Artikel 33 van verordening nr. 1408/71 machtigt het orgaan dat een pensioen of rente verschuldigd is en dat een wettelijke regeling toepast waarin is bepaald, dat voor rekening van de pensioen- of rentetrekker bijdragen of premies worden ingehouden om de kosten van de verstrekkingen te dekken, deze bedragen, berekend overeenkomstig de betrokken wettelijke regeling, in te houden op het pensioen of de rente die dit orgaan verschuldigd is, voor zover de verstrekkingen voor rekening van een orgaan van die lidstaat komen.

Iets vergelijkbaars is in Frankrijk gebeurd, waar ter bekostiging van het algemene socialezekerheidsstelsel een bijdrageheffing werd ingevoerd over het aanvullende en het vervroegde rustpensioen, onafhankelijk van de woonplaats van de ontvangers.

De Commissie erkende weliswaar dat noch de regelingen voor vervroegde rustpensioenen noch de regelingen voor aanvullende rustpensioenen binnen de materiële werkingssfeer van verordening nr. 1408/71 vielen, maar zij was van mening dat het in artikel 13, lid 1, neergelegde fundamentele beginsel dat de migrerende werknemer te allen tijde slechts onder één enkele wetgeving valt, een algemeen beginsel is dat reeds voor deze verordening bestond en dat kon worden ingeroepen teneinde te voorkomen dat een migrerende werknemer in twee lidstaten socialezekerheidsbijdragen moet betalen, terwijl de dekking van dat risico slechts in een van beide lidstaten is gegarandeerd.

De Commissie erkende dat de Belgische stelsels van aanvullende rustpensioenen en de Franse stelsels van vervroegde en aanvullende rustpensioenen geen wetgevingen waren in de zin van deze bepaling, aangezien deze waren vastgesteld bij door de bevoegde autoriteiten met beroeps- of bedrijfstakorganisaties, vakorganisaties of ondernemingen gesloten overeenkomsten dan wel bij tussen de sociale partners gesloten collectieve overeenkomsten, en ten aanzien van deze stelsels niet een verklaring in de zin van artikel 1, sub j, derde alinea, van verordening nr. 1408/71 was afgegeven.

Het Hof bevestigde deze beoordeling

Het Hof heeft dit herhaald in het arrest van 24 september 1998, Commissie/Frankrijk (C-35/97, Jurispr. blz. I-5325), waarin het ging om aanvullendpensioenstelsels die bij door de bevoegde autoriteiten met beroeps- of bedrijfstakorganisaties, vakorganisaties of ondernemingen gesloten overeenkomsten dan wel bij door de sociale partners ondertekende collectieve overeenkomsten zijn vastgesteld en bij artikel L 731-5 van de Code de la sécurité sociale algemeen verbindend zijn verklaard.

De Duitse regering is het daarmee eens en onderstreept bovendien dat ingeval het Hof van mening zou zijn dat de heffing van deze bijdragen in Frankrijk verenigbaar is met het gemeenschapsrecht, dit geen afbreuk zou doen aan haar recht om uit hoofde van de Duitse ziektekostenverzekering bijdragen te heffen over het brutobedrag van alle inkomsten van de betrokkene, ongeacht of deze in Duitsland of elders worden ontvangen, en zonder rekening te houden met het feit dat een deel van deze inkomsten reeds aan een bijdrageheffing onderworpen was.

Het Hof kan de verenigbaarheid van een nationale regeling met het gemeenschapsrecht echter enkel onderzoeken in het kader van een beroep wegens niet-nakoming dat uitsluitend door de Commissie of door een andere lidstaat kan worden ingesteld. De Commissie heeft evenwel geen niet-nakomingsprocedure tegen de Franse Republiek ingeleid, met het doel dat het Hof zich uitspreekt over de verenigbaarheid van de betrokken wettelijke regeling met de beginselen op het gebied van het vrij verkeer van werknemers in de Gemeenschap. Ook de Bondsrepubliek Duitsland heeft zulks niet gedaan, hoewel artikel 170 EG-Verdrag (thans artikel 227 EG) haar die mogelijkheid geeft.

In de tweede plaats heeft de nationale rechter met zijn vraag het Hof niet verzocht om een onderzoek van de Franse wettelijke regeling

In het arrest van 10 november 1982, Rau (261/81, Jurispr. blz. 3961), onderzocht het Hof op verzoek van een Duitse rechterlijke instantie, of een Belgische wettelijke regeling een maatregel van gelijke werking als een kwantitatieve beperking in de zin van artikel 30 van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 28 EG) was. In het arrest van 23 november 1989, Parfümerie-Fabrik 4711 (C-150/88, Jurispr. blz. 3891), gaf het Hof op verzoek van een andere Duitse rechter een uitlegging van richtlijn 76/768/EEG van de Raad van 27 juli 1976 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake cosmetische producten (PB L 262, blz. 169) naar aanleiding van een Italiaanse regeling betreffende de verpakking, de reclame en de naam van cosmetische producten. Deze twee zaken hadden niet alleen met elkaar gemeen dat de wetgeving die door de verwijzende rechter aan het Hof ter beoordeling was voorgelegd niet de nationale wetgeving was, maar tevens dat deze wetgeving had geleid tot de niet-nakoming die het voorwerp van de procedures vormde.

In het hoofdgeding had de ene partij de andere gedagvaard wegens de niet-nakoming van een overeenkomst ter zake van de levering van een partij wijn die in Duitsland moest worden afgeleverd. Toen de wijn uit Italië in Duitsland was aangekomen, voerden de Duitse autoriteiten bepaalde controles uit, hoewel de wijn vergezeld ging van analysecertificaten die waren afgegeven door in Italië erkende laboratoria, waarin werd verklaard dat de wijn in overeenstemming met de communautaire regeling was. Nadat de wijn eerst volgens de traditionele methoden was geanalyseerd en daarna volgens de zogeheten onderzoekmethode van de bepaling van de isotopenverhouding O18/O16 van water in wijn namen de Duitse autoriteiten de wijn in beslag en stuurden die terug naar Italië met de mededeling dat er water aan was toegevoegd.

Geen van partijen in het geding, die beide de wettigheid van de methode van de bepaling van de isotopenverhouding O18/ O16 van water in wijn betwistten, wendde zich tot de Duitse rechter, die als enige bevoegd was om zich uit te spreken over de geldigheid van de handeling waarmee de Duitse autoriteiten hadden verklaard dat de ingevoerde wijn niet geschikt was voor menselijke consumptie. Niets wees er echter op dat partijen vooraf een afspraak hadden gemaakt met als doel het Hof door middel van een kunstmatig geschil een uitspraak te ontlokken.

In de zaak Celestini zette de Italiaanse rechter uiteen dat hij de vordering van Celestini moest afwijzen, indien het Hof antwoordde dat de onderzoekmethode van de bepaling van de isotopenverhouding O18/0 16 van water in wijn verenigbaar was met het gemeenschapsrecht. Het Hof oordeelde dat het niet aan hem stond om deze beoordeling in twijfel te trekken.

In de onderhavige zaak stelt het Bundessozialgericht in zijn verwijzigingsbeschikking dat verzoeker zich weliswaar tot de Franse rechter had kunnen wenden, maar dit niet heeft gedaan en de beslissing heeft aangevochten die hem op grond van het bijdragepercentage zwaarder belastte. Aangezien de nationale rechter heeft verzocht om uitlegging van het gemeenschapsrecht en zijn vraag relevant is voor het wijzen van zijn vonnis, is het Hof in beginsel gehouden daarop te antwoorden.

Zie in het bijzonder arresten van 5 oktober 1995, Aprile (C-125/94, Jurispr. blz. I-2919, punten 16 en 17), en 15 december 1995, Bosman (C-415/93, Jurispr. blz. I-4921, punt 59).

Overeenkomstig artikel 13, lid 2, sub f, van verordening nr. 1408/71

Letter f is ingevoegd bij verordening nr. 2195/91, teneinde de leemte te vullen in het systeem van conflictregels van artikel 13 van verordening nr. 1408/71, welke leemte door het Hof aan het licht is gebracht in zijn arrest van 12 juni 1986, Ten Holder (C-302/84, Jurispr. blz. 1821).

Artikel 33 van de verordening, dat het orgaan van een lidstaat dat een pensioen verschuldigd is en dat een wettelijke regeling toepast waarin is bepaald, dat voor rekening van rechthebbende bijdragen of premies worden ingehouden om de kosten van de verstrekkingen te dekken, machtigt deze bedragen in te houden op het pensioen, is evenmin in casu van toepassing. Indien het wel van toepassing zou zijn, zou de Bondsrepubliek Duitsland geen bijdragen kunnen inhouden op het pensioen dat Sehrer in Frankrijk ontvangt. Deze bepaling onderstelt evenwel dat de prestaties bij ziekte of moederschap worden verstrekt op grond van de artikelen 27, 28 en 28 bis, die, zoals ik zojuist heb uiteengezet, in casu niet van toepassing zijn.

Het Hof heeft eveneens overwogen dat de verdragsbepalingen inzake het vrij verkeer van personen het de gemeenschapsonderdanen gemakkelijker beogen te maken, op het grondgebied van de Gemeenschap om het even welk beroep uit te oefenen, en in de weg staan aan regelingen die deze onderdanen zouden kunnen benadelen wanneer zij op het grondgebied van een andere lidstaat een economische activiteit willen verrichten.

Arrest Terhoeve, aangehaald in voetnoot 20, punt 37. Zie eveneens arresten van 7 juli 1988, Stanton (143/87, Jurispr. blz. 3877, punt 13), en Wolf e.a. (154/87 en 155/87, Jurispr. blz. 3897, punt 13), alsmede arresten Singh en Bosman, aangehaald in voetnoot 21 respectievelijk voetnoot 16, punt 16 respectievelijk punt 94).

Hieruit leid ik af dat het vooruitzicht voor een werknemer dat het brutobedrag van een rustpensioen, waarop hij gedurende zijn werkzame leven het recht heeft verworven, onderworpen wordt aan een dubbele bijdrageheffing ter dekking van hetzelfde risico, hem ervan kan weerhouden zijn recht op vrij verkeer uit te oefenen.

In deze omstandigheden kan mijns inziens kortheidshalve worden verwezen naar de overvloedige rechtspraak van het Hof ter zake van de mogelijke rechtvaardigingsgronden voor indirecte discriminatie of bepaalde belemmeringen van het vrij verkeer van personen, welke rechtspraak ik in mijn conclusie in de zaak Terhoeve

Conclusie, aangehaald in voetnoot 25, in het bijzonder punten 54-64.

Het feit dat deze inhoudingen uit hoofde van bijdragen geschieden door een staat die de betrokkene geen enkele sociale dekking als tegenprestatie biedt, en niet plaatsvinden in de vorm van directe belastingen, wat zij — ofschoon zij een concrete bestemming hebben — in werkelijkheid zijn, heeft twee gevolgen, waarvan het ene nog negatiever is dan het andere voor de al dan niet gepensioneerde grensarbeider of migrerende werknemer: in de eerste plaats moet hij noodzakelijkerwijze ook in een andere lidstaat bijdragen betalen om recht op socialezekerheidsuitkeringen te hebben; in de tweede plaats kan hij geen beroep doen op tussen de lidstaten van kracht zijnde verdragen inzake dubbele belastingheffing om te voorkomen dat inkomsten waarop in een staat reeds inhoudingen hebben plaatsgevonden, in de woonstaat opnieuw worden belast.