SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Sitt Awla)
6 ta’ Frar 2025 ( *1 )
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni Ewropea – Regolament (KE, Euratom) Nru 2988/95 – Irregolaritajiet – Artikolu 3 – Terminu ta’ preskrizzjoni – Tul u bidu tad-dekorrenza ta’ dan it-terminu – Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin mill-konstatazzjoni tal-irregolarità”
Fil-Kawża C‑42/24,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mis-Symvoulio tis Epikrateias (il-Kunsill tal-Istat, il-Greċja), permezz ta’ deċiżjoni tad‑29 ta’ Diċembru 2023, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑22 ta’ Jannar 2024, fil-proċedura
Emporiki Serron AE – Emporias kai Diathesis Agrotikon Proionton
vs
Ypourgos Anaptyxis kai Ependyseon,
Ypourgos Agrotikis Anaptyxis kai Trofimon,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Sitt Awla),
komposta minn A. Kumin, President tal-Awla, I. Ziemele u S. Gervasoni (Relatur), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Campos Sánchez-Bordona,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
|
– |
għal Ypourgos Anaptyxis kai Ependyseon u Ypourgos Agrotikis Anaptyxis kai Trofimon, minn E. Leftheriotou u A. Vasilopoulou, bħala aġenti, |
|
– |
għall-Gvern Elleniku, minn E. Leftheriotou u A. Vasilopoulou, bħala aġenti, |
|
– |
għall-Kummissjoni Ewropea, minn T. Adamopoulos, M. Konstantinidis u C. Valero, bħala aġenti, |
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li taqta’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
|
1 |
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3 tar-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 2988/95 tat‑18 ta’ Diċembru 1995 dwar il-protezzjoni ta’ l-interessi finanzjarji tal-Komunità Ewropea (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 1, p. 340), kif ukoll tal-prinċipju ta’ ċertezza legali. |
|
2 |
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn il-kumpannija Emporiki Serron AE – Emporias kai Diathesis Agrotikon Proionton (iktar ’il quddiem il-“kumpannija Emporiki Serron”) u l-Ypourgos Anaptyxis kai Ependyseon (il-Ministru għall-Iżvilupp u għall-Investiment, il-Greċja) u l-Ypourgos Agrotikis Anaptyxis kai Trofimon (il-Ministru għall-Iżvilupp Rurali u għall-Prodotti tal-Ikel, il-Greċja), fir-rigward tal-irkupru ta’ għajnuna finanzjarja rċevuta minn din il-kumpannija għax-xiri u t-tfesdiq tal-qoton mhux imfesdaq. |
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt tal‑Unjoni
|
3 |
It-tielet premessa tar-Regolament Nru 2988/95 tiddikjara: “[…] atti li huma ta’ ħsara għall-interessi finanzjarji tal-[Unjoni Ewropea] għandhom […] jiġu ribattuti fl-oqsma kollha”. |
|
4 |
Skont l-Artikolu 1 ta’ dan ir-regolament: “1. Sabiex jiġu protetti l-interessi finanzjarji tal-[Unjoni], qegħdin hawnhekk jiġu adottati regoli ġenerali fir-rigward ta’ verifiki omoġenji u miżuri amministrattivi u penali li għandhom x’jaqsmu ma’ l-irregolaritajiet fir-rigward tal-liġi tal-[Unjoni]. 2. ‘Irregolarità’ għandha tfisser kull ksur ta’ dispożizzjoni tal-liġi tal-[Unjoni] li jirriżulta minn att jew nuqqas ta’ operatur ekonomiku, li għandu, jew li jista’ jkollu, l-effett li jippreġudika l-budget ġenerali tal-[Unjoni] jew il-budget mmexxi minnhom, jew billi jnaqqas jew jitlef id-dħul li jakkumula minn riżorsi tagħhom stess miġbura direttament għan-nom tal-[Unjoni], jew permezz ta’ nefqa mhux ġustifikata.” |
|
5 |
L-Artikolu 3 tal-imsemmi regolament huwa fformulat kif ġej: “1. Il-perjodu tal-limitazzjoni [it-terminu ta’ preskrizzjoni] għall-proċeduri għandu jkun ta’ erba’ snin minn meta l-irregolarità li ssir msemmija f’Artikolu 1(1) tkun ġiet kommessa. Madankollu, ir-regoli settorjali jistgħu jipprovdu għal perjodu iqsar li ma jistax ikun anqas minn tliet snin. F’każ ta’ irregolaritajiet kontinwi jew ripetuti, it-terminu tal-limitazjoni għandu jibda jiddekorri mill-jum li fih tieqaf l-irregolarità. Fil-każ tal-programmi multiannwi, it-terminu tal-limitazzjoni għandu f’kull każ jibqa’ jiddekorri sakemm il-programm jitwaqqaf definittivament. It-terminu tal-limitazjoni għandu jiġi interrott bi kwalsiasi att ta’ l-awtorità kompetenti, notifikat lill-persuna in kwestjoni, li jkollha x’taqsam ma’ l-investigazzjoni jew proċeduri legali dwar l-irregolarità. It-terminu għandu jibda jiddekorri mill-ġdid wara kull att li jinterrompih. Madankollu, il-limitazzjoni għandha ssir effettiva mhux aktar tard mil-jum li fih perjodu li jkun id-doppju tal-perjodu tat-terminu jiskadi mingħajr ma l-awtorità kompetenti tkun imponiet penali, ħlief fejn il-proċedura amministrattiva tkun ġiet sospiża skond Artikolu 6(1). 2. Il-perjodu għall-implimentazzjoni tad-deċiżjoni li tistabbilixxi l-piena amministrattiva għandu jkun ta’ tliet snin. Dak il-perjodu għandu jibda jiddekorri mill-jum li fih id-deċiżjoni ssir finali. Każijiet ta’ interruzzjoni u sospensjoni għandhom jiġu rregolati permezz tad-dispożizzjonijiet relevanti tal-liġi nazzjonali. 3. L-Istati Membri għandhom iżommu l-possibilità li japplikaw perjodu li jkun itwal minn dak li hemm provdut fil-paragrafi 1 u 2 rispettivament.” |
Id‑dritt Grieg
|
6 |
L-Artikolu 102 tan-Nómos 2362/1995 peri Dimosiou Logistikou, eleghou ton dapanon tou kratous kai alles diatakseis (il-Liġi Nru 2362/1995 dwar il-Finanzi tal-Istat, il-Kontroll tal-Ispejjeż tal-Istat u Dispożizzjonijiet Oħra) (FEK Α’ 247/27.11.1995), intitolat “Irkupru tas-somom imħallsa indebitament”, jipprovdi: “Il-finanzjamenti, għajnuniet jew sussidji lil persuni fiżiċi jew ġuridiċi jew lil organi, li jitħallsu fil-kuntest ta’ politiki [tal-Unjoni] fuq fondi nazzjonali jew fondi tal-Unjoni […], jiġu rkuprati mill-Istat jekk jiġi stabbilit mill-organi kompetenti kkonċernati li dawn tħallsu indebitamentjew illegalment. Is-somom imħallsa sad-data ta’ dħul fis-seħħ ta’ din il-liġi jaqgħu wkoll taħt dawn id-dispożizzjonijiet. Is-somom irkuprati f’dan ir-rigward huma kkonstatati bħala dħul mill-baġit tal-Istat u jiġu rkuprati, konformement mad-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi ta’ Rkupru tad-Dħul Pubbliku fis-seħħ. Id-dispożizzjonijiet fis-seħħ dwar l-adozzjoni ta’ miżuri amministrattivi, koerċitivi u ġudizzjarji għall-irkupru tad-dħul tal-Istati japplikaw ukoll f’dan il-każ.” |
|
7 |
L-Artikolu 103 ta’ din il-liġi, intitolat “Preskrizzjoni tad-dejn pubbliku”, jipprevedi: “L-irkupru tas-somom imsemmija fl-artikolu preċedenti jiġi preskritt wara ħames snin mid-data li fiha ġie kkonstatat il-ħlas indebitu jew illegali, sakemm ma jiġix ipprovdut mod ieħor taħt id-dritt [tal-Unjoni]. Is-somom imqiegħda għall-irkupru jiġu preskritti wara għoxrin sena, sakemm ma jiġix ipprovdut mod ieħor taħt id-dritt [tal-Unjoni]. Id-dispożizzjonijiet dwar is-sospensjoni, l-interruzzjoni u l-effetti tat-terminu ta’ preskrizzjoni previsti minn din il-liġi li japplikaw għad-dejn tal-Istat għandhom japplikaw mutatis mutandis għad-dejn imsemmi f’dan l-artikolu, sakemm ma jiġix ipprovdut mod ieħor mid-dritt [tal-Unjoni].” |
Il‑kawża prinċipali u d‑domandi preliminari
|
8 |
Matul is-sena 2001, il-kumpannija Emporiki Serron ibbenefikat minn għajnuna finanzjarja mill-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Gwida u Garanzija (FAEGG) għax-xiri u t-tfesdiq taż-żerriegħa tal-qoton għall-perijodu 2000‑2001. Hija waqfet mill-attività tagħha u tqiegħdet fi stralċ fix-xahar ta’ Ġunju 2001. |
|
9 |
Saret spezzjoni fis-sede tal-kumpannija Emporiki Serron fl‑4 u l‑5 ta’ Lulju 2006 kif ukoll mill‑31 ta’ Ottubru sat‑2 ta’ Novembru 2006. Din l-ispezzjoni uriet li ebda bejgħ ma kien ġie rreġistrat minnha għal 3618 il-balla qoton imfesdaq, li jikkorrispondi għal iktar minn 750000 kilogramma qoton imfesdaq. |
|
10 |
Fl‑14 ta’ Lulju 2009, il-Ministru għall-Iżvilupp Rurali u għall-Prodotti tal-Ikel adotta deċiżjoni ta’ rkupru tal-għajnuna mħallsa lill-kumpannija Emporiki Serron għal ammont ta’ EUR 322 568.90, flimkien mal-interessi, li jikkorrispondi għal 3618 il-balla qoton imfesdaq imsemmi iktar ’il fuq. |
|
11 |
Adita minn din il-kumpannija b’rikors kontra din id-deċiżjoni, it-Trimeles Dioikitiko Protodikeio Athinon (il-Qorti Amministrattiva b’Kulleġġ Ġudikanti bi Tlett Imħallfin ta’ Ateni, il-Greċja) annullatha minħabba li t-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ erba’ snin previst fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95 ma ġiex osservat. Fil-fatt din il-qorti qieset li sa fejn l-Artikolu 103 tal-Liġi Nru 2362/1995 kien iqis bħala bidu tad-dekorrenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni d-data li fiha kienet ġiet ikkonstatata l-irregolarità u mhux, kif jipprevedi l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/95, id-data li fiha kienet twettqet, dan kien kuntrarju għal dan l-aħħar artikolu. Għaldaqstant hija eskludiet l-applikazzjoni tal-Artikolu 103 tal-Liġi Nru 2362/1995. |
|
12 |
Adita b’appell mill-Istat Grieg, it-Trimeles Dioikitiko Efeteio Athinon (il-Qorti Amministrattiva tal-Appell b’Kulleġġ Ġudikanti bi Tlett Imħallfin ta’ Ateni, il-Greċja) annullat is-sentenza mogħtija fl-ewwel istanza. Fil-fatt din il-qorti qieset li l-Artikolu 3(3) tar-Regolament Nru 2988/95 kien jippermetti li tiġi adottata dispożizzjoni bħall-Artikolu 103 tal-Liġi Nru 2362/1995. Hija qieset li, skont dan l-aħħar artikolu, it-terminu ta’ preskrizzjoni kien beda jiddekorri fid‑29 ta’ Novembru 2006, data li fiha l-ispettur tal-Ministeru għall-Iżvilupp Rurali u għall-Prodotti tal-Ikel kien fassal ir-rapport tiegħu. Minn dan hija ddeduċiet li, fid-data tad-deċiżjoni ta’ rkupru tal-għajnuna, jiġifieri l‑14 ta’ Lulju 2009, it-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin applikabbli bis-saħħa tad-dritt nazzjonali ma kienx skada. Għalhekk, hija kkunsidrat li l-għajnuna finanzjarja kienet tħallset indebitament. |
|
13 |
Il-kumpannija Emporiki Serron adixxiet lis-Symvoulio Tis Epikrateias (il-Kunsill tal-Istat, il-Greċja), li hija l-qorti tar-rinviju, b’appell kontra s-sentenza mogħtija mid-Dioikitiko Efeteio (il-Qorti Amministrattiva tal-Appell), billi sostniet li l-Elegktiko Synedrio (il-Qorti tal-Awdituri, il-Greċja) kienet tat soluzzjoni kuntrarja għal dik mogħtija f’dik is-sentenza f’kawża li fiha ġiet ikkontestata l-legalità ta’ att ta’ korrezzjoni finanzjarja. |
|
14 |
Il-qorti tar-rinviju tindika li, sussegwentement, l-Elegktiko Synedrio (il-Qorti tal-Awdituri) ddeċidiet, f’seduta plenarja, li l-Artikolu 103 tal-Liġi Nru 2362/1995 kien konformi mal-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/95 kif ukoll mal-prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ ċertezza legali, sa fejn it-tul totali li ddekorra bejn id-data ta’ twettiq ta’ irregolarità u l-għeluq tal-proċedura amministrattiva ta’ rkupru b’rabta magħha huwa raġonevoli u sa fejn dan it-tul ma jaqbiżx it-terminu ta’ preskrizzjoni assolut previst fir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) ta’ dan ir-regolament. |
|
15 |
Il-qorti tar-rinviju tippreċiża li l-irregolarità inkwistjoni f’din it-tilwima li biha ġiet adita seħħet l-iktar tard fl‑20 jew fit‑30 ta’ Ġunju 2001, fejn għalhekk, meta saret l-ewwel spezzjoni, fix-xahar ta’ Lulju 2006, it-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ erba’ snin previst fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95, jekk kien applikabbli, diġà kien skada. |
|
16 |
Huwa f’dan il-kuntest li s-Symvoulio Tis Epikrateias (il-Kunsill tal-Istat) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
|
Fuq id‑domandi preliminari
Fuq l‑ewwel domanda
|
17 |
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(1) u (3) tar-Regolament Nru 2988/95, moqri fid-dawl tal-prinċipju ta’ ċertezza legali, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tiffissa terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin, li jibda jiddekorri mid-data li fiha l-awtoritajiet nazzjonali kkonstataw irregolarità fir-rigward tad-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament. |
|
18 |
Preliminarjament, għandu jitfakkar li, minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li t-terminu ta’ preskrizzjoni msemmi fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95 huwa applikabbli kemm għall-irregolaritajiet li jwasslu għall-impożizzjoni ta’ sanzjoni amministrattiva, fis-sens tal-Artikolu 5 ta’ dan ir-regolament, kif ukoll għal irregolaritajiet, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li huma s-suġġett ta’ miżura amministrattiva li tikkonsisti fit-tneħħija tal-vantaġġ miksub indebitament, konformement mal-Artikolu 4 tal-imsemmi regolament (sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2017, Glencore Céréales, C‑584/15, EU:C:2017:160, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
19 |
Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, biex tiġi ddeterminata l-portata ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, f’dan il-każ l-Artikolu 3(1) u (3) tar-Regolament Nru 2988/95, moqri fid-dawl tal-prinċipju ta’ ċertezza legali, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni kemm it-termini tagħhom, kif ukoll il-kuntest u l-għanijiet tagħhom (sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2015, Firma Ernst Kollmer Fleischimport und -export, C‑59/14, EU:C:2015:660, punt 22 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
20 |
Fir-rigward tat-termini użati f’dan l-Artikolu 3, għandu jiġi osservat li dan jipprevedi, fl-ewwel u fit-tieni subparagrafu tal-paragrafu 1 tiegħu, terminu ta’ preskrizzjoni minn azzjoni legali ta’ erba’ snin mit-twettiq tal-irregolarità jew, fil-każ ta’ irregolarità kontinwa jew repetuta, mill-jum meta din l-irregolarità ġiet fi tmiemha, filwaqt li għandu jiġi ppreċiżat li regolamentazzjonijiet settorjali jistgħu jipprevedu terminu ta’ preskrizzjoni inferjuri li ma jistax jeċċedi tliet snin. |
|
21 |
Barra minn hekk, għandu jitfakkar li l-Artikolu 1(2) tar-Regolament Nru 2988/95 jiddefinixxi l-kunċett ta’ “irregolarità” bħala kull ksur ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni li jirriżulta minn att jew minn ommissjoni ta’ operatur ekonomiku li għandu, jew li jista’ jkollu, l-effett li jippreġudika l-baġit ġenerali tal-Unjoni jew il-baġits ġestiti minnha. |
|
22 |
Min-naħa tiegħu, l-Artikolu 3(3) tar-Regolament Nru 2988/95 jipprovdi li “[l]-Istati Membri għandhom iżommu l-possibilità li japplikaw perjodu li jkun itwal minn dak li hemm provdut fil-paragrafi 1 u 2” ta’ dan l-Artikolu 3. Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li tali terminu jista’ jirriżulta mill-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali diġà fis-seħħ li jippreċedu l-imsemmi regolament jew dispożizzjonijiet nazzjonali ġodda li ġew warajh (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2017, Glencore Céréales, C‑584/15, EU:C:2017:160, punt 65 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
23 |
Bis-saħħa ta’ dan l-Artikolu 3(3), l-Istati Membri jgawdu minn setgħa ta’ evalwazzjoni wiesgħa fir-rigward tat-tul tat-termini ta’ preskrizzjoni itwal li jkollhom l-intenzjoni, jekk ikun il-każ, li japplikaw, suġġett għall-osservanza tal-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni – fosthom il-prinċipju ta’ proporzjonalità (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2017, Glencore Céréales, C‑584/15, EU:C:2017:160, punti 64 u 72 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). |
|
24 |
L-osservanza ta’ dan il-prinċipju jimplika, konkretament, li l-applikazzjoni ta’ terminu ta’ preskrizzjoni nazzjonali itwal, fuq il-bażi tal-Artikolu 3(3) tar-Regolament Nru 2988/95, ma jmurx manifestament lil hinn minn dak li huwa neċessarju biex jintlaħaq l-għan ta’ protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2017, Glencore Céréales, C‑584/15, EU:C:2017:160, punt 74 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
25 |
B’hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet, b’raġunamenti li jistgħu jiġu trasposti għal din il-kawża, li terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma jmurx manifestament lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex l-awtoritajiet nazzjonali jkunu jistgħu jieħdu azzjoni legali kontra l-irregolaritajiet li jippreġudikaw il-baġit tal-Unjoni, ġaladarba dan it-terminu jeċċedi biss b’sena dak previst fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95, fejn għalhekk hija kkonkludiet li tali terminu huwa konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2017, Glencore Céréales, C‑584/15, EU:C:2017:160, punt 74). |
|
26 |
Min-naħa l-oħra l-Qorti tal-Ġustizzja għadha ma tatx deċiżjoni, sa llum, dwar il-kwistjoni jekk l-Artikolu 3(3) tar-Regolament Nru 2988/95 jawtorizzax lill-Istati Membri jidderogaw mill-bidu tad-dekorrenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni previst fl-ewwel u fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 3(1) ta’ dan ir-regolament, billi jipprevedu li dan it-terminu jibda jiddekorri mid-data li fiha l-awtoritajiet nazzjonali jikkonstataw l-eżistenza ta’ ksur tad-dispożizzjonijiet tal-imsemmi regolament. |
|
27 |
F’dan ir-rigward, mill-kliem innifsu tal-Artikolu 3(1) u (3) tar-Regolament Nru 2988/95, imfakkar fil-punti 20 u 22 ta’ din is-sentenza, jirriżulta li billi ħoloq din id-dispożizzjoni, il-leġiżlatur tal-Unjoni xtaq sempliċement jippermetti lill-Istati Membri jtawwlu t-tul tat-terminu ta’ preskrizzjoni meta mqabbel ma’ dak previst fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95, bl-esklużjoni ta’ kull bidla fil-bidu tad-dekorrenza ta’ dan it-terminu. |
|
28 |
Din l-interpretazzjoni, ibbażata fuq il-formulazzjoni tad-dispożizzjonijiet inkwistjoni, hija kompatibbli mal-kuntest li fih jidħlu dawn id-dispożizzjonijiet kif ukoll mal-għanijiet li jridu jintlaħqu minnhom. |
|
29 |
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, konformement mal-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 2988/95 u kif jirriżulta mit-tielet premessa ta’ dan ir-regolament, dan jintroduċi “regoli ġenerali fir-rigward ta’ verifiki omoġenji u miżuri amministrattivi u penali [sanzjonijiet amministrattivi] li għandhom x’jaqsmu ma’ l-irregolaritajiet fir-rigward tal-liġi tal-[Unjoni]” sabiex “atti li huma ta’ ħsara għall-interessi finanzjarji tal-[Unjoni] jiġu ribattuti fl-oqsma kollha” (sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2017, Glencore Céréales, C‑584/15, EU:C:2017:160, punt 23 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
30 |
F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-awtoritajiet nazzjonali għandhom obbligu ġenerali ta’ diliġenza fil-verifika tan-natura regolari tal-ħlasijiet imwettqa minnhom u li huma ta’ oneru fuq il-baġit tal-Unjoni, li jfisser li dawn għandhom jadottaw fil-pront il-miżuri intiżi biex jiġu rrimedjati l-irregolaritajiet possibbli (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2015, Pfeifer & Langen, C‑52/14, EU:C:2015:381, punt 67). |
|
31 |
B’dan premess, li wieħed jammetti li t-terminu ta’ preskrizzjoni previst fl-ewwel u t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95 jibda jiddekorri biss mill-mument fejn l-amministrazzjoni kkonstatat dawn l-irregolaritajiet jista’ jinċentiva ċerta inerzja min-naħa tal-awtoritajiet nazzjonali sabiex jieħdu azzjoni legali kontra l-imsemmija irregolaritajiet filwaqt li l-operaturi jiġu esposti, minn naħa, għal perijodu twil ta’ inċertezza legali u, min-naħa l-oħra, għar-riskju li ma jkunux iktar f’pożizzjoni li jipproduċu l-prova tal-irregolarità tat-tranżazzjonijiet inkwistjoni (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2015, Pfeifer & Langen, C‑52/14, EU:C:2015:381, punt 68 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
32 |
B’mod iktar fundamentali, għandu jitfakkar li l-prinċipju ta’ ċertezza legali jipprekludi, bħala prinċipju, li l-awtoritajiet pubbliċi jistgħu jagħmlu użu indefinit mis-setgħat tagħhom biex tiġi rrimedjata sitwazzjoni illegali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑27 ta’ Jannar 2022, Il‑Kummissjoni vs Spanja (Obbligu ta’ informazzjoni fil-qasam fiskali), C‑788/19, EU:C:2022:55, punt 39 u l-ġurisprudenza ċċitata). B’dan premess, l-iffissar tal-bidu tad-dekorrenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni għad-data li fiha l-awtoritajiet nazzjonali jikkonstataw irregolarità jmur kontra l-għan li trid tilħaq l-istituzzjoni li huwa dak ta’ mekkaniżmu ta’ preskrizzjoni tal-ksur tar-Regolament Nru 2988/95. Fil-fatt, tali għażla tippermetti lil dawn l-awtoritajiet jaġixxu mingħajr limitazzjoni ratione temporis fir-rigward tad-data li fiha twettqet l-irregolarità jew dik li fiha ntemmet, li jkun ifisser ir-riskju, fil-prattika, li tiġi żnaturata l-preskrizzjoni. |
|
33 |
Il-fatt li d-dritt tal-Unjoni, u b’mod iktar preċiż ir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95, jiddelimita barra minn hekk l-azzjoni tal-awtoritajiet nazzjonali b’terminu ta’ preskrizzjoni assolut, ugwali għad-doppju tat-terminu ta’ preskrizzjoni previst fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) ta’ dan ir-regolament, ma jistax jippermetti lill-Istati Membri jevitaw milli josservaw dan l-aħħar terminu billi jqisu bidu ta’ dekorrenza li jagħmilha ineffettiva. |
|
34 |
Għaldaqstant l-Artikolu 3(3) tar-Regolament Nru 2988/95, moqri fid-dawl tal-prinċipju ta’ ċertezza legali, jipprekludi li l-Istati Membri jidderogaw mill-bidu tad-dekorrenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni previst fl-ewwel u fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 3(1) ta’ dan ir-regolament, fejn dan il-bidu ta’ dekorrenza jibqa dejjem iffissat, bis-saħħa ta’ dawn l-aħħar dispożizzjonijiet, għad-data tat-twettiq tal-irregolarità jew, fil-każ ta’ irregolarità repetuta jew kontinwa, għad-data li fiha din tal-aħħar tintemm. Id-data li fiha l-awtoritajiet nazzjonali jsiru jafu b’irregolarità jew jikkonstatawha hija, konsegwentement, mingħajr effett fuq il-bidu ta’ dan it-terminu ta’ preskrizzjoni (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2015, Pfeifer & Langen, C‑52/14, EU:C:2015:381, punt 67). |
|
35 |
Hija l-qorti tar-rinviju, fid-dawl tar-redazzjoni tad-dispożizzjonijiet nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li għandha tiddetermina jekk l-osservanza tar-rekwiżit imsemmi fil-punt preċedenti jistax jiġi żgurat fil-kuntest ta’ interpretazzjoni konformi tad-dritt intern mad-dritt tal-Unjoni jew, fin-nuqqas ta’ tali possibbiltà, jekk ifissirx li dawn id-dispożizzjonijiet għandhom jitwarrbu kompletament jew parzjalment. |
|
36 |
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li r-rekwiżit ta’ interpretazzjoni konformi jinkludi l-obbligu, għall-qrati nazzjonali, inkluż dawk li jiddeċiedu fl-aħħar istanza, li jbiddlu, jekk ikun il-każ, ġurisprudenza stabbilita jekk din tkun ibbażata fuq interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni. Għaldaqstant, qorti nazzjonali ma tistax validament tqis li huwa impossibbli għaliha li tinterpreta dispożizzjoni nazzjonali b’mod konformi mad-dritt tal-Unjoni minħabba s-sempliċi fatt li din id-dispożizzjoni tkun ġiet interpretata minn qrati oħra f’sens li ma huwiex kompatibbli ma’ dan id-dritt jew li hija applikata b’tali mod mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti (sentenza tas‑7 ta’ April 2022, Avio Lucos, C‑116/20, EU:C:2022:273, punt 97 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
37 |
Mill-punti preċedenti jirriżulta li jeħtieġ li r-risposta għall-ewwel domanda tkun li l-Artikolu 3(1) u (3) tar-Regolament Nru 2988/95, moqri fid-dawl tal-prinċipju ta’ ċertezza legali, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tiffissa terminu ta’ preskrizzjoni itwal minn dak previst f’dan l-Artikolu 3(1) suġġett għall-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità. Min-naħa l-oħra, dawn id-dispożizzjonijiet jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li dan it-terminu ta’ preskrizzjoni jibda jiddekorri mid-data li fiha l-awtoritajiet nazzjonali kkonstataw irregolarità fir-rigward tad-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament. |
Fuq it‑tieni domanda
|
38 |
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk ir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95 għandux jiġi interpretat fis-sens li, meta Stat Membru jagħmel użu mill-possibbiltà offerta mill-Artikolu 3(3) ta’ dan ir-regolament li jipprevedi terminu ta’ preskrizzjoni itwal minn dak previst fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tal-imsemmi regolament, it-terminu ta’ preskrizzjoni assolut iffissat minn dan ir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) għandu jiġi kkalkolat b’riferiment għal dan it-terminu ta’ preskrizzjoni itwal jew għal dak previst fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tal-istess regolament. |
|
39 |
Ir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95 jistabbilixxi limitu assolut li japplika għall-preskrizzjoni tal-azzjonijiet legali kontra irregolarità, fejn dan it-terminu ta’ preskrizzjoni jiddekorri sa mhux iktar tard mill-jum fejn terminu ugwali għad-doppju ta’ dak previst fl-ewwel subparagrafu ta’ dan l-Artkolu 3(1) jasal sabiex jiskadi mingħajr ma l-awtorità kompetenti tkun iddeċidiet sanzjoni, ħlief fil-każ fejn il-proċedura tkun ġiet sospiża konformement mal-Artikolu 6(1) ta’ dan ir-regolament (sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2015, Pfeifer & Langen, C‑52/14, EU:C:2015:381, punt 63). |
|
40 |
Dan it-terminu ta’ preskrizzjoni assolut jikkontribwixxi għat-tisħiħ taċ-ċertezza legali tal-operaturi ekonomiċi billi ma jħallix li l-preskrizzjoni tal-azzjonijiet legali relatati ma’ irregolarità tista’ tiġi mdewma indefinittivament b’atti ta’ interruzzjoni repetuti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2015, Pfeifer & Langen, C‑52/14, EU:C:2015:381, punt 64). |
|
41 |
Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, jekk jiġi applikat terminu ta’ preskrizzjoni itwal bis-saħħa tal-Artikolu 3(3) tar-Regolament Nru 2988/95, it-terminu ta’ preskrizzjoni assolut previst fir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) ta’ dan ir-regolament jiskadi, fi kwalunkwe każ, fil-jum meta jasal biex jiskadi t-terminu ugwali għad-doppju ta’ dan it-terminu ta’ preskrizzjoni itwal (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2017, Glencore Céréales, C‑584/15, EU:C:2017:160, punt 71). |
|
42 |
Mill-punti preċedenti jirriżulta li r-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li r-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95 għandu jiġi interpretat fis-sens li, meta Stat Membru jagħmel użu mill-possibbiltà offerta mill-Artikolu 3(3) ta’ dan ir-regolament li jipprevedi terminu ta’ preskrizzjoni itwal mit-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ erba’ snin previst fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tal-imsemmi regolament, it-terminu ta’ preskrizzjoni assolut iffissat minn dan ir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) għandu jiġi kkalkolat b’riferiment għal dan it-terminu ta’ preskrizzjoni itwal. |
Fuq it‑tielet domanda
|
43 |
Fid-dawl tar-risposti mogħtija għall-ewwel u għat-tieni domanda, ma hemmx lok li tingħata risposta għat-tielet domanda. |
Fuq l‑ispejjeż
|
44 |
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura. |
|
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Sitt Awla) taqta’ u tiddeċiedi: |
|
|
|
Firem |
( *1 ) Lingwa tal-kawża: il-Grieg.