<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><JUDGMENT xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.JUDGMENT><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-477/19</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62019CJ0477</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:517">EU:C:2020:517</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>10</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>10</PAGE.TOTAL><AUTHOR>CJ</AUTHOR></BIB.JUDGMENT><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">Απόφαση της <DATE ISO="20200702">2.7.2020</DATE> – Υπόθεση C‑477/19</HT></P><P><HT TYPE="SC">Magistrat der Stadt Wien (Κρικητος)</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Απόφαση του Δικαστηρίου</HT> (έβδομο τμήμα)</P><P>της <DATE ISO="20200702">2ας Ιουλίου 2020</DATE><NOTE NUMBERING="STAR" TYPE="FOOTNOTE" NOTE.ID="E0001"><P>Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.</P></NOTE></P></TI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="»" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN="«"><KEYWORD>Προδικαστική παραπομπή</KEYWORD><KEYWORD>Διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας</KEYWORD><KEYWORD>Οδηγία 92/43/ΕΟΚ</KEYWORD><KEYWORD>Άρθρο 12, παράγραφος 1</KEYWORD><KEYWORD>Καθεστώς αυστηρής προστασίας των ζωικών ειδών</KEYWORD><KEYWORD>Παράρτημα IV</KEYWORD><KEYWORD><HT TYPE="ITALIC">Cricetus cricetus</HT> (κρικητός)</KEYWORD><KEYWORD>Τόποι ανάπαυσης και τόποι αναπαραγωγής</KEYWORD><KEYWORD>Βλάβη ή καταστροφή</KEYWORD><KEYWORD>Τόποι που έχουν εγκαταλειφθεί</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><JUDGMENT.INIT><P>Στην υπόθεση C‑477/19,</P><P>με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Verwaltungsgericht Wien (διοικητικό πρωτοδικείο Βιέννης, Αυστρία) με απόφαση της <DATE ISO="20190612">12ης Ιουνίου 2019</DATE>, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις <DATE ISO="20190621">21 Ιουνίου 2019</DATE>, στο πλαίσιο της δίκης</P></JUDGMENT.INIT><PARTIES><PLAINTIFS><P><HT TYPE="BOLD">IE</HT></P></PLAINTIFS><AGAINST>κατά</AGAINST><DEFENDANTS><P><HT TYPE="BOLD">Magistrat der Stadt Wien,</HT></P></DEFENDANTS></PARTIES><PREAMBLE><PREAMBLE.INIT><P>ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έβδομο τμήμα),</P><P>συγκείμενο από τους P. G. Xuereb, πρόεδρο τμήματος, A. Arabadjiev (εισηγητή) και A. Kumin, δικαστές,</P><P>γενική εισαγγελέας: J. Kokott</P><P>γραμματέας: A. Calot Escobar</P></PREAMBLE.INIT><GR.VISA><VISA>έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,</VISA></GR.VISA><GR.CONSID><CONSID><P>λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:</P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>ο IE, αυτοπροσώπως,</P></ITEM><ITEM><P>η Τσεχική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους M. Smolek και J. Vláčil καθώς και από την L. Dvořáková,</P></ITEM><ITEM><P>η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τους C. Hermes και M. Noll-Ehlers,</P></ITEM></LIST></CONSID></GR.CONSID><GR.VISA><VISA>κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,</VISA></GR.VISA><PREAMBLE.FINAL>εκδίδει την ακόλουθη</PREAMBLE.FINAL></PREAMBLE><?PAGE NO="2"?><CONTENTS.JUDGMENT><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Απόφαση</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1</NO.P><TXT>Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19920521">21ης Μαΐου 1992</DATE>, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="206" PAGE.FIRST="7" DATE.PUB="1992">ΕΕ 1992, L 206, σ. 7</REF.DOC.OJ>, στο εξής: οδηγία για τους οικοτόπους).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2</NO.P><TXT>Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ του IE, υπαλλήλου εταιρίας κατασκευής και αξιοποίησης ακινήτων, και της Magistrat der Stadt Wien (δημοτικής διοίκησης του Δήμου Βιέννης, Αυστρία) σχετικά με την έκδοση από την τελευταία διοικητικής απόφασης με την οποία επιβλήθηκε στον ΙΕ πρόστιμο και, για την περίπτωση μη καταβολής του προστίμου αυτού, στερητική της ελευθερίας ποινή, η οποία υποκαθιστά το αρχικώς επιβληθέν πρόστιμο, λόγω βλάβης ή καταστροφής, στο πλαίσιο έργου ανέγερσης κτιρίου, των τόπων ανάπαυσης ή των τόπων αναπαραγωγής του είδους <HT TYPE="ITALIC">Cricetus cricetus</HT> (κρικητός) το οποίο περιλαμβάνεται στον κατάλογο των προστατευόμενων ζωικών ειδών που καταγράφονται στο παράρτημα ΙV, στοιχείο αʹ, της εν λόγω οδηγίας.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Το νομικό πλαίσιο</HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Το δίκαιο της Ένωσης</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3</NO.P><TXT>Το άρθρο 2 της οδηγίας για τους οικοτόπους ορίζει τα εξής:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="002.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0001" ID="QS0001"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Η παρούσα οδηγία σκοπό έχει να συμβάλει στην προστασία της βιολογικής ποικιλομορφίας, μέσω της διατήρησης των φυσικών οικοτόπων, καθώς και της άγριας χλωρίδας και πανίδας στο ευρωπαϊκό έδαφος των κρατών μελών όπου εφαρμόζεται η Συνθήκη.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="002.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Τα μέτρα τα οποία λαμβάνονται σύμφωνα με την παρούσα οδηγία αποσκοπούν στη διασφάλιση της διατήρησης ή της αποκατάστασης σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης, των φυσικών οικοτόπων και των άγριων ειδών χλωρίδας και πανίδας κοινοτικού ενδιαφέροντος.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="002.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>Κατά τη λήψη μέτρων σύμφωνα με την παρούσα οδηγία, λαμβάνονται υπόψη οι οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές απαιτήσεις, καθώς και οι περιφερειακές και τοπικές ιδιομορφίες.<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="00BB" ID="QE0001"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4</NO.P><TXT>Το άρθρο 12, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής ορίζει τα ακόλουθα:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0002" ID="QS0002"/>Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να θεσπισθεί ένα καθεστώς αυστηρής προστασίας των ζωικών ειδών που αναφέρονται στο σημείο α) του παραρτήματος IV, στην περιοχή φυσικής κατανομής τους, που να απαγορεύει:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>α)</NO.P><TXT>κάθε μορφή σύλληψης ή θανάτωσης, εκ προθέσεως, δειγμάτων αυτών των ειδών λαμβανομένων στη φύση·</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>β)</NO.P><TXT>να παρενοχλούνται εκ προθέσεως τα εν λόγω είδη, ιδίως κατά την περίοδο αναπαραγωγής, την περίοδο κατά την οποία τα νεογνά εξαρτώνται από τη μητέρα, τη χειμερία νάρκη και τη μετανάστευση·</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>γ)</NO.P><TXT>την εκ προθέσεως καταστροφή ή τη συλλογή των αυγών στο φυσικό περιβάλλον·</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>δ)</NO.P><TXT>τη βλάβη ή καταστροφή των τόπων αναπαραγωγής ή των τόπων ανάπαυσης.<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="00BB" ID="QE0002"/></TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><?PAGE NO="3"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5</NO.P><TXT>Μεταξύ των ζωικών ειδών που παρουσιάζουν <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0003" ID="QS0003"/>κοινοτικό ενδιαφέρον και χρήζουν αυστηρής προστασίας<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="00BB" ID="QE0003"/>, των οποίων ο κατάλογος περιλαμβάνεται στο παράρτημα IV, στοιχείο αʹ, της ως άνω οδηγίας, περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, το <HT TYPE="ITALIC">Cricetus cricetus</HT> (κρικητός).</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Το αυστριακό δίκαιο</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6</NO.P><TXT>O Wiener Naturschutzgesetz (νόμος περί προστασίας της φύσης του ομόσπονδου κράτους της Βιέννης), της <DATE ISO="19980831">31ης Αυγούστου 1998</DATE> (LGBl. für Wien, 45/1998, στο εξής: WNSchG), μεταφέρει την οδηγία για τους οικοτόπους στο εσωτερικό δίκαιο για το ομόσπονδο κράτος της Βιέννης (Αυστρία).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7</NO.P><TXT>Το άρθρο 10, παράγραφος 3, σημείο 4, του WNSchG επαναλαμβάνει τη διατύπωση του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους. Ορίζει, μεταξύ άλλων, ότι απαγορεύεται η βλάβη ή η καταστροφή των τόπων αναπαραγωγής ή των τόπων ανάπαυσης των αυστηρώς προστατευόμενων ζώων.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8</NO.P><TXT>Οι προβλεπόμενες κυρώσεις για παράβαση του άρθρου 10, παράγραφος 3, σημείο 4, καθορίζονται στο άρθρο 49, παράγραφος 1, σημείο 5, του WNSchG. Κατά την τελευταία αυτή διάταξη, σε όποιον, κατά παράβαση των παραγράφων 3 ή 4 του άρθρου 10 του WNSchG, βλάπτει ή καταστρέφει τόπους αναπαραγωγής ή τόπους ανάπαυσης των αυστηρώς προστατευόμενων ζώων επιβάλλεται πρόστιμο έως <FT TYPE="NUMBER">21000</FT> ευρώ ή, σε περίπτωση μη καταβολής του προστίμου αυτού, στερητική της ελευθερίας ποινή έως τέσσερις εβδομάδες, η οποία υποκαθιστά το αρχικώς επιβληθέν πρόστιμο, και, σε περίπτωση υποτροπής, πρόστιμο έως <FT TYPE="NUMBER">35000</FT> ευρώ ή, σε περίπτωση μη καταβολής του προστίμου αυτού, στερητική της ελευθερίας ποινή έως έξι εβδομάδες, η οποία υποκαθιστά το αρχικώς επιβληθέν πρόστιμο.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9</NO.P><TXT>Κατά το άρθρο 22, παράγραφος 5, του WNSchG, η αρμόδια αρχή μπορεί να επιτρέπει μεμονωμένες περιπτώσεις παρέμβασης εάν το προτεινόμενο μέτρο, είτε μεμονωμένα είτε σε συνδυασμό με άλλα μέτρα για τα οποία ζητείται άδεια από την αρμόδια αρχή, δεν υπονομεύει σημαντικά τον στόχο της παροχής προστασίας.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10</NO.P><TXT>Το παράρτημα του WNSchG προσδιορίζει το <HT TYPE="ITALIC">Cricetus cricetus</HT> (κρικητός) ως αυστηρώς προστατευόμενο ζωικό είδος.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11</NO.P><TXT>Μια εταιρία κατασκευής και αξιοποίησης ακινήτων, στην οποία απασχολούνταν ο ΙΕ, ανέλαβε εργασίες για την ανέγερση κτιρίου σε έκταση στην οποία είχε εγκατασταθεί ο κρικητός. Ο κύριος της έκτασης αυτής, ο οποίος ήταν ενήμερος για την ως άνω κατάσταση, ενημέρωσε σχετικά την εν λόγω εταιρία κατασκευής και αξιοποίησης ακινήτων, η οποία διόρισε, πριν από την έναρξη των εργασιών, περιβαλλοντικό εμπειρογνώμονα. Ο εν λόγω εμπειρογνώμονας σχεδίασε χάρτη των εισόδων των στοών του κρικητού και προσδιόρισε, εντός συγκεκριμένης περιοχής, αν οι στοές αυτές κατοικούνταν ή όχι.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12</NO.P><TXT>Πριν από την έναρξη των εργασιών, η εν λόγω εταιρία κατασκευής και αξιοποίησης ακινήτων προέβη στην αφαίρεση του καλύμματος βλάστησης, στον καθαρισμό του σημείου όπου επρόκειτο να λάβει χώρα η οικοδομική δραστηριότητα, καθώς και στη διάνοιξη διόδου εργοταξίου σε άμεση γειτνίαση με εισόδους των στοών του κρικητού (στο εξής: ζημιογόνα μέτρα). Πιο συγκεκριμένα, με την αφαίρεση του καλύμματος βλάστησης η ως άνω εταιρία αποσκοπούσε στη μετακίνηση του κρικητού, ο οποίος ήταν εγκατεστημένος στα σημεία όπου θα πραγματοποιούνταν η οικοδομική δραστηριότητα, προς τις εκτάσεις που είχαν ειδικώς προστατευθεί και προορίζονταν για αυτό. Εντούτοις, δεν ζητήθηκε<?PAGE NO="4"?> προηγούμενη έγκριση των ζημιογόνων μέτρων από την αρμόδια αρχή και, κατά συνέπεια, δεν ελήφθη τέτοια έγκριση πριν από την έναρξη των εργασιών. Επιπλέον, τουλάχιστον δύο είσοδοι στοών καταστράφηκαν.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13</NO.P><TXT>Κατά συνέπεια, η διοίκηση του Δήμου Βιέννης έκρινε ότι ο IE, ως υπάλληλος της εν λόγω εταιρίας κατασκευής και αξιοποίησης ακινήτων, ήταν υπεύθυνος για τη βλάβη ή την καταστροφή των τόπων ανάπαυσης ή των τόπων αναπαραγωγής του κρικητού και του επέβαλε, βάσει του άρθρου 10, παράγραφος 3, σημείο 4, του WNSchG, πρόστιμο το οποίο, σε περίπτωση μη καταβολής του, μπορούσε να μετατραπεί σε στερητική της ελευθερίας ποινή.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14</NO.P><TXT>Ο IE άσκησε προσφυγή ενώπιον του Verwaltungsgericht Wien (διοικητικού πρωτοδικείου Βιέννης, Αυστρία), αμφισβητώντας την επιβολή του προστίμου αυτού λόγω, μεταξύ άλλων, του ότι, αφενός, οι στοές του κρικητού δεν χρησιμοποιούνταν από αυτόν κατά τον χρόνο που εφαρμόστηκαν τα ζημιογόνα μέτρα και, αφετέρου, του ότι τα μέτρα αυτά δεν είχαν ως αποτέλεσμα τη βλάβη ή την καταστροφή των τόπων ανάπαυσης ή των τόπων αναπαραγωγής του εν λόγω ζωικού είδους.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15</NO.P><TXT>Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, στο πλαίσιο αυτό, ως προς την ερμηνεία του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους. Επισημαίνει την ανάγκη να οριστούν επακριβώς οι έννοιες που περιλαμβάνει η διάταξη αυτή, όπως ο <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0004" ID="QS0004"/>τόπος ανάπαυσης<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="00BB" ID="QE0004"/>, ο <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0005" ID="QS0005"/>τόπος αναπαραγωγής<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="00BB" ID="QE0005"/>, η <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0006" ID="QS0006"/>βλάβη<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="00BB" ID="QE0006"/> και η <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0007" ID="QS0007"/>καταστροφή<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="00BB" ID="QE0007"/>, δεδομένου ότι η παράβαση της εθνικής διάταξης για τη μεταφορά του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της εν λόγω οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο μπορεί να επισύρει ποινικές κυρώσεις. Πιο συγκεκριμένα, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι οι εκτιμήσεις που διατυπώθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο κατευθυντήριο έγγραφο το οποίο αυτή συνέταξε σχετικά με την αυστηρή προστασία των ζωικών ειδών κοινοτικού ενδιαφέροντος βάσει της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για τους οικοτόπους (τελική έκδοση, Φεβρουάριος 2007) είναι ασαφείς και αφήνουν πολύ ευρύ περιθώριο ως προς την ερμηνεία των εν λόγω εννοιών.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16</NO.P><TXT>Υπό τις συνθήκες αυτές, το Verwaltungsgericht Wien (διοικητικό πρωτοδικείο Βιέννης) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0008" ID="QS0008"/>1)</NO.P><TXT>Έχει ο όρος <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0009" ID="QS0009"/>τόπος ανάπαυσης<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/> που περιλαμβάνεται στο άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους την έννοια ότι καλύπτει και πρώην τόπους ανάπαυσης που έχουν στο μεταξύ εγκαταλειφθεί;</TXT><P>Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης στο ερώτημα αυτό:</P><P>Πρέπει κάθε πρώην τόπος ανάπαυσης που έχει στο μεταξύ εγκαταλειφθεί να χαρακτηρίζεται ως <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0010" ID="QS0010"/>τόπος ανάπαυσης<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/> κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους;</P><P>Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης στο ερώτημα αυτό:</P><P>Βάσει ποιων κριτηρίων καθορίζεται αν ένας πρώην τόπος ανάπαυσης που έχει στο μεταξύ εγκαταλειφθεί πρέπει να χαρακτηριστεί ως <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0011" ID="QS0011"/>τόπος ανάπαυσης<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/> κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους;</P></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Βάσει ποιων κριτηρίων καθορίζεται αν μια συγκεκριμένη πράξη ή παράλειψη συνιστά επέμβαση σε <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0012" ID="QS0012"/>τόπο ανάπαυσης<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/> κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους;</TXT></NP></ITEM><?PAGE NO="5"?><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>Βάσει ποιων κριτηρίων καθορίζεται αν μια συγκεκριμένη πράξη ή παράλειψη συνιστά τόσο σοβαρή επέμβαση σε <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0013" ID="QS0013"/>τόπο ανάπαυσης<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/> κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους, ώστε να θεωρείται ότι υπάρχει <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0014" ID="QS0014"/>βλάβη<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/>, κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους, του εν λόγω <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0015" ID="QS0015"/>τόπου ανάπαυσης<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/>;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>4)</NO.P><TXT>Βάσει ποιων κριτηρίων καθορίζεται αν μια συγκεκριμένη πράξη ή παράλειψη συνιστά τόσο σοβαρή επέμβαση σε <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0016" ID="QS0016"/>τόπο ανάπαυσης<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/> κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους, ώστε να θεωρείται ότι υπάρχει <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0017" ID="QS0017"/>καταστροφή<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/>, κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους, του εν λόγω <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0018" ID="QS0018"/>τόπου ανάπαυσης<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/>;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>5)</NO.P><TXT>Έχει ο όρος <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0019" ID="QS0019"/>τόπος αναπαραγωγής<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/> που περιλαμβάνεται στο άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους την έννοια ότι καλύπτει, πρώτον, μόνο τον δυνάμενο να οριοθετηθεί επακριβώς τόπο όπου γίνονται τακτικά πράξεις ζευγαρώματος υπό στενή έννοια ή πράξεις που γίνονται σε περιορισμένο τόπο και συνδέονται άμεσα με την αναπαραγωγή (όπως για παράδειγμα η ωοτοκία), καθώς και, δεύτερον, ότι, επιπροσθέτως, ο όρος <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0020" ID="QS0020"/>τόπος αναπαραγωγής<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/> καλύπτει όλους τους δυνάμενους να οριοθετηθούν επακριβώς τόπους οι οποίοι είναι απολύτως απαραίτητοι για την ανάπτυξη των νεογνών, όπως μεταξύ άλλων οι τόποι ωοτοκίας ή τα τμήματα των φυτών που είναι απαραίτητα για το στάδιο προνύμφης ή νύμφης;</TXT><P>Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης στο ερώτημα αυτό:</P><P>Τι νοείται ως <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0021" ID="QS0021"/>τόπος αναπαραγωγής<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/> κατά το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους και πώς διαχωρίζεται τοπικά ένας <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0022" ID="QS0022"/>τόπος αναπαραγωγής<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/> από άλλους τόπους;</P></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>6)</NO.P><TXT>Βάσει ποιων κριτηρίων καθορίζεται αν μια συγκεκριμένη πράξη ή παράλειψη συνιστά επέμβαση σε <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0023" ID="QS0023"/>τόπο αναπαραγωγής<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/> κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>7)</NO.P><TXT>Βάσει ποιων κριτηρίων καθορίζεται αν μια συγκεκριμένη πράξη ή παράλειψη συνιστά τόσο σοβαρή επέμβαση σε <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0024" ID="QS0024"/>τόπο αναπαραγωγής<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/> κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους, ώστε να θεωρείται ότι υπάρχει <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0025" ID="QS0025"/>βλάβη<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/>, κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους, του εν λόγω <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0026" ID="QS0026"/>τόπου αναπαραγωγής<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/>;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>8)</NO.P><TXT>Βάσει ποιων κριτηρίων καθορίζεται αν μια συγκεκριμένη πράξη ή παράλειψη συνιστά τόσο σοβαρή επέμβαση σε <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0027" ID="QS0027"/>τόπο αναπαραγωγής<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/> κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους, ώστε να θεωρείται ότι υπάρχει <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0028" ID="QS0028"/>καταστροφή<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/>, κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους, του εν λόγω <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0029" ID="QS0029"/>τόπου αναπαραγωγής<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/>;<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="00BB" ID="QE0008"/></TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Επί των προδικαστικών ερωτημάτων</HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Επί του πρώτου ερωτήματος</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17</NO.P><TXT>Με το πρώτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους έχει την έννοια ότι ο όρος <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0030" ID="QS0030"/>τόποι ανάπαυσης<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="00BB" ID="QE0030"/> της διάταξης αυτής περιλαμβάνει και τους τόπους ανάπαυσης οι οποίοι δεν καταλαμβάνονται πλέον από ένα από τα προστατευόμενα ζωικά είδη του παραρτήματος IV, στοιχείο αʹ, της εν λόγω οδηγίας, όπως το <HT TYPE="ITALIC">Cricetus cricetus</HT> (κρικητός).</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="6"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18</NO.P><TXT>Προκαταρκτικώς, υπενθυμίζεται ότι, βάσει του άρθρου της 2, παράγραφος 1, η οδηγία για τους οικοτόπους έχει ως σκοπό να συμβάλει στην προστασία της βιολογικής ποικιλομορφίας, μέσω της διατήρησης των φυσικών οικοτόπων, καθώς και της άγριας χλωρίδας και πανίδας στο ευρωπαϊκό έδαφος των κρατών μελών. Επιπλέον, κατά το άρθρο 2, παράγραφοι 2 και 3, της ίδιας οδηγίας, τα μέτρα που λαμβάνονται σύμφωνα με αυτή αποσκοπούν στη διασφάλιση της διατήρησης ή της αποκατάστασης σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης των φυσικών οικοτόπων και των άγριων ειδών χλωρίδας και πανίδας που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για την Ευρωπαϊκή Ένωση, και λαμβάνουν υπόψη τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές απαιτήσεις, καθώς και τις περιφερειακές και τοπικές ιδιομορφίες.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19</NO.P><TXT>Το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για τη θέσπιση καθεστώτος αυστηρής προστασίας των ζωικών ειδών που αναφέρονται στο παράρτημα IV, στοιχείο αʹ, της οδηγίας αυτής, στην περιοχή φυσικής κατανομής τους, το οποίο να απαγορεύει τη βλάβη ή την καταστροφή των τόπων αναπαραγωγής ή των τόπων ανάπαυσης.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20</NO.P><TXT>Η τήρηση της διάταξης αυτής από τα κράτη μέλη συνεπάγεται την υποχρέωσή τους όχι μόνο να θεσπίσουν πλήρες νομοθετικό πλαίσιο, αλλά και να εφαρμόσουν συγκεκριμένα και ειδικά μέτρα προστασίας. Ομοίως, το αυστηρό σύστημα προστασίας προϋποθέτει τη λήψη συνεκτικών και συντονισμένων μέτρων προληπτικού χαρακτήρα. Τέτοιο σύστημα αυστηρής προστασίας πρέπει, επομένως, να μπορεί να αποτρέπει αποτελεσματικά τη βλάβη ή την καταστροφή των τόπων αναπαραγωγής ή των τόπων ανάπαυσης των ζωικών ειδών που αναφέρονται στο παράρτημα IV, στοιχείο αʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους (πρβλ. αποφάσεις της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110609">9ης Ιουνίου 2011</DATE>, <NAME.CASE>Επιτροπή κατά Γαλλίας</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑383/09</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:369">EU:C:2011:369</NO.ECLI>, σκέψεις <REF.NP.ECR REF="NP0019">19</REF.NP.ECR> έως <REF.NP.ECR REF="NP0021">21</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>, καθώς και της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20191010">10ης Οκτωβρίου 2019</DATE>, <NAME.CASE>Luonnonsuojeluyhdistys Tapiola</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑674/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:851">EU:C:2019:851</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0027">27</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21</NO.P><TXT>Επιπλέον, επισημαίνεται ότι το είδος <HT TYPE="ITALIC">Cricetus cricetus</HT>, κοινώς αποκαλούμενο <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0031" ID="QS0031"/>κρικητός<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="00BB" ID="QE0031"/>, καταλέγεται μεταξύ των ζωικών ειδών που προστατεύονται από την οδηγία για τους οικοτόπους.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22</NO.P><TXT>Το πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει, λοιπόν, να εξεταστεί υπό το πρίσμα των ως άνω προκαταρκτικών σκέψεων.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23</NO.P><TXT>Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, για την ερμηνεία διάταξης του δικαίου της Ένωσης πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όχι μόνον το γράμμα της, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αυτή αποτελεί μέρος (απόφαση της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20191121">21ης Νοεμβρίου 2019</DATE>, <NAME.CASE>Procureur-Generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑678/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:998">EU:C:2019:998</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0031">31</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24</NO.P><TXT>Όσον αφορά, πρώτον, το γράμμα του άρθρου 12 της οδηγίας για τους οικοτόπους, όπως επισημάνθηκε στις σκέψεις 19 και 20 της παρούσας αποφάσεως, το άρθρο αυτό επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για τη θέσπιση καθεστώτος αυστηρής προστασίας των προστατευόμενων ζωικών ειδών στην περιοχή της φυσικής κατανομής τους. Ειδικότερα, η παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, του εν λόγω άρθρου επιβάλλει στα εν λόγω κράτη την υποχρέωση να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την απαγόρευση της βλάβης ή καταστροφής των τόπων αναπαραγωγής ή των τόπων ανάπαυσης των ως άνω ειδών.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25</NO.P><TXT>Επομένως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το γράμμα του άρθρου 12 της οδηγίας για τους οικοτόπους δεν παρέχει κανένα χρήσιμο στοιχείο για τον ορισμό της έννοιας των <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0032" ID="QS0032"/>τόπων ανάπαυσης<QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="00BB" ID="QE0032"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26</NO.P><TXT>Όσον αφορά, δεύτερον, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η διάταξη αυτή, επισημαίνεται ότι ούτε το άρθρο 1 της οδηγίας για τους οικοτόπους ούτε καμία άλλη διάταξη της οδηγίας αυτής ορίζει την εν λόγω έννοια.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="7"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27</NO.P><TXT>Εντούτοις, υπενθυμίζεται ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους δεν αφορά μόνον τις ηθελημένες ενέργειες, αλλά και τις μη ηθελημένες (πρβλ. απόφαση της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20051020">20ής Οκτωβρίου 2005</DATE>, <NAME.CASE>Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑6/04</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2005:626">EU:C:2005:626</NO.ECLI>, σκέψεις <REF.NP.ECR REF="NP0077">77</REF.NP.ECR> έως <REF.NP.ECR REF="NP0079">79</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). Από το γεγονός ότι η απαγόρευση του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας δεν περιορίζεται σε ηθελημένες ενέργειες, σε αντίθεση με ό,τι προβλέπεται για τις πράξεις του άρθρου 12, στοιχεία αʹ έως γʹ, της ίδιας οδηγίας, προκύπτει η επιδίωξη του νομοθέτη της Ένωσης να εξασφαλίσει στους τόπους αναπαραγωγής ή ανάπαυσης αυξημένη προστασία από τις ενέργειες που τους προκαλούν βλάβη ή καταστροφή (απόφαση της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20060110">10ης Ιανουαρίου 2006</DATE>, <NAME.CASE>Επιτροπή κατά Γερμανίας</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑98/03</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2006:3">EU:C:2006:3</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0055">55</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28</NO.P><TXT>Επιπλέον, σε αντίθεση με τις πράξεις τις οποίες αναφέρει το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ έως γʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους, η απαγόρευση που προβλέπει το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, δεν αφορά άμεσα τα ζωικά είδη, αλλά αποσκοπεί στην προστασία σημαντικών τμημάτων του οικοτόπου τους.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29</NO.P><TXT>Ως εκ τούτου, σκοπός της αυστηρής προστασίας που παρέχει το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας αυτής είναι να διασφαλίσει τη διατήρηση σημαντικών τμημάτων του οικοτόπου των προστατευομένων ζωικών ειδών, ούτως ώστε να εξασφαλίζονται για τα είδη αυτά οι συνθήκες που είναι αναγκαίες, μεταξύ άλλων, για την ανάπαυσή τους στα ως άνω τμήματα του οικοτόπου τους.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30</NO.P><TXT>Το ίδιο ακριβώς συμπέρασμα απορρέει από το μνημονευόμενο στη σκέψη 15 της παρούσας αποφάσεως κατευθυντήριο έγγραφο της Επιτροπής, το οποίο διευκρινίζει ότι οι τόποι ανάπαυσης, οι οποίοι ορίζονται ως οι περιοχές που είναι αναγκαίες για την επιβίωση ζώου ή ομάδας ζώων κατά τη διάρκεια της μη ενεργητικής φάσεως, <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0033" ID="QS0033"/>πρέπει να προστατεύονται ακόμη και όταν δεν χρησιμοποιούνται, αλλά υπάρχει ευλόγως μεγάλη πιθανότητα το συγκεκριμένο είδος να επανέλθει στους […] τόπους αυτούς<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="00BB" ID="QE0033"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31</NO.P><TXT>Κατά συνέπεια, πρέπει να γίνει δεκτό ότι από το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους προκύπτει ότι οι τόποι ανάπαυσης που δεν καταλαμβάνονται πλέον από προστατευόμενο ζωικό είδος δεν πρέπει να βλάπτονται ή να καταστρέφονται αφ’ ης στιγμής τα εν λόγω είδη ενδέχεται να επιστρέψουν στους εν λόγω τόπους.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32</NO.P><TXT>Όσον αφορά, τρίτον, τον επιδιωκόμενο από την οδηγία για τους οικοτόπους σκοπό, υπενθυμίζεται ότι, όπως επισημαίνεται στις σκέψεις 18 έως 20 της παρούσας αποφάσεως, η οδηγία αυτή επιδιώκει να διασφαλίσει αυστηρή προστασία των ζωικών ειδών, μέσω, μεταξύ άλλων, των απαγορεύσεων που προβλέπει το άρθρο 12, παράγραφος 1 (πρβλ. αποφάσεις της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070510">10ης Μαΐου 2007</DATE>, <NAME.CASE>Επιτροπή κατά Αυστρίας</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑508/04</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:274">EU:C:2007:274</NO.ECLI>, σκέψεις <REF.NP.ECR REF="NP0109">109</REF.NP.ECR> έως <REF.NP.ECR REF="NP0112">112</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>, καθώς και της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20120315">15ης Μαρτίου 2012</DATE>, <NAME.CASE>Επιτροπή κατά Πολωνίας</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑46/11</NO.CASE>, μη δημοσιευθείσα, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2012:146">EU:C:2012:146</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0029">29</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33</NO.P><TXT>Επομένως, το καθεστώς προστασίας που προβλέπει το άρθρο 12 της οδηγίας για τους οικοτόπους πρέπει να είναι ικανό να εμποδίσει πράγματι προσβολές των προστατευόμενων ζωικών ειδών και, ιδίως, φθορές στον οικότοπό τους.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34</NO.P><TXT>Δεν θα ήταν όμως συμβατή με τον ως άνω σκοπό η μη προστασία των τόπων ανάπαυσης προστατευόμενου ζωικού είδους όταν αυτοί δεν καταλαμβάνονται μεν πλέον, αλλά υπάρχει αρκούντως μεγάλη πιθανότητα το εν λόγω είδος να επιστρέψει στους τόπους αυτούς, πράγμα το οποίο εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να ελέγξει.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35</NO.P><TXT>Ως εκ τούτου, το γεγονός ότι ένας τόπος ανάπαυσης δεν καταλαμβάνεται πλέον από προστατευόμενο ζωικό είδος δεν σημαίνει ότι ο τόπος αυτός δεν τυγχάνει της προστασίας την οποία παρέχει το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="8"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36</NO.P><TXT>Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους έχει την έννοια ότι ο όρος <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0034" ID="QS0034"/>τόποι ανάπαυσης<QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="00BB" ID="QE0034"/> της διάταξης αυτής περιλαμβάνει και τους τόπους ανάπαυσης οι οποίοι δεν καταλαμβάνονται πλέον από ένα από τα προστατευόμενα ζωικά είδη του παραρτήματος IV, στοιχείο αʹ, της εν λόγω οδηγίας, όπως το <HT TYPE="ITALIC">Cricetus cricetus</HT> (κρικητός), εφόσον υπάρχει αρκετά μεγάλη πιθανότητα το εν λόγω είδος να επιστρέψει στους εν λόγω τόπους ανάπαυσης, πράγμα που εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να ελέγξει.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Επί του πέμπτου ερωτήματος</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37</NO.P><TXT>Με το πέμπτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους έχει την έννοια ότι ο όρος <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0035" ID="QS0035"/>τόποι αναπαραγωγής<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="00BB" ID="QE0035"/> της διάταξης αυτής περιλαμβάνει μόνον τον δυνάμενο να οριοθετηθεί επακριβώς τόπο εντός του οποίου λαμβάνουν χώρα τακτικά πράξεις ζευγαρώματος ή πράξεις που συνδέονται άμεσα με την αναπαραγωγή του οικείου είδους ή και τον τόπο που είναι απολύτως αναγκαίος για την ανάπτυξη των νεογνών του εν λόγω είδους.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38</NO.P><TXT>Πλην όμως, η Επιτροπή εκτιμά ότι στην απόφαση περί παραπομπής δεν παρατίθεται αιτιολογία όσον αφορά το λυσιτελές του ερωτήματος αυτού και ότι αυτό έχει υποθετικό χαρακτήρα.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39</NO.P><TXT>Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, στο πλαίσιο της συνεργασίας μεταξύ του Δικαστηρίου και των εθνικών δικαστηρίων την οποία έχει θεσμοθετήσει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, το εθνικό δικαστήριο, το οποίο εκδικάζει τη διαφορά και πρέπει να αναλάβει την ευθύνη της δικαστικής αποφάσεως που πρόκειται να εκδοθεί, είναι το μόνο αρμόδιο να εκτιμήσει, με γνώμονα τις ιδιομορφίες της υποθέσεως, τόσο την αναγκαιότητα μιας προδικαστικής αποφάσεως για να είναι σε θέση να εκδώσει την απόφασή του όσο και το λυσιτελές των ερωτημάτων που υποβάλλει στο Δικαστήριο. Συνεπώς, εφόσον τα υποβαλλόμενα ερωτήματα αφορούν την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης, το Δικαστήριο υποχρεούται, καταρχήν, να απαντήσει (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20150305">5ης Μαρτίου 2015</DATE>, <NAME.CASE>Banco Privado Português και Massa Insolvente do Banco Privado Português</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑667/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:151">EU:C:2015:151</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0034">34</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> καθώς και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40</NO.P><TXT>Ως εκ τούτου, τα σχετικά με την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ερωτήματα που υπέβαλε το εθνικό δικαστήριο, εντός του πραγματικού και νομοθετικού πλαισίου το οποίο αυτό προσδιορίζει με δική του ευθύνη και την ακρίβεια του οποίου δεν οφείλει να ελέγξει το Δικαστήριο, θεωρούνται κατά τεκμήριο λυσιτελή. Το Δικαστήριο δύναται να αρνηθεί να απαντήσει σε αίτηση εθνικού δικαστηρίου μόνον όταν προκύπτει προδήλως ότι η ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης την οποία ζητεί το εθνικό δικαστήριο δεν έχει καμία σχέση με το υποστατό ή το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, όταν το ζήτημα είναι υποθετικής φύσεως ή επίσης όταν το Δικαστήριο δεν διαθέτει τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που είναι αναγκαία προκειμένου να δώσει χρήσιμη απάντηση στα ερωτήματα που του έχουν υποβληθεί (απόφαση της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170726">26ης Ιουλίου 2017</DATE>, <NAME.CASE>Persidera</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑112/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:597">EU:C:2017:597</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0024">24</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41</NO.P><TXT>Εν προκειμένω, επισημαίνεται ότι η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως ουδόλως εξηγεί για ποιο λόγο η σημασία της έννοιας του <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0036" ID="QS0036"/>τόπου αναπαραγωγής<QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="00BB" ID="QE0036"/> είναι κρίσιμη για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42</NO.P><TXT>Πράγματι, αφενός, από τα στοιχεία της δικογραφίας που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο προκύπτει, πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι τα ζημιογόνα μέτρα επηρέασαν τους τόπους ανάπαυσης, το δε αιτούν δικαστήριο ζητεί αποκλειστικώς να διευκρινιστεί αν οι τόποι αυτοί μπορούν επίσης να χαρακτηριστούν ως <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0037" ID="QS0037"/>τόποι ανάπαυσης<QUOT.END REF.START="QS0037" CODE="00BB" ID="QE0037"/> κατά την απαγόρευση του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους όταν δεν καταλαμβάνονται πλέον από τον κρικητό.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="9"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43</NO.P><TXT>Αφετέρου, η απόφαση περί παραπομπής δεν περιέχει κανένα πραγματικό ή νομικό στοιχείο βάσει του οποίου να μπορεί να εκτιμηθεί αν και σε ποιο βαθμό, πέραν του χαρακτηρισμού του τμήματος του φυσικού οικοτόπου του κρικητού ως <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0038" ID="QS0038"/>τόπου ανάπαυσης<QUOT.END REF.START="QS0038" CODE="00BB" ID="QE0038"/>, ο χαρακτηρισμός του οικοτόπου αυτού ως <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0039" ID="QS0039"/>τόπου αναπαραγωγής<QUOT.END REF.START="QS0039" CODE="00BB" ID="QE0039"/> ασκεί οποιαδήποτε επιρροή στην επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44</NO.P><TXT>Πάντως, πέραν του γεγονότος ότι, σύμφωνα με τη νομολογία που παρατίθεται στη σκέψη 40 της παρούσας αποφάσεως, δεν απόκειται στο Δικαστήριο να ελέγξει την ακρίβεια του πλαισίου των πραγματικών περιστατικών που περιγράφει το αιτούν δικαστήριο, επισημαίνεται ότι, όπως προκύπτει ρητώς από το γράμμα του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους, η απαγόρευση οποιασδήποτε βλάβης ή καταστροφής αφορά τόσο τους τόπους αναπαραγωγής όσο και τους τόπους ανάπαυσης των προστατευόμενων ζωικών ειδών, χωρίς καμία διαφοροποίηση ως προς την εφαρμογή της απαγόρευσης αυτής αναλόγως του τμήματος του οικείου φυσικού οικοτόπου.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45</NO.P><TXT>Κατά συνέπεια, το πέμπτο ερώτημα είναι απαράδεκτο.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Επί του δευτέρου, του τρίτου, του τέταρτου, του έκτου, του έβδομου και του όγδοου ερωτήματος</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46</NO.P><TXT>Με το δεύτερο, το τρίτο, το τέταρτο, το έκτο, το έβδομο και το όγδοο προδικαστικό του ερώτημα, τα οποία πρέπει να συνεξεταστούν, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, κατ’ ουσίαν, ως προς την ερμηνεία των εννοιών της <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0040" ID="QS0040"/>βλάβης<QUOT.END REF.START="QS0040" CODE="00BB" ID="QE0040"/> και της <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0041" ID="QS0041"/>καταστροφής<QUOT.END REF.START="QS0041" CODE="00BB" ID="QE0041"/>, κατά το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47</NO.P><TXT>Εντούτοις, κατά την Επιτροπή, τα ερωτήματα αυτά είναι υποθετικής φύσεως.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48</NO.P><TXT>Εν προκειμένω, από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι από τα ζημιογόνα μέτρα καταστράφηκαν δύο είσοδοι στοών του κρικητού, πράγμα που σημαίνει ότι τουλάχιστον οι στοές έχουν βλαφθεί.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49</NO.P><TXT>Πλην όμως, επισημαίνεται πρώτον ότι το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους αφορά τόσο τη βλάβη όσο και την καταστροφή των τόπων αναπαραγωγής ή των τόπων ανάπαυσης των προστατευόμενων ζωικών ειδών.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50</NO.P><TXT>Δεύτερον, επισημαίνεται ότι η διάταξη αυτή δεν διαχωρίζει την απαγόρευση βλάβης ή καταστροφής των τόπων αναπαραγωγής ή των τόπων ανάπαυσης αναλόγως της φύσης της επέμβασης στους εν λόγω τόπους. Συναφώς, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι από τα στοιχεία που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο δεν προκύπτει ότι η απόφαση των εθνικών αρχών να επιβάλουν στον ΙΕ πρόστιμο, το οποίο θα μπορούσε, σε περίπτωση μη καταβολής του, να μετατραπεί σε στερητική της ελευθερίας ποινή, προβαίνει σε διαφοροποίηση, ως προς τη σοβαρότητα της κύρωσης που επιβάλλεται σχετικώς, αναλόγως του αν πρόκειται για βλάβη ή καταστροφή των τόπων αναπαραγωγής ή των τόπων ανάπαυσης των προστατευόμενων ζωικών ειδών.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51</NO.P><TXT>Κατά συνέπεια, λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας που παρατίθεται στη σκέψη 40 της παρούσας αποφάσεως, παρέλκει η απάντηση στο δεύτερο, στο τρίτο, στο τέταρτο, στο έκτο, στο έβδομο και στο όγδοο ερώτημα.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Επί των δικαστικών εξόδων</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52</NO.P><TXT>Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="10"?><JURISDICTION><INTRO>Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (έβδομο τμήμα) αποφαίνεται:</INTRO><P><HT TYPE="BOLD">Το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19920521">21ης Μαΐου 1992</DATE>, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας, έχει την έννοια ότι ο όρος <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0042" ID="QS0042"/>τόποι ανάπαυσης<QUOT.END REF.START="QS0042" CODE="00BB" ID="QE0042"/> της διάταξης αυτής περιλαμβάνει και τους τόπους ανάπαυσης οι οποίοι δεν καταλαμβάνονται πλέον από ένα από τα προστατευόμενα ζωικά είδη του παραρτήματος IV, στοιχείο αʹ, της εν λόγω οδηγίας, όπως το <HT TYPE="ITALIC">Cricetus cricetus</HT> (κρικητός), εφόσον υπάρχει αρκετά μεγάλη πιθανότητα το εν λόγω είδος να επιστρέψει στους εν λόγω τόπους ανάπαυσης, πράγμα που εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να ελέγξει.</HT></P></JURISDICTION></CONTENTS.JUDGMENT><SIGNATURE.CASE><SIGNATORY><P>(υπογραφές)</P></SIGNATORY></SIGNATURE.CASE></JUDGMENT>