TOTO
Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
Używam zwrotu
Wyrok z dnia
Artykułu 24 konwencji brukselskiej z 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych (
Wyrok z dnia
Do celów rozdziału III […]
Na wniosek każdej zainteresowanej strony odmawia się uznania orzeczenia, jeżeli: […]
Zgodnie z pkt 2 uwag rządu polskiego klauzula ta miała następujące brzmienie:
Zgodnie z postanowieniem odsyłającym ustanowiono tę gwarancję w celu
Zgodnie z postanowieniem odsyłającym ustanowiono tę gwarancję w celu
Postanowienie odsyłające, pkt 2.
Postanowienie odsyłające, pkt 4.
Zgodnie z postanowieniem odsyłającym, pkt 4, sąd polski
Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
Nakaz zapłaty został wydany na jego rzecz przeciwko spółce ubezpieczeniowej Euroins AD na kwotę
Po pierwsze, przyznaje ono jurysdykcję międzynarodową sądom, które zgodnie z sekcjami 1–6 rozdziału II mają również jurysdykcję w zakresie rozstrzygnięcia sporu co do istoty Ich jurysdykcja w zakresie zarządzenia środków tymczasowych lub środków zabezpieczających nie jest określona w sposób wyraźny, lecz wynika w sposób naturalny z ich znajomości sprawy. W sposób dorozumiany jest ona wskazana w motywie 33 rozporządzenia nr 1215/2012; zob. także wyrok z dnia Wyrok z dnia Po drugie, art. 35 tego rozporządzenia stanowi, że środki tymczasowe i środki zabezpieczające dotyczące sporu mogą być zastosowane przez sądy, które nie mają jurysdykcji do orzekania co do istoty sporu.
Wymogi te zostały określone poprzez wykładnię odpowiednich postanowień konwencji brukselskiej i przepisów rozporządzenia nr 44/2001.
Środki tymczasowe lub zabezpieczające muszą mieć Wyroki: z dnia Nie mogą być stosowane środki, które ze względu na swoje skutki zastępują de facto postępowanie co do istoty, to znaczy które mają na celu ominięcie na etapie postępowania dowodowego zasad jurysdykcji Wyroki: Van Uden (pkt 43 i nast.); z dnia Musi istnieć rzeczywisty łącznik między sądem nieposiadającym jurysdykcji do orzekania co do istoty sprawy a wnioskowanym środkiem. Uwzględnienie tego wniosku Wyrok Van Uden (pkt 38).
Wyrok St. Paul Dairy (pkt 11). Artykuł 35 stanowi z pewnością anomalię w systemie: świadczy o tym również jego umiejscowienie w odrębnej sekcji, z dala od zasad jurysdykcji we właściwym tego słowa znaczeniu, choć także w ramach rozdziału II rozporządzenia nr 1215/2012.
Obawa ta została wyrażona przez podmioty, które wzięły udział w rozprawie i które nie zgadzały się co do rzeczywistego zakresu ryzyka. Komisja zasugerowała w szczególności, że sam art. 35 zawiera elementy samoograniczenia. Jest to trafna uwaga: prawodawca i Trybunał w swojej wykładni stopniowo zawężali zakres tego przepisu. Nie mogę jednak się zgodzić z niektórymi argumentami Komisji, w szczególności z koncepcją, że środki, które można zastosować na podstawie art. 35, muszą być pilne. Po pierwsze, w większości przypadków wnosi się o zastosowanie środków tymczasowych i środków zabezpieczających w tym charakterze, co de facto czyni rzekome ograniczenie bezskutecznym. Po drugie, nie jest jeszcze pewne, czy pilny charakter stanowi przesłankę samego stosowania art. 35, czy też nie; jeśli tak, to jego rozumienie powinno być autonomiczne.
Na rozprawie odniesiono się w szczególności do niebezpieczeństwa
Motyw 33 i art. 2 lit. a) akapit drugi rozporządzenia nr 1215/2012. Ograniczenie to było już wyczuwalne w poprzednim systemie, który wymagał rzeczywistego łącznika między przedmiotem wnioskowanych środków a jurysdykcją państwa sądu rozpatrującego sprawę.
Może chodzić zarówno o sąd obecnie rozpoznający sprawę co do istoty, jak i sąd, który będzie ją rozpatrywał co do istoty w przyszłości, jeżeli środek jest zarządzany przed wszczęciem postępowania głównego.
Wyroki: z dnia
Niedogodności te istnieją nawet w uproszczonym systemie automatycznego uznawania i wykonywania orzeczeń bez exequatur rozporządzenia nr 1215/2012: osoba zainteresowana będzie musiała uzyskać w państwie pochodzenia dokumenty, które będą wymagane w państwie wezwanym; nie można a priori wykluczyć, że strona, przeciwko której wnosi się o uznanie lub wykonanie, będzie wnosić o odmowę uznania lub wykonania w drodze odpowiedniej procedury; nie można też wykluczyć, że środek zarządzony w jednym państwie członkowskim będzie wymagać dostosowania w celu wykonania go w innym państwie członkowskim.
Ich swobodny przepływ będzie możliwy tylko wtedy, gdy pozwany został wezwany do stawiennictwa lub w przeciwnym razie doręczono mu orzeczenie zawierające środek przed jego wykonaniem.
Zgodnie z motywem 33 ograniczenie działa do celów
Zgodnie z motywem 33 środki te mogłyby natomiast pozostawać w swobodnym przepływie, jeżeli zezwala na to prawo krajowe.
Nie pomijam faktu, że istnieją wątpliwości co do
Zasada pierwszeństwa w czasie ulega wyjątkowo odwróceniu w przypadku wyboru jurysdykcji wyłącznej: zob. art. 31 ust. 2 i 3. W niniejszej sprawie pierwszy wniosek o zastosowanie środków zabezpieczających został złożony do polskiego sądu, który został wybrany przez strony umowy jako mający jurysdykcję do rozstrzygnięcia sporów między nimi.
Nie wszystkich przekonuje ten argument. W Report on the Application of Regulation Brussels I in the Member States (Study JLS/C4/2005/3), przygotowanym na wniosek Komisji, zaproponowano, aby w każdym razie przyznać pierwszeństwo sądowi mającemu jurysdykcję do rozpoznania sprawy co do istoty ze względu na jego lepszą znajomość sprawy: zob. pkt 777. W tym kierunku zmierza art. 15 rozporządzenia Rady (UE) 2019/1111 z dnia
Taka propozycja została wyrażona w piśmiennictwie: zob. F. Eichel, Art. 35 Brüssel Ia-VO, w:
Wyrok St. Paul Dairy (pkt 20).
Przypominam ponadto, że argument zbyt długiego czasu trwania postępowań, jako podstawa do odstąpienia od stosowania (obowiązującego wówczas) art. 21 konwencji brukselskiej, został odrzucony przez Trybunał w wyroku z dnia
Zobacz Report on the Application of Regulation Brussels I in the Member States (Study JLS/C4/2005/3), przytoczony w przypisie 34. Wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych, COM(2010) 748 wersja ostateczna, na rzecz komunikacji między sądami w celu koordynacji postępowań, również nie został przyjęty.
Wyrok z dnia
Wyjaśnił, że niemożność pogodzenia orzeczeń, która uniemożliwia uznanie zagranicznego orzeczenia, dotyczy skutków prawnych orzeczeń, a nie istnienia różnych ram prawnych w państwach członkowskich lub odmiennej oceny tej samej przesłanki przez odpowiednie organy Ibidem, pkt 44. Potwierdził, że niemożność pogodzenia orzeczeń ma miejsce wtedy, gdy skutki spornych orzeczeń, jeżeli występują jednocześnie w danym państwie członkowskim, zakłócają jego porządek społeczny Ibidem, pkt 48. Stwierdził, że w tych okolicznościach oraz biorąc pod uwagę, że podstawa odmowy uznania przewidziana w art. 27 ust. 3 konwencji brukselskiej ma charakter obligatoryjny, organ wezwany powinien odmówić uznania zagranicznego orzeczenia Ibidem, pkt 2 sentencji.
najpierw odniosę się do wpływu umownej klauzuli wyboru sądu na rzecz sądów polskich; następnie przeanalizuję kwestię wreszcie, wypowiem się na temat znaczenia, jakie dla sądu bułgarskiego ma orzeczenie sądu polskiego o odmowie zarządzenia środków tymczasowych i środków zabezpieczających.
Domniemanie to jest oczywiście wzruszalne.
Z uwzględnieniem jego skutków: każdy środek, który nie mógłby zostać wykonany w państwie członkowskim wybranego sądu, podlegałby bowiem uznaniu i wykonaniu. W tym względzie zob. przypis 28 do niniejszej opinii.
Zobacz pkt 16 niniejszej opinii. Zakładam, że polski Skarb Państwa zakwestionował jurysdykcję sądów bułgarskich, powołując się na tę klauzulę.
Punkty 7 i nast., w szczególności pkt 11 uwag Rzeczypospolitej Polskiej; pkt 28 i 29 uwag TOTO – Costruzioni Generali i Vianini Lavori.
Punkt 19 uwag na piśmie Komisji. Zobacz między innymi wyrok z dnia
Zobacz analogicznie wyrok z dnia
Ibidem, pkt 70.
z powodu faktu, że środek ma zostać wykonany w odniesieniu do mienia ruchomego znajdującego się na terytorium Bułgarii; faktyczna wypłata spornej gwarancji powinna nastąpić na rzecz polskiego Skarbu Państwa, na terytorium Polski, w związku z nieprawidłowościami związanymi z wykonaniem umowy o roboty budowlane zawartej i wykonywanej w Polsce Uwagi Rzeczypospolitej Polskiej, pkt 36.
Jako wartość niematerialna wierzytelność nie ma fizycznej lokalizacji; jej
Sąd odsyłający nie podnosi żadnego zarzutu opartego na rzekomym braku tożsamości lub na zmianie okoliczności, w związku z czym nie będę rozwijał tej kwestii.
W przedmiocie uznania zagranicznego orzeczenia, które nie jest jeszcze prawomocne, zob. pkt 85 niniejszej opinii.
W postanowieniu odsyłającym i w uwagach stron zawarte jest odniesienie do
Muszę podkreślić, że musi istnieć tożsamość stron i roszczenia: gdyby tak nie było (na przykład dlatego, że zaistniały okoliczności faktyczne, które powodują istotne zmiany w pierwotnej sytuacji), nic nie stałoby na przeszkodzie złożeniu nowego wniosku o zastosowanie środków tymczasowych i środków zabezpieczających, ewentualnie przed sądem zagranicznym nieposiadającym jurysdykcji do orzekania co do istoty sprawy. Ze względu na charakter takiego środka sąd zarządza jego zastosowanie lub odmawia zastosowania w zależności od okoliczności przedstawionych sądowi w danym momencie. Jeżeli okoliczności te ulegną zmianie, pierwotna odmowa nie stoi na przeszkodzie późniejszej zgodzie na zastosowanie środka.
Wydaje się, że dowód jest obligatoryjny w przeciwieństwie do poprzedniej regulacji: w art. 55 rozporządzenia nr 44/2001 przewidziano możliwość zwolnienia z obowiązku przedstawienia zaświadczenia, o którym mowa w załączniku V do tego rozporządzenia, lub zastąpienia go równoważnymi dokumentami. Jest kwestią sporną, czy wymagane są elementy, o których mowa w obecnym art. 42, ponieważ literalnie rzecz biorąc, są one wymagane jedynie do wykonania środka; motyw 33 odnosi się natomiast do ograniczonego przepływu również do celów uznania; a
Rozporządzenie nr 1215/2012 nie uzależnia uznania lub wykonania orzeczeń zagranicznych od ich ostatecznego charakteru.
Artykuł 38 lit. a).
Wydany w państwie wezwanym lub przewidziany w umowie; rozporządzenie nr 1215/2012 nie reguluje tej kwestii.
służy badaniu tożsamości stron i roszczenia w obu postępowaniach; potwierdza dzień, w którym najpierw wytoczono powództwo; potwierdza, że sąd, przed który najpierw wytoczono powództwo, uznał, iż ma jurysdykcję do zarządzenia lub odmowy zastosowania środka tymczasowego i zabezpieczającego W tym celu nie jest wymagane żadne formalne oświadczenie: zob. wyrok z dnia