W sprawie T‑411/10
Laufen Austria AG , z siedzibą w Wilhelmsburg (Austia), reprezentowana przez adwokatów E. Navarrę Varonę oraz L. Moscosa del Prada Gonzáleza,
strona skarżąca,
przeciwko
Komisji Europejskiej , reprezentowanej początkowo przez F. Castilla de la Torrego, A. Antoniadis oraz F. Castillę Contreras, a następnie przez F. Castillę de la Torrego, A. Antoniadis oraz F. Jimeno Fernándeza, działających w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
mającej za przedmiot żądanie stwierdzenia nieważności części decyzji Komisji C(2010) 4185 wersja ostateczna z dnia 23 czerwca 2010 r. dotyczącej postępowania przewidzianego w art. 101 TFUE oraz w art. 53 porozumienia EOG (sprawa COMP/39092 – instalacje sanitarne do łazienek) oraz żądanie obniżenia kwoty grzywny nałożonej na skarżącą w tej decyzji,
SĄD (czwarta izba),
w składzie: I. Pelikánová, prezes, K. Jürimäe (sprawozdawca) i M. van der Woude, sędziowie,
sekretarz: J. Palacio González, główny administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 6 marca 2013 r.,
wydaje następujący
Wyrok (1)
[ … ]
Przebieg postępowania i żądania stron
28. Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 8 września 2010 r. skarżąca wniosła niniejszą skargę.
29. Na podstawie sprawozdania sędziego sprawozdawcy Sąd (czwarta izba) postanowił o wszczęciu procedury ustnej i w ramach środków organizacji postępowania przewidzianych w art. 64 regulaminu postępowania przed Sądem zwrócił się do stron z pytaniami na piśmie. Strony udzieliły odpowiedzi na pytania Sądu w wyznaczonym terminie.
30. Wystąpień stron i ich odpowiedzi na ustne pytania Sądu wysłuchano na rozprawie, która odbyła się w dniu 6 marca 2013 r.
31. Skarżąca wnosi do Sądu o:
– stwierdzenie nieważności art. 1 i 2 zaskarżonej decyzji, w zakresie w jakim artykuły te jej dotyczą;
– obniżenie kwoty grzywny nałożonej na nią zarówno indywidualnie, jak i solidarnie wraz ze spółką Roca Sanitario na podstawie uzasadnienia Komisji lub na innej podstawie określonej przez Sąd;
– obciążenie Komisji kosztami postępowania.
32. Komisja wnosi do Sądu o:
– oddalenie skargi;
– obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
Co do prawa
[…]
A – W przedmiocie żądań mających na celu częściowe stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji
[…]
6. W przedmiocie zarzutu szóstego, dotyczącego współpracy skarżącej
[…]
a) W przedmiocie oczywistego błędu przy zastosowaniu komunikatu z 2002 r. w sprawie współpracy oraz w przedmiocie zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań
218. Skarżąca podnosi, że Komisja naruszyła zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań i popełniła błąd przy stosowaniu komunikatu z 2002 r. w sprawie współpracy, wycofując się w zaskarżonej decyzji z warunkowego obniżenia grzywny na podstawie tego komunikatu, o którym poinformowano grupę Roca pismeme z dnia 8 grudnia 2006 r.. W tym względzie, po pierwsze, twierdzi ona zasadniczo, że gdyby Sąd miał uznać, iż tworzyła ona jednostkę gospodarczą razem ze spółką Roca Sanitario i spółką Roca France, to należałoby uwzględnić odnośnie do nałożonej na nią grzywny błędy popełnione przez Komisję w trakcie oceny wniosku spółki Roca France zmierzającego do skorzystania z obniżenia grzywny. Po drugie, podnosi ona kilka błędów popełnionych przez Komisję przy ocenie informacji przedstawionych przez Roca France na poparcie jej wniosku mającego na celu skorzystanie z obniżenia grzywny na podstawie komunikatu z 2002 r. w sprawie współpracy.
219. Komisja kwestionuje zasadność argumentów skarżącej.
220. Analiza kwestii, czy Komisja naruszyła zasadę zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań i popełniła błąd przy stosowaniu komunikatu z 2002 r. w sprawie współpracy, zakłada analizę zagadnienia wstępnego, czy skarżąca, która uczestniczyła w naruszeniu popełnionym w Austrii, może rościć sobie prawo – do występując wyłącznie w charakterze spółki zależnej spółki uczestniczącej w naruszeniu we Francji i przedkładając na tej podstawie wniosek mający na celu skorzystanie z obniżenia grzywny, – o takie obniżenie grzywny na podstawie tego komunikatu.
221. W tym względzie – w odpowiedzi na pytania Sądu zadane na rozprawie – skarżąca podnosi zasadniczo, że pojęcie jednolitego przedsiębiorstwa oznacza, że wszystkie spółki składające się na takie jednolite przedsiębiorstwo powinny mieć prawo do wszelkiej korzyści wynikającej z komunikatu z 2002 r. w sprawie współpracy. Komisja zakwestionowała zasadność argumentów skarżącej.
222. Należy przypomnieć, że w komunikacie z 2002 r. w sprawie współpracy Komisja określiła warunki, na jakich przedsiębiorstwa współpracujące z nią w trakcie dochodzenia w sprawie kartelu mogą być zwolnione z grzywny lub mogą skorzystać z obniżenia grzywny, którą w innym wypadku musiałyby zapłacić.
223. Część A komunikatu 2002 r. w sprawie współpracy, zawierający punkty 8–19, dotyczy warunków, przy spełnieniu których przedsiębiorstwo może skorzystać ze zwolnienia z grzywny, podczas gdy pkt B, zawierający punkty 20–27, dotyczy warunków, w których takie przedsiębiorstwo może skorzystać z obniżenia kwoty grzywny.
224. Zgodnie z pkt 20 komunikatu z 2002 r. w sprawie współpracy „[p]rzedsiębiorstwa, które nie spełniają warunków [aby uzyskać zwolnienie z grzywny], mogą jednak kwalifikować się do skorzystania ze zmniejszenia grzywny, która w innym przypadku zostałaby nałożona”.
225. Punkt 21 komunikatu w sprawie współpracy z 2002 r. stanowi, że „[w] celu zakwalifikowania się do [zmniejszenia kwoty grzywny na podstawie pkt 20 tego komunikatu] przedsiębiorstwo musi przedstawić Komisji dowody na istnienie domniemanego naruszenia, które przyczyniają się do znacznego zwiększenia wartości dowodów będących już w posiadaniu Komisji, oraz musi przerwać swój udział w domniemanym kartelu natychmiast, najpóźniej w chwili przekazania tych dowodów”.
226. Z powyższego wynika, że z obniżenia grzywny na podstawie pkt B komunikatu z 2002 r. w sprawie współpracy może korzystać przedsiębiorstwo, które występuje z wnioskiem w tej kwestii oraz które dostarcza Komisji dowodów domniemywanego naruszenia stanowiących istotną wartość dodaną.
227. Stąd należy uznać, że zasadniczo jedynie przedsiębiorstwo będące autorem wniosku mającego na celu skorzystanie z obniżenia grzywny (zwane dalej „autorem wniosku”) oraz, w danym przypadku, jednostki, w imieniu których wniosek ten jest sporządzony i które współpracują z Komisją, mogą na tej podstawie skorzystać z obniżenia kwoty grzywny.
228. Ponadto należy stwierdzić, że zgodnie z orzecznictwem w przypadku gdy spółka dominująca nie uczestniczyła fizycznie w kartelu i jej odpowiedzialność jest oparta na samym uczestnictwie jej spółki zależnej w tym kartelu, odpowiedzialność spółki dominującej nie może być większa niż odpowiedzialność ponoszona przez spółkę zależną (zob. podobnie wyrok Sądu z dnia 24 marca 2011 r. w sprawie T‑382/06 Tomkins przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑1157, pkt 38, potwierdzony w postępowaniu odwoławczym wyrokiem Trybunału z dnia 22 stycznia 2013 r. w sprawie C‑286/11 P, Komisja przeciwko Tomkins, pkt 39). W tych okolicznościach, w przypadku gdy odpowiedzialność spółki dominującej jest jedynie pochodną odpowiedzialności ponoszonej przez jej spółkę zależną, która uczestniczyła w kartelu, z obniżenia kwoty grzywny przyznanego spółce zależnej w następstwie wniosku złożonego przez nią na podstawie komunikatu z 2002 r. w sprawie współpracy powinna skorzystać spółka dominująca.
229. Komisja natomiast nie ma obowiązku rozszerzyć na inną spółkę zależną (zwaną dalej „siostrzaną spółką zależną) korzyści wnikającej z obniżenia kwoty grzywny przyznanego pierwszej spółce zależnej, która złożyła wniosek na podstawie komunikatu z 2002 r. w sprawie współpracy, z powodu samej przynależności tych spółek zależnych wraz z ich wspólną spółką dominującą do jednego przedsiębiorstwa w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 62 i 63 powyżej. W przeciwieństwie bowiem do odpowiedzialności spółki dominującej, która ma w okolicznościach przywołanych w pkt 228 powyżej charakter odpowiedzialności czysto pochodnej, akcesoryjnej i zależnej od odpowiedzialności jej spółki zależnej (zob. podobnie ww. w pkt 228 wyrok w sprawie Komisja przeciwko Tomkins, pkt 39), odpowiedzialność spółki zależnej nie może być pochodną odpowiedzialności jej siostrzanej spółki zależnej, ponieważ ta odpowiedzialność wynika z jej własnego udziału w kartelu. W tych okolicznościach siostrzana spółka zależna może skorzystać z obniżenia kwoty grzywny przyznanego na wniosek innej spółki zależnej należącej do tego samego przedsiębiorstwa, jedynie w przypadku gdy z jednej strony wniosek mający na celu skorzystanie z obniżenia grzywny jest sporządzony w imieniu tejże siostrzanej spółki zależnej i z drugiej strony ta siostrzana spółka rzeczywiście współpracowała z Komisją. Ta sytuacja różni się więc od sytuacji, w której spółka dominująca sporządza w swoim własnym imieniu oraz w imieniu swoich spółek zależnych wniosek mający na celu skorzystanie z obniżenia grzywny, ponieważ w takiej sytuacji wszystkie spółki tworzące przedsiębiorstwo w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 62 i 63 mają obowiązek współpracy z Komisją.
230. W niniejszej sprawie z motywu 1288 zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 17 stycznia 2006 r. Komisja otrzymała od spółki Roca France wniosek o skorzystanie z obniżenia grzywny. W odpowiedzi na ten wniosek Komisja pismem z dnia 8 grudnia 2006 r. przyznała grupie Roca warunkowe obniżenie kwoty grzywny na podstawie komunikatu z 2002 r. w sprawie współpracy (motyw 1289 zaskarżonej decyzji). W następstwie ponownego zbadania dowodów Komisja – w zaskarżonej decyzji – odmówiła przyznania obniżenia grzywny tej grupie z powodów przedstawionych zasadniczo w motywach 1291–1293, 1295, 1299 i 1300 tej decyzji.
231. W tym względzie z dokumentów zgromadzonych w aktach wynika jednoznacznie, że pomimo wątpliwości, czy sformułowania użyte w zaskarżonej decyzji mogły pozostawiać niejasność co do autora wniosku i zakresu wniosku o skorzystanie z obniżenia grzywny, wniosek ten został sporządzony nie w imieniu grupy Roca jako całości, lecz w imieniu spółki Roca France we własnym imieniu oraz w imieniu grupy Laufen. W tym względzie należy jednak uściślić, że z tych dokumentów jednoznacznie wynika, iż wniosek ten dotyczył grupy Laufen wyłącznie w zakresie, w jakim jej działalność we Francji była prowadzone w ramach spółki Roca France. Ponadto, jak to wynika motywów 1291 i 1293 zaskarżonej decyzji, informacje przedstawione przez spółkę Roca France dotyczyły wyłącznie naruszenia popełnionego w odniesieniu do artykułów ceramicznych we Francji w 2004 r. W szczególności bezsporne jest, że żadna informacja ani żaden dowód nie zostały przedstawione odnośnie do naruszenia popełnionego w Austrii.
232. W tych warunkach należy stwierdzić, że przedmiotowy wniosek nie został złożony w imieniu skarżącej. O ile bowiem skarżąca jest częścią „grupy Laufen”, o której mowa w tym wniosku, o tyle jednak należy stwierdzić, że wniosek ten dotyczy działalności „grupy Laufen” we Francji i że skarżąca nie prowadzi działalności na rynku francuskim. W każdym wypadku skarżąca nie współpracowała z Komisją na podstawie komunikatu z 2002 r. w sprawie współpracy. Ponadto dowody dostarczone przez spółkę Roca France nie zawierają żadnych informacji na temat działalności skarżącej, lecz dotyczą naruszenia popełnionego we Francji w 2004 r. w odniesieniu do artykułów ceramicznych.
233. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że każdym wypadku Komisja nie mogła ani naruszyć zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań, ani popełnić błędu przy stosowaniu komunikatu z 2002 r. w sprawie współpracy, skoro – w świetle ustaleń dokonanych powyżej w pkt 230–232 – nie miała obowiązku przyznania skarżącej obniżenia grzywny.
234. W świetle całości powyższych rozważań należy oddalić niniejszy zarzut jako bezzasadny w zakresie dotyczącym stosowania komunikatu z 2002 r. w sprawie współpracy, bez konieczności badania pozostałych argumentów skarżącej, takich jak przedstawione powyżej w pkt 218.
[…]
(1) .
(1) Przedstawione zostały jedynie te punkty uzasadnienia niniejszego wyroku, których publikację Sąd uznał za wskazaną.
Z powyższych względów
SĄD (czwarta izba)
orzeka, co następuje:
1) S karga zostaje oddalona.
2) Laufen Austria AG pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Komisję Europejską.