—

ag féachaint do rúin uaithi roimhe seo maidir leis an mBealarúis,

—

ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle an 12 Deireadh Fómhair 2020 agus an 21 agus an 22 Deireadh Fómhair 2021 maidir leis an mBealarúis,

—

ag féachaint don Dearbhú Comhpháirteach ó Chruinniú Mullaigh Chomhpháirtíocht an Oirthir an 15 Nollaig 2021, sa Bhruiséil,

—

ag féachaint do ráiteas Airí Gnóthaí Eachtracha G7 an 4 Samhain 2022 maidir leis an mBealarúis,

—

ag féachaint don ráiteas ón Ardionadaí Josep Borrell an 3 Márta 2023 maidir le pianbhreith Ales Bialiatski agus Cosantóirí eile um Chearta an Duine, agus don ráiteas ón Ardionadaí Josep Borrell an 17 Eanáir 2023 maidir leis na trialacha i gcoinne ceannairí an fhreasúra agus iriseoirí sa Bhealarúis,

—

ag féachaint do na tuarascálacha an 4 Bealtaine 2022 agus an 20 Iúil 2022 ó Anaïs Marin, Rapóirtéir Speisialta na Náisiún Aontaithe ar Staid Chearta an Duine sa Bhealarúis, a díríodh chuig Comhairle na NA um Chearta an Duine, don nglao ó shaineolaithe na NA an 10 Deireadh Fómhair 2022 ar bhuaiteoir Duais Síochana Nobel Ales Bialiatski agus cosantóirí cearta eile atá in bpríosún sa Bhealarúis a scaoileadh láithreach agus don tuairim ó Ravina Shamdasani, urlabhraí na NA ar Chearta an Duinec, an 3 Márta 2023 maidir leis an bpianbhreith a cuireadh ar chosantóirí chearta an duine sa Bhealarúis,

—

ag féachaint do dhearbhú neamhspleáchais na Bealarúise ón Aontas Sóivéadach an 25 Lúnasa 1991,

—

ag féachaint do Dhearbhú Cheannasacht Stáit Phoblacht Shóivéadach Shóisialach na Bealarúise an 27 Iúil 1990,

—

ag féachaint do Chomhaontuithe Belavezha a dhaingnigh Ardchomhairle na Bealarúise an 10 Nollaig 1991, a d’fhógair go raibh deireadh leis an Aontas Sóivéadach,

—

ag féachaint do Bhunreacht Phoblacht na Bealarúise, a glacadh an 15 Márta 1994,

—

ag féachaint do Dhearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine, do Chairt na Náisiún Aontaithe, don Chúnant Idirnáisiúnta ar Chearta Sibhialta agus Polaitiúla, don Choinbhinsiún in aghaidh Céastóireachta agus in aghaidh Íde nó Pionóis eile atá Cruálach, Mídhaonna nó Táireach, agus do gach coinbhinsiún eile maidir le cearta an duine a bhfuil an Bhealarúis ina páirtí iontu,

—

ag féachaint do Dhearbhú Vín agus do Chlár Gníomhaíochta Vín an 25 Meitheamh 1993,

—

ag féachaint don Chonradh maidir le Neamhleathadh Arm Núicléach,

—

ag féachaint do Mheabhrán Bhúdaipeist maidir le Dearbhuithe Slándála,

—

ag féachaint do Tuarascáil Dhomhanda Faire Chearta an Duine 2022 maidir leis an mBealarúis,

—

ag féachaint do Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe in aghaidh Coireachta Eagraithe Trasnáisiúnta,

—

ag féachaint don dara tuarascáil mheastóireachta ó Ghrúpa Saineolaithe Chomhairle na hEorpa um Ghníomhaíocht i gcoinne na Gáinneála ar Dhaoine, a glacadh an 28 Meitheamh 2022, maidir le cur chun feidhme Choinbhinsiún Chomhairle na hEorpa maidir le Gníomhaíocht in aghaidh Gáinneáil ar Dhaoine ag an mBealarúis,

—

ag féachaint do na tuarascálacha ó Ard-Choimisinéir na Náisiún Aontaithe um Chearta an Duine an 4 Márta 2022 agus an 3 Feabhra 2023 maidir le staid chearta an duine sa Bhealarúis sa tréimhse roimh thoghchán uachtaránachta 2020 agus ina dhiaidh sin,

—

ag féachaint don tuarascáil ó Shásra Moscó na hEagraíochta um Shlándáil agus Comhar san Eoraip (ESCE) an 11 Bealtaine 2023 maidir leis an mbagairt thromchúiseach ar ghné dhaonna ESCE sa Bhealarúis ón 5 Samhain 2020,

—

ag féachaint don tuarascáil ón Eagraíocht Eitlíochta Sibhialta Idirnáisiúnta maidir le himscrúdú aimsithe fíoras ó mhí Iúil 2022 dar teideal ‘Eachtra a bhain le heitilt Ryanair FR4978 in aerspás na Bealarúise an 23 Bealtaine 2021 ’,

—

ag féachaint do Rún 2495 (2023) ó Thionól Parlaiminteach Chomhairle na hEorpa an 27 Aibreán 2023 dar teideal ‘ Deportations and forcible transfers of Ukrainian children and other civilians to the Russian Federation or to temporarily occupied Ukrainian territories: create conditions for their safe return, stop these crimes and punish the perpetrators’, [Leanaí Úcránacha agus sibhialtaigh eile a díbríodh nó a aistríodh le forneart chuig Cónaidhm na Rúise nó chuig críocha na hÚcráine atá áitithe go sealadach: dálaí a chruthú lena bhfilleadh go sábháilte, stop a chur leis na coireanna sin agus pionós a ghearradh ar dhéantóirí na coire],

—

ag féachaint do Chinneadh GB.347/INS/14(Rev.1) ón Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair (EIS) an 20 Márta 2023 agus dá rún an 12 Meitheamh 2023 maidir leis na bearta a mhol an Comhlacht Rialaithe faoi Airteagal 33 de Bhunreacht EIS i ndáil leis an mBealarúis,

—

ag féachaint do Riail 54 dá Rialacha Nós Imeachta,

—

ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Ghnóthaí Eachtracha (A9-0258/2023),

A.

de bhrí, trí bliana tar éis thoghcháin uachtaránachta chalaoiseacha an 9 Lúnasa 2020, go bhfuil réimeas neamhdhlisteanach Aliaksandr Lukashenka ag géarú a chur faoi chois córasach i gcoinne mhuintir na Bealarúise, a chlúdaíonn gach cuid den tsochaí, lena n-áirítear daoine aonair leochaileacha agus imeallaithe; de bhrí gur ghearr na cúirteanna pionóis éagsúla ar níos mó ná 3 000 duine ar chúisimh pholaitiúla agus go bhfuil níos mó ná 1 500 duine fós i bpríosún ar fhorais pholaitiúla, agus go ndéantar céasadh ar na mílte duine eile ionas nach n-admhaíonn siad go bhfuil stádas den sórt sin acu agus go bhfuil cónaí orthu faoi bhrú leanúnach an imeaglaithe, na mbagairtí agus na gabhála féideartha agus na gcúiseamh bréagach; de bhrí go bhfuil na céadta ciontú polaitiúil déanta ag réimeas Lukashenka ar chúisimh choiriúla, lena n-áirítear a gceadúnais a bhaint ó beagnach 100 dlíodóir ón mBealarúis, na céadta eagraíochtaí meán a dhúnadh agus níos mó ná 1 000 eagraíocht neamhrialtasach (ENRanna) a dhíchlárú; de bhrí gur cuireadh iallach ar go leor fiontraithe meán agus iriseoirí teitheadh ón mBealarúis agus a ngníomhaíochtaí a athsheoladh ar deoraíocht, go príomha sa Liotuáin agus sa Pholainn; de bhrí go bhfuil os cionn 30 iriseoir agus oibrí sna meáin fós i bpríosún ar chúisimh choiriúla bhréagacha; de bhrí go bhfuil ceithre mhórcheardchumann neamhspleách agus Comhdháil na gCeardchumann Daonlathach sa Bhealarúis dúnta agus go bhfuil 14 dhuine ar a laghad dá gceannairí agus dá gcomhaltaí curtha i bpríosún; de bhrí go ndéantar idirdhealú mór ar phríosúnaigh pholaitiúla a scaoileadh saor, agus go gcuireann an réimeas toirmeasc ar shaorghluaiseacht agus cosc orthu rochtain a fháil ar an margadh saothair, ar a gcuntais bhainc agus ar shócmhainní airgeadais eile; de bhrí gur bhásaigh príosúnaigh pholaitiúla, lena n-áirítear Vitold Ashurak, Dzmitry Dudoits, Aliaksandr Vikhor, Mikalai Klimovicz, Dzmitry Sarokin agus Ales Pushkin mar thoradh ar ghníomhaíochtaí an réimis agus diúltú cúram leighis a chur orthu agus cúnamh dlíthiúil a thabhairt dóibh; de bhrí gur theith thart ar 300 000 Bealarúiseach as an tír le blianta beaga anuas ar eagla go mbeadh a leithéid de chinniúint acu féin;

B.

de bhrí go ndearnadh, i dtuarascálacha Ard-Choimisinéir na NA um Chearta an Duine ar an staid sa Bhealarúis, an chos ar bolg a rinne réimeas Lukashenka a chur i gcomparáid le coireanna in aghaidh an chine dhaonna;

C.

de bhrí gur gabhadh Siarhei Tsikhanouski agus Viktar Babaryka i mí na Bealtaine agus i mí an Mheithimh 2023 faoi seach ar chúiseanna a raibh údar polaitiúil leo nuair a thugadar iarraidh ar uachtaránacht na Bealarúise; de bhrí gur chinn Palina Sharenda-Panasiuk, príosúnach polaitiúil agus gníomhaí ó fheachtas sibhialta na Bealarúise Eorpaí, a saoránacht Bhealarúiseach a thréigean mar agóid i gcoinne na gcoinníollacha príosúnachta dochraideacha agus tar éis di iarratas foirmiúil a líonadh isteach, go ndearnadh í a tionlacan chun dul faoi scrúdú síciatrach agus ní fios cá ndeachaigh sí riamh ó shin;

D.

de bhrí go bhfuil 1 300 leanbh faoi mhíchumas ar a laghad sa Bhealarúis á gcoinneáil in institiúidí a bhfuil fadhbanna acu le diagnóisiú cuí, oideachas nó athimeascadh sóisialta agus nach bhfuil cuntasacht ná trédhearcacht phoiblí acu;

E.

de bhrí nár aithin an comhphobal idirnáisiúnta, lena n-áirítear AE agus a Bhallstáit, torthaí na dtoghchán uachtaránachta calaoiseach agus nach n-aithníonn siad Aliaksandr Lukashenka mar uachtarán na Bealarúise; de bhrí gur theip ar údaráis na Bealarúise imscrúduithe éifeachtacha a dhéanamh ar líomhaintí forleathana céastóireachta agus drochíde eile a thug oifigigh forfheidhmithe dlí d’agóideoirí síochánta i mí Lúnasa 2020 tar éis an vóta uachtaránachta chalaoisigh;

F.

de bhrí go bhfuil deireadh á chur leis an méid deireanach den iolrachas polaitiúil sa tír leis an réimeas, lena n-áirítear trí athchlárú na bpáirtithe polaitiúla, mar a thugtar air, ar dócha go gcuirfear deireadh leis na páirtithe go léir ach iad siúd a thacaíonn leis an réimeas; de bhrí go gcruthaítear le bunreacht nua mhí Feabhra 2022 institiúidí nua neamhdhaonlathacha nach bhfónann ach don chuspóir greim an réimis ar chumhacht a dhaingniú agus a fhágann nach bhfuil fiú cosúlacht an ghutha dheiridh ag an bParlaimint ar an bpróiseas polaitiúil;

G.

de bhrí gur tháinig leasuithe ar chód coiriúil na Bealarúise i bhfeidhm i mí Eanáir 2022, lenar tugadh isteach arís dliteanas coiriúil as rannpháirtíocht i ngníomhaíochtaí eagraíochtaí neamhchláraithe; de bhrí nach bhfuil aon eagraíochtaí um chearta an duine ag feidhmiú go dleathach sa tír faoi láthair; de bhrí gur tháinig tuilleadh leasuithe ar an gcód coiriúil i bhfeidhm i mí na Bealtaine 2022, trínar leathnaigh na húdaráis cur i bhfeidhm phionós an bháis mar gheall ar iarracht gníomhartha sceimhlitheoireachta a dhéanamh, cúiseamh a úsáideadh roimhe sin i dtrialacha gníomhaithe polaitiúla; de bhrí gur shínigh Lukashenka, i mí Iúil 2022, reachtaíocht dlí lena gceadaítear imscrúduithe agus trialacha in absentia faoi 48 airteagal den chód coiriúil; de bhrí, i mí Eanáir 2023, go ndearna réimeas Lukashenka dlí a achtú lena mbainfear an tsaoránacht ó na daoine ar deoraíocht a bhfuil coireanna a bhaineann leis an antoisceachas mar a thugtar orthu curtha ina leith acu — liosta ina n-áirítear anois níos mó ná 2 000 duine;

H.

de bhrí go bhfuil réimeas Lukashenka ag baint an bhoinn de cheannasacht na Bealarúise go contúirteach trí stát satailíte de chuid na Rúise a dhéanamh de agus trína ligean don Rúis an Bhealarúis a ionsú ina stát Aontais mar a thugtar air, rud a fhágann go bhfuil baol na forghabhála dírí thar a bheith ard, i gcoinne thoil shoiléir thromlach na Bealarúise; de bhrí gur mhol Lukashenka comhaontú maidir le aontas stát idir an Bhealarúis, an Rúis agus an Chasacstáin chun airm núicléacha a roinnt;

I.

de bhrí go bhfuil léiriú ar fhéiniúlacht náisiúnta na Bealarúise á scriosadh tuilleadh ag réimeas Lukashenka, lena n-áirítear teanga agus cultúr na tíre; de bhrí go bhfuil beartas ionsaitheach maidir le rúisiú á shaothrú aige trí choinneáil threallach agus go háirithe caitheamh brúidiúil le pearsana cultúrtha, lena n-áirítear scríbhneoirí, ealaíontóirí agus ceoltóirí, agus daoine a labhraíonn an Bhealarúisis go poiblí, chomh maith le cosc a chur ar shiombailí náisiúnta agus stairiúla na Bealarúise, amhail an bhratach bán-dearg-bán agus armas Pahonia, agus tithe foilsitheoireachta, scoileanna príobháideacha agus cúrsaí teanga Bealarúisis a dhúnadh;

J.

de bhrí go leanann réimeas Lukashenka de mhionlaigh eitneacha, reiligiúnacha agus gnéis a imeallú, go háirithe pobail eitneacha na Liotuáine agus na Polainne, trí ghéarleanúint a dhéanamh ar a gceannairí, amhail Andrzej Poczobut, institiúidí oideachais na Liotuáine agus na Polainne a dhúnadh, deireadh a chur leis an oideachas ina dteangacha eitneacha agus reiligí cuimhneacháin na Polainne a scriosadh; de bhrí go leanann sé de phobail reiligiúnacha agus de dhaoine aonair a chur faoi chois, de shárú ar an gceart chun saoirse reiligiúin agus creidimh; de bhrí go ndearnadh cineálacha éagsúla géarleanúna ar líon mór sagairt agus pastóirí Caitliceacha Rómhánacha, Protastúnach, Cheartchreidmheacha agus Gréagacha, ó fhíneálacha go príosúnacht fhada; de bhrí go bhfónann Eaglais Cheartchreidmheach na Bealarúise in go leor cásanna do leasanna an réimis, lena n-áirítear tacú le cogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine; de bhrí gur cuireadh ar scor Ardeaspag Hrodna, Artemy Kishchanka, nach maireann, arbh é an t-aon ordlathas é ar eaglais Cheartchreidmheach na Bealarúise faoi smacht Mhoscó — an t-eacsarcach Bealarúiseach — a rinne an foréigean a d’úsáid réimeas Lukashenka i gcoinne agóideoirí síochánta in 2020 a cháineadh, agus go ndearnadh ciapadh air lena linn a raibh tionchar aige ar a shláinte agus a rinne a bhás a ghéarú;

K.

de bhrí go mbíonn ar dhaoine LADTI sa Bhealarúis aghaidh a thabhairt ar idirdhealú agus foréigean sistéamach breise; de bhrí go bhféadfadh an Bhealarúis reachtaíocht ‘bolscaireacht’ LADTI a thabhairt isteach atá cosúil leis an reachtaíocht sa Rúis; de bhrí go bhfuil Bealarúisigh atá ag maireachtáil, ag obair nó ag lorg tearmainn sa Rúis i measc na ndaoine is leochailí ó thaobh brú faoi chois trasnáisiúnta ag údaráis na Bealarúise;

L.

de bhrí gur minic a théann údaráis na Bealarúise i muinín faireachais, cinsireachta ar líne agus bréagaisnéise, agus go n-úsáidtear teicneolaíochtaí chun an daonra a rialú; de bhrí gurb ionann cleachtas diansmachtúil den sórt sin agus céim eile i dtreo an údarásaíochais dhigitigh agus i dtreo chearta digiteacha daoine sa Bhealarúis a chur faoi chois, rud a fhágann go bhfuil imeaglú saoránach ag dul i méid agus go bhfuil laghdú á dhéanamh ar an spás sibhialta;

M.

de bhrí, i mí Dheireadh Fómhair 2022, gur tharraing an Bhealarúis siar ón gCéad Phrótacal Roghnach a ghabhann leis an gCúnant Idirnáisiúnta ar Chearta Sibhialta agus Polaitiúla amhail ón 8 Feabhra 2023, rud a chuir bac ar shainordú Choiste na Náisiún Aontaithe um Chearta an Duine gearáin maidir le cearta an duine a fháil agus a athbhreithniú ó dhaoine aonair sa Bhealarúis; de bhrí gur fhág sé sin nach raibh cosaint idirnáisiúnta ag na Bealarúisigh, agus nach raibh Comhairle na Náisiún Aontaithe um Chearta an Duine ná an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine in ann gearáin ó Bhealarúisigh a bhreithniú;

N.

de bhrí go bhfuil réimeas neamhdhlisteanach Lukashenka ag tacú go gníomhach le cogadh ionsaithe agus coireanna cogaidh in aghaidh na hÚcráine nach bhfuil údar leis agus go bhfuil sé go hiomlán comhpháirteach sa chogadh sin; de bhrí go bhfuil an réimeas ag cumasú agus ag tacú go díreach le hionsaí míleata na Rúise i gcoinne na hÚcráine agus leis an úsáid a bhaineann an Rúis as modhanna sceimhlitheoireachta, mar a léiríodh le hathródú eitilt Ryanair FR4978 i mí na Bealtaine 2021 agus leis an bhfógra ina gcuirtear fáilte roimh eagraíocht sceimhlitheoireachta státurraithe na Rúise, Grúpa Wagner; de bhrí go bhfuil formhór na Bealarúise i gcoinne rannpháirtíocht a dtíre sa chogadh sin agus gur léirigh siad é trí agóidí síochánta a eagrú a raibh mar thoradh orthu gabhálacha, ionchúiseamh agus mí-iompar póilíneachta, trí sabaitéireacht a dhéanamh ar iompar trealaimh mhíleata de chuid na Rúise agus trí dul isteach i reisimintí na Bealarúise atá ag troid in éineacht le fórsaí armtha na hÚcráine nó a thacaíonn leo; de bhrí, mar an t-aon tír san Eoraip agus san Áise Láir chun pionós an bháis a fhorfheidhmiú, go bhfuil aon fhrithbheartaíocht i gcoinne rannpháirtíocht na Bealarúise i gcogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine á dhíspreagadh trí phionós an bháis a úsáid; de bhrí go bhfuil comhpháirteachas réimeas Lukashenka i gcogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine cáinte go géar ag AE agus ECAT agus gur cúis é le cur chuige coiteann idir na heagraíochtaí atá bunaithe ar mheasúnuithe comhchosúla nó fiú measúnuithe comhpháirteacha, agus gur gá comhar AE-ECAT a neartú dá réir sin;

O.

de bhrí gur cháin Tionól Parlaiminteach Chomhairle na hEorpa d’aon toil, an 27 Aibreán 2023, díbirt, athoideachas agus rúisiú leanaí Úcránacha, ar cuireadh cuid acu chuig campa Dubrava, atá faoi úinéireacht Bealruskali; de bhrí go bhféadfadh cinedhíothú a bheith sna coireanna sin ina bhfuil réimeas Lukashenka comhpháirteach;

P.

de bhrí go bhfuil réimeas Lukashenka ina bhagairt dhíreach ar shlándáil AE agus ar shlándáil a shaoránach; de bhrí go bhfuil fianaise de seo ann ón gcaoi gur glacadh le hairm núicléacha oirbheartaíochta na Rúise a imscaradh ar a chríoch, gur dhiúltaigh sé ceanglais sábháilteachta núicléiche a chur chun feidhme ag Gléasra Cumhachta Núicléiche na Bealarúise (NPP) in Astravyets, gur eagraigh sé fuadach na heitilte sibhialta, Ryanair FR4978, ionstraimiú leanúnach na himirce agus na gáinneála ar dhaoine, a reitric ionsaitheach cogaidh ó mhí Lúnasa 2020 i leith agus láithreacht mhíleata mhéadaithe na Rúise sa Bhealarúis a chur chun cinn trí inlíochtaí comhpháirteacha buana;

Q.

de bhrí go leanann réimeas Lukashenka ar aghaidh ag cur brú ar imircigh ó thíortha neamh-AE thar a theorainneacha leis an Laitvia, leis an Liotuáin agus leis an bPolainn; de bhrí go mbíonn ar imircigh sa Bhealarúis dul i ngleic le céastóireacht agus drochíde eile ag gardaí teorann agus oifigigh eile, bacainní ar thearmann a éileamh, agus refoulement;

R.

de bhrí go bhfuil struchtúr seanbhunaithe ag fórsaí daonlathacha na Bealarúise faoi stiúir Sviatlana Tsikhanouskaya atá ag tacú go leanúnach le haitheantas idirnáisiúnta, lena n-áirítear an Chomh-aireacht Idirthréimhseach Aontaithe, an Chomhairle Comhordúcháin athnuaite agus Misean na Bealarúise Daonlathach sa Bhruiséil a bhunú le déanaí; de bhrí go bhfuil ról ríthábhachtach ag an gComh-aireacht Idirthréimhseach Aontaithe, ag comhaltaí diaspóra pháirtithe éagsúla an fhreasúra dhaonlathaigh agus ag daoine eile de chuid na Bealarúise maidir le leanúint de thacaíocht ghníomhach a chur ar fáil do phríosúnaigh pholaitiúla, dá dteaghlaigh agus dá ngníomhaithe atá fós sa Bhealarúis;

S.

de bhrí gur dhearbhaigh Sviatlana Tsikhanouskaya agus ceannairí páirtithe polaitiúla daonlathacha go poiblí mianta Eorpacha na Bealarúise;

T.

de bhrí, mar fhreagairt ar an gcos ar bolg leanúnach, go bhfuil roinnt beart sriantach glactha ag AE agus a Bhallstáit i gcoinne réimeas Lukashenka, lena n-áirítear smachtbhannaí i gcoinne 195 duine aonair agus 34 eintiteas atá ciontach as rannpháirtíocht dhíreach i sáruithe ar chearta an duine agus as cabhrú leis an réimeas; de bhrí go bhfuil os cionn EUR 100 milliún leithdháilte ag AE agus a Bhallstáit chun tacú le muintir na Bealarúise agus lena mianta daonlathacha;

U.

de bhrí go bhfuil réimeas Lukashenka ag cur srian le héifeacht smachtbhannaí an Iarthair ar an mBealarúis trí chúnamh arna sholáthar ag an Rúis a úsáid, amhail úsáid bhonneagar iompair agus calafoirt na Rúise chun earraí Bealarúiseacha a onnmhairiú, rochtain fhabhrach ar mhargadh na Rúise agus íocaíochtaí fiachais leis an Rúis a chur siar, chomh maith le dul timpeall ar na smachtbhannaí;

V.

de bhrí, mar thoradh ar smachtbhannaí an Iarthair, gur tháinig laghdú 4,7 % ar OTI na Bealarúise in 2022, laghdú nach raibh ach leath chomh mór agus a rabhthas ag súil leis; de bhrí gur tháinig laghdú níos mó ná a leath ar allmhairí AE ón mBealarúis in 2022 i gcomparáid leis na blianta roimhe sin, ó EUR 6,54 billiún in 2021 go EUR 3,19 billiún; de bhrí gur tháinig méadú os cionn 40 % ar onnmhairí na Bealarúise chuig an Rúis ó USD 16,3 billiún in 2021 go USD 23 bhilliún in 2022; de bhrí gur tháinig méadú faoi dhó nach mór ar onnmhairí na Bealarúise chuig an tSín in 2022;

W.

de bhrí go bhfuil samhail eacnamaíoch ré na Sóivéide, atá pleanáilte go lárnach, á hathbhunú ag réimeas Lukashenka, go háirithe trí phraghsanna miondíola a rialáil, táirgeadh tionsclaíoch cuideachtaí faoi úinéireacht stáit a choinneáil ar leibhéal ard fiú mura bhfuil éileamh agus cniogbheartaíocht ar ghnólachtaí príobháideacha, lena n-áirítear cosc a chur ar infheisteoirí eachtracha a ngeallta a dhíol i gcuideachtaí sa Bhealarúis agus rialacháin a fhorchur lena gceadaítear maoin phríobháideach a choigistiú; de bhrí gur theip ar an mBealarúis cloí le príomhthorthaí Choimisiún Fiosrúcháin EIS 2004 agus go bhfuil géarleanúint á déanamh fós ag réimeas Lukashenka ar cheardchumannaithe;

X.

de bhrí, mar thoradh ar thacaíocht AE, go bhfuil scoláireachtaí á bhfáil faoi láthair ag na céadta Bealarúiseach agus go bhfuil go leor eile ag glacadh páirt in oiliúint ar líne chun a scileanna gairmiúla a neartú agus go mbeidh siad rannpháirteach i malartuithe gairmiúla;