus ernstig afbreuk aan kan doen of zelfs kan beletten dat die organen ook in de toekomst hun taken vervullen [zie in die zin arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 96 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
130 Hoewel de lidstaten, wanneer de nationale veiligheid dit vereist, de mogelijkheid hebben om de betrokkene in het kader van een terugkeerprocedure als die welke in het hoofdgeding aan de orde is geen rechtstreekse toegang tot zijn gehele dossier te verlenen, en met name om krachtens artikel 12, lid 1, van richtlijn 2008/115 de informatie over de feitelijke gronden van de tegen die persoon genomen besluiten te beperken, kunnen zij deze persoon dus niet, zonder het doeltreffendheidsbeginsel, het algemene beginsel van behoorlijk bestuur en het recht op een doeltreffende voorziening in rechte te schenden, in een situatie plaatsen waarin hij niet in staat is om naar behoren kennis te nemen, eventueel in het kader van een specifieke procedure ter bescherming van de nationale veiligheid, van de essentie van de doorslaggevende elementen van dat dossier [zie naar analogie arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 97 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
131 In deze context moet allereerst worden vastgesteld dat wanneer de openbaarmaking van in het dossier opgenomen informatie is beperkt om redenen van nationale veiligheid, de eerbiediging van de rechten van verdediging van de betrokkene niet toereikend wordt gewaarborgd door het feit dat deze persoon onder bepaalde voorwaarden toestemming kan krijgen om deze informatie in te zien, wanneer dit gepaard gaat met een volledig verbod om de aldus verkregen informatie te gebruiken in de administratieve procedure of de eventuele gerechtelijke procedure [zie in die zin arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 98 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
132 Vervolgens kan de mogelijkheid voor de bevoegde rechter om toegang te krijgen tot het gehele dossier niet in de plaats komen van toegang van de betrokkene tot de in dat dossier opgenomen informatie, aangezien de eerbiediging van de rechten van de verdediging impliceert dat deze persoon, in voorkomend geval via een raadsman, zijn belangen kan doen gelden door zijn standpunt over die informatie kenbaar te maken [zie in die zin arresten van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 99, en 29 juli 2024, protectus, C‑185/23, EU:C:2024:657, punt 95 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
133 Ten slotte kan een mechanisme als beschreven door de verwijzende rechter, dat berust op de tussenkomst van een openbaar aanklager in het belang van de betrokken derdelander, zonder dat deze openbaar aanklager zelf de gegevens waartoe hij toegang zal hebben aan die derdelander kan meedelen, niet voldoen aan de vereisten die voortvloeien uit artikel 47 van het Handvest.
134 Met een dergelijk mechanisme kan namelijk geenszins worden gewaarborgd dat de openbaar aanklager het standpunt van de betrokken derdelander over de relevante elementen van het dossier kenbaar zal maken, aangezien deze derdelander niet op de hoogte is van deze elementen en de openbaar aanklager niet verplicht is om die derdelander te raadplegen of eventuele instructies van deze laatste op te volgen.
135 Bovendien volgt uit de rechtspraak van het Hof dat verzekerd moet worden dat de essentie van de redenen die ten grondslag liggen aan het desbetreffende besluit als bedoeld in punt 130 van het onderhavige arrest aan de adressaat van dat besluit zelf moet worden meegedeeld (zie in die zin arresten van 4 juni 2013, ZZ, C‑300/11, EU:C:2013:363, punt 65, en 29 juli 2024, protectus, C‑185/23, EU:C:2024:657, punt 88).
136 Het Hof heeft overigens geoordeeld dat een nationale regeling in het kader waarvan een advocaat toegang kan hebben tot de gerubriceerde informatie waarop een besluit is gebaseerd, maar de inhoud ervan niet aan zijn cliënt mag onthullen, niet volstaat om de naleving van artikel 47 van het Handvest te waarborgen [zie in die zin arrest van 29 juli 2024, protectus, C‑185/23, EU:C:2024:657, punt 95].
137 Hieruit volgt dat op de derde, de vierde, de zesde en de zevende vraag moet worden geantwoord dat de artikelen 12 en 13 van richtlijn 2008/115, gelezen in samenhang met artikel 5 ervan, artikel 20 VWEU, het algemene beginsel van behoorlijk bestuur en artikel 47 van het Handvest, aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een regeling van een lidstaat, zoals uitgelegd door de hoogste rechterlijke instantie van die lidstaat, die bepaalt dat, wanneer een terugkeerbesluit en een inreisverbod die zijn uitgevaardigd jegens een derdelander die lid is van een gezin van Unieburgers – onderdanen van deze lidstaat die nooit gebruik hebben gemaakt van hun recht van vrij verkeer – en die berusten op gegevens waarvan openbaarmaking de nationale veiligheid van die lidstaat in gevaar zou brengen, die derdelander enkel toegang tot die informatie kan krijgen na daarvoor toestemming te hebben gekregen, hem zelfs niet de essentie wordt meegedeeld van de gronden waarop die besluiten zijn gebaseerd en hij de informatie waartoe hij eventueel toegang heeft gekregen in geen geval mag gebruiken voor de administratieve of de gerechtelijke procedures, maar de bevoegde rechter een openbaar aanklager moet verzoeken op te treden om de rechten van die derdelander te beschermen.
Negende vraag
138 Met zijn negende vraag, die in de vijfde plaats moet worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of het algemene beginsel van behoorlijk bestuur en artikel 47 van het Handvest aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een regeling van een lidstaat op grond waarvan een orgaan dat belast is met gespecialiseerde taken op het gebied van de nationale veiligheid, wanneer het van mening is dat de openbaarmaking van de essentie van de gronden waarop een terugkeerbesluit is gebaseerd de nationale veiligheid in gevaar zou kunnen brengen, elke openbaarmaking van die gronden aan een derdelander tegen wie dat besluit is genomen, kan weigeren.
139 Zoals blijkt uit punt 130 van het onderhavige arrest, staan het doeltreffendheidsbeginsel, het algemene beginsel van behoorlijk bestuur en artikel 47 van het Handvest eraan in de weg dat een nationale rechter bij wie beroep tegen een terugkeerbesluit is ingesteld, dat beroep kan verwerpen door zich op doorslaggevende wijze te baseren op gegevens uit het dossier waarvan de inhoud niet aan de betrokkene is meegedeeld.
140 Het is juist dat de regels inzake de rubricering en derubricering van informatie krachtens nationale regelingen en de wijzen van de openbaarmaking van gerubriceerde informatie niet bij een handeling van de Unie zijn geharmoniseerd [zie in die zin arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 103 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
141 Dit neemt niet weg dat wanneer een terugkeerbesluit is gebaseerd op gerubriceerde informatie, deze regels moeten worden uitgevoerd met inachtneming van het algemene beginsel van behoorlijk bestuur en artikel 47 van het Handvest [zie in die zin arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 105 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
142 Het Hof heeft evenwel geoordeeld dat het de lidstaten vrijstaat om, teneinde om redenen van nationale veiligheid in uitzonderlijke gevallen te voorkomen dat de precieze en volledige gronden die ten grondslag liggen aan een besluit inzake verblijf aan de betrokkene worden meegedeeld, technieken en procedureregels vast te stellen waarmee de legitieme overwegingen van nationale veiligheid ten aanzien van de aard en de bronnen van de inlichtingen die bij de vaststelling van een dergelijk besluit in aanmerking zijn genomen, kunnen worden verzoend met de noodzaak om aan de justitiabele genoegzaam te garanderen dat zijn procedurele rechten, zoals het recht om te worden gehoord en het beginsel van hoor en wederhoor, worden geëerbiedigd [arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 107 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
143 Het Hof heeft geoordeeld dat een systeem waarin de bevoegde rechter kennis kan nemen van zowel alle gronden als het daarop betrekking hebbende bewijsmateriaal op basis waarvan dat besluit is genomen, maar tevens kan nagaan of de door de bevoegde nationale autoriteit aangevoerde redenen van nationale veiligheid zich al dan niet daadwerkelijk verzetten tegen de volledige mededeling van die gronden en dat bewijsmateriaal, verenigbaar is met artikel 47 van het Handvest [arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 108 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
144 Wat de rechterlijke toetsing van deze gronden betreft, heeft het Hof geoordeeld dat het, om de naleving van artikel 47 van het Handvest te waarborgen, volstaat dat de bevoegde rechter, indien hij van oordeel is dat die gronden niet geldig zijn, de bevoegde nationale autoriteit de mogelijkheid kan bieden om de ontbrekende gronden en bewijzen aan de betrokkene mee te delen [arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 109 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
145 Indien de bevoegde nationale autoriteit in een dergelijk geval besluit om geen mededeling te doen van alle gronden en bewijzen moet de bevoegde rechter, teneinde te voldoen aan artikel 47 van het Handvest, de rechtmatigheid van het betrokken besluit uitsluitend toetsen op basis van de gronden en bewijzen die wel zijn meegedeeld [arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 110 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
146 Omgekeerd heeft het Hof geoordeeld dat, ingeval de bevoegde rechter oordeelt dat de door de bevoegde nationale autoriteit aangevoerde gronden zich ertegen verzetten dat volledige mededeling wordt gedaan van die gronden en die bewijzen, de bevoegde rechter rekening mag houden met die gronden en die bewijzen door de relevante vereisten op passende wijze af te wegen, en heeft het opgemerkt dat, wanneer deze rechter voornemens is aldus te werk te gaan, hij erop moet toezien dat de essentie van de gronden waarop het betrokken besluit is gebaseerd aan de betrokkene wordt meegedeeld op een wijze die naar behoren rekening houdt met de noodzakelijke vertrouwelijkheid van de bewijzen [arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 111 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
147 Het Hof heeft echter ook benadrukt dat wanneer deze mededelingsplicht niet wordt nagekomen, deze rechter daaraan de consequenties moet verbinden [zie in die zin arrest van 25 april 2024, NW en PQ (Gerubriceerde informatie), C‑420/22 en C‑528/22, EU:C:2024:344, punt 112 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
148 In die omstandigheden staat het de lidstaten vrij om aan de bevoegde nationale autoriteit de bevoegdheid voor te behouden om gerubriceerde redenen of bewijsstukken al dan niet mee te delen, voor zover de nationale rechter bij wie beroep tegen een terugkeerbesluit is ingesteld, bevoegd is om de consequenties te trekken uit het besluit dat die autoriteit dienaangaande uiteindelijk heeft genomen (zie naar analogie arrest van 29 juli 2024, protectus, C‑185/23, EU:C:2024:657, punt 99 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
149 Bijgevolg moet op de negende vraag worden geantwoord dat het algemene beginsel van behoorlijk bestuur en artikel 47 van het Handvest aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich niet verzetten tegen een regeling van een lidstaat op grond waarvan een orgaan dat belast is met gespecialiseerde taken op het gebied van de nationale veiligheid, wanneer het van mening is dat de openbaarmaking van de essentie van de gronden waarop een terugkeerbesluit is gebaseerd de nationale veiligheid in gevaar zou kunnen brengen, elke openbaarmaking van die gronden aan een derdelander tegen wie dat besluit is genomen, kan weigeren. Daarentegen moet een nationale rechter bij wie beroep tegen een dergelijk besluit is ingesteld, om de eerbiediging van de rechten van verdediging van deze persoon te waarborgen, in voorkomend geval de consequenties trekken uit een eventueel besluit van de bevoegde autoriteiten om alle of een deel van de gronden van dat besluit en de daarbij horende bewijzen niet mee te delen.
Achtste vraag
Ontvankelijkheid
150 De Europese Commissie betoogt dat de achtste vraag gedeeltelijk als niet-ontvankelijk moet worden afgewezen, voor zover deze betrekking heeft op de gevolgen van een uitspraak in het belang van een uniforme rechtsuitlegging voor de Kúria zelf. Aangezien de verwijzende rechter een lagere rechter is, zou een antwoord van het Hof dienaangaande immers geen enkel nut hebben voor de beslechting van het hoofdgeding.
151 Dienaangaande zij eraan herinnerd dat het, volgens vaste rechtspraak van het Hof, in het kader van de in artikel 267 VWEU geregelde samenwerking tussen het Hof en de nationale rechterlijke instanties uitsluitend een zaak is van de nationale rechter aan wie het geschil is voorgelegd en die de verantwoordelijkheid draagt voor de te geven rechterlijke beslissing, om gelet op de bijzonderheden van het geval zowel de noodzaak van een prejudiciële beslissing voor het wijzen van zijn vonnis als de relevantie van de door hem aan het Hof voorgelegde vragen te beoordelen. Wanneer de gestelde vragen betrekking hebben op de uitlegging van het Unierecht, is het Hof dan ook in beginsel verplicht daarop te antwoorden (zie arresten van 21 april 1988, Pardini, 338/85, EU:C:1988:194, punt 8, en 24 juli 2023, Lin, C‑107/23 PPU, EU:C:2023:606, punt 61).
152 Derhalve geldt voor vragen over het Unierecht een vermoeden van relevantie. Het Hof kan slechts weigeren uitspraak te doen op een prejudiciële vraag van een nationale rechterlijke instantie wanneer duidelijk blijkt dat de gevraagde uitlegging van de geldigheid van het Unierecht geen verband houdt met de feiten of met het voorwerp van het hoofdgeding, wanneer het vraagstuk van hypothetische aard is of wanneer het Hof niet beschikt over de feitelijke en juridische gegevens die noodzakelijk zijn om een nuttig antwoord te geven op de gestelde vragen (zie arresten van 13 juli 2000, Idéal tourisme, C‑36/99, EU:C:2000:405, punt 20, en 24 juli 2023, Lin, C‑107/23 PPU, EU:C:2023:606, punt 62).
153 Aangezien het in de onderhavige zaak bij de verwijzende rechter niet gaat om een kamer van de Kúria maar om een lagere rechterlijke instantie, moet worden geoordeeld dat de regels die de voorwaarden bepalen waaronder de Kúria kan afwijken van zijn eigen rechtspraak, kennelijk geen verband houden met het voorwerp van het hoofdgeding.
154 Hieruit volgt dat de achtste vraag enkel ontvankelijk is voor zover zij betrekking heeft op de regels inzake de bevoegdheden van lagere rechters.
Ten gronde
155 Met het ontvankelijke deel van zijn achtste vraag, dat in de zesde plaats moet worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 4, lid 3, en artikel 19, lid 1, VEU, artikel 267 VWEU en artikel 47 van het Handvest, gelezen in samenhang met het beginsel van voorrang van het Unierecht, het algemene beginsel van behoorlijk bestuur en de artikelen 1, 5, 11, 12 en 13 van richtlijn 2008/115, aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een regeling van een lidstaat die een nationale rechter verplicht zich te houden aan de juridische beoordelingen van een hogere rechter, hoewel hij, gelet op de uitlegging van het Unierecht door het Hof, meent dat deze beoordelingen niet in overeenstemming zijn met dat recht.
156 Vooraf moet worden vastgesteld dat, aangezien de achtste vraag betrekking heeft op de regels die in het algemeen de betrekkingen tussen de Kúria en de lagere Hongaarse rechters regelen, het bepaalde in richtlijn 2008/115 niet rechtstreeks relevant zijn voor de beantwoording van deze vraag.
157 Volgens vaste rechtspraak van het Hof houdt het beginsel van voorrang van het Unierecht in dat dit recht prevaleert boven het recht van de lidstaten. Dit beginsel verplicht dus alle instanties van de lidstaten om volle werking te verlenen aan de verschillende bepalingen van het Unierecht, aangezien het recht van de lidstaten niet kan afdoen aan de werking die op het grondgebied van die staten aan deze verschillende normen is verleend. Daaruit volgt dat de omstandigheid dat een lidstaat zich beroept op bepalingen van nationaal recht, ook al zijn deze van constitutionele aard, krachtens het beginsel van voorrang van het Unierecht niet kan afdoen aan de eenheid en de werking van het Unierecht (arrest van 11 januari 2024, Global Ink Trade, C‑537/22, EU:C:2024:6, punt 23 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
158 In die context zij opgemerkt dat de nationale rechter die de hem door artikel 267 VWEU geboden mogelijkheid heeft benut, voor de beslechting van het hoofdgeding gebonden is aan de door het Hof gegeven uitlegging van het Unierecht en dus in voorkomend geval het oordeel van een hogere nationale rechter naast zich neer moet leggen indien hij, gelet op de door het Hof gegeven uitlegging, van mening is dat dit oordeel niet in overeenstemming is met het Unierecht, en daartoe indien nodig de nationale regel die hem verplicht om zich aan de beslissingen van die hogere rechter te houden, buiten toepassing moet laten (arresten van 11 januari 2024, Global Ink Trade, C‑537/22, EU:C:2024:6, punt 24, en 12 februari 2026, Petlichev, C‑56/25, EU:C:2026:87, punt 47 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
159 Het vereiste om de volle werking van het Unierecht te waarborgen impliceert dan ook dat die nationale rechter verplicht is om in voorkomend geval vaste rechtspraak te wijzigen wanneer deze berust op een met het Unierecht onverenigbare uitlegging van het nationale recht (arresten van 11 januari 2024, Global Ink Trade, C‑537/22, EU:C:2024:6, punt 25, en 12 februari 2026, Petlichev, C‑56/25, EU:C:2026:87, punt 48 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
160 Bovendien moet de nationale rechter, wanneer een vraag over de uitlegging van het Unierecht duidelijk is beantwoord in de rechtspraak van het Hof, zelf al het nodige doen om ervoor te zorgen dat deze uitlegging wordt toegepast (arrest van 11 januari 2024, Global Ink Trade, C‑537/22, EU:C:2024:6, punt 26 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
161 Hoewel het Hof in punt 29 van het arrest van 11 januari 2024, Global Ink Trade (C‑537/22, EU:C:2024:6), heeft geoordeeld dat een regeling van een lidstaat die lagere rechters in beginsel verplicht om zich te houden aan de beoordelingen van een hogere rechter, niettemin verenigbaar kan zijn met het beginsel van voorrang van het Unierecht, is het tot die conclusie gekomen op grond dat de regeling die aan de orde was in de zaak die tot dat arrest heeft geleid, de lagere rechters toestond om van dergelijke beoordelingen af te wijken wanneer zij van oordeel waren dat die beoordelingen onverenigbaar waren met het Unierecht en hun beslissing dienaangaande motiveerden.
162 In het onderhavige geval heeft de verwijzende rechter daarentegen uitdrukkelijk aangegeven dat de toepasselijke Hongaarse regeling hem geenszins toestaat af te wijken van een uitspraak van de Kúria die is gedaan in het belang van een uniforme uitlegging van het recht. Uit de punten 157 tot en met 160 van het onderhavige arrest volgt dat een dergelijke regeling in strijd is met het beginsel van voorrang van het Unierecht.
163 Hoewel de Hongaarse regering betoogt dat de Hongaarse regeling de verwijzende rechter toestaat om af te wijken van de in het hoofdgeding aan de orde zijnde uitspraak van de Kúria, op voorwaarde dat hij die keuze uitdrukkelijk motiveert, blijkt uit de rechtspraak van het Hof die in punt 58 van het onderhavige arrest in herinnering is gebracht dat het Hof zich in het kader van de procedure van artikel 267 VWEU moet uitspreken rekening houdend met de juridische context van de gestelde vragen, zoals omschreven door de verwijzende rechter.
164 Bijgevolg staat het uitsluitend aan de verwijzende rechter om zich ervan te vergewissen dat de in het hoofdgeding toepasselijke Hongaarse regeling wel degelijk de draagwijdte heeft die hij in de verwijzingsbeslissing heeft vermeld.
165 Voorts moet worden opgemerkt dat, hoewel de achtste vraag niet alleen betrekking heeft op de uitlegging van het beginsel van voorrang van het Unierecht en artikel 267 VWEU, maar ook op de uitlegging van verschillende andere bepalingen van primair recht en van het algemene beginsel van behoorlijk bestuur, uit het voorgaande volgt dat het beginsel van voorrang van het Unierecht en artikel 267 VWEU zich hoe dan ook verzetten tegen een regeling als bedoeld in die vraag, zodat geen uitspraak hoeft te worden gedaan over deze verschillende andere genoemde bepalingen van primair recht of over het algemene beginsel van behoorlijk bestuur.
166 Gelet op het voorgaande moet op de achtste vraag worden geantwoord dat het beginsel van voorrang van het Unierecht en artikel 267 VWEU aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een regeling van een lidstaat die een nationale rechter verplicht zich te houden aan de juridische beoordelingen van een hogere rechter, hoewel hij, gelet op de uitlegging van het Unierecht door het Hof, meent dat deze beoordelingen niet in overeenstemming zijn met dat recht.
Kosten
167 Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Het Hof (Derde kamer) verklaart voor recht:
1) Artikel 20 VWEU en artikel 5 van richtlijn 2008/115/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 over gemeenschappelijke normen en procedures in de lidstaten voor de terugkeer van onderdanen van derde landen die illegaal op hun grondgebied verblijven
moeten aldus worden uitgelegd dat
zij eraan in de weg staan dat de autoriteiten van een lidstaat een terugkeerbesluit uitvaardigen jegens een derdelander die lid is van een gezin van burgers van de Europese Unie – onderdanen van deze lidstaat die nooit gebruik hebben gemaakt van hun recht van vrij verkeer – zonder eerst de gevolgen van dat besluit voor het familie- en gezinsleven van die derdelander en voor de situatie van zijn minderjarige kinderen te hebben onderzocht wanneer deze autoriteiten beschikken over informatie over het bestaan van gezinsbanden tussen die derdelander en die Unieburgers.
2) Artikel 20 VWEU, gelezen in samenhang met artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie,
moet aldus worden uitgelegd dat
het zich verzet tegen een regeling van een lidstaat, zoals uitgelegd door de hoogste rechterlijke instantie van die lidstaat, op grond waarvan artikel 20 VWEU niet kan worden ingeroepen tegen een terugkeerbesluit of tijdens een terugkeerprocedure wanneer:
– ofwel een verblijfsrecht op grond van dat artikel 20 of een afhankelijkheidsverhouding voor het eerst in de gerechtelijke procedure wordt aangevoerd, terwijl de gezinsbanden tussen de betrokken derdelander en een Unieburger reeds bekend waren bij de bevoegde autoriteiten;
– ofwel de voor de toepassing van dat artikel 20 relevante feiten voor het eerst in de loop van de gerechtelijke procedure aan het licht worden gebracht;
– ofwel de terugkeerprocedure is voorafgegaan door een besluit tot weigering van verblijf in de betrokken lidstaat.
3) Artikel 20 VWEU en de artikelen 5, 12 en 13 van richtlijn 2008/115, gelezen in samenhang met de artikelen 7 en 24 van het Handvest van de grondrechten,
moeten aldus worden uitgelegd dat
zij zich verzetten tegen een regeling van een lidstaat die de autoriteiten van die lidstaat verplicht om, louter op basis van een niet met redenen omkleed bindend advies van een orgaan dat belast is met gespecialiseerde taken op het gebied van de nationale veiligheid, zonder alle individuele omstandigheden grondig te onderzoeken en zonder eerbiediging van het evenredigheidsbeginsel, om redenen van nationale veiligheid een terugkeerbesluit uit te vaardigen tegen een derdelander die lid is van een gezin van Unieburgers – onderdanen van deze lidstaat die nooit gebruik hebben gemaakt van hun recht van vrij verkeer.
4) De artikelen 12 en 13 van richtlijn 2008/115, gelezen in samenhang met artikel 5 ervan, artikel 20 VWEU, het algemene beginsel van behoorlijk bestuur en artikel 47 van het Handvest van de grondrechten,
moeten aldus worden uitgelegd dat
zij zich verzetten tegen een regeling van een lidstaat, zoals uitgelegd door de hoogste rechterlijke instantie van die lidstaat, die bepaalt dat, wanneer een terugkeerbesluit en een inreisverbod die zijn uitgevaardigd jegens een derdelander die lid is van een gezin van Unieburgers – onderdanen van deze lidstaat die nooit gebruik hebben gemaakt van hun recht van vrij verkeer – en die berusten op gegevens waarvan openbaarmaking de nationale veiligheid van die lidstaat in gevaar zou brengen, die derdelander enkel toegang tot die informatie kan krijgen nadat daarvoor toestemming te hebben gekregen, hem zelfs niet de essentie wordt meegedeeld van de gronden waarop die besluiten zijn gebaseerd en hij de informatie waartoe hij eventueel toegang heeft gekregen in geen geval mag gebruiken voor de administratieve of de gerechtelijke procedures, maar de bevoegde rechter een openbaar aanklager moet verzoeken op te treden om de rechten van die derdelander te beschermen.
5) Het algemene beginsel van behoorlijk bestuur en artikel 47 van het Handvest van de grondrechten
moeten aldus worden uitgelegd dat
zij zich niet verzetten tegen een regeling van een lidstaat op grond waarvan een orgaan dat belast is met gespecialiseerde taken op het gebied van de nationale veiligheid, wanneer het van mening is dat de openbaarmaking van de essentie van de gronden waarop een terugkeerbesluit is gebaseerd de nationale veiligheid in gevaar zou kunnen brengen, elke openbaarmaking van die gronden aan een derdelander tegen wie dat besluit is genomen, kan weigeren. Daarentegen moet een nationale rechter bij wie beroep tegen een dergelijk besluit is ingesteld, om de eerbiediging van de rechten van verdediging van deze persoon te waarborgen, in voorkomend geval de consequenties trekken uit een eventueel besluit van de bevoegde autoriteiten om alle of een deel van de gronden van dat besluit en de daarbij horende bewijzen niet mee te delen.
6) Het beginsel van voorrang van het Unierecht en artikel 267 VWEU
moeten aldus worden uitgelegd dat
zij zich verzetten tegen een regeling van een lidstaat die een nationale rechter verplicht zich te houden aan de juridische beoordelingen van een hogere rechter, hoewel hij, gelet op de uitlegging van het Unierecht door het Hof, meent dat deze beoordelingen niet in overeenstemming zijn met dat recht.
ondertekeningen
* Procestaal: Hongaars.
i Dit is een fictieve naam, die niet overeenakomt met de werkelijke naam van enige partij in de procedure.