Η παρούσα πρόταση αφορά την υπογραφή του πρωτοκόλλου τροποποίησης της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Πριγκιπάτου της Ανδόρας (στο εξής: Ανδόρα) σχετικά με την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών περί χρηματοοικονομικών λογαριασμών για τη βελτίωση της διεθνούς φορολογικής συμμόρφωσης 1 (στο εξής: συμφωνία).

Η συμφωνία παρέχει τη νομική βάση για την αμοιβαία αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών περί χρηματοοικονομικών λογαριασμών μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και της Ανδόρας, σύμφωνα με το κοινό πρότυπο αναφοράς (στο εξής: ΚΠΑ) που αναπτύχθηκε από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). Το ίδιο πρότυπο εφαρμόζεται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης βάσει της οδηγίας 2014/107/ΕΕ του Συμβουλίου 2 (ΟΔΣ 2 —πρώτη τροποποίηση της οδηγίας 2011/16/ΕΕ 3 σχετικά με τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας— ΟΔΣ) 4 .

Στις 26 Αυγούστου 2022 εγκρίθηκαν σε διεθνές επίπεδο σημαντικές αλλαγές στο ΚΠΑ 5 , οι οποίες θα ισχύσουν από την 1η Ιανουαρίου 2026. Με την οδηγία (ΕΕ) 2023/2226 του Συμβουλίου 6  (ΟΔΣ8), οι αλλαγές αυτές εφαρμόστηκαν ήδη εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα ισχύσουν επίσης από την 1η Ιανουαρίου 2026.

Οι αλλαγές επεκτείνουν το πεδίο εφαρμογής του ΚΠΑ ώστε να διασφαλίζεται η κάλυψη των προϊόντων ηλεκτρονικού χρήματος και των ψηφιακών νομισμάτων κεντρικής τράπεζας. Επίσης, βελτιώνουν περαιτέρω τις διαδικασίες δέουσας επιμέλειας και τα αποτελέσματα της υποβολής στοιχείων, με σκοπό την αύξηση της χρηστικότητας των πληροφοριών του ΚΠΑ για τις φορολογικές διοικήσεις και τον περιορισμό των επιβαρύνσεων για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, όπου είναι δυνατόν.

Για να διασφαλιστεί ότι η αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών περί χρηματοοικονομικών λογαριασμών μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και της Ανδόρας ευθυγραμμίζεται με το επικαιροποιημένο ΚΠΑ και εξακολουθεί να εφαρμόζεται σύμφωνα με αυτό από την 1η Ιανουαρίου 2026, ήταν αναγκαίο να διεξαχθούν διαπραγματεύσεις και να συμφωνηθούν οι αντίστοιχες τροποποιήσεις της συμφωνίας.

Τον Μάιο του 2018 άρχισε να ισχύει ο κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων, στο εξής: ΓΚΠΔ) 7 .

Για να διασφαλιστεί ότι η συμφωνία αντικατοπτρίζει τις εν λόγω επικαιροποιήσεις, ήταν αναγκαίο να αφαιρεθούν οι παραπομπές στην καταργηθείσα οδηγία 95/46/ΕΚ και να αντικατασταθούν με παραπομπές στον κανονισμό (ΕΕ) 2016/679. Ταυτόχρονα, επικαιροποιήθηκαν επίσης οι παραπομπές στην εθνική νομοθεσία της Ανδόρας για την προστασία των δεδομένων. Επιπλέον, οι τροποποιήσεις αυτές αντικατοπτρίζουν τη συνεχιζόμενη εφαρμογή της απόφασης επάρκειας της ΕΕ όσον αφορά την Ανδόρα 8 .

Στις 21 Μαΐου 2024 εκδόθηκε απόφαση του Συμβουλίου με την οποία εγκρίνεται η έναρξη διαπραγματεύσεων για την τροποποίηση της συμφωνίας σχετικά με την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών για τη βελτίωση της διεθνούς φορολογικής συμμόρφωσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ανδόρας 9 .

Πραγματοποιήθηκαν αρκετοί γύροι διαπραγματεύσεων και επιτεύχθηκε προσωρινή συμφωνία τον Απρίλιο του 2025. Στη συνέχεια, το σχέδιο κειμένου του πρωτοκόλλου τροποποίησης μονογραφήθηκε από τους επικεφαλής διαπραγματευτές στις 18 Ιουνίου 2025.

Το Συμβούλιο ενημερωνόταν συνεχώς για την πρόοδο των διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο της Ομάδας «Φορολογικά θέματα» και της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου. Ειδικότερα, το κείμενο του σχεδίου του πρωτοκόλλου τροποποίησης κοινοποιήθηκε και συζητήθηκε με τα κράτη μέλη πριν από τη μονογράφησή του. Το μονογραφημένο κείμενο κοινοποιήθηκε επίσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι στόχοι που έθεσε το Συμβούλιο στις οδηγίες διαπραγμάτευσης έχουν επιτευχθεί και ότι το κείμενο που προέκυψε από τις διαπραγματεύσεις είναι αποδεκτό από την Ένωση.

Η τροποποίηση της συμφωνίας αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης σύμφωνα με τις συνολικές οδηγίες διαπραγμάτευσης που εξέδωσε το Συμβούλιο στις 21 Μαΐου 2024.

Το πρωτόκολλο τροποποίησης που προέκυψε από τις διαπραγματεύσεις διασφαλίζει ότι η υφιστάμενη συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ανδόρας παραμένει ευθυγραμμισμένη με τη νομοθεσία της Ένωσης στον ίδιο τομέα, ιδίως με την ΟΔΣ, όπως τροποποιήθηκε με την ΟΔΣ8.

Η ΟΔΣ8 περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων τροποποιήσεων, τις τελευταίες αλλαγές στο ΚΠΑ του ΟΟΣΑ. Λαμβανομένης υπόψη της στενής σχέσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ανδόρας στον τομέα αυτόν, είναι σημαντικό να ενισχυθεί αντίστοιχα η διοικητική συνεργασία με τις φορολογικές αρχές τους στον τομέα της αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών περί χρηματοοικονομικών λογαριασμών. Η έγκαιρη επικαιροποίηση της συμφωνίας εξασφαλίζει την ομαλή και αποτελεσματική συνέχιση αυτής της διοικητικής συνεργασίας πέραν της 1ης Ιανουαρίου 2026.

Για τις τροποποιήσεις της συμφωνίας λαμβάνονται επίσης υπόψη οι πολιτικές της Ένωσης στον τομέα της καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, διότι οι δραστηριότητες δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη που πρέπει να ασκούν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, με σκοπό τη συλλογή των πληροφοριών περί χρηματοοικονομικών λογαριασμών που πρέπει να ανταλλάσσονται βάσει της συμφωνίας, θα ευθυγραμμιστούν ουσιαστικά με εκείνες που πρέπει να εφαρμόζουν τα ίδια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ως υπόχρεες οντότητες βάσει του νομικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.

Στο πρωτόκολλο τροποποίησης λαμβάνονται επίσης υπόψη οι πολιτικές της Ένωσης στον τομέα του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων, ιδίως όσον αφορά την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στην περίπτωση εκροής των εν λόγω δεδομένων σε τρίτες χώρες και σε χώρες εκτός του ΕΟΧ.

Όσον αφορά τα μέρη που σχετίζονται με το ΚΠΑ, η ίδια η συμφωνία περιλαμβάνει, στο άρθρο 8, διάταξη σύμφωνα με την οποία τα συμβαλλόμενα μέρη απαιτείται να διαβουλεύονται μεταξύ τους κάθε φορά που θεσπίζεται μια σημαντική αλλαγή σε επίπεδο ΟΟΣΑ σε οποιοδήποτε από τα στοιχεία του ΚΠΑ. Το εν λόγω άρθρο επίσης προβλέπει ότι, μετά το πέρας αυτών των διαβουλεύσεων, η συμφωνία μπορεί να τροποποιηθεί με πρωτόκολλο μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών. Δεδομένου ότι σημαντικές αλλαγές στο ΚΠΑ εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ στις 26 Αυγούστου 2022, και σύμφωνα με την αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης που απορρέει από την υφιστάμενη συμφωνία, το πρωτόκολλο τροποποίησης θέτει σε εφαρμογή όλες τις αλλαγές που είναι αναγκαίες ώστε να αντικατοπτρίζονται οι αντίστοιχες αλλαγές στο ΚΠΑ. Η εφαρμογή των εν λόγω αλλαγών εντός της Ένωσης προβλέπεται με την οδηγία (ΕΕ) 2023/2226 του Συμβουλίου.

Δεδομένου ότι ο κύριος στόχος και οι συνιστώσες της συμφωνίας είναι η βελτίωση της διοικητικής συνεργασίας στον τομέα της άμεσης φορολόγησης, η ουσιαστική νομική βάση είναι το άρθρο 115 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).

Δεδομένου ότι το άρθρο 115 της ΣΛΕΕ απαιτεί ομοφωνία για την έκδοση πράξης της Ένωσης, η διαδικαστική νομική βάση για τη σύναψη του πρωτοκόλλου τροποποίησης θα πρέπει να περιλαμβάνει το άρθρο 218 παράγραφος 8 δεύτερο εδάφιο της ΣΛΕΕ. Ως εκ τούτου, η διαδικαστική νομική βάση της προτεινόμενης απόφασης για τη σύναψη της συμφωνίας είναι το άρθρο 218 παράγραφος 5 της ΣΛΕΕ σε συνδυασμό με το άρθρο 218 παράγραφος 8 δεύτερο εδάφιο της ΣΛΕΕ.

•    Αρμοδιότητα της Ένωσης

Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, η Ένωση έχει αποκλειστική αρμοδιότητα όταν μια συμφωνία ενδέχεται να επηρεάσει κοινούς κανόνες ή να μεταβάλει την εμβέλειά τους 10 . Αυτή η νομολογία κατοχυρώνεται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ. Το άρθρο 3 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι, επιπλέον των τομέων αποκλειστικής αρμοδιότητας της Ένωσης που απαριθμούνται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, η Ένωση έχει «επίσης αποκλειστική αρμοδιότητα για τη σύναψη διεθνούς συμφωνίας όταν η σύναψη αυτή προβλέπεται σε νομοθετική πράξη της Ένωσης ή είναι απαραίτητη για να μπορέσει η Ένωση να ασκήσει την εσωτερική της αρμοδιότητα, ή κατά το μέτρο που ενδέχεται να επηρεάσει τους κοινούς κανόνες ή να μεταβάλει την εμβέλειά τους».

Το πρωτόκολλο τροποποίησης είναι σύμφωνο με την αρχή της αναλογικότητας και δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη του στόχου της επικαιροποίησης της συμφωνίας, δηλαδή την ενσωμάτωση των αλλαγών στο κοινό πρότυπο αναφοράς που θα τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2026. Οι τροποποιήσεις αυτές θα παράσχουν στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να συνεχίσουν την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών περί χρηματοοικονομικών λογαριασμών με την Ανδόρα, αδιάλειπτα και κατά τρόπο που ευθυγραμμίζεται με τις νέες απαιτήσεις του ΚΠΑ, όπως έχει ήδη ενσωματωθεί στην ΟΔΣ8.

Το άρθρο 218 παράγραφος 5 της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι η Επιτροπή ή ο ύπατος εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας υποβάλλει προτάσεις στο Συμβούλιο, το οποίο εκδίδει απόφαση που επιτρέπει την υπογραφή και, εάν είναι αναγκαίο, την προσωρινή εφαρμογή της διεθνούς συμφωνίας. Λαμβανομένου υπόψη του αντικειμένου της προβλεπόμενης συμφωνίας, είναι σκόπιμο να υποβάλει σχετική πρόταση η Επιτροπή.

Σύμφωνα με το εργαλείο 7 για τη βελτίωση της νομοθεσίας 11 , δεν υπάρχει ανάγκη εκτίμησης επιπτώσεων, μεταξύ άλλων, όταν οι επιλογές που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή επί του θέματος είναι λίγες ή ανύπαρκτες.

Η προϋπόθεση αυτή πληρούται στην παρούσα περίπτωση, δεδομένου ότι οι τροποποιήσεις των υφιστάμενων συμφωνιών όσον αφορά την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών περί χρηματοοικονομικών λογαριασμών ευθυγραμμίζονται πλήρως με τις αλλαγές στο ΚΠΑ που συμφωνήθηκαν σε επίπεδο ΟΟΣΑ και έχουν ήδη ενσωματωθεί στο δίκαιο της ΕΕ μέσω της ΟΔΣ8. Οι επικαιροποιήσεις σχετικά με την προστασία των δεδομένων αποσκοπούν απλώς στην επικαιροποίηση των παραπομπών στη νομοθεσία της ΕΕ και της Ανδόρας για την προστασία των δεδομένων.

Το προβλεπόμενο πρωτόκολλο τροποποίησης της συμφωνίας θα σέβεται τις βασικές αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η πρόταση δεν έχει επιπτώσεις στον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Οι προβλεπόμενες τροποποιήσεις καλύπτουν τα ακόλουθα σημεία:

Οι προβλεπόμενες τροποποιήσεις διευρύνουν το πεδίο εφαρμογής της υποβολής στοιχείων ώστε να συμπεριληφθούν νέα ψηφιακά χρηματοοικονομικά προϊόντα, όπως τα Καθορισμένα Προϊόντα Ηλεκτρονικού Χρήματος και τα Ψηφιακά Νομίσματα Κεντρικής Τράπεζας. Ταυτόχρονα, και με στόχο τη βελτίωση της αξιοπιστίας και της χρήσης των πληροφοριών που ανταλλάσσονται, οι τροποποιήσεις καθιερώνουν λεπτομερέστερες απαιτήσεις υποβολής στοιχείων και ενισχυμένες διαδικασίες δέουσας επιμέλειας. Οι εν λόγω τροποποιημένες απαιτήσεις υποβολής στοιχείων και αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών προβλέπονται στα άρθρα 2 έως 3 και στο παράρτημα I. Θα εφαρμοστούν από την 1η Ιανουαρίου 2026.

Οι τροποποιήσεις περιέχουν επίσης διατάξεις για τη διασφάλιση αποδοτικής αλληλεπίδρασης μεταξύ του ΚΠΑ και του χωριστού πλαισίου αναφοράς κρυπτοστοιχείων (στο εξής: CARF) που έχει αναπτύξει ο ΟΟΣΑ 12 . Οι διατάξεις αυτές επιτρέπουν τον περιορισμό των περιπτώσεων αλληλεπικαλυπτόμενων αναφορών, διατηρώντας παράλληλα τη μέγιστη δυνατή επιχειρησιακή ευελιξία για τα Δηλούντα Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα που υπόκεινται επίσης σε υποχρεώσεις στο πλαίσιο του CARF. Οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται μόνο από την ημερομηνία κατά την οποία η Ανδόρα αρχίζει να εφαρμόζει το CARF με όλα τα κράτη μέλη.

Όλες οι παραπομπές στην οδηγία 95/46/ΕΚ αντικαταστάθηκαν από παραπομπές στον ΓΚΠΔ.

Ταυτόχρονα, επικαιροποιήθηκε η νομική παραπομπή στην εθνική νομοθεσία της Ανδόρας για την προστασία των δεδομένων, και πλέον γίνεται αναφορά στον ειδικό νόμο 29/2021 για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (νόμος για την προστασία των δεδομένων).

Το κείμενο του πρωτοκόλλου τροποποίησης υποβάλλεται στο Συμβούλιο μαζί με την παρούσα πρόταση. Το κείμενο των κοινών δηλώσεων υποβάλλεται μαζί με την παρούσα πρόταση.

Σύμφωνα με τις Συνθήκες, εναπόκειται στην Επιτροπή να διασφαλίσει την υπογραφή του πρωτοκόλλου τροποποίησης, με την επιφύλαξη της σύναψής του σε μεταγενέστερη ημερομηνία.