<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.15-->
  <head>
    <title>2025-10-202510C130202301430-00-TRA-DOC-PL-CONCL-C-0143-23-202503496-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="0" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ContentBits"/>
    <meta content="Commission Use" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Name"/>
    <meta content="pl-PL" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="25/11/2025 17:42:49" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="pl" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="CNC" name="TypeDoc"/>
    <meta content="XRan3MXEQHNXWjAAugk4ygLm6TSN0A/rQ69wXIZI9ppi/w4Y85EiOXmqsBQv0iuV49vDExNkmMo5ZrXBRMKBHm4KSjV6oJyZ3AOti5+wGRCC/wwFUMNQQ0S8XLs1BKaccjdTBT2ZfyGqUgJUluMHCNOsaqPQEhsCcUhqK9RI9R8=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="mazurto" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="true" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Enabled"/>
    <meta content="d5256754-0fdd-4852-8c92-c5e76b194668" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ActionId"/>
    <meta content="0143" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2023" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="PL" name="Langue"/>
    <meta content="mazurto" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="b24c8b06-522c-46fe-9080-70926f8dddb1" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SiteId"/>
    <meta content="FAST_document_go_ok" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="CNC_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 28-03-25 09:36:56" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="2025-04-29T12:21:17Z" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SetDate"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="05ef7fa3845b4ea584b631a83fb3ca04" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0143" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
    <meta content="Standard" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Method"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId25" style="first"/>
      <div id="rId21" style="even">Opinia D. Spielmanna – Sprawa C‑143/23</div>
      <div id="rId22" style="default">Mercedes-Benz Bank i Volkswagen Bank</div>
    </div>
    <p class="C36Centre" id="para-1" title="page-1">
      OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-2" title="page-1">
      DEANA SPIELMANNA
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-3" title="page-1">
      przedstawiona w dniu 10 kwietnia 2025 r. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">1</a>
</span>)
      
    </p>
    <p class="C38Centregrasgrandespacement" id="para-4" title="page-1">
      Sprawa C‑143/23
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-5" title="page-1">
      KI,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-6" title="page-1">
      FA
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-7" title="page-1">
      przeciwko
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-8" title="page-1">
      Mercedes-Benz Bank AG,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-9" title="page-1">
      Volkswagen Bank GmbH
    </p>
    <p class="C39Centreespacement" id="para-10" title="page-1">
      [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Landgericht Ravensburg (sąd krajowy w Ravensburgu, Niemcy)]
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-11" title="page-1">
      Odesłanie prejudycjalne – Ochrona konsumentów – Umowa o kredyt przeznaczony na zakup pojazdu samochodowego – Dyrektywa 2008/48/WE – Artykuł 14 ust. 1 – Prawo do odstąpienia od umowy – Skutki skorzystania z prawa do odstąpienia w przypadku umowy o kredyt związanej z umową sprzedaży – Obowiązki konsumenta względem kredytodawcy – Artykuł 14 ust. 3 lit. b) – Zapłata odsetek w następstwie odstąpienia od umowy o kredyt związanej z umową o dostawę towarów
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-12" title="page-2">
      
        <br/>
      
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wprowadzenie</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W niniejszej sprawie Landgericht Ravensburg (sąd krajowy w Ravensburgu, Niemcy) zwraca się do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczącym wykładni dyrektywy 2008/48/WE (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-2" href="#t-2">2</a>
</span>) w kontekście sporów, których stronami są z jednej strony dwaj konsumenci, a z drugiej strony spółki udzielające kredytów samochodowych i które dotyczą korzystania z prawa do odstąpienia od umowy o kredyt związanej z umową sprzedaży pojazdu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sprawa ta daje Trybunałowi sposobność do pogłębienia swojego orzecznictwa dotyczącego skutków skorzystania przez konsumenta z prawa do odstąpienia od umowy o kredyt wiązany. W szczególności pytania drugie i trzecie, które będą analizowane w niniejszej opinii, dotyczą ustalenia, po pierwsze, czy art. 14 ust. 3 lit. b) zdanie pierwsze dyrektywy 2008/48 dokonuje pełnej harmonizacji w zakresie umów o kredyt wiązany, a po drugie, czy zgodne z prawem Unii jest to, że kredytobiorca, po odstąpieniu od umowy o kredyt wiązany, jest zobowiązany do zapłaty przewidzianych w umowie odsetek za okres od wypłaty kredytu sprzedawcy finansowanego pojazdu do dnia zwrotu pojazdu kredytodawcy lub, zależnie od przypadku, sprzedawcy.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ramy prawne</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Prawo Unii</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Motywy 7–10, 31, 34 i 35 dyrektywy 2008/48 mają następujące brzmienie:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-19" title="page-3">
      „(7) W celu ułatwienia powstawania dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku kredytów konsumenckich należy ustanowić zharmonizowane wspólnotowe ramy w wielu kluczowych obszarach. W związku ze stałym rozwojem rynku kredytów konsumenckich i rosnącą mobilnością obywateli europejskich wybiegające w przyszłość przepisy prawne Wspólnoty, które można będzie dostosować do przyszłych form kredytowania i które umożliwią państwom członkowskim zachowanie odpowiedniego poziomu elastyczności przy wprowadzaniu ich w życie, powinny pomóc w ustanowieniu nowoczesnego systemu przepisów dotyczących kredytów konsumenckich.
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-20" title="page-4">
      (8) W celu zapewnienia zaufania konsumentów ważne jest, by rynek ten oferował wystarczający poziom ochrony konsumentów. W związku z tym należy umożliwić, aby swobodny przepływ ofert kredytowych odbywał się na optymalnych warunkach, zarówno dla tych, którzy kredyty oferują, jak i dla tych, którym są one potrzebne, przy właściwym uwzględnieniu specyficznych sytuacji w poszczególnych państwach członkowskich.
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-21" title="page-4">
      (9) Pełna harmonizacja jest niezbędna do zapewnienia wszystkim konsumentom we Wspólnocie wysokiego i równoważnego poziomu ochrony ich interesów i stworzenia prawdziwego rynku wewnętrznego. Dlatego państwa członkowskie nie powinny mieć możliwości utrzymywania ani wprowadzania przepisów krajowych innych niż ustanowione w niniejszej dyrektywie. Ograniczenia te jednak powinny mieć zastosowanie wyłącznie w zakresie, w jakim przepisy zostały zharmonizowane w niniejszej dyrektywie. Tam, gdzie przepisy nie zostały zharmonizowane, państwa członkowskie powinny mieć swobodę utrzymywania i wprowadzania przepisów krajowych. W związku z tym państwa członkowskie mogą na przykład utrzymywać lub wprowadzać krajowe przepisy w sprawie solidarnej odpowiedzialności sprzedawcy lub dostawcy usług i kredytodawcy. Innym przykładem takiej możliwości może być utrzymanie lub wprowadzenie przez państwa członkowskie krajowych przepisów w sprawie unieważnienia umowy sprzedaży towarów lub umowy świadczenia usług, w przypadku gdy konsument korzysta z prawa odstąpienia od umowy o kredyt. […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-22" title="page-4">
      (10) Definicje zawarte w niniejszej dyrektywie określają zakres harmonizacji. Obowiązki państw członkowskich związane z wprowadzaniem w życie przepisów niniejszej dyrektywy powinny zatem być ograniczone do takiego zakresu, jaki wyznaczają te definicje. Niniejsza dyrektywa nie powinna jednak naruszać możliwości stosowania przez państwa członkowskie, zgodnie z prawem wspólnotowym, przepisów niniejszej dyrektywy w dziedzinach, które nie są objęte zakresem jej zastosowania. Państwo członkowskie mogłoby w ten sposób utrzymywać lub wprowadzać przepisy krajowe odpowiadające przepisom niniejszej dyrektywy lub niektórym jej przepisom w stosunku do umów o kredyt nieobjętych zakresem stosowania niniejszej dyrektywy, na przykład w stosunku do umów o kredyt w kwocie niższej niż 200 EUR lub wyższej niż 75 000 EUR. Ponadto państwa członkowskie mogłyby stosować przepisy dyrektywy również do kredytu wiązanego, który nie wchodzi w zakres definicji umowy o kredyt wiązany zawartej w niniejszej dyrektywie. Przepisy dotyczące umów o kredyt wiązany mogłyby być zatem stosowane do umów o kredyt, które tylko częściowo służą finansowaniu umowy dostawy towarów lub świadczenia usługi.
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-23" title="page-4">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-24" title="page-4">
      (31) W celu umożliwienia konsumentom poznania swoich praw i obowiązków wynikających z umowy o kredyt powinna ona zawierać wszelkie niezbędne informacje podane w sposób jasny i zwięzły.
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-25" title="page-4">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-26" title="page-5">
      (34) W celu zbliżenia procedur korzystania z prawa do odstąpienia od umowy w podobnych obszarach należy ustanowić przepis dotyczący prawa do odstąpienia bez ponoszenia kary z tego tytułu i bez obowiązku przedstawiania uzasadnienia, na warunkach zbliżonych do przewidzianych w dyrektywie 2002/65/WE [Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. dotycząca sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość oraz zmieniająca dyrektywę Rady 90/619/EWG oraz dyrektywy 97/7/WE i 98/27/WE (Dz.U. 2002, L 271, s. 16)].
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-27" title="page-5">
      (35) W przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy o kredyt, w związku z którą otrzymał on towary, w szczególności od umowy sprzedaży ratalnej lub od umowy najmu lub leasingu przewidującej zobowiązanie do zakupu, niniejsza dyrektywa nie powinna naruszać jakichkolwiek uregulowań państw członkowskich w kwestiach dotyczących zwrotu towarów lub wszelkich kwestiach powiązanych”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 1 tej dyrektywy, zatytułowany „Przedmiot”, stanowi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-29" title="page-5">
      „Celem niniejszej dyrektywy jest harmonizacja niektórych aspektów przepisów ustawowych, wykonawczych i procedur administracyjnych państw członkowskich, dotyczących umów o kredyt konsumencki”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 3 wspomnianej dyrektywy, zatytułowany „Definicje”, przewiduje:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-31" title="page-5">
      „Na użytek niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-32" title="page-5">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-33" title="page-5">
      n) »umowa o kredyt wiązany« oznacza umowę o kredyt, zgodnie z którą
    </p>
    <p class="C11Marge1avecretrait" id="para-34" title="page-5">
      (i) dany kredyt służy wyłącznie finansowaniu innej umowy dotyczącej dostawy określonych towarów lub świadczenia określonej usługi; oraz
    </p>
    <p class="C11Marge1avecretrait" id="para-35" title="page-5">
      (ii) obie te umowy stanowią z obiektywnego punktu widzenia jedną transakcję handlową; uznaje się, że jedna transakcja handlowa ma miejsce wtedy, gdy dostawca towarów lub usług sam finansuje kredyt na potrzeby konsumenta lub, w przypadku finansowania przez stronę trzecią, jeżeli kredytodawca korzysta z usług dostawcy towarów lub usług w związku z zawarciem lub przygotowywaniem umowy o kredyt lub w przypadku gdy dane towary lub świadczenie danej usługi jest wyraźnie określone w umowie o kredyt”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 10 tej dyrektywy, zatytułowany „Informacje zamieszczane w umowach o kredyt”, stanowi w ust. 2:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-37" title="page-5">
      „W umowie o kredyt w sposób jasny i zwięzły określa się:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-38" title="page-5">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-39" title="page-6">
      l) stopę oprocentowania mającą zastosowanie do opóźnionych płatności obowiązującą w chwili zawarcia umowy o kredyt oraz ustalenia dotyczące jej zmian, a także, w stosownych przypadkach, opłaty z tytułu zaległości w spłacie;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-40" title="page-6">
      […]”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 14 dyrektywy 2008/48, zatytułowany „Prawo do odstąpienia od umowy”, przewiduje:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-42" title="page-6">
      „1. Konsumentowi przysługuje prawo do odstąpienia od umowy o kredyt bez podania przyczyny w terminie czternastu dni kalendarzowych.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-43" title="page-6">
      Okres, w którym możliwe jest odstąpienie od umowy, rozpoczyna się:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-44" title="page-6">
      a) w dniu zawarcia umowy o kredyt; lub
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-45" title="page-6">
      b) w dniu, w którym konsument otrzymał warunki umowy oraz informacje zgodnie z art. 10, jeżeli dzień ten przypada po dniu, o którym mowa w lit. a) niniejszego akapitu.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-46" title="page-6">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-47" title="page-6">
      3. Jeżeli konsument korzysta z prawa do odstąpienia od umowy, to:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-48" title="page-6">
      a) aby odstąpienie to było skuteczne, powiadamia on o tym kredytodawcę, przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 1, w sposób określony w informacji przekazanej mu przez kredytodawcę zgodnie z art. 10 ust. 2 lit. p), za pomocą środków, które na mocy przepisów krajowych mogą stanowić dowód. Uznaje się, że termin jest zachowany, jeżeli powiadomienie, w formie papierowej lub na innym trwałym nośniku dostępnym kredytodawcy, zostało wysłane przed upływem tego terminu; oraz
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-49" title="page-6">
      b) bez nieuzasadnionej zwłoki, a najpóźniej w ciągu 30 dni kalendarzowych od wysłania kredytodawcy powiadomienia o odstąpieniu, spłaca on kredytodawcy kapitał oraz odsetki od kapitału należne od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kapitału. Odsetki wylicza się na podstawie uzgodnionej stopy oprocentowania kredytu. W przypadku odstąpienia od umowy kredytodawcy nie przysługuje od konsumenta żadna inna rekompensata, z wyjątkiem rekompensaty bezzwrotnych opłat wniesionych przez kredytodawcę na rzecz organów administracji publicznej.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-50" title="page-6">
      […]”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 15 tej dyrektywy, zatytułowany „Umowy o kredyt wiązany”, stanowi w ust. 1 i 2:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-52" title="page-7">
      „1. Jeżeli konsument skorzystał z wynikającego z przepisów wspólnotowych prawa do odstąpienia od umowy dotyczącej dostawy towarów lub usług, przestaje być związany umową o kredyt wiązany.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-53" title="page-7">
      2. Jeżeli towary lub usługi objęte umową o kredyt wiązany nie zostały dostarczone lub zostały dostarczone jedynie w części, lub nie są zgodne z umową dotyczącą ich dostawy, konsument ma prawo dochodzić swoich uprawnień wobec kredytodawcy, jeżeli dochodzenie praw przysługujących konsumentowi zgodnie z przepisami lub umową dostawy towarów lub świadczenia usług wobec dostawcy nie odniosło skutku. Państwa członkowskie określają zakres i warunki, na jakich można skorzystać z tych środków prawnych”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 22 wspomnianej dyrektywy, zatytułowany „Harmonizacja i bezwzględnie wiążący charakter niniejszej dyrektywy”, stanowi w ust. 1:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-55" title="page-7">
      „W zakresie, w jakim niniejsza dyrektywa zawiera zharmonizowane przepisy, państwa członkowskie nie mogą utrzymywać w swoim prawie krajowym ani wprowadzać do niego przepisów odbiegających od tych, które zostały ustanowione w niniejszej dyrektywie”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 23 tej dyrektywy, zatytułowany „Sankcje”, przewiduje:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-57" title="page-7">
      „Państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia stosowania tych sankcji. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Prawo niemieckie</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Paragraf 357a Bürgerliches Gesetzbuch (kodeksu cywilnego, zwanego dalej „BGB”), zatytułowany „Skutki prawne odstąpienia od umów o świadczenie usług finansowych”, w brzmieniu obowiązującym w dacie zaistnienia okoliczności faktycznych w postępowaniach głównych, przewidywał w ust. 1 i 3:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-60" title="page-7">
      „(1) Otrzymane świadczenia podlegają zwrotowi nie później niż w terminie 30 dni.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-61" title="page-7">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-62" title="page-7">
      (3) W przypadku odstąpienia od umowy o kredyt konsumencki kredytobiorca jest zobowiązany do zapłaty umówionych odsetek za okres od wypłaty do spłaty kredytu […]”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Paragraf 358 BGB, w brzmieniu obowiązującym w dacie zaistnienia okoliczności faktycznych w postępowaniach głównych, miał następujące brzmienie:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-64" title="page-8">
      „(1) Jeżeli konsument skutecznie odwołuje swoje oświadczenie woli o zawarciu umowy dotyczącej dostawy towarów lub spełnienia innego świadczenia przez przedsiębiorcę, przestaje on być także związany swoim oświadczeniem woli o zawarciu umowy o kredyt, która jest związana z tą pierwszą umową.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-65" title="page-8">
      (2) Jeżeli konsument skutecznie odwołuje swoje oświadczenie woli o zawarciu umowy o kredyt konsumencki na podstawie § 495 ust. 1 lub § 514 ust. 2 zdanie pierwsze, przestaje on być także związany swoim oświadczeniem woli o zawarciu umowy dotyczącej dostawy towarów lub spełnienia innego świadczenia, która jest związana z tą umową o kredyt konsumencki.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-66" title="page-8">
      (3) Umowę dotyczącą dostawy towarów lub spełnienia innego świadczenia oraz umowę o kredyt, o których mowa w ust. 1 i 2, uznaje się za związane, jeżeli kredyt służy finansowaniu drugiej umowy w całości lub w części oraz jeżeli stanowią one jedną transakcję handlową. Przyjmuje się, że taka jedna transakcja handlowa istnieje w szczególności wówczas, gdy przedsiębiorca sam finansuje świadczenie wzajemne konsumenta lub, w przypadku finansowania przez stronę trzecią, gdy kredytodawca korzysta z pomocy przedsiębiorcy w związku z przygotowaniem lub zawarciem umowy o kredyt.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-67" title="page-8">
      (4) Przywrócenie stanu poprzedniego w odniesieniu do umowy związanej reguluje, mutatis mutandis, […] [§ 357]. […] W stosunkach z konsumentem kredytodawca przyjmuje na siebie, w odniesieniu do skutków prawnych odstąpienia od umowy, prawa i obowiązki przedsiębiorcy wynikające z umowy związanej, jeżeli w chwili, w której odstąpienie od umowy staje się skuteczne, kwota kredytu została już przekazana przedsiębiorcy”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Okoliczności faktyczne, pytania prejudycjalne i postępowanie przed Trybunałem</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W dniach 1 marca 2019 r. i 30 listopada 2017 r. KI oraz FA zawarli, odpowiednio, z Mercedes-Benz Bank AG i Volkswagen Bank GmbH umowy kredytu na zakup pojazdów samochodowych z przeznaczeniem do użytku prywatnego. Kwoty netto umów kredytu wynosiły, odpowiednio, 29 500 EUR i 35 300 EUR i zostały wypłacone bezpośrednio sprzedawcom pojazdów.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Przy zawieraniu umów kredytu Mercedes-Benz Bank i Volkswagen Bank korzystały z usług sprzedawcy pojazdów jako pośrednika.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W żadnej z umów kredytu nie podano określonej liczbowo stopy odsetek za zwłokę obowiązującej w chwili zawarcia umowy.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z tytułu obydwu umów KI oraz FA zapłacili miesięczne raty kredytu, w tym zaliczki, w łącznych kwotach, odpowiednio, 8924,48 EUR i 24 800 EUR.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Pismami z dni, odpowiednio, 31 października 2019 r. i 20 lipca 2020 r. KI oraz FA złożyli oświadczenia o odstąpieniu od umów kredytu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">KI oraz FA podnoszą, że odstąpienie jest skuteczne, ponieważ termin na skorzystanie z tego prawa nie rozpoczął biegu z powodu nieprawidłowości w zakresie obowiązkowych informacji w umowie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Każdy z nich wytoczył niezależnie powództwo do sądu odsyłającego przeciwko, odpowiednio, Mercedes-Benz Bank i Volkswagen Bank.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z jednej strony KI domaga się zasadniczo zwrotu zapłaconych do dnia odstąpienia rat kredytu i zaliczki wpłaconej sprzedawcy, których łączna kwota wynosi 8924,48 EUR. Wnosi on również o ustalenie, że w związku z odstąpieniem od umowy nie jest już zobowiązany do spłaty odsetek od kapitału kredytu ani miesięcznych rat z tego tytułu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z drugiej strony FA domaga się zasadniczo zwrotu zapłaconych do dnia odstąpienia rat kredytu i zaliczki wpłaconej sprzedawcy, których łączna kwota wynosi 24 800 EUR. Wnosi on również o ustalenie, że w związku z odstąpieniem od umowy nie jest już zobowiązany do spłaty odsetek od kapitału kredytu, ani miesięcznych rat z tego tytułu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Mercedes-Benz Bank i Volkswagen Bank wnoszą o oddalenie każdego z powództw. Twierdzą one zasadniczo, że powództwa są niedopuszczalne i podnoszą zarzut wygaśnięcia prawa do odstąpienia od umowy. Mercedes-Benz Bank podnosi również, że odstąpienie było niezgodne z prawem i domaga się posiłkowo, tytułem powództwa wzajemnego, aby KI został zobowiązany do zapłaty na jego rzecz odszkodowania za utratę wartości pojazdu do czasu jego zwrotu, a ponadto opłaty za korzystanie z pojazdu w wysokości 3,92 % rocznie od salda pozostałego do spłaty kredytu za okres od daty wypłaty środków kredytu sprzedawcy do daty zwrotu pojazdu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tych okolicznościach sąd odsyłający postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-80" title="page-9">
      „1) Czy jest zgodne z prawem Unii, w szczególności z art. 14 ust. 1 dyrektywy [2008/48], jeżeli w przypadku odstąpienia od umowy o kredyt konsumencki, która jest związana z umową sprzedaży pojazdu zawartą w handlu stacjonarnym, kwota odszkodowania za utratę wartości finansowanego pojazdu, którą konsument ma zapłacić kredytodawcy przy zwrocie finansowanego pojazdu, jest obliczana w taki sposób, że od ceny sprzedaży u dealera obowiązującej w chwili nabycia pojazdu przez konsumenta odejmuje się cenę zakupu przez dealera obowiązującą w chwili zwrotu pojazdu?
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-81" title="page-9">
      2) Czy w odniesieniu do umów o kredyt konsumencki związanych z umową sprzedaży pojazdu przepis art. 14 ust. 3 lit. b) zdanie pierwsze dyrektywy [2008/48] jest przepisem w pełni zharmonizowanym i w związku z tym bezwzględnie obowiązującym dla państw członkowskich?
    </p>
    <p class="C10Marge1" id="para-82" title="page-9">
      W przypadku odpowiedzi przeczącej na pytanie drugie:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-83" title="page-10">
      3) Czy jest zgodne z prawem Unii, w szczególności z art. 14 ust. 1 dyrektywy 2008/48/WE, jeżeli kredytobiorca po odstąpieniu od umowy o kredyt konsumencki, która jest związana z umową sprzedaży pojazdu, jest zobowiązany do zapłaty ustalonej w umowie stopy oprocentowania za okres od wypłaty kredytu sprzedawcy finansowanego pojazdu do dnia zwrotu pojazdu kredytodawcy (lub sprzedawcy)?”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2023 r. postępowanie w niniejszej sprawie zostało zawieszone do czasu wydania wyroku w sprawach połączonych C‑38/21, C‑47/21 i C‑232/21.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Pismem z dnia 21 grudnia 2023 r. sekretariat Trybunału przekazał sądowi odsyłającemu wyrok wydany w tych sprawach (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-3" href="#t-3">3</a>
</span>) i zwrócił się do tego sądu z pytaniem, czy w świetle tego wyroku zamierza podtrzymać swój wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Pismem złożonym w systemie e-Curia w dniu 10 kwietnia 2024 r. sąd odsyłający odpowiedział Trybunałowi, że zamierza podtrzymać swój wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym oraz że uważa za konieczne dodanie następujących nowych pytań:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C29Marge0doubleretrait" id="para-87" title="page-10">
      „4) a) Czy art. 10 ust. 2 lit. l) dyrektywy [2008/48] w związku z art. 14 ust. 1 akapit drugi lit. b) dyrektywy [2008/48] należy interpretować w ten sposób, że bieg terminu na odstąpienie od umowy nie rozpoczyna się, jeżeli w umowie o kredyt nie określono obowiązującej w chwili zawarcia umowy o kredyt stopy oprocentowania mającej zastosowanie do opóźnionych płatności w postaci konkretnej wartości procentowej?
    </p>
    <p class="C10Marge1" id="para-88" title="page-10">
      W przypadku odpowiedzi przeczącej:
    </p>
    <p class="C11Marge1avecretrait" id="para-89" title="page-10">
      b) Czy brak tej informacji może wpłynąć na zdolność przeciętnego konsumenta do oceny zakresu jego praw i obowiązków wynikających z dyrektywy lub na jego decyzję o zawarciu umowy oraz pozbawić go, w stosownym przypadku, możliwości wykonywania jego praw zasadniczo na takich samych warunkach, co te, które by przeważyły, gdyby ta informacja została podana w sposób pełny i dokładny?
    </p>
    <p class="C29Marge0doubleretrait" id="para-90" title="page-10">
      5) a) Czy wyłączony jest zarzut kredytodawcy, że konsument nadużył tego prawa ze względu na swoje zachowanie między zawarciem umowy a wykonaniem prawa do odstąpienia od umowy lub po wykonaniu tego prawa, jeżeli umowa o kredyt nie określa obowiązującej w chwili zawarcia umowy o kredyt stopy oprocentowania mającej zastosowanie do opóźnionych płatności w postaci konkretnej wartości procentowej?
    </p>
    <p class="C10Marge1" id="para-91" title="page-11">
      W przypadku odpowiedzi przeczącej:
    </p>
    <p class="C11Marge1avecretrait" id="para-92" title="page-11">
      b) Czy zakwalifikowanie jako nadużycie prawa może opierać się w szczególności na następujących okolicznościach:
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">konsument nadal korzysta z finansowanego pojazdu do czasu sądowego wyjaśnienia skuteczności odstąpienia od umowy;</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">konsument odmawia zapłaty odszkodowania za utratę wartości pojazdu wynikającą z używania go?”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Analiza</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z wnioskiem Trybunału w niniejszej opinii zajmę się wyłącznie analizą pytań drugiego i trzeciego.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie pytania drugiego</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający w istocie zwraca się do Trybunału o wyjaśnienie, czy art. 14 ust. 3 lit. b) zdanie pierwsze dyrektywy 2008/48 należy interpretować w ten sposób, że dokonuje on pełnej harmonizacji w odniesieniu do umów o kredyt konsumencki związanych z umowami sprzedaży pojazdu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Innymi słowy Trybunał ma za zadanie ustalić, czy poprzez art. 14 ust. 3 lit. b) zdanie pierwsze dyrektywa 2008/48 dokonuje pełnej harmonizacji w odniesieniu do obowiązku zapłaty przez kredytobiorcę odsetek od kapitału także w sytuacji, gdy wypłacony kredyt jest związany z umową zakupu towarów lub usług.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W pierwszej kolejności chciałbym zauważyć, że dyrektywa 2008/48, przyjęta w celu promowania dobrze funkcjonującego rynku wewnętrznego i wysokiego poziomu ochrony konsumentów w sferze kredytów (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-4" href="#t-4">4</a>
</span>), dokonuje pełnej harmonizacji wszystkich umów o kredyt objętych jej zakresem stosowania.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Trybunał przyznał w tym względzie, że z art. 22 ust. 1 w związku z motywami 9 i 10 tej dyrektywy wynika, że jeśli chodzi o umowy o kredyt wchodzące w zakres stosowania wspomnianej dyrektywy ma ona charakter bezwzględnie wiążący oraz zmierza do zapewnienia jednolitego stosowania zawartych w niej zasad we wszystkich państwach członkowskich. Zatem w sytuacji, gdy określa ona konkretne obowiązki, państwa członkowskie nie mogą ich pomijać wprowadzając odstępstwa lub surowsze przepisy (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-5" href="#t-5">5</a>
</span>). Uzasadnieniem tej harmonizacji jest chęć umożliwienia wszystkim europejskim konsumentom korzystania z takiego samego poziomu ochrony przy zaciąganiu kredytów oraz ułatwienie transgranicznego świadczenia usług finansowych. Natomiast tam, gdzie przepisy nie zostały zharmonizowane, państwa członkowskie powinny mieć swobodę utrzymywania i wprowadzania przepisów krajowych (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-6" href="#t-6">6</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W drugiej kolejności, dyrektywa 2008/48 w art. 3 lit. n) definiuje „umowę o kredyt wiązany” jako umowę kredytu służącego wyłącznie finansowaniu nabycia określonych towarów lub określonych usług, która to umowa stanowi wraz z odpowiadającą jej umową o dostawę towarów lub o świadczenie usług jedną transakcję handlową. W praktyce kredyty udzielone na sfinansowanie prywatnego pojazdu samochodowego w pełni odpowiadają tej definicji, o ile nie są wyłączone z zakresu stosowania dyrektywy (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-7" href="#t-7">7</a>
</span>). Wyrazem tego, że kredyt i nabycie towarów stanowią jedną transakcję handlową często jest fakt jednoczesnego zawarcia obydwu umów lub ich ścisła zależność gospodarcza. Moim zdaniem prawodawca Unii zamierzał zatem uregulować tę kategorię kredytów w taki sposób, aby konsument, mimo związania dwiema zależnymi od siebie umowami, mógł korzystać ze skutecznej ochrony, biorąc pod uwagę specyficzne ryzyka wynikające z nakładających się na siebie umów kredytu i nabycia towarów.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W trzeciej kolejności, aby skonkretyzować tę ochronę, w art. 14 dyrektywy 2008/48 ustanowione zostało prawo do odstąpienia od umowy, umożliwiające konsumentowi wycofanie się z zobowiązania w określonym terminie, bez konieczności podawania przyczyny. Wykonanie tego prawa, które służy zarówno złagodzeniu skutków decyzji o zaciągnięciu długu, podjętej być może pod wpływem impulsu, jak i zapewnieniu wystarczających informacji o warunkach kredytu, skutkuje powstaniem wzajemnych zobowiązań. I tak, art. 14 ust. 3 lit. b) zdanie pierwsze wspomnianej dyrektywy zobowiązuje konsumenta w przypadku odstąpienia od umowy do zwrotu kapitału i odsetek należnych od udostępnienia środków do daty ich zwrotu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Jednakże przepis ten nie określa, co dzieje się z finansowanym dobrem ani jakie są ewentualne interakcje między umową kredytu wiązanego a umową nabycia pojazdu. Moim zdaniem zgodne z duchem dyrektywy 2008/48 jest to, aby wykonanie prawa do odstąpienia od umowy pozostało skuteczne, przy jednoczesnym pozostawieniu państwom członkowskim zakresu uznania co do wdrożenia tego odstąpienia w szczególnym kontekście kredytu wiązanego, co oznacza, że dyrektywa ta nie ma na celu pełnej harmonizacji wszystkich możliwych skutków prawnych.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Motyw 35 wspomnianej dyrektywy wpisuje się w to podejście, gdyż wskazano w nim, że dyrektywa ta nie powinna naruszać jakichkolwiek uregulowań państw członkowskich w kwestiach dotyczących zwrotu towarów lub wszelkich kwestiach powiązanych (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-8" href="#t-8">8</a>
</span>). W motywie 9 tej dyrektywy wskazano również, że tam, gdzie przepisy nie zostały zharmonizowane, państwa członkowskie powinny mieć swobodę utrzymywania i wprowadzania przepisów krajowych, w szczególności w przypadku, gdy umowa sprzedaży towarów lub umowa dotycząca świadczenia usług przestaje wiązać w wyniku skorzystania przez konsumenta z prawa do odstąpienia od umowy o kredyt.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">36.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Otóż Trybunał orzekł, że w braku stosownych uregulowań unijnych w tej dziedzinie właściwymi procedurami służącymi zapewnieniu ochrony konsumentów przewidzianej w dyrektywie 2008/48 są – zgodnie z zasadą autonomii proceduralnej państw członkowskich – procedury ustanowione w wewnętrznym porządku prawnym tych państw. Niemniej procedury te nie mogą być mniej korzystne od procedur dotyczących podobnych sytuacji o charakterze wewnętrznym (zasada równoważności), ani zorganizowane w taki sposób, by czyniły wykonywanie uprawnień przyznanych przez prawo Unii nadmiernie utrudnionym lub praktycznie niemożliwym (zasada skuteczności) (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-9" href="#t-9">9</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">37.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Charakterystyczne jest w tym względzie, że art. 15 ust. 1 dyrektywy 2008/48 to jedyny przepis poświęcony konkretnie sytuacji, w której konsument korzysta z prawa do odstąpienia w odniesieniu do umowy dotyczącej dostawy towarów lub świadczenia usług, co oznacza a contrario, że ta dyrektywa zawiera lukę, jeśli chodzi o odwrotny scenariusz, w którym odstąpienie odnosi się w pierwszej kolejności do samej umowy kredytu (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-10" href="#t-10">10</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">38.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Podsumowując uważam, że o ile dyrektywa 2008/48 poprzez art. 14 ust. 3 lit. b) zdanie pierwsze dokonuje pełnej harmonizacji w odniesieniu do umów o kredyt, o tyle nie reguluje ona w wyczerpujący sposób skutków odstąpienia od umowy w sytuacji, gdy kredyt jest związany z nabyciem pojazdu. Państwa członkowskie mogą zatem, w poszanowaniu zasad skuteczności i równoważności, organizować zasady wykonywania prawa do odstąpienia od takich umów kredytu wiązanego.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">39.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Mając na względzie powyższe, proponuję, aby Trybunał odpowiedział, że art. 14 ust. 3 lit. b) zdanie pierwsze dyrektywy 2008/48 nie dokonuje pełnej harmonizacji w odniesieniu do umów o kredyt konsumencki związanych z umową sprzedaży pojazdu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie pytania trzeciego</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">40.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający zmierza do ustalenia na wypadek udzielenia odpowiedzi przeczącej na pytanie drugie, czy jest zgodne z prawem Unii, w szczególności z art. 14 ust. 1 dyrektywy 2008/48, jeżeli kredytobiorca po odstąpieniu od umowy o kredyt konsumencki, która jest związana z umową sprzedaży pojazdu, jest zobowiązany do zapłaty ustalonych w umowie odsetek za okres od wypłaty kredytu sprzedawcy finansowanego pojazdu do dnia zwrotu pojazdu kredytodawcy (lub sprzedawcy).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie celu art. 14 dyrektywy 2008/48</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">41.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Przypominam, że dyrektywa 2008/48 w art. 14 ust. 1 ustanawia prawo do odstąpienia od umowy na rzecz konsumenta, który może z niego skorzystać w terminie czternastu dni kalendarzowych bez konieczności podawania przyczyny swojej decyzji.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">42.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Jeśli chodzi o cel, jakiemu służy art. 14 dyrektywy 2008/48, jest nim, po pierwsze, umożliwienie konsumentowi wyboru umowy najlepiej odpowiadającej jego potrzebom, a tym samym umożliwienie mu uniknięcia skutków umowy, która po jej zawarciu, w okresie do namysłu przewidzianym dla wykonania prawa do odstąpienia, okaże się nieodpowiednia dla potrzeb tego konsumenta. Po drugie, celem art. 14 ust. 1 akapit drugi lit. b) tej dyrektywy jest zapewnienie, by konsument otrzymał wszystkie informacje niezbędne do oceny zakresu swojego zobowiązania umownego, oraz ukaranie kredytodawcy, który nie przekazuje mu informacji przewidzianych w art. 10 wspomnianej dyrektywy (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-11" href="#t-11">11</a>
</span>). Według mnie uregulowanie to ma na celu przede wszystkim udzielenie konsumentowi terminu do namysłu wystarczającego do sprawdzenia, czy kredyt istotnie odpowiada jego potrzebom i możliwościom, tak by mógł on zabezpieczyć się przed nieodpowiednim zobowiązaniem.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie skutków prawa do odstąpienia od umowy w kontekście umowy kredytu związanego</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">43.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z przeprowadzonej analizy dotyczącej drugiego pytania postawionego przez sąd odsyłający wynika (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-12" href="#t-12">12</a>
</span>), że art. 14 ust. 3 lit. b) zdanie pierwsze dyrektywy 2008/48 nie dokonuje pełnej harmonizacji w odniesieniu do skutków wykonania prawa do odstąpienia od umowy, gdy kredyt jest związany z umową o dostawę towarów taką jak umowa nabycia pojazdu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">44.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z art. 14 ust. 3 lit. b) dyrektywy konsument, który odstępuje od „klasycznej umowy o kredyt”, jest zobowiązany zwrócić kapitał kredytu oraz odsetki według uzgodnionej stopy procentowej, za okres od udostępnienia środków finansowych do dnia ich całkowitego zwrotu. Uważam, że na zasadzie analogii, w sytuacji gdy kredyt jest przeznaczony na sfinansowanie nabycia towaru, a konsument odstępuje od umowy, racjonalne jest ustanowienie obowiązku zwrotu odsetek za okres od rzeczywistego udostępnienia środków finansowych do zwrotu towaru lub wygaśnięcia umowy kredytu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">45.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uważam, że można z łatwością określić podstawę tego wymogu: oddając do dyspozycji środki finansowe kredytodawca ponosi ryzyko zmniejszenia wartości pieniądza i pozbawia się możliwości natychmiastowego korzystania z tych środków. Z tego punktu widzenia odsetki stanowią zwykłe wynagrodzenie za udostępniony kapitał. Konsekwentne pozbawianie kredytodawcy tego wynagrodzenia oznaczałoby w istocie ustanowienie „darmowego kredytu” dla kredytobiorcy, który odnosiłby nieuzasadnioną korzyść, nie spełniając jakiegokolwiek świadczenia wzajemnego (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-13" href="#t-13">13</a>
</span>). W mojej ocenie taka sytuacja narusza równowagę kontraktową i jest zbliżona do instytucji do bezpodstawnego wzbogacenia w rozumieniu ogólnych zasad prawa cywilnego.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">46.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Należy w tym względzie przypomnieć, że zasada zakazu bezpodstawnego wzbogacenia uznana w orzecznictwie Trybunału i obecna w większości krajowych porządków prawnych, wymaga, aby nikt nie uzyskiwał bez podstawy prawnej korzyści majątkowej kosztem innej osoby. I tak, Trybunał orzekł już, że zgodnie ze wspólnymi zasadami prawa państw członkowskich osoba ponosząca stratę, która powoduje przysporzenie w majątku innej osoby bez ważnej podstawy prawnej tego wzbogacenia, ma co do zasady prawo do odszkodowania, do wysokości wspomnianej straty, ze strony wzbogaconej osoby.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">47.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Jeśli bowiem chodzi o bezpodstawne wzbogacenie Unii, Trybunał orzekł, że mimo iż traktat FUE nie przewiduje wprost trybu zaskarżenia przeznaczonego dla tego rodzaju skargi, dokonywanie wykładni art. 268 i 340 akapit drugi TFUE w sposób, który wykluczałby tę możliwość, prowadziłoby do rezultatu sprzecznego z zasadą skutecznej ochrony sądowej. Skarga oparta na bezpodstawnym wzbogaceniu Unii, wniesiona na podstawie tych artykułów, wymaga dowodu na wzbogacenie pozwanego bez ważnej podstawy prawnej (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-14" href="#t-14">14</a>
</span>), jak również dowodu na zubożenie skarżącego związane z tym wzbogaceniem (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-15" href="#t-15">15</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">48.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Przenosząc tę zasadę (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-16" href="#t-16">16</a>
</span>) na grunt okoliczności sprawy w postępowaniu głównym (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-17" href="#t-17">17</a>
</span>), można byłoby stwierdzić, że umożliwienie kredytobiorcy nieodpłatnego korzystania ze środków finansowych pochodzących z kredytu w okresie poprzedzającym zwrot towaru, byłoby w istocie przyznaniem mu korzyści gospodarczej „mimo braku przyczyny, podstawy lub przynajmniej uzasadnienia” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-18" href="#t-18">18</a>
</span>). W tym okresie kredytodawca udostępnił bowiem nieodwołalnie środki finansowe kredytobiorcy, nie mógł dysponować tymi środkami, ani przeznaczyć ich na inne potencjalnie zyskowne transakcje, ponosząc jednocześnie ryzyka związane z ich udostępnieniem (w szczególności spadek wartości pieniądza i utracone korzyści związane z ich zablokowaniem).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">49.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W związku z tym uważam, że nałożenie na kredytobiorcę obowiązku zapłaty odsetek naliczonych za efektywny okres udostępnienia środków finansowych stanowi niezbędny mechanizm korygujący. Umożliwia on przywrócenie równowagi kontraktowej uniemożliwiając jednej ze stron osiągnięcie nienależnej korzyści ze szkodą dla drugiej strony poprzez skorzystanie z przysługującego jej prawa do odstąpienia od umowy, a tym samym gwarantuje równomierny rozkład obciążeń i korzyści wynikających z wykonania, choćby częściowego i czasowego, umowy o kredyt.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie równowagi kontraktowej i zasady proporcjonalności</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">50.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uzasadnienie tego obowiązku – to znaczy obowiązku zapłaty odsetek w przypadku odstąpienia od umowy kredytu, która jest związana z nabyciem pojazdu – wydaje mi się spójne z logiką orzecznictwa Trybunału w tej materii, w którym wskazuje się w ogólności, że celem dyrektywy 2008/48 jest ustanowienie w odniesieniu do kredytu konsumenckiego pełnej i bezwzględnie wiążącej harmonizacji w pewnych kluczowych obszarach, uznanej za niezbędną do zapewnienia wszystkim konsumentom w Unii Europejskiej wysokiego i porównywalnego poziomu ochrony ich interesów oraz ułatwienie powstania dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku kredytów konsumenckich (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-19" href="#t-19">19</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">51.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dbałość o zapewnienie równowagi kontraktowej godzącej skuteczną ochronę interesów konsumentów z powstaniem dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku kredytów konsumenckich, przy zachowaniu zasady proporcjonalności, jest ogólnie dostrzegalna w orzecznictwie dotyczącym prawa do odstąpienia od umowy, także poza kontekstem prawnym dyrektywy 2008/48. Tytułem przykładu, Trybunał orzekł, że art. 14 ust. 1 dyrektywy 2008/48 stoi na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które przewiduje, że konsument musi zwrócić przedmiot finansowania z kredytu lub wezwać kredytodawcę do odebrania tego przedmiotu, podczas gdy kredytodawca nie ma obowiązku dokonania w tym samym momencie zwrotu rat kredytu już uiszczonych przez kredytobiorcę (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-20" href="#t-20">20</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">52.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ponadto, jeśli chodzi o umowy zawierane na odległość, Trybunał uznał, że o ile dyrektywa 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 maja 1997 r. w sprawie ochrony konsumentów w przypadku umów zawieranych na odległość (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-21" href="#t-21">21</a>
</span>) dotyczy ochrony konsumenta w szczególnej sytuacji takiej umowy, o tyle jej celem nie jest przyznanie mu praw wykraczających poza to, co jest konieczne do umożliwienia mu skutecznego wykonywania prawa do odstąpienia. Odnosi się to w szczególności do przypadków, gdy konsument używał rzeczy zakupionej w drodze umowy zawartej na odległość w sposób niezgodny z ogólnymi zasadami prawa cywilnego, takimi jak dobra wiara czy zakaz bezpodstawnego wzbogacenia (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-22" href="#t-22">22</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">53.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ta sama dbałość o zapewnienie wspomnianej równowagi, zgodnie z zasadą proporcjonalności, charakteryzuje dokonywaną przez Trybunał wykładnię art. 23 dyrektywy 2008/48, który to przepis upoważnia państwa członkowskie do ustanawiania sankcji zapewniających przestrzeganie obowiązków informacyjnych ciążących na kredytodawcy. Owe sankcje, które powinny być skuteczne i proporcjonalne, mogą polegać nawet na pozbawieniu prawa do odsetek i opłat, jeżeli kredytodawca nie spełnia obowiązków informacyjnych przewidzianych w art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48, ponieważ takie braki uniemożliwiają konsumentowi dokonanie oceny zakresu ciążącego na nim zobowiązania (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-23" href="#t-23">23</a>
</span>). Jednakże Trybunał niuansuje to stanowisko, wskazując, że „nie można uznać za proporcjonalne stosowania, zgodnie z takim uregulowaniem krajowym, takiej sankcji, mającej poważne konsekwencje wobec kredytodawcy, w wypadku braku elementów, spośród tych określonych w art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48, które ze względu na ich charakter nie mogą mieć wpływu na zdolność konsumenta do oceny ciążącego na nim zobowiązania” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-24" href="#t-24">24</a>
</span>). Według mnie Trybunał przyjmuje zatem w imię zasady proporcjonalności, że uprawnienie przewidziane w art. 23 dyrektywy 2008/48 nie może prowadzić do systematycznego pozbawiania kredytodawcy całego wynagrodzenia, chyba że braki są na tyle poważne, że stanowią podstawowe zagrożenie dla prawa konsumenta do otrzymania jasnej i wiarygodnej informacji (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-25" href="#t-25">25</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">54.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zatem konsument, jako słabsza strona umowy, korzysta z większej ochrony w postaci sankcji nałożonej na kredytodawcę. Jednakże ochrona ta nie jest nieograniczona i ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy kredytodawca narusza obowiązek informacyjny mający „istotne znaczenie” w kontekście dyrektywy 2008/48 (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-26" href="#t-26">26</a>
</span>). Nie chodzi bowiem o stworzenie sytuacji nadmiernej nierównowagi między konsumentem, który korzysta ze swojego prawa do odstąpienia od umowy, a kredytodawcą. Prawo do odstąpienia i jego skutki nie powinny szkodzić efektywności rynku w dziedzinie kredytu konsumenckiego.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie zastosowania w niniejszej sprawie</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">55.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uważam, że w niniejszym przypadku dbałość o zapewnienie wszystkim konsumentom w Unii wysokiego i równoważnego poziomu ochrony ich interesów w celu przyczynienia się do powstawania dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku kredytów konsumenckich pozostaje zachowana w sporze w postępowaniu głównym, jeżeli uzna się, że przepis krajowy może przewidywać zwrot odsetek od kapitału w przypadku odstąpienia od umowy kredytu wiązanego.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">56.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Należy jednakże przypomnieć, że, jak już wskazałem w ramach odpowiedzi na drugie pytanie prejudycjalne (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-27" href="#t-27">27</a>
</span>), procedury dotyczące realizacji prawa do odstąpienia od umowy kredytu, która jest związana z nabyciem pojazdu – w szczególności obowiązek zapłaty przez kredytobiorcę odsetek na rzecz kredytodawcy – w myśl zasady równoważności nie mogą być mniej korzystne od procedur dotyczących podobnych sytuacji o charakterze wewnętrznym, ani, w myśl zasady skuteczności, być zorganizowane w taki sposób, by czyniły wykonywanie uprawnień przyznanych przez prawo Unii nadmiernie utrudnionym lub praktycznie niemożliwym.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">57.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wnioskuję z tego, że skoro dyrektywa 2008/48 nie reguluje w wyczerpujący sposób skutków odstąpienia od umowy kredytu, która jest związana z nabyciem towaru, przepisy krajowe mogą wprowadzić wymóg zapłaty przez kredytobiorcę odsetek za okres korzystania ze środków finansowych.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">58.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W związku z tym art. 14 ust. 1 dyrektywy 2008/48 moim zdaniem nie stoi na przeszkodzie, aby w przypadku skorzystania z prawa do odstąpienia od umowy, kredytobiorca miał obowiązek zapłaty odsetek przewidzianych za okres od daty udostępnienia środków finansowych do zwrotu towaru lub wygaśnięcia umowy kredytu. Jednocześnie państwa członkowskie mają możliwość, na podstawie art. 23 dyrektywy 2008/48, określenia sankcji wobec kredytodawcy na wypadek uchybienia obowiązkom informacyjnym przewidzianym w art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, przy czym sankcje te nie mogą skutkować nieproporcjonalnym zaburzeniem zasady wzajemności zobowiązań, ani narażeniem na uszczerbek podstawowego celu wspomnianej dyrektywy, jakim jest skuteczna ochrona konsumenta.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">59.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tych okolicznościach proponuję, aby Trybunał odpowiedział, że prawo Unii, w szczególności art. 14 ust. 1 dyrektywy 2008/48, nie stoi na przeszkodzie, aby kredytobiorca po odstąpieniu od umowy o kredyt konsumencki, która jest związana z umową nabycia pojazdu, był zobowiązany do zapłaty ustalonych w umowie odsetek za okres od wypłaty kredytu sprzedawcy finansowanego pojazdu do dnia zwrotu pojazdu kredytodawcy (lub sprzedawcy).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wnioski</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">60.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W świetle powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał udzielił następującej odpowiedzi na drugie i trzecie pytania prejudycjalne przedstawione przez Landgericht Ravensburg (sąd krajowy w Ravensburgu, Niemcy):</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-137" title="page-20">
      1) Artykuł 14 ust. 3 lit. b) zdanie pierwsze dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG,
    </p>
    <p class="C11Marge1avecretrait" id="para-138" title="page-20">
      należy interpretować w ten sposób, że:
    </p>
    <p class="C10Marge1" id="para-139" title="page-20">
      przepis ten nie dokonuje pełnej harmonizacji w odniesieniu do umów o kredyt konsumencki związanych z umową sprzedaży pojazdu.
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-140" title="page-20">
      2) Prawo Unii, a w szczególności art. 14 ust. 1 dyrektywy 2008/48,
    </p>
    <p class="C10Marge1" id="para-141" title="page-20">
      należy interpretować w ten sposób, że:
    </p>
    <p class="C10Marge1" id="para-142" title="page-20">
      nie stoi ono na przeszkodzie, aby kredytobiorca po odstąpieniu od umowy o kredyt konsumencki, która jest związana z umową sprzedaży pojazdu, był zobowiązany do zapłaty ustalonych w umowie odsetek za okres od wypłaty kredytu sprzedawcy finansowanego pojazdu do dnia zwrotu pojazdu kredytodawcy (lub sprzedawcy).
    </p>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">1</a>
</span>) Język oryginału: francuski.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-2" href="#c-2">2</a>
</span>) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U. 2008, L 133, s. 66).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-3" href="#c-3">3</a>
</span>)  Wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., BMW Bank i in. (C‑38/21, C‑47/21 i C‑232/21, zwany dalej „wyrokiem BMW Bank”, EU:C:2023:1014)</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-4" href="#c-4">4</a>
</span>) Zobacz między innymi wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., Soho Group (C‑686/19, EU:C:2020:582, pkt 49): zgodnie z którym „dyrektywa 2008/48 została przyjęta w podwójnym celu związanym z zapewnieniem wszystkim konsumentom w Unii wysokiego i równoważnego poziomu ochrony ich interesów oraz ułatwieniem powstawania dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku kredytów konsumenckich”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-5" href="#c-5">5</a>
</span>) Zobacz podobnie wyroki: z dnia 12 lipca 2012 r., SC Volksbank România (C‑602/10, EU:C:2012:443, pkt 38); z dnia 5 września 2019 r., Pohotovosť (C‑331/18, EU:C:2019:665, pkt 49).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-6" href="#c-6">6</a>
</span>) Zobacz motyw 9 dyrektywy 2008/48.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-7" href="#c-7">7</a>
</span>) Zobacz art. 2 ust. 2 dyrektywy 2008/48.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-8" href="#c-8">8</a>
</span>) Zobacz wyrok BMW Bank, pkt 302.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-9" href="#c-9">9</a>
</span>) Zobacz wyrok BMW Bank (pkt 303 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-10" href="#c-10">10</a>
</span>) Zobacz w tym względzie opinia rzecznika generalnego G. Hogana w sprawach połączonych Volkswagen Bank i in. (C‑33/20, C‑155/20 i C‑187/20, EU:C:2021:629, pkt 126).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-11" href="#c-11">11</a>
</span>) Zobacz wyroki: z dnia 9 września 2021 r., Volkswagen Bank (C‑33/20, C‑155/20 i C‑187/20, EU:C:2021:736, pkt 123, 124); a także BMW Bank (pkt 288).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-12" href="#c-12">12</a>
</span>) Zobacz pkt 30–38 niniejszej opinii.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-13" href="#c-13">13</a>
</span>) Zobacz opinia rzecznika generalnego G. Hogana w sprawach połączonych Volkswagen Bank i in. (C‑33/20, C‑155/20 i C‑187/20, EU:C:2021:629, pkt 124).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-14" href="#c-14">14</a>
</span>) Należy w tym względzie zauważyć, że zgodnie z zasadą subsydiarności, w sytuacji gdy wzbogacenie lub zubożenie majątku jest bezpośrednio uzasadnione przepisem prawa, przejście korzyści majątkowej ma w każdym przypadku podstawę, co sprawia, że wykluczone jest actio de in rem verso. I tak, tytułem przykładu, w belgijskim prawie cywilnym powództwo to „można wytoczyć wyłącznie w przypadku, gdy sytuacja, do której się odnosi, nie jest uregulowana innym zespołem norm wynikających z przepisów prawa, z umowy, z jednostronnej czynności prawnej lub z roszczenia ex delicto” [zob. Van Ommeslaghe, P. De Page, Traité de droit civil belge – Tome II – Les obligations, vol. 2, Bruylant, Bruksela, 2013, s. 1141 i 1151].</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-15" href="#c-15">15</a>
</span>) Zobacz podobnie wyrok z dnia 9 lipca 2020 r., Republika Czeska/Komisja (C‑575/18 P, EU:C:2020:530, pkt 82).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-16" href="#c-16">16</a>
</span>) Jeśli chodzi o problematykę dotyczącą ogólnych zasad prawa prywatnego i bezpodstawnego wzbogacenia (w szczególności w luksemburskim porządku prawnym), zob. P. Kinsch, Les principes généraux du droit comme éléments de l’ordre juridique luxembourgeois, w: Liber Amicorum Xavier Dieux, Larcier-Intersentia, Bruksela, 2022, s. 883–884.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-17" href="#c-17">17</a>
</span>) Jeśli chodzi o przypadek transakcji skutkujących bezpodstawnym wzbogaceniem, w których uczestniczą więcej niż dwie strony, zob. P. Schlechtriem, C. Cohen i R. Hornung, Restitution and Unjust Enrichment in Europe, European Review of Private Law, vol. 9, issue 2/3, 2001, s. 408–415.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-18" href="#c-18">18</a>
</span>) Sformułowanie zapożyczone od G. Londers, S. Mosselmans i A. Bossuyt, Deux principes généraux du droit issus du droit national et du droit communautaire: l’enrichissement sans cause ou l’enrichissement injustifié et l’interdiction de l’abus de droit, w: Actes du colloque pour le cinquantième anniversaire des traités de Rome, Luksemburg, 26 marca 2007 r., Office des publications officielles des Communautés européennes, 2007, s. 97. Należy w tym względzie wskazać, że Sąd w wyroku z dnia 10 października 2001 r., Corus UK/Komisja (T‑171/99, EU:T:2001:249, pkt 55), orzekł, w kontekście naliczania odsetek za zwłokę, że „zaniechanie zapłaty odsetek za zwłokę mogłoby doprowadzić […] do bezpodstawnego wzbogacenia Wspólnoty, które jest sprzeczne z zasadami prawa wspólnotowego” [przytoczony fragment wyroku z dnia 10 lipca 1990 r., Grecja/Komisja (C‑259/87, EU:C:1990:287, pkt 26)].</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-19" href="#c-19">19</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 9 września 2021 r., Volkswagen Bank (C‑33/20, C‑155/20 i C‑187/20, EU:C:2021:736, pkt 72 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-20" href="#c-20">20</a>
</span>) Zobacz wyrok BMW Bank (pkt 307).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-21" href="#c-21">21</a>
</span>) Dz.U. 1997, L 144, s. 19.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-22" href="#c-22">22</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 3 września 2009 r., Messner (C‑489/07, EU:C:2009:502, pkt 25, 26).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-23" href="#c-23">23</a>
</span>) Wyrok z dnia 9 listopada 2016 r., Home Credit Slovakia (C‑42/15, zwany dalej „wyrokiem Home Credit Slovakia”, EU:C:2016:842, pkt 69).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-24" href="#c-24">24</a>
</span>) Wyrok Home Credit Slovakia (pkt 72).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-25" href="#c-25">25</a>
</span>) Rzecznik generalny G. Hogan, w swojej opinii w sprawach połączonych Volkswagen Bank i in. (C-33/20, C-155/20 i C-187/20, EU:C:2021:629) wskazuje, że państwa członkowskie mogą postanowić, w kontekście sankcji, które są zobowiązane wprowadzić na podstawie art. 23 dyrektywy 2008/48, iż nieumieszczenie w umowie o kredyt pewnych wymaganych informacji może skutkować utratą odsetek od pożyczonej kwoty. Niemniej z brzmienia tego przepisu wynika, że sankcje stosowane w przypadku naruszenia prawa Unii muszą być proporcjonalne. Oznacza to, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, że sankcje powinny być odpowiednio surowe w stosunku do wagi naruszeń, których dotyczą, zwłaszcza poprzez zapewnienie rzeczywiście odstraszającego skutku i przy poszanowaniu ogólnej zasady proporcjonalności [pkt 123, 63 tej opinii]. Ostatnio, w swoim wyroku z dnia 13 lutego 2025 r., Lexitor (C‑472/23, EU:C:2025:89, pkt 56, 57), Trybunał orzekł między innymi, że sankcja, która powinna zostać ustanowiona w prawie krajowym na wypadek naruszenia obowiązku informacyjnego przewidzianego w art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48, może być sankcją jednolitą, ponieważ konsument powinien bezwzględnie dysponować wszelkimi danymi niezbędnymi do oceny zakresu ciążącego na nim zobowiązania.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-26" href="#c-26">26</a>
</span>) Zobacz wyrok Home Credit Slovakia (pkt 69).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-27" href="#c-27">27</a>
</span>) Zobacz pkt 36 niniejszej opinii.</p>
</body>
</html>
