–

għal Imofloresmira – Investimentos Imobiliários SA, minn S. Neto, advogada u minn J. Magalhães Ramalho, advogado,

–

għall-Gvern Portugiż, minn L. Inez Fernandes, M. Figueiredo u R. Campos Laires, bħala aġenti,

–

għall-Kummissjoni Ewropea, minn F. Clotuche-Duvieusart u minn B. Rechena, bħala aġenti,

1

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 137, 167, 168, 184, 185 u 187 tad-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE tat-28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (ĠU 2006, L 347, p. 1, iktar ’il quddiem id-“Direttiva tal-VAT”).

2

Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn Imofloresmira – Investimentos Imobiliários SA (iktar ’il quddiem “Imofloresmira”) u l-Autoridade Tributária e Aduaneira (L-Awtorità tat-Taxxa u tad-Dwana, il-Portugall) dwar l-aġġustament tat-tnaqqis tat-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) magħmul minn Imofloresmira fil-kuntest tal-attività tagħha ta’ xiri, ta’ bejgħ, ta’ kiri u ta’ amministrazzjoni ta’ proprjetà immobbli.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni

3

L-Artikolu 18, li jinsab fil-Kapitolu 1, intitolat “Provvista ta’ merkanzija”, tat-Titolu IV, intitolat “Transazzjonijiet Taxxabbli”, tad-Direttiva tal-VAT, jipprovdi:

4

L-Artikolu 27, li jinsab fil-Kapitolu 3, intitolat “Provvista ta’ servizzi” tal-istess Titolu IV, ta’ din id-direttiva jipprevedi:

5

Konformement mal-Artikolu 135(1)(l) li jinsab fil-Kapitolu 3, intitolat “Eżenzjonijiet għal attivitajiet oħrajn”, tat-Titolu IX, intitolat “Eżenzjonijiet” tad-Direttiva tal-VAT, l-Istati Membri għandhom jeżentaw mill-VAT “[il-lokazzjoni u]l-kiri ta’ proprjetà immobbli”.

6

L-Artikolu 137(1), li jaqa’ taħt l-istess kapitolu ta’ din id-direttiva, jippermetti lill-Istati Membri jagħtu lil persuni taxxabbli dritt ta’ għażla għat-tassazzjoni għal ċerti tranżazzjonijiet, fosthom dawk imsemmija fl-Artikolu 135(1)(l) tal-imsemmija direttiva. L-Artikolu 137(2) tal-istess direttiva jispeċifika li l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu r-regoli ddettaljati li jirregolaw l-eżerċizzju tad-dritt ta’ għażla skont il-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu u li huma jistgħu jirristrinġu l-portata ta’ dak id-dritt.

7

Skont l-Artikolu 167, li jinsab fil-Kapitolu 1, intitolat “Oriġini u skop tad-dritt ta’ tnaqqis”, tat-Titolu X, intitolat “Tnaqqis”, tad-Direttiva tal-VAT, “[d]ritt ta’ tnaqqis iseħħ fil-ħin meta t-taxxa mnaqqsa tiġi imposta [meta t-taxxa li tista’ titnaqqas issir eżiġibbli]”.

8

L-Artikolu 168, li jinsab fl-istess kapitolu ta’ din id-direttiva, jipprovdi:

9

L-Artikolu 176 tal-imsemmija direttiva, li jinsab fil-Kapitolu 3, intitolat “Restrizzjonijiet fuq id-dritt ta’ tnaqqis” tal-imsemmi Titolu X jipprovdi:

10

L-Artikolu 184 tad-Direttiva tal-VAT, li jinsab fil-Kapitolu 5, intitolat “Aġġustament tat-tnaqqis” tal-istess Titolu X, jipprovdi li “[i]t-tnaqqis inizjali għandu jiġi aġġustat fejn dan ikun ogħla jew inqas minn dak li għalih il-persuna taxxabbli kienet intitolata”.

11

L-Artikolu 185(1), li jinsab f’dan il-Kapitolu 5 tal-imsemmija direttiva, jistipula:

12

L-Artikolu 187 li jaqa’ taħt l-imsemmi kapitolu tal-istess direttiva huwa fformulat kif ġej:

Id-dritt Portugiż

13

L-Artikolu 12, intitolat “Rinunzja għall-eżenzjoni”, tal-Código do Imposto sobre o Valor Acrescentado (il-Kodiċi dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud, iktar ’il quddiem iċ-“CIVA”) jipprovdi, fil-paragrafi 4, 6 u 7 tiegħu:

14

L-Artikolu 24 taċ-CIVA, intitolat “Aġġustament tat-tnaqqis dwar assi fissi” jipprevedi, fil-paragrafi 2, 3, 5 u 6 tiegħu:

15

L-Artikolu 26 taċ-CIVA, intitolat “Aġġustament tat-tnaqqis fir-rigward ta’ proprjetà immobbli mhux użata għal finijiet kummerċjali” jistipula, fil-paragrafu 1 tiegħu:

16

It-termini u l-kundizzjonijiet applikabbli għad-dritt ta’ għażla għat-tassazzjoni, previst fl-Artikolu 12 taċ-CIVA, ġew ippreċiżati fid-Digriet-Leġiżlattiv Nru 241/86 (Diário da República, Serje 1, Nru 190, tal‑20 ta’ Awwissu 1986), li ġie emendat bid-Digriet Leġiżlattiv Nru 21/2007 (Diário da República, Serje 1, Nru 20, tad‑29 ta’ Jannar 2007) (iktar ’il quddiem l-“iskema ta’ rinunzja għall-eżenzjoni”).

17

L-Artikolu 10 ta’ din l-iskema, intitolat “Aġġustament tat-taxxa mnaqqsa”, jipprovdi, fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-kawża prinċipali:

18

L-Artikolu 25(1) taċ-CIVA, imsemmi fl-Artikolu 10 tal-iskema ta’ rinunzja għall-eżenzjoni ċċitat fil-punt preċedenti, jikkorrispondi mal-Artikolu 26(1) taċ-CIVA, fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-kawża prinċipali, kif iċċitat fil-punt 15 ta’ din is-sentenza.

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari

19

L-għan kummerċjali ta’ Imofloresmira huwa x-xiri, il-bejgħ, il-kiri u l-amministrazzjoni ta’ proprjetà immobbli, għal użu residenzjali, kummerċjali u mħallat, li hija proprjetà tagħha jew li tappartjeni għal terzi.

20

Wara kontrolli magħmula matul is-snin 2015 u 2016, l-Awtorità tat-Taxxa u tad-Dwana kkonstatat li ċerti lottijiet, li jaqgħu taħt żewġ proprjetajiet immobbli li Imofloresmira hija l-proprjetarja tagħhom u li għalihom hija kienet għażlet it-tassazzjoni, kienu ilhom vakanti għal iktar minn sentejn u li, minkejja dan in-nuqqas ta’ okkupanza, Imofloresmira ma kinitx wettqet aġġustament tat-taxxa mnaqqsa, konformement mal-Artikolu 26(1) taċ-CIVA u mal-Artikolu 10(1)(b) tal-iskema ta’ rinunzja għall-eżenzjoni.

21

Fuq din il-bażi, l-Awtorità tat-Taxxa u tad-Dwana argumentat li l-kumpannija kellha tipproċedi għall-aġġustament tat-taxxa mnaqqsa, annwalment jew definittivament, skont il-każ, għal-lottijiet inokkupati tal-proprjetà immobbli li hija l-proprjetarja tagħhom u informat lil Imofloresmira li, peress li dan l-aġġustament ma sarx, kellhom jiġu applikati xi korrezzjonijiet dwar it-taxxa dovuta, f’ammont totali ta’ EUR 1 375 954.71 għas-snin finanzjarji 2011, 2012 u 2013. Mill-proċess sottomess lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta wkoll li l-korrezzjonijiet dwar is-sena finanzjarja 2013 kellhom riperkussjonijiet fuq it-taxxa mnaqqsa fl‑2014.

22

Peress li ma qablitx mad-deċiżjoni tal-Awtorità tat-Taxxa u tad-Dwana li tagħmel dawn il-korrezzjonijiet, Imofloresmira ppreżentat rikors quddiem it-Tribunal Arbitral Tributário (Centro de Arbitragem Administrativa – CAAD) (il-Qorti Arbitrali fil-Qasam Fiskali (Ċentru tal-Arbitraġġ Amministrattiv), il-Portugall) sabiex tikseb l-annullament tal-ħlasijiet supplementari tal-VAT.

23

Il-qorti tar-rinviju tindika li Imofloresmira żgurat b’mod kontinwu l-promozzjoni kummerċjali tal-ispazji disponibbli, fi ħdan din il-proprjetà immobbli, sabiex tikrihom.

24

F’dan ir-rigward, dik il-qorti tippreċiża b’mod partikolari li, bejn is-sena 2011 u s-sena 2013, hija kkonkludiet, għal dan l-għan, mandati ma’ aġenziji ta’ proprjetà immobbli u, fuq il-parir ta’ dawn tal-aħħar, għamlet diversi operazzjonijiet ta’ marketing u ta’ għajnuna għall-kummerċjalizzazzjoni, fosthom, b’mod partikolari, il-kreazzjoni ta’ fuljett, ta’ lista postali, kif ukoll ta’ sit tal-internet, il-kreazzjoni u d-difużjoni ta’ stqarrijiet għall-istampa mal-pubbliku inġenerali u t-twaħħil ta’ posters ta’ reklamar fuq il-proprjetà immobbli kkonċernata. Hija tesponi wkoll li Imofloresmira aġġustat ukoll l-offerta tagħha permezz, minn naħa, tat-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ spazji għall-kiri bi prezzijiet iktar kompetittivi u, min-naħa l-oħra, il-possibbiltà li jiġu nnegozjati perijodi tranżizzjonali meta kerrej jidħol fil-post.

25

Skont il-qorti tar-rinviju, l-ispejjeż imġarrba mis-servizzi ta’ promozzjoni kummerċjali tal-proprjetà immobbli li Imofloresmira hija proprjetarja tagħhom huma riflessi fil-karti tal-bilanċ tas-snin 2011 sa 2013.

26

Quddiem dik il-qorti, Imofloresmira targumenta li l-korrezzjonijiet imsemmija fil-punt 21 ta’ din is-sentenza huma illegali għar-raġuni li l-interpretazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għall-kawża prinċipali, kif mogħtija mill-Awtorità tat-Taxxa u tad-Dwana, hija kuntrarja għad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari għad-Direttiva tal-VAT, kif ukoll għall-Artikolu 26(1) taċ-CIVA u għall-Artikolu 10(1) tal-iskema ta’ rinunzja għall-eżenzjoni.

27

Peress li għandha dubji fir-rigward tal-kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għall-kawża prinċipali, b’mod partikolari tal-Artikolu 26(1) taċ-CIVA u tal-Artikolu 10(1) tal-iskema ta’ rinunzja għall-eżenzjoni, kif interpretati mill-Awtorità tat-Taxxa u tad-Dwana, il-qorti tar-rinviju tqis li interpretazzjoni tal-Artikoli 137, 167, 168, 184, 185 u 187 tad-Direttiva tal-VAT hija neċessarja.

28

F’dan il-kuntest, it-Tribunal Arbitral Tributário (Centro de Arbitragem Administrativa – CAAD) (il-Qorti Arbitrali fil-Qasam Fiskali (Ċentru tal-Arbitraġġ Amministrattiv)) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:

Fuq id-domandi preliminari

Fuq l-ewwel domanda

29

Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikoli 167, 168, 184, 185 u 187 tad-Direttiva tal-VAT għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi l-aġġustament tal-VAT inizjalment dedotta għar-raġuni li proprjetà immobbli, li għaliha ġie eżerċitat id-dritt ta’ għażla għat-tassazzjoni, hija meqjusa li ma għadhiex użata mill-persuna taxxabbli għall-bżonnijiet tat-tranżazzjonijiet taxxabbli tagħha stess, meta din il-proprjetà immobbli baqgħet vakanti għal iktar minn sentejn, anki jekk huwa ppruvat li l-persuna taxxabbli fittxet li tikriha matul dan il-perijodu.

30

Għandu jitfakkar, preliminarjament, li, skont l-istruttura tas-sistema stabbilita bid-Direttiva tal-VAT, it-taxxi tal-input fuq il-beni jew is-servizzi użati minn persuna taxxabbli għall-finijiet tat-tranżazzjonijiet taxxabbli tagħha jistgħu jiġu mnaqqsa. It-tnaqqis tat-taxxi tal-input huwa marbut mal-ġbir tat-taxxa tal-output. Meta l-beni jew is-servizzi akkwistati minn persuna taxxabbli huma użati għall-bżonnijiet ta’ tranżazzjonijiet eżentati jew ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-VAT, ma jkun hemm la l-ġbir ta’ taxxa tal-output u lanqas tnaqqis tat-taxxa tal-input (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑30 ta’ Marzu 2006, Uudenkaupungin kaupunki, C‑184/04, EU:C:2006:214, punt 24).

31

It-tassazzjoni ta’ operazzjonijiet ta’ lokazzjoni u ta’ kiri hija fakultà li l-leġiżlatur tal-Unjoni kkunsenta lill-Istati Memrbi b’deroga għar-regola ġenerali, stabbilita fl-Artikolu 135(1)(l) tad-Direttiva tal-VAT, li tipprovdi li l-operazzjonijiet ta’ lokazzjoni u ta’ kiri huma bħala prinċipju eżentati mill-VAT. Għalhekk, id-dritt għal tnaqqis fir-rigward ta’ din it-tassazzjoni ma huwiex eżerċitat b’mod awtomatiku iżda biss jekk l-Istati Membri jkunu użaw il-fakultà msemmija fl-Artikolu 137(1)(d) tad-Direttiva tal-VAT u bla ħsara għall-fatt li l-persuni taxxabbli jeżerċitaw id-dritt ta’ għażla li ngħatalhom (sentenza tat‑12 ta’ Jannar 2006, Turn- und Sportunion Waldburg, C‑246/04, EU:C:2006:22, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata).

32

Huwa paċifiku li r-Repubblika Portugiża użat din il-fakultà. Barra minn hekk, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, matul il-konklużjoni ta’ kuntratti ta’ kiri dwar il-proprjetà immobbli inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li saru qabel il-perijodu ta’ nuqqas ta’ okkupanza kontenzjuż, Imofloresmira għażlet it-tassazzjoni tal-kiri ta’ dawn il-beni.

33

Barra minn hekk, mill-formulazzjoni tal-Artikolu 168 tad-Direttiva tal-VAT jirriżulta li, sabiex persuna kkonċernata tkun tista’ jkollha d-dritt għal tnaqqis, hemm bżonn, minn naħa, li tkun “persuna taxxabbli” fis-sens ta’ din id-direttiva u, min-naħa l-oħra, li l-beni u s-servizzi inkwistjoni jkunu użati għall-bżonnijiet tat-tranżazzjonijiet taxxabbli tagħha (sentenza tal‑15 ta’ Diċembru 2005, Centralan Property, C‑63/04, EU:C:2005:773, punt 52).

34

F’dan il-każ, il-kwalità ta’ persuna taxxabbli ta’ Imofloresmira ma hijiex ikkontestata. Min-naħa l-oħra, l-Amministrazzjoni tat-Taxxa u tad-Dwana imponitilha l-aġġustament tat-tnaqqis tal-VAT għar-raġuni li l-proprjetà immobbli inkwistjoni kienet ilha iktar minn sentejn vakanti u minħabba dan kienet meqjusa bħala li ma għadhiex tintuża għall-bżonnijiet tat-tranżazzjonijiet intaxxati tagħha, minkejja li huwa stabbilit li din il-kumpannija, matul dan il-perijodu, dejjem kellha l-intenzjoni li tikri din il-proprjetà suġġetta għall-VAT u ħadet il-passi neċessarji għal dan l-għan.

35

Skont l-Artikolu 167 tad-Direttiva tal-VAT, id-dritt għal tnaqqis jitnissel fil-mument meta t-taxxa li tista’ titnaqqas issir eżiġibbli. Konsegwentement, hija biss il-kwalità li individwu jaġixxi fiha f’dan il-mument li tista’ tiddetermina l-eżistenza ta’ dritt għal tnaqqis (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑11 ta’ Lulju 1991, Lennartz, C‑97/90, EU:C:1991:315, punt 8, u tat‑30 ta’ Marzu 2006, Uudenkaupungin kaupunki, C‑184/04, EU:C:2006:214, punt 38).

36

Sa mill-mument meta l-Amministrazzjoni tat-Taxxa tkun aċċettat, abbażi tal-informazzjoni trażmessa minn impriża, li tingħatalha l-kwalità ta’ persuna taxxabbli, bħala prinċipju dan l-istatus ma jkunx iktar jista’ jiġi rtirat sussegwentement b’effett retroattiv minħabba li jseħħu jew ma jseħħux ċerti avvenimenti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑29 ta’ Frar 1996, INZO, C‑110/94, EU:C:1996:67, punt 21), ħlief fil-każ ta’ frodi jew ta’ abbuż.

37

Għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, id-dritt għal tnaqqis previst fl-Artikoli 167 sa 172 tad-Direttiva tal-VAT jagħmel parti integrali mill-mekkaniżmu tal-VAT u, bħala prinċipju, ma jistax jiġi limitat. Dan id-dritt għandu jiġi eżerċitat immedjatament fir-rigward tat-totalità tat-taxxi imposti fuq it-tranżazzjonijiet input (sentenza tal‑15 ta’ Diċembru 2005, Centralan Property, C‑63/04, EU:C:2005:773, punt 50 u l-ġurisprudenza ċċitata).

38

Is-sistema tat-tnaqqis għandha l-għan li tneħħi minn fuq in-negozjant il-piż tal-VAT dovuta jew imħallsa fil-kuntest tal-attivitajiet kummerċjali kollha tiegħu. Is-sistema komuni tal-VAT tiggarantixxi, konsegwentement, newtralità sħiħa fir-rigward tal-intaxxar tal-attivitajiet kummerċjali kollha, independentement mill-għanijiet jew mir-riżultati tagħhom, bil-kundizzjoni li l-imsemmija attivitajiet ikunu huma stess suġġetti għall-VAT (sentenza tal‑15 ta’ Diċembru 2005, Centralan Property, C‑63/04, EU:C:2005:773, punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata).

39

Għandu jitfakkar ukoll li huwa x-xiri tal-beni jew tas-servizzi minn persuna taxxabbli li taġixxi bħala tali li jiddetermina l-applikazzjoni tas-sistema tal-VAT u, għaldaqstant, tal-mekkaniżmu ta’ tnaqqis. L-użu li jsir mill-beni jew mis-servizzi, jew li huwa maħsub għalihom, jiddetermina biss il-portata tat-tnaqqis inizjali li l-persuna taxxabbli għandha dritt għalih skont l-Artikolu 168 tad-Direttiva tal-VAT u l-portata ta’ eventwali aġġustamenti matul il-perijodi sussegwenti, iżda ma jaffettwax it-tnissil tad-dritt għal tnaqqis (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑11 ta’ Lulju 1991, Lennartz, C‑97/90, EU:C:1991:315, punt 15).

40

Minn dan isegwi li, bħala prinċipju, id-dritt għal tnaqqis jibqa’ jeżisti anki jekk, sussegwentement, minħabba ċirkustanzi lil hinn mill-volontà tagħha, il-persuna taxxabbli ma tużax l-imsemmija beni u servizzi li taw lok għal tnaqqis fil-kuntest ta’ tranżazzjonijiet taxxabbli (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad‑29 ta’ Frar 1996, INZO, C‑110/94, EU:C:1996:67, punt 20 u tal‑15 ta’ Jannar 1998, Ghent Coal Terminal, C‑37/95, EU:C:1998:1, punti 19 u 20).

41

F’dan il-każ, skont l-interpretazzjoni mogħtija mill-Awtorità tat-Taxxa u tad-Dwana, il-fatt li proprjetà immobbli tkun vakanti għal ċertu żmien jinterrompi l-użu tal-proprjetà immobbli għall-finijiet tal-impriża, li jobbliga lill-persuna taxxabbli tipproċedi għall-aġġustament tat-taxxa mnaqqsa, anki jekk ikun ippruvat li din tal-aħħar dejjem kellha l-intenzjoni li tkompli teżerċita attività intaxxata.

42

Issa, mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punti 39 u 40 ta’ din is-sentenza jirriżulta li persuna taxxabbli żżomm id-dritt għal tnaqqis, minn meta jkun tnissel dan id-dritt, anki jekk din il-persuna taxxabbli ma setgħetx, għal raġunijiet indipendenti mill-volontà tagħha, tuża l-beni jew is-servizzi li wasslu għat-tnaqqis fil-kuntest tat-tranżazzjonijiet intaxxati.

43

Interpretazzjoni oħra tad-Direttiva tal-VAT tkun kuntrarja għall-prinċipju tan-newtralità tal-VAT fir-rigward tal-piż fiskali tal-impriża. Din tkun tista’ toħloq, fit-trattament fiskali tal-istess attivitajiet ta’ investiment, differenzi mhux iġġustifikati bejn impriżi li diġà jwettqu tranżazzjonijiet taxxabbli u oħrajn li qegħdin ifittxu, permezz ta’ investimenti, li jibdew attivitajiet li jkunu sors ta’ tranżazzjonijiet taxxabbli. Bl-istess mod, ikunu stabbiliti wkoll differenzi arbitrarji bejn dawn l-impriżi tal-aħħar sa fejn l-aċċettazzjoni definittiva tat-tnaqqis tkun tiddependi mill-kwistjoni ta’ jekk tali investimenti jirriżultawx fi tranżazzjonijiet intaxxati jew le (sentenza tad‑29 ta’ Frar 1996, INZO, C‑110/94, EU:C:1996:67, punt 22).

44

Għaldaqstant, il-prinċipju ta’ newtralità fiskali jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li, billi tissuġġetta l-aċċettazzjoni definittiva tat-tnaqqis tal-VAT għall-kundizzjoni li r-riżultati tal-attività ekonomika eżerċitata mill-persuna taxxabbli, toħloq, fir-rigward tat-trattament fiskali ta’ attivitajiet ta’ investiment ta’ proprjetà immobbli identiċi, differenzi mhux iġġustifikati bejn impriżi li għandhom l-istess profil u li jeżerċitaw l-istess attività.

45

Din il-konklużjoni ma tistax tiġi mminata mill-argument tal-Gvern Portugiż li jipprovdi li, minħabba x-xoljiment tal-kuntratti ta’ kiri konklużi preċedentement, jaf ikun hemm xi “tibdil fil-fatturi użati biex jiddeterminaw l-ammont li għandu jitnaqqas”, fis-sens tal-Artikolu 185(1) tad-Direttiva tal-VAT, b’tali mod li jkun hemm lok li jitwettaq aġġustament proporzjonali tat-taxxa dedotta.

46

Fil-fatt, fl-ewwel lok, għalkemm huwa minnu li n-neċessità li jsir l-aġġustament tat-taxxa mnaqqsa jista’ jeżisti wkoll minħabba ċirkustanzi indipendenti mill-volontà tal-persuni taxxabbli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑29 ta’ April 2004, Gemeente Leusden u Holin Groep, C‑487/01 u C‑7/02, EU:C:2004:263, punt 55), xorta jibqa’ l-fatt li din id-dispożizzjoni ma tistax timmina l-prinċipji fundamentali li fuqhom hija msejsa s-sistema implementata mid-Direttiva tal-VAT, u b’mod partikolari l-prinċipju ta’ newtralità fiskali.

47

Issa, kuntrarjament għal dak li jargumenta l-Gvern Portugiż, il-fatt li jitqies li huwa biżżejjed, sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ “tibdil” fis-sens tal-Artikolu 185 tad-Direttiva tal-VAT, li proprjetà immobbli tkun baqgħet vakanti, wara x-xoljiment ta’ kuntratt ta’ kiri li tiegħu din il-proprjeta kienet is-suġġett, minħabba ċirkustanzi indipendenti mill-volontà tal-proprjetarju tagħha, minkejja li huwa ppruvat li dan tal-aħħar dejjem kellu l-intenzjoni li jużaha għall-finijiet ta’ attività intaxxata u li jieħu l-passi neċessarji għal dan l-għan, ikun ifisser li d-dritt għal tnaqqis jiġi limitat permezz tad-dispożizzjonijiet applikabbli fil-qasam ta’ aġġustament.

48

Fit-tieni lok, minkejja li l-Artikolu 137(2) tad-Direttiva tal-VAT iħalli lill-Istati Membri setgħa diskrezzjonali wiesgħa li tippermettilhom jiddeterminaw il-modalitajiet għall-eżerċizzju tad-dritt ta’ għażla u anki li jneħħuh (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑12 ta’ Jannar 2006, Turn- und Sportunion Waldburg, C‑246/04, EU:C:2006:22, punti 27 sa 30), l-Istati Membri ma jistgħux jużaw din is-setgħa sabiex jiksru l-Artikoli 167 u 168 ta’ din id-direttiva, billi jirrevokaw dritt għal tnaqqis diġà kweżit.

49

Fil-fatt, limitazzjoni tat-tnaqqis tal-VAT marbuta mat-tranżazzjonijiet intaxxati, wara li jkun ġie eżerċitat id-dritt ta’ għażla, ma tkunx tirrigwarda l-“portata” tad-dritt ta’ għażla li l-Istati Membri jistgħu jirrestrinġu skont l-Artikolu 137(2) tad-Direttiva tal-VAT, iżda l-konsegwenzi tal-eżerċizzju ta’ dan id-dritt (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑30 ta’ Marzu 2006, Uudenkaupungin kaupunki, C‑184/04, EU:C:2006:214, punt 46).

50

Fl-aħħar nett għandu jiġi enfasizzat li l-kwalità ta’ persuna taxxabbli hija akkwistata b’mod definittiv biss jekk id-dikjarazzjoni tal-intenzjoni li jinbdew l-attivitajiet ekonomiċi maħsuba tkun saret b’bone fide mill-persuna kkonċernata. Fis-sitwazzjonijiet frawdolenti jew abbużivi li fihom din tal-aħħar ippretendiet li tixtieq teżerċita attività ekonomika partikolari, iżda fir-realtà pprovat iddaħħal fil-patrimonju privat tagħha beni li jistgħu jkunu suġġetti għal tnaqqis, l-amministrazzjoni tat-taxxa tista’ titlob, b’effett retroattiv, ir-rimbors tas-somom imnaqqsa minħabba li dan it-tnaqqis ikun ingħata abbażi ta’ dikjarazzjonijiet foloz (sentenza tal‑21 ta’ Marzu 2000, Gabalfrisa et, C‑110/98 sa C‑147/98, EU:C:2000:145, punt 46.

51

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-ġlieda kontra l-frodi, l-evażjoni fiskali u l-abbużi eventwali hija għan magħruf u inkoraġġut mid-Direttiva tal-VAT, kif imfakkar fl-Artikolu 131 tagħha (sentenza tad‑29 ta’ April 2004, Gemeente Leusden u Holin Groep, C‑487/01 u C‑7/02, EU:C:2004:263, punt 76).

52

Konsegwentement, jekk l-amministrazzjoni tat-taxxa kellha tikkonstata li d-dritt għal tnaqqis ġie eżerċitat b’mod frawdolenti jew abbużiv, fatt li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika, hija tkun tista’ titlob, b’effett retroattiv, ir-rimbors tas-somom imnaqqsa (sentenza tat‑3 ta’ Marzu 2005, Fini H, C‑32/03, EU:C:2005:128, punt 33 u l-ġurisprudenza ċċitata).

53

Fid-dawl ta’ dak li ġie espost iktar ’il fuq, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikoli 167, 168, 184, 185 u 187 tad-Direttiva tal-VAT għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi l-aġġustament tal-VAT inizjalment imnaqqsa għar-raġuni li proprjetà immobbli, li għaliha ġie eżerċitat id-dritt ta’ għażla għat-tassazzjoni, hija meqjusa li ma għadhiex użata mill-persuna taxxabbli għall-bżonnijiet tat-tranżazzjonijiet taxxabbli tagħha stess, meta din il-proprjetà immobbli baqgħet vakanti għal iktar minn sentejn, anki jekk huwa ppruvat li l-persuna taxxabbli fittxet li tikriha matul dan il-perijodu.

Fuq it-tieni u t-tielet domanda

54

Fid-dawl tar-risposta mogħtija għall-ewwel domanda, ma hemmx lok li tingħata risposta għat-tieni u għat-tielet domanda.

Fuq il-limitazzjoni tal-effetti ratione temporis ta’ din is-sentenza

55

Fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi li d-dritt tal-Unjoni jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, il-Gvern Portugiż jitlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħgobha tillimita l-effetti ratione temporis tas-sentenza tagħha.

56

Insostenn tat-talba tiegħu, dan il-Gvern jargumenta, fl-ewwel lok, li verifika, każ b’każ, tar-relazzjonijiet ġuridiċi kollha, sabiex jiġi ddeterminat jekk is-sidien il-kera taxxabbli kkalkolawx u ħallsux korrettament lill-Istat Membru kkonċernat l-ammonti li jikkorrispondu mal-aġġustament tal-VAT tikkostitwixxi fiha nfisha inkarigu li jeżiġi użu “esaġerat” ta’ riżorsi amministrattivi u ġudizzjarji mhux disponibbli li, li kieku din ma ssirx, tista’ tagħti lok għal abbużi u għal telf dejjem iktar sinjifikattiv ta’ dħul fiskali.

57

Il-Gvern Portugiż jargumenta, fit-tieni lok, li, f’tali sitwazzjoni, it-telf tat-taxxa diġà aġġustata jew diġà miġbura sadanittant jammonta għal somom kunsiderevoli u joħloq żbilanċ baġitarju intollerabbli.

58

Fit-tielet lok, il-Gvern Portugiż jirrileva li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija intiża li tiggarantixxi li l-ammonti ta’ VAT li jistgħu jitnaqqsu upstream ikunu direttament u proporzjonalment marbuta mat-tassazzjoni li seħħet effettivament downstream, li juri l-bona fide tal-Istat Portugiż u tal-awtoritajiet tat-taxxa nazzjonali.

59

F’dan ir-rigward, hemm lok jitfakkar li limitazzjoni tal-effetti ratione temporis ta’ sentenza tikkostitwixxi miżura eċċezzjonali li tippresupponi li jeżisti riskju ta’ riperkussjonijiet ekonomiċi serji, dovuti b’mod partikolari għan-numru kbir ta’ relazzjonijiet ġuridiċi kkostitwiti in bona fide abbażi tal-leġiżlazzjoni meqjusa bħala validament fis-seħħ u li jkun jidher li l-individwi u l-awtoritajiet nazzjonali kienu mħeġġa jadottaw aġir li ma kienx konformi mad-dritt tal-Unjoni minħabba inċertezza oġġettiva u sinjifikattiva fir-rigward tal-portata tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, inċertezza li għaliha possibbilment ikkontribwixxa l-aġir stess adottat minn Stati Membri oħra jew mill-Kummissjoni (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2013, Endress, C‑209/12, EU:C:2013:864, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata).

60

Issa, għandu jitfakkar li restrizzjoni fuq id-dritt għal tnaqqis tal-VAT fuq il-persuni taxxabbli tikkostitwixxi eċċezzjoni għal prinċipju fundamentali tas-sistema komuni tal-VAT li l-legalità tagħha, skont ġurisprudenza stabbilita, hija aċċettata biss f’ċirkustanzi eċċezzjonali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-19 ta’ Ottubru 2017, Paper Consult, C‑101/16, EU:C:2017:775, punt 67).

61

Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li ma teżistix inċertezza oġġettiva u sinjifikattiva f’dak li jirrigwarda l-portata tad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva tal-VAT f’dak li jirrigwarda l-portata tad-dritt għal tnaqqis u r-rwol tiegħu fi ħdan is-sistema implementata minn din id-direttiva (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-19 ta’ Ottubru 2017, Paper Consult, C‑101/16, EU:C:2017:775, punt 68).

62

Għaldaqstant l-awtoritajiet Portugiżi ma jistgħux jinvokaw inċertezza oġġettiva u sinjifikattiva fir-rigward tal-portata tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni. Peress li dan il-kriterju ma huwiex issodisfatt, ma hemmx lok li jiġi vverifikat jekk dak relatat mas-serjetà tar-riperkussjonijiet ekonomiċi huwiex issodisfatt.

63

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li ma hemmx lok li l-effetti ta’ din is-sentenza jiġu limitati ratione temporis.

Fuq l-ispejjeż

64

Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.