Moladh le haghaidh
MOLADH ÓN gCOMHAIRLE
maidir le beartais eacnamaíocha, shóisialta, fostaíochta, struchtúracha agus bhuiséadacha na Cróite
TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,
Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagail 121(2) agus 148(4) de,
Ag féachaint do Rialachán (AE) 2024/1263 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2024 maidir le beartais eacnamaíocha a chomhordú go héifeachtach agus maidir le faireachas buiséadach iltaobhach agus lena n‑aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle, agus go háirithe Airteagal 3(3) de,
Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,
Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,
Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,
Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,
Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,
Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,
Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,
De bharr an mhéid seo a leanas:
(1)Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, tháinig sé i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Is rud í an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta a sholáthraíonn tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíocht a chur chun feidhme, ionas gurb é atá i gceist léi spreagadh airgeadais atá maoinithe ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, cuidíonn sí ó thaobh an téarnamh eacnamaíoch agus sóisialta a bhaint amach, agus ó thaobh athchóirithe agus infheistíochtaí inbhuanaithe a chur chun feidhme, go háirithe chun an t‑aistriú glas agus an t‑aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t‑airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta.
(2)Is é is aidhm do Rialachán REPowerEU, arna ghlacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur de réir a chéile le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Ba chuidiú é sin ó thaobh an tslándáil fuinnimh a bhaint amach agus soláthar fuinnimh an Aontais a éagsúlú, agus an tráth céanna, thiocfadh méadú dá bharr ar acmhainneachtaí stórála, ar ghlacadh foinsí in-athnuaite fuinnimh agus ar an éifeachtúlacht fuinnimh. Chuir an Chróit caibidil nua REPowerEU lena plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach.
(3)An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún Teachtaireacht maidir le ‘Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030’, chun bonn eolais a chur faoi chinntí beartais agus chun na creatdálaí a chruthú chun an fás a mhéadú. Déanann an Teachtaireacht an iomaíochas a bhunú ar naoi spreagadh a threisíonn a chéile. I measc na spreagthaí sin, is iad an rochtain ar chaipiteal príobháideach, an taighde agus an nuálaíocht, an t‑oideachas agus na scileanna, agus an margadh aonair na príomhthosaíochtaí beartais maidir le hathchóirithe agus infheistíocht chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin táirgiúlachta atá ann faoi láthair agus chun iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát a fhorbairt. An 14 Feabhra 2024, lean an Coimisiún an Teachtaireacht sin leis an Tuarascáil Bhliantúil maidir leis an Margadh Aonair agus an Iomaíochas. Déantar cur síos sa tuarascáil ar láidreachtaí agus dúshláin iomaíocha Mhargadh Aonair na hEorpa, agus rianú á dhéanamh ar fhorbairtí bliantúla de réir na naoi spreagthach maidir le hiomaíochas a sainaithníodh.
(4)An 21 Samhain 2023 ghlac an Coimisiún Suirbhé Bliantúil 2024 don Fhás Inbhuanaithe, rud a chuir tús le timthriall 2024 an tSeimeastair Eorpaigh um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 22 Márta 2024 d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tsuirbhé, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 21 Samhain 2023, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2024 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár shainaithin sé inti go bhfuil an Chróit ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh gá le grinn-athbhreithniú ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Cróite 2024. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro, moladh a ghlac an Chomhairle an 12 Aibreán 2024, chomh maith leis an togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht 2024 lena ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus ar phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, a ghlac an Chomhairle an 11 Márta 2024.
(5)An 30 Aibreán 2024, tháinig creat rialachais eacnamaíoch nua an Aontais i bhfeidhm. Cuimsítear sa chreat an Rialachán nua ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (AE) 2024/1263 maidir le beartais eacnamaíocha a chomhordú go héifeachtach agus maidir le faireachas buiséadach iltaobhach agus lena n‑aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle. Cuimsítear ann freisin Rialachán (CE) Uimh. 1467/97 leasaithe maidir leis an nós imeachta um easnamh iomarcach a chur chun feidhme agus Treoir 2011/85/AE leasaithe maidir le creataí buiséadacha na mBallstát. Tá sé de chuspóirí ag an gcreat nua inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí agus fás inbhuanaithe cuimsitheach a bhaint amach trí chomhdhlúthú fioscach céimnitheach mar aon le hathchóirithe agus infheistíochtaí. Cuireann sé úinéireacht náisiúnta chun cinn agus díríonn sé níos mó ar an meántéarma, agus ina theannta sin, tá forfheidhmiú níos éifeachtaí agus níos comhleanúnaí i gceist leis. Ba cheart do gach Ballstát plean struchtúrach fioscach meántéarmach náisiúnta a chur faoi bhráid na Comhairle agus an Choimisiúin. Sna pleananna struchtúracha fioscacha meántéarmacha náisiúnta atá ag Ballstát, tá a ghealltanais fhioscacha, athchóiriúcháin agus infheistíochta, lena gcumhdaítear tréimhse phleanála 4 bliana nó 5 bliana, de réir fhad rialta an reachtais náisiúnta. Ba cheart an chonair ghlanchaiteachais sna pleananna struchtúracha fioscacha meántéarmacha náisiúnta ceanglais Rialachán (AE) Uimh. 2024/1263 a chomhlíonadh, lena n‑áirítear na ceanglais maidir leis an bhfiachas rialtais ghinearálta a chur ar chonair anuas inchreidte, nó é a choinneáil ar an gconair sin, faoi dheireadh na tréimhse coigeartaithe ar a dhéanaí, nó é a choinneáil ar leibhéil stuama faoi bhun 60 % de OTI, agus an t‑easnamh rialtais a thabhairt faoi bhun an luacha tagartha 3 % de OTI sa mheántéarma, nó é a choinneáil faoi bhun an luacha sin. I gcás ina ngeallann Ballstát sraith ábhartha athchóirithe agus infheistíochtaí a dhéanamh i gcomhréir leis na critéir a leagtar amach i Rialachán (AE) Uimh. 2024/1263, féadfar síneadh 3 bliana ar a mhéad a chur leis an tréimhse choigeartaithe. Chun tacú le hullmhú na bpleananna sin, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún, an [21 Meitheamh] 2024, treoir a thabhairt do na Ballstáit maidir le hábhar na bpleananna agus na dtuarascálacha bliantúla ar dhul chun cinn a eiseofar ina dhiaidh sin a bheidh orthu a chur isteach agus, i gcomhréir le hAirteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 2024/1263, tarchuirfidh sé chucu treoir theicniúil maidir leis na coigeartuithe fioscacha (conairí tagartha agus faisnéis theicniúil, i gcás inarb infheidhme). Ba cheart do na Ballstáit a bpleananna struchtúracha fioscacha meántéarmacha a chur isteach faoin 20 Meán Fómhair 2024, mura gcomhaontóidh an Ballstát agus an Coimisiún síneadh ama réasúnta a chur leis an sprioc-am. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go mbeidh a bparlaimintí náisiúnta rannpháirteach, agus go rachfar i gcomhairle le hinstitiúidí fioscacha neamhspleácha, le comhpháirtithe sóisialta agus le páirtithe leasmhara náisiúnta eile, de réir mar is iomchuí.
(6)In 2024 tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais atá ann faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go gcuidíonn na pleananna ó thaobh aghaidh a thabhairt go héifeachtach ar na ndúshláin uile a sainaithníodh sna moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar sciar suntasach de na dúshláin sin. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020, 2022 agus 2023 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n‑athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.
(7)An 14 Bealtaine 2021, chuir an Chróit a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 28 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Cróite, a leasaíodh an 8 Nollaig 2023 de réir Airteagal 18(2) de Rialachán (AE) 2021/241 chun an ranníocaíocht uasta airgeadais le haghaidh tacaíocht airgeadais neamh-inaisíoctha a nuashonrú, agus chun an chaibidil REPowerEU a áireamh). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh ón gCoimisiún, arna dhéanamh i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, go bhfuil na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle comhlíonta go sásúil ag an gCróit. Ní féidir comhlíonadh sásúil a bheith i gceist ach sa chás nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.
(8)D’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2024 maidir leis an gCróit an 19 Meitheamh 2024. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Cróite ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2023, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Cróite. Ar bhonn na hanailíse sin, sainaithníodh sa tuarascáil tíre bearnaí atá ann i ndáil leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, mar aon le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Rinneadh measúnú inti freisin ar dhul chun cinn na Cróite ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.
(9)Ar bhonn na sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh rialtais ghinearálta na Cróite ó bharrachas 0,1 % de OTI in 2022 go heasnamh 0,7 % in 2023, agus tháinig laghdú ar an bhfiachas rialtais ghinearálta ó 67,8 % de OTI ag deireadh 2022 go 63,0 % ag deireadh 2023.
(10)An 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Chróit gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeadh fás an chaiteachais reatha phríomhúil a mhaoinítear go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023, agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach agus na ngnólachtaí is leochailí ó thaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Moladh don Chróit a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Chróit freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n‑áirítear é sin a dhéanamh trí leas a bhaint as an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus as cistí eile de chuid an Aontais. In 2023, de réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach forleathnaitheach, faoi 3,0 % de OTI, i gcomhthéacs an bhoilscithe aird. Leis an bhfás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach 1,3 % de OTI leis an staid fhioscach. Áirítear leis sin costas méadaithe na mbeart tacaíochta éigeandála spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí ó thaobh méaduithe 0,1 % de OTI ar phraghsanna fuinnimh. Dá bhrí sin, maidir le rannchuidiú forleathnaitheach an ghlanchaiteachais reatha phríomhúil á mhaoiniú go náisiúnta in 2023, ní raibh an tacaíocht éigeandála spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh ach ina cuid den chúis a bhí leis. Ba iad bearta éigeandála fuinnimh neamh-spriocdhírithe, méaduithe buana ar phá na hearnála poiblí agus sochair shóisialta ba chúis leis an bhfás forleathnaitheach ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim). Ní raibh fás an chaiteachais reatha phríomhúil a mhaoinítear go náisiúnta in 2023 i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle. Is éard a bhí i gceist le caiteachas arna mhaoiniú le deontais ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus ó chistí eile de chuid an Aontais 3,4 % de OTI in 2023. Is éard a bhí i gceist leis an infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta 3,6 % de OTI in 2023, is é sin méadú 1,4 pointe céatadáin i gcomparáid le 2022. Mhaoinigh an Chróit infheistíocht bhreise tríd an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus trí chistí eile de chuid an Aontais. Mhaoinigh an Chróit infheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, amhail athchóiriú fuinnimh foirgneamh, táirgeadh bithbhreoslaí agus hidrigine, bonneagar uisce agus dramhaíola, bonneagar leictreachais agus gáis, digitiú an riaracháin phoiblí, infheistíocht i ndiagnóisic agus trealamh digiteach in ospidéil, tacaíocht don aistriú glas agus don aistriú digiteach san earnáil gnó, rudaí a chistítear go páirteach leis an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus le cistí eile de chuid an Aontais.
(11)Tuartar i Réamhaisnéis Earraigh 2024 ón gCoimisiún go méadóidh an fíor-OTI faoi 3,3 % in 2024 agus 2,9 % in 2025, agus go seasfaidh boilsciú ICPT ag 3,5 % in 2024 agus 2,2 % in 2025.
(12)Tuartar i Réamhaisnéis Earraigh 2024 ón gCoimisiún easnamh rialtais 2,6 % de OTI le haghaidh 2024, agus tá an cóimheas fiachais rialtais ghinearálta–OTI le laghdú go 59,5 % faoi dheireadh 2024. Is toradh é an t‑easnamh in 2024 ar mhéadú breise an chaiteachais mar gheall ar athchóiriú nua a rinneadh ar phá poiblí, méadú breise ar phinsin agus ar chúnamh sóisialta agus méadú ard ar an infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta. An laghdú ar an gcóimheas fiachais rialtais ghinearálta–OTI in 2024, tá sé mar thoradh ar éifeacht ainmneora de bharr fhás láidir an OTI agus coigeartú sreabhaidh i leith stoic a laghdaigh an fiachas, in ainneoin staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann. Áirítear sa choigeartú sreabhaidh i leith stoic páirtúsáid cúlchistí taisce chun cuid den fhiachas a aisíoc in 2024 (tar éis taiscí níos airde a thaifeadadh in 2023 i ngeall ar réamh-mhaoiniú cuid den fhiachas amach anseo) agus na hidirbhearta cuntasaíochta i dtéarmaí CCE tar éis seachadadh scairdeitleán míleatach. Ar bhonn mheastacháin an Choimisiúin, réamh-mheastar go mbeidh an staid fhioscach forleathnaitheach, faoi 1,2 % de OTI, in 2024.
(13)Meastar go maoineofar caiteachas ar fiú 1,2 % de OTI é le tacaíocht neamh-inaisíoctha (‘deontais’) ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta in 2024, i gcomparáid le 0,7 % in 2023, de réir Réamhaisnéis Earraigh 2024 ón gCoimisiún. Le caiteachas a mhaoinítear le deontais ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, beifear in ann infheistíocht ardcháilíochta agus athchóirithe a dhéanamh lena gcuirfear leis an táirgiúlacht gan tionchar díreach a bheith aige ar chomhardú rialtais ghinearálta agus fiacha na Cróite. Meastar, le hiasachtaí ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta in 2024, go dtacófar le caiteachas ar fiú 0,3 % de OTI é, i gcomparáid le 0,1 % de OTI in 2023, de réir Réamhaisnéis Earraigh 2024 ón gCoimisiún.
(14)An 14 Iúil 2023 mhol an Chomhairle don Chróit beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe tríd an méadú ainmniúil ar an nglanchaiteachas príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta in 2024 a theorannú go méid nach mó ná 5,1 %. Agus a mbuiséid le haghaidh 2023 á gcur i bhfeidhm acu agus a nDréachtphleananna Buiséadacha le haghaidh 2024 á n‑ullmhú acu, iarradh ar na Ballstáit a chur san áireamh go molfadh an Coimisiún don Chomhairle tús a chur le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh bunaithe ar na sonraí olltoraidh le haghaidh 2023. De réir Réamhaisnéis Earraigh 2024 ón gCoimisiún, réamh-mheastar go dtiocfaidh méadú 14,4 % ar ghlanchaiteachas príomhúil na Cróite a mhaoinítear go náisiúnta in 2024, rud atá os cionn an uasráta fáis atá molta. An caiteachas breise sin thar an ráta uasta fáis a moladh sa ghlanchaiteachas príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta, comhfhreagraíonn sé do 3,6 % de OTI in 2024. Tá an baol ann nach bhfuil sé sin i gcomhréir leis an méid a mhol an Chomhairle.
(15)Thairis sin, mhol an Chomhairle don Chróit gníomhaíocht a dhéanamh chun na bearta tacaíochta fuinnimh éigeandála atá i bhfeidhm a fhoirceannadh, agus úsáid á baint as an gcoigilteas gaolmhar chun an t‑easnamh rialtais a laghdú, a luaithe is féidir in 2023 agus 2024. Shonraigh an Chomhairle thairis sin, dá mbeadh gá le bearta tacaíochta nua nó leantacha chun dul i ngleic le méaduithe a thiocfadh an athuair ar phraghsanna fuinnimh, gur cheart don Chróit a áirithiú go spriocdhírítear na bearta tacaíochta sin ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha a chosaint, go mbeidís inacmhainne go fioscach, agus go gcaomhnófaí leo dreasachtaí le haghaidh coigilteas fuinnimh. De réir Réamhaisnéis Earraigh 2024 ón gCoimisiún, meastar gurb é 1,9 % de OTI a bhí i nglanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta éigeandála fuinnimh in 2023, agus réamh-mheastar gurb é 0,6 % a bheidh ann in 2024, agus 0,0 % in 2025. Go sonrach, glactar leis go bhfanfaidh na bearta maidir le huasteorainneacha praghsanna leictreachais agus gáis i bhfeidhm go dtí deireadh mhí Mheán Fómhair 2024. Dá n‑úsáidfí an coigilteas gaolmhar chun an t‑easnamh rialtais a laghdú, mar a mhol an Chomhairle, thuigfí as na réamh-mheastacháin sin go mbeidh coigeartú fioscach 1,3 % de OTI ann in 2024, ach soláthraítear rannchuidiú forleathnaitheach ó ghlanchaiteachas príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta leis an staid fhioscach 2,2 % de OTI sa bhliain sin. Ní mheastar go ndéanfar na bearta tacaíochta éigeandála fuinnimh a fhoirceannadh a luaithe is féidir in 2023 agus in 2024. Tá an baol ann nach bhfuil sé sin i gcomhréir leis an méid a mhol an Chomhairle. Thairis sin, ní mheastar go n‑úsáidfear an coigilteas gaolmhar go hiomlán chun an t‑easnamh rialtais a laghdú. Tá an baol ann freisin nach mbeidh sé sin i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle. Meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2024 (0,4 % in 2023) costas buiséadach na mbeart tacaíochta fuinnimh atá spriocdhírithe ar theaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha a chosaint, agus as an méid sin caomhnaíonn < 0,1 % de OTI an comhartha praghais chun an t‑éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus chun an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú (0,3 % in 2023).
(16)Ina theannta sin, mhol an Chomhairle freisin don Chróit infheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n‑ionsúfar deontais ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus ó chistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t‑aistriú glas agus an t‑aistriú digiteach a chothú. De réir Réamhaisnéis Earraigh 2024 ón gCoimisiún, maidir le hinfheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta, réamh-mheastar go dtiocfaidh méadú uirthi go 4,5 % de OTI in 2024, ó 3,6 % de OTI in 2023. Tá sé sin i gcomhréir leis an méid a mhol an Chomhairle. Dá réir sin, maidir le caiteachas poiblí a mhaoinítear le hioncam ó chistí an Aontais, lena n‑áirítear deontais ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, meastar go dtiocfaidh laghdú air go 2,3 % de OTI in 2024 ó 3,4 % de OTI in 2023. Is é is cúis leis an laghdú sin deireadh chlárthréimhse 2014-2020 de chistí struchtúracha an Aontais, a raibh cistí ar fáil ina leith go dtí 2023.
(17)Ar bhonn bearta beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise agus ar an mbonn nach mbeidh aon athrú beartais ann, tuartar i Réamhaisnéis Earraigh 2024 ón gCoimisiún easnamh rialtais 2,6 % de OTI in 2025. Meastar go dtiocfaidh laghdú go 59,1 % ar an gcóimheas fiachais rialtais ghinearálta–OTI faoi dheireadh 2025.
(18)I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b) de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Meastar go gcuideoidh na nithe sin ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na dúshláin uile a sainaithníodh sna moltaí tírshonracha ábhartha, nó ar sciar suntasach de na dúshláin sin. Laistigh den tréimhse dhocht sin, tá sé ríthábhachtach dul ar aghaidh go pras le cur chun feidhme éifeachtach an phlean, lena n‑áirítear caibidil REPowerEU, a luaithe a ghlacfar í, chun borradh a chur faoi iomaíochas fadtéarmach na Cróite leis an aistriú glas agus an leis an aistriú digiteach, agus cothroime shóisialta a áirithiú an tráth céanna. Chun gealltanais an phlean a chomhlíonadh faoi mhí Lúnasa 2026, tá sé ríthábhachtach don Chróit leanúint d’athchóirithe a chur chun feidhme agus dlús a chur le hinfheistíochtaí trí aghaidh a thabhairt ar an mbaol go mbeidh moilleanna ann agus cumas láidir riaracháin á chinntiú an tráth céanna. D’fhéadfadh dúshláin ionsúcháin teacht chun cinn mar gheall ar chomhchruinniú ard infheistíochtaí gar do dheireadh thréimhse cur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta (RRP). Dá gcoinneofaí leibhéal comhordaithe atá sách láidir i measc na leibhéal éagsúla riaracháin, laghdófaí na rioscaí sin trí rialachas éifeachtach a áirithiú agus trí chur chun feidhme tráthúil tionscadal a éascú. Tá rannpháirtíocht chórasach na n‑údarás áitiúil agus réigiúnach, na gcomhpháirtithe sóisialta, na sochaí sibhialta agus na bpáirtithe leasmhara ábhartha eile ríthábhachtach i gcónaí i ndáil le húinéireacht leathan a áirithiú maidir le cur chun feidhme rathúil an phlean téarnaimh agus athléimneachta.
(19)Mar chuid den athbhreithniú meántéarma ar chistí an bheartais chomhtháthaithe, i gcomhréir le hAirteagal 18 de Rialachán (AE) 2021/1060, tá sé de cheanglas ar an gCróit gach clár a athbhreithniú faoi mhí an Mhárta 2025, agus na dúshláin a sainaithníodh i moltaí tírshonracha 2024, le cois nithe eile, á gcur san áireamh aici, mar aon lena plean náisiúnta fuinnimh agus aeráide. Is é an t‑athbhreithniú sin is bunús le leithdháileadh críochnaitheach an chistithe ón Aontas atá san áireamh i ngach clár. Cé go bhfuil dul chun cinn déanta ag an gCróit maidir leis an mbeartas comhtháthaithe agus Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme, tá dúshláin ann fós agus tá éagothromaíochtaí réigiúnacha suntasacha ann go fóill idir an réigiún príomhchathrach agus an chuid eile den tír i dtéarmaí táirgiúlacht oibre, na leibhéil infheistíochta agus fostaíochta. Tá sé ríthábhachtach dlús a chur le cur chun feidhme clár beartais comhtháthaithe, mar aon le hacmhainneacht riaracháin a neartú ar gach leibhéal den rialtas. Tá na tosaíochtaí a comhaontaíodh sna cláir fós ábhartha. Anuas ar na bearta maidir le hacmhainneacht riaracháin, tá sé tábhachtach infheistíochtaí sa T&F a chur chun feidhme go tapa lasmuigh den réigiún príomhchathrach. Is gá freisin an t‑aistriú chuig geilleagar aeráidneodrach a éascú trí na pleananna críochacha um aistriú cóir a chur chun feidhme, trí aghaidh a thabhairt ar an mbochtaineacht fuinnimh agus trí phobail fuinnimh a chruthú. Is tosaíocht fós é feabhas a chur ar bhailiú agus bainistíocht dramhaíola. Tá sé tábhachtach beartais ghníomhacha an mhargaidh saothair, uas-sciliú agus athsciliú a chur chun cinn d’fhonn cuntais foghlama aonair a thabhairt isteach, tacú leis an dí-institiúidiú agus infheistíocht a dhéanamh i seirbhísí sóisialta pobalbhunaithe leormhaithe agus inacmhainne. D’fhéadfadh an Chróit úsáid a bhaint freisin as tionscnamh an Ardáin um Theicneolaíochtaí Straitéiseacha don Eoraip chun tacú le claochlú a hiomaíochais trí infheistíochtaí a dhéanamh sna réimsí teicneolaíochtaí digiteacha agus nuálaíochta doimhne, teicneolaíochtaí atá glan agus tíosach ar acmhainní, agus bith-theicneolaíochtaí. agus táirgeadh leighis.
(20)Anuas ar na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus le cistí eile ón Aontas, tá roinnt dúshlán breise os comhair na Cróite a bhaineann le rochtain ar fhoinsí éagsúla maoinithe agus le cur chun cinn na margaí caipitil, mímheaitseáil scileanna sa mhargadh saothair, agus ilroinnt na n‑institiúidí poiblí a dhéanann gníomhaíochtaí taighde, forbartha agus nuálaíochta.
(21)Níl an maoiniú neamhbhaincéireachta forbartha go leormhaith sa Chróit go fóill. Tá caipitliú an stocmhargaidh agus leibhéal eisiúna ionstraimí fiachais agus cothromais go mór chun deiridh ar mheán an Aontais. Tá treochtaí deimhneacha teoranta á léiriú ag na gníomhaíochtaí sa chothromas príobháideach agus sna margaí caipitil fiontair. Tá an leibhéal íseal muiníne i bhfoinsí malartacha maoinithe agus an easpa tarraingteachta a bhaineann leo ina mbacainn bhreise ar choigilteas príobháideach a threorú chuig an margadh caipitil agus ar fhorbairt an stocmhargaidh. Trí acmhainneacht fiontar beag agus meánmhéide nuálach a mhéadú chun ullmhacht don mhargadh a bhaint amach agus infheisteoirí a mhealladh, is féidir timpeallacht infheistíochta níos iomaíche a chur chun cinn. Le bearta lena n‑éascaítear rannpháirtíocht dhíreach infheisteoirí miondíola i margaí bannaí agus cothromais agus lena dtugtar aghaidh ar bhacainní a bhaineann le cánachas d’infheisteoirí, neartófaí ról an mhaoinithe margaidh a thuilleadh.
(22)Tá treochtaí deimhneacha fós ann maidir le margadh saothair na Cróite, cé go bhfuil mímheaitseáil leanúnach scileanna ann. Géaraítear an ganntanais lucht saothair leis an mímheatseáil sin agus cuirtear teorann le méaduithe táirgiúlachta an tráth céanna. Tá na ganntanais lucht saothair an-suntasach sa tógáil sa turasóireacht agus i gcodanna áirithe den tionscal. In ainneoin feabhsuithe, tá an ráta fostaíochta fós íseal, go háirithe i gcás oibrithe ar bheagán oiliúna. Tá méadú ag teacht ar an líon daoine díomhaoine i measc na ndaoine atá idir 15 agus 29 mbliana d’aois nach bhfuil i mbun oideachais, fostaíochta ná oiliúna. Cuirtear bac ar rannpháirtíocht sa lucht saothair, go háirithe i gcás ban, toisc go bhfuil teorainn le hinfhaighteacht na saoráidí oideachais agus cúraim luath-óige agus le cúram fadtéarmach dí-institiúidithe leormhaith. Géaraítear an ganntanais lucht saothair leis sin agus cuirtear cosc ar lánúsáid an lucht saothair intíre nuair atá treochtaí déimeagrafacha neamhfhabhracha ann. Bíonn tionchar ag ganntanas múinteoirí san fhisic agus sa mhatamaitic ar bhunscileanna agus ar thorthaí an Chláir Idirnáisiúnta um Measúnú Daltaí (PISA), rud a chuireann bac ar shealbhú ardscileanna, ar fheabhas a chur ar ghnóthachtáil san oideachas treasach (atá ar cheann de na leibhéil is ísle san Aontas), ar an méadú ar an líon daltaí i réimsí na heolaíochta, na teicneolaíochta, na hinnealtóireachta agus na matamaitice (STEM), agus ar chumas nuálaíochta an gheilleagair. Tá an rannpháirtíocht i gcláir oideachais do dhaoine fásta an-teoranta. Mar thoradh air sin, measann gnólachtaí go bhfuil infhaighteacht foirne oilte ar cheann de na príomhbhacainní ar infheistíocht. Tá infheistíochtaí agus athchóirithe san oideachas agus san oiliúint á gcur chun feidhme ag an gCróit, lena n‑áirítear faoin bplean téarnaimh agus athléimneachta agus faoin mbeartas comhtháthaithe, chun feabhas a chur ar an soláthar oibrithe oilte agus chun na cláir a ailíniú le riachtanais an mhargaidh saothair. Mar sin féin, is gá agus is féidir na hiarrachtaí sin a threisiú trí na bearta atá ann cheana a choigeartú agus trí chuntais foghlama aonair a thabhairt isteach chun an fhoghlaim aosach a dhéanamh níos tarraingtí agus níos inrochtana, lena n‑áirítear don daonra in aois oibre atá neamhghníomhach agus d’oibrithe eachtracha. Tá gá le hiarrachtaí breise freisin chun na scileanna a fhorbairt is gá chun dlús a chur leis an aistriú chuig geilleagar ciorclach, laistigh den chóras oideachais agus laistigh den mhargadh saothair araon.
(23)Tá treochtaí deimhneacha fós le feiceáil i bhfeidhmíocht taighde agus nuálaíochta na Cróite. Mar sin féin, cuirtear bac ar thuilleadh dul chun cinn go pointe áirithe mar gheall ar chreat taighde, forbartha agus nuálaíochta poiblí atá an-ilroinnte ar fud institiúidí agus dámha taighde poiblí laistigh d’ollscoileanna. Go háirithe, le líon mór agus ilroinnt na n‑institiúidí sin cuirtear bac ar an éifeachtúlacht agus laghdaítear an deis le haghaidh comhair agus an aistriú eolais, lena n‑áirítear idir gnólachtaí agus an saol acadúil. Tá athchóirithe á gcur chun feidhme ag an gCróit faoin bplean téarnaimh agus athléimneachta chun líon na n‑institiúidí taighde poiblí a laghdú. Mar sin féin, rachadh méadú ar raon feidhme, uaillmhian agus luas chur chun feidhme na n‑iarrachtaí sin chun tairbhe. Ina theannta sin, tá sciar an chaiteachais gnó le haghaidh T&F agus glacadh scéimeanna nuálaíochta ag gnólachtaí fós i bhfad faoi bhun mheán an Aontais, rud a fhágann go bhfuil laghdú foriomlán ar fheidhmíocht.
(24)I bhfianaise na n‑idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidithe choitinn le feidhmiú an Aontais Eacnamaíoch agus Airgeadais, in 2024, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, lena n‑áirítear trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta, chun an moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro a chur chun feidhme. I gcás na Cróite, cuidíonn moltaí (1), (2) agus (3) le cur chun feidhme an chéad mholta, an dara moladh, an tríú moladh agus an cheathrú moladh maidir leis an limistéar euro.
AG MOLADH LEIS SEO go ngníomhódh an Chróit in 2024 agus 2025 chun an méid seo a leanas a dhéanamh: