De Commissie refereert zich evenwel met betrekking tot de afbakening der grenzen tussen schadevorderingen en vorderingen tot nakomig, aan 's Hofs oordeel.

De Commissie wijst er voorts op, dat verzoekers subsidiair vergoeding in natura verlangen. Naar het recht der meeste Lid-Staten is zulks echter in tegen de overheid gerichte vergoedingsacties niet mogelijk. Hoe dit ook zij, de Commissie meent dat de vordering ook om andere redenen niet ontvankelijk moet worden verklaard: als het er verzoekster om gaat de vaststelling van bepaalde verordeningen uit te lokken, is haar vordering krachtens artikel 175, eerste en derde alinea, van het Verdrag, niet ontvankelijk, omdat het dan niet om tot verzoekster gerichte handelingen zou gaan; en een krachtens artikel 175 nietontvankelijke vordering kan langs de weg van artikel 215 niet alsnog ontvankelijk worden.

Mocht de vordering op de vaststelling van een met name voor verzoekster gunstig besluit gericht zijn, dan zou artikel 175, derde alinea, van het Verdrag aan haar ontvankelijkheid in de weg staan, omdat verzoekster alsdan een niet tot haarzelf gerichte beslissing, doch een beslissing gericht tot onderscheidenlijk de Bondsrepubliek Duitsland, het Koninkrijk België en het Koninkrijk der Nederlanden zou trachten uit te lokken.

Verzoekers verklaren, dat hun subsidiaire vordering er alleen op gericht is het Hof de zorg te besparen van een onderzoek naar de vraag of zij in het omstreden tijdvak werkelijk gritz voor brouwerijen hebben gefabriceerd en verkocht. Tijdens de mondelinge behandeling hebben zij een subsidiaire vordering laten varen, aangezien Raad en Commissie hun posita in zoverre onweersproken hebben gelaten.

Ten slotte vraagt de Raad zich af of een dergelijke vordering door het Hof niet kan worden gelijkgesteld met een vordering, door een particulier wegens stilzitten aanhangig gemaakt en op vaststelling van een besluit van algemene strekking gericht. Ook dan zal volgens 's Hofs vaste rechtspraak niet-ontvankelijkverklaring moeten volgen.

Verzoekers concluderen dat de organen der Gemeenschap in zoverre tot vergoeding der aldus teweeg gebrachte schade verplicht zijn.

Verzoekers voegen hieraan toe dat zij, teneinde de concurrentie met maïszetmeel te kunnen volhouden, na de intrekking van de produktierestitutie niet tot verhoging van de verkoopprijzen zijn overgegaan.

Verzoekers wijzen er ten slotte op dat zij, teneinde het Hof instructiemaatregelen te besparen en de procedure te bespoedigen, een subsidiaire vordering hebben ingesteld die — zonder instructie — een beantwoording mogelijk maakt van de enige principiële vraag, te weten of de Gemeenschap ook vóór het aan 19 oktober 1977 voorafgegane tijdvak, verplicht is voor maïs, bestemd voor de fabricage van gritz voor bierbrouwerijen, een produktierestitutie toe te kennen.

Na te hebben stilgestaan bij de maatregelen, in mei 1978 door de instellingen der Gemeenschap genomen, komt de Raad tot de slotsom zich ten volle naar de door het Hof gestelde eisen te hebben gedragen. Hij betoogt dat het Hof ook op het bestaan van andere legislatieve mogelijkheden — om de gebleken onrechtmatigheid te verhelpen — heeft gewezen. De Raad had bij voorbeeld alle restituties, hetzij voor door brouwerijen gebruikte zetmeelhoudende produkten, hetzij voor alle zetmeelhoudende produkten, kunnen intrekken; ook had hij het restitutiebedrag kunnen verlagen.

De Raad meent de voor betrokkenen meest gunstige oplossing te hebben gekozen. Hij wijst erop dat het Hof in zijn arrest van de instellingen der Gemeenschap geen maatregelen met terugwerkende kracht verlangd heeft. Ook de Commissie zou in haar voorstellen niet aan retro-activiteit gedacht hebben. Theoretisch had de Raad, terstond nadat het arrest was gewezen, de door het Hof aangegeven maatregelen dienen te nemen. Maar omdat de complexe aard der communautaire procedures tot vertraging bij de vaststelling der maatregelen heeft geleid, heeft de Raad gemeend de producenten niet te moeten duperen en de genomen maatregelen doen terugwerken tot 19 oktober 1977, welke datum het Hof heeft aangehouden omdat er toen door 's Hofs arrest een nieuwe rechtstoestand werd geschapen.

Ten aanzien van de door verzoekers ingestelde vordering tot vergoeding van schaden en interesten heeft de Raad betoogd dat de door verzoekers geleden schade niet aan de voorwaarden voldoet, terwijl er ook niet van een causaal verband met het gewraakte beleid zou kunnen worden gesproken.

De Raad herinnert eraan dat er in de Bondsrepubliek Duitsland bij de fabricage van niet voor export bestemd bier geen gebruik mag worden gemaakt van gritz of andere onverwerkte granen.

Toch is er in Duitsland een bloeiende handel in gritz. De Duitse exporten vertoonden sedert 1974 een indrukwekkende stijging: 135923 ton in 1974, 141754 ton in 1975, 175437 ton in 1976 en 191296 ton in 1977.

De Raad herinnert er voorts aan dat men in Duitsland veeleer met grote, solide en goed opgezette ondernemingen met een zeer soepel handelsbeleid te maken heeft; zij bestaan niet alleen van de gritzproduktie; zij zijn gunstig — aan Rijn of Main — gelegen, hetgeen hen in staat stelt vele regio's te bedienen — tegen geringe transportkosten —. Tussen 1975 en 1977 hebben alle verzoekers hun produktie en afzet sterk zien stijgen.

Anderzijds profiteerden de Duitse producenten via de monetaire compenserende bedragen van hun gunstige ligging.

De Raad komt tot de slotsom dat de intrekking der restitutie in de Bondsrepubliek Duitsland de gritzmarkt slechts in zeer geringe mate heeft kunnen beïnvloeden en dat van de gestelde schade in het geheel niet is gebleken.

Dat de Duitse producenten het verlies van de subsidie niet in hun verkoopprijzen hebben verdisconteerd, mag volgens de Raad niet aan de intrekking der restitutie worden toegeschreven, doch houdt verband met de marktsituatie — en met name met de houding der brouwers —.

De Raad legt vervolgens cijfers over, waaraan de situatie op de Belgische, Nederlandse en Luxemburgse markt kan worden afgelezen:

NederlandBelgië/Luxemburg19746760 t14598 t19757806 t8016 t197617166 t21995 t197716835 t28141 t

Volgens de Raad blijkt uit die cijfers dat de intrekking op de Nederlandse en Belgisch/Luxemburgse gritzmarkt niet tot een ineenstorting heeft geleid en de handel niet werkelijk in moeilijkheden heeft gebracht.

Overigens vertoont de marktsituatie er, ook wat het effect der monetaire compenserende bedragen op de prijzen betreft, veel overeenkomst met de Duitse markt.

De Raad voegt hieraan toe, dat verzoekster in de zaak 245/78 zich pas in februari 1976 op de fabricage van gritz is gaan toeleggen en niettemin in de laatste zes maanden van het seizoen 1975-1976 8600 ton — ofwel 720 ton per maand — heeft geproduceerd. In 1976-1977 heeft zij haar produktie kunnen opvoeren tot 26000 ton — ofwel 3300 ton per maand —.

De Raad concludeert dat de economische verliezen waarop de intrekking der restitutie de Duitse, Nederlandse en Belgisch-Luxemburgse gritzproducenten is komen te staan, kennelijk zijn gebleven binnen dé grenzen der aan die produktiesector inherente economische risico's — en niet groot genoeg zijn om de Gemeenschap ervoor te doen opkomen —.

De Commissie voegt hieraan toe dat verzoekers over de omvang der beweerdelijk geleden schade in het geheel geen inlichtingen hebben verschaft. Het zou hun, gezien de door hun overgelegde produktiecijfers voor het hierbedoelde tijdvak, ook bijzonder moeilijk zijn gevallen: de intrekking der restituties heeft de ondernemingen niet belemmerd even veel gritz af te zetten als tevoren. Dit geldt met name voor verzoekster in de zaak 245/78, een pas na de intrekking der restitutie opgerichte onderneming. Als deze bedrijfstak niet rendabel was geweest, was zij er niet aan begonnen. De Commissie acht het bijzonder veelzeggend dat zij helemaal zonder subsidie haar activiteiten van seizoen op seizoen heeft kunnen uitbreiden. En wat de anderen betreft: verzoekers in de zaken 247, 249 en 250/78 hebben in een periode waarin hun generlei restitutie werd toegekend, hun gritzverkopen van seizoen op seizoen aanzienlijk kunnen uitbreiden. De verkopen van verzoekster in de zaak 242/78 zijn, met die over het voorafgegane jaar vergeleken, zelfs meer dan verdubbeld.

Voorts wijst zij erop dat verzoekers ook niet voldoen aan de andere voorwaarden, waaronder de Gemeenschap voor een normatieve handeling aansprakelijk kan worden gesteld; die voorwaarden zijn door het Hof vastgelegd in zijn arrest van 25 mei 1978, gewezen in de gevoegde zaken 83 en 94/76, 4, 15 en 40/77, HNL e. a. t. Raad en Commissie (Jurispr. 1978, blz. 1209).

De Commissie erkent in dit verband dat het beginsel ener gelijke behandeling een ter bescherming van particulieren gegeven hogere rechtsregel is. Wordt dit beginsel geschonden, dan kan er evenwel slechts schade worden geclaimd met inachtneming van de rechtsbeginselen welke aan de Lid-Staten gemeen zijn, terwijl er buiten de verplichting tot schadeloosstelling om van een verplichting tot herstel van de gevolgen van een schending als voormeld in het geheel geen sprake zou kunnen zijn.

Volgens de Commissie vindt haar standpunt steun in 's Hofs arrest van 19 oktober 1977: toen dat arrest werd gewezen, leed het, verkregen rechten en de bescherming van het rechtmatig vertrouwen in aanmerking genomen, in het geheel geen twijfel dat de restituties die aan de zetmeelfabrikanten waren toegekend, niet achteraf konden worden ingetrokken; mocht het Hof de tegenwoordige mening van verzoeksters hebben gedeeld, dan had het voor het verleden zeer wel kunnen zeggen dat de gritzfabrikanten aanspraak hadden op eenzelfde restitutie als voor zetmeel was toegekend; het Hof heeft evenwel uitgesproken dat er verschillende mogelijkheden waren om de eventueel aan betrokkenen opgekomen schade te vergoeden. Het stond dus aan de instellingen van de Gemeenschap uit deze mogelijkheden te kiezen.

Voor de onderhavige casuspositie verbindt de Commissie aan een en ander de navolgende conclusies: volgens 's Hofs arrest van 19 oktober 1977 hebben de instellingen, door de restitutie bij de produktie van gritz per 1 augustus 1974 in te trekken, jegens verzoeksters het gelijkheidsbeginsel geschonden; sindsdien hadden verzoeksters, indien de overige voorwaarden daartoe waren vervuld, jegens de instellingen aanspraak op schadevergoeding kunnen maken; die eventuele schadeclaim impliceerde evenwel niet a priori dat men achteraf om toekennig van de niet-uitbetaalde restitutie kan vragen: de niet-gepresteerde restitutie is niet zonder meer als te vergoeden schade aan te merken; aan deze — voor hen ongunstige — rechtstoestand trachten verzoeksters te ontkomen door te stellen dat de instellingen na 's Hofs arrest van 19 oktober 1977 krachtens het gelijkheidsbeginsel in ieder geval verplicht zouden zijn de restitutie voor gritz met terugwerkende kracht tot 1 augustus 1974 wederom in te voeren; daarom vorderen zij dan ook schadevergoeding; de Commissie acht dit evenwel niet juist, omdat volgens 's Hofs voormeld arrest op de instellingen van de Gemeenschap jegens verzoekers slechts een — eventuele — verplichting tot vergoeding overeenkomstig de beginselen van artikel 215 van het Verdrag rustte.

Volgens de Commissie bestond er geen verplichting de restitutie voor de produktie van gritz per 19 oktober 1977 met terugwerkende kracht te doen herleven. Een beperking van discretionaire bevoegdheden ligt volgens de Commissie niet besloten in het feit dat de Raad, om hem moverende redenen het maken van onderscheid tussen de tijdvakken vóór en na 's Hofs arrest geraden achtende, tegen de voorstellen der Commissie in aan de regeling een beperkte mate van terugwerkende kracht heeft toegekend. Voorts meent de Commissie haar discretionaire bevoegdheden niet te hebben beperkt, immers zij had geen regeling met terugwerkende kracht voorzien.

De Commissie voegt hieraan toe dat verzoekers het gelijkheidsbeginsel niet mogen inroepen wanneer het om een beperking van discretionaire bevoegdheden gaat. Dat beginsel wil volgens de Commissie alleen maar zeggen dat onder gelijkblijvende omstandigheden de een niet anders mag worden behandeld dan de ander; het wil niet zeggen dat een persoon of personengroep in het ene geval niet anders mag worden behandeld dan in een ander geval.

De Commissie wijst er voorts op dat de Gemeenschap in ieder geval de grenzen, aan de uitoefening harer bevoegdheden gesteld, niet kennelijk in ernstige mate heeft miskend: de intrekking der restituties berustte op praktische overwegingen en was geenszins willekeurig.

Ook kan er sinds 's Hofs arrest van 19 oktober 1977 volgens de Commissie van een door haar begane ernstige en kennelijke schending van bevoegdheden geen sprake zijn: tegen toekenning van restituties met terugwerkende kracht spreken gewichtige principiële redenen; in 's Hofs arrest worden de instellingen ook geenszins verplicht betrokkenen daarop aanspraak te verlenen.

De Commissie wijst er ten slotte op dat het de ondernemingen na de intrekking der restitutie kennelijk niet al te moeilijk is gevallen de verkopen van gritz op peil te houden. Gevolgen van dien aard dat de Gemeenschap, de ernst van haar ingrijpen in aanmerking genomen, per se aansprakelijk zou moeten worden gesteld, waren voor verzoeksters aan de maatregelen der Gemeenschap dan ook niet verbonden.

Verzoekers wijzen er voorts op dat de onderhavige feiten niet kunnen worden vergeleken met de feiten waarom het ging in de zaak 74/74, CNTA — waarvan de intrekking van monetaire compenserende bedragen de inzet vormde —, of het moest zijn dat de instellingen de restitutie voor de beide onderhavige produkten plotseling hadden ingetrokken. Waar het in casu, anders dan in de CNTA-zaak, niet gaat om schending van het beginsel dat het gewettigd vertrouwen bescherming verdient, maar om schending van het gelijkheidsbeginsel, konden de fabrikanten van gritz volgens verzoekers een produktierestitutie claimen over de tijd waarover ook de concurrenten die restitutie toucheerden.

Verzoekers menen dat Raad en Commissie zich vergissen, wanneer zij stellen dat het Hof in zijn arrest van 19 oktober 1977 van schadevergoeding tot een bedrag met de restitutie overeenkomende, niet heeft willen weten. Ook voor het verleden ligt huns inziens in dat arrest besloten dat de instellingen gehouden zijn de betrokken fabrikanten schadeloos te stellen, met dien verstande dat er in zoverre meerdere mogelijkheden worden opengelaten. Verzoeksters voegen hieraan toe dat het Hof, waar de schadeomvang van het gedrag der fabrikanten in dat tijdvak afhankelijk was, het schadebedrag niet heeft kunnen vaststellen.

Verzoekers hebben voor repliek voorts betoogd, dat zij in het omstreden tijdvak de stijgingen der grondstoffenprijzen, waarvoor de verhoging van de drempelprijzen voor maïs bepalend zijn geweest, op haar kopers heeft kunnen afwentelen, aangezien de zetmeelfabrikanten die nog steeds de produktierestitutie ontvingen, in zoverre dezelfde lasten te dragen hadden en ze eveneens op hun kopers moesten afwentelen. Maar een heel andere situatie doet zich voor wanneer een ongelijke behandeling van concurrerende ondernemingen distorsies op mededingingsniveau aan den dag doet treden. Normaliter kan de verhoging van de produktiekosten dan niet op de kopers worden afgewenteld.

Leidt een toevallige gebeurtenis ertoe dat de kostprijs van de handelaar stijgt en kan hij die verhoging niet aan zijn kopers doorberekenen — omdat zijn concurrenten hem dan wellicht onderbieden, zodat prijsverhoging hem op verlies van afnemers kan komen te staan —, dan moet hij, om zijn bedrijf gaande te houden, verliezen op de koop toe nemen en zijn afnemers zonder prijsverhoging blijven leveren. Die situatie zou zich in casu voordoen: verzoekers mochten erop rekenen dat de situatie waartoe de intrekking van de restituties voor gritz had geleid, geen duurzaam karakter droeg; verzoekers hebben zich in hun handelsbeleid door alleszins redelijke overwegingen laten leiden. Uit het simpele feit dat de vennootschappen zijn blijven produceren en verkopen, mag dus niet zonder meer worden afgeleid dat zij geen schade hebben geleden.

Verzoekers betwisten voorts dat het vorderen van schaden en interesten tot een bedrag gelijk aan dat van de ingetrokken restituties in verband mag worden gebracht met het feit dat zij de dientengevolge gestegen produktiekosten hebben kunnen doorberekenen. Zij laten zich daarbij leiden door het algemeen schadebegrip: een schade, bestemd om met behulp van een vordering tot betaling van schaden en interesten te worden vergoed, is gelijk aan het verschil tussen de vermogenssituatie waarin de gelaedeerde zich zou hebben bevonden indien het schadeveroorzakend feit zich niet had voorgedaan, en de situatie welke door dat feit rechtstreeks werd veroorzaakt.

Volgens verzoekers gaat het in de vraag of die schade achteraf werd — casu quo had kunnen worden — ingeperkt doordat de gelaedeerde het nadeel op de koper kon afwentelen, om een heel andere kwestie, namelijk die der Vorteilsanrechnung in de zin van het Duitse recht. Voorts mag volgens de Duitse rechtspraak alleen acht worden geslagen op omstandigheden die met het schadeveroorzakend feit redelijkerwijs in causaal verband staan. Houdt men zich in casu aan de jurisprudentie, dan gaat het volgens verzoekers niet aan ten deze acht te slaan op de doorberekening aan de afnemers van de kostenstijging, die door de intrekking der restitutie werd veroorzaakt: als van zulk een doorberekening al sprake is geweest, dan is het daartoe alleen gekomen dankzij het eigen initiatief der vennootschappen — en niet door de wederrechtelijke inhouding der restitutie —. Anderzijds zou het een ongerechtvaardigde ontlasting voor de Gemeenschap inhouden, indien zij het voordeel, voor de gritzfabrikant gelegen in de doorberekening van de kostprijsstijging welke van het inhouden van de produktierestitutie een geval was, naar zichzelf zou mogen toehalen. Verzoekers menen dat deze Duitse rechtspraak ook in het gemeenschapsrecht tot gelding moet komen.

Verzoekers in de zaken 241, 242, 246, 247 en 249/78 hebben voor repliek voorts doen zeggen dat de Commissie zich vergist, wanneer zij uit het feit dat deze verzoekers hun gritzverkopen aan brouwerijen hebben gehandhaafd of zelfs uitgebreid, afleidt dat de intrekking van de restitutie hun geen nadeel heeft berokkend.

Zij voegen hieraan toe dat, zelfs voorzover er aan hun cijfers toegenomen omzetten kunnen worden afgelezen, de oorzaak daarvan allereerst moet worden gezocht in het feit dat zij wilden voorkomen dat de brouwerijen op zetmeel zouden omschakelen, zodat zij — desnoods tegen verlies — getracht hebben in de behoeften der brouwerijen te voorzien.

Hetzelfde zou gelden voor contracten vóór de intrekking der restitutie op lange termijn afgesloten, waaraan na die intrekking moest worden voldaan.

Verzoekster in de zaak 245/78 herinnert eraan dat haar bedrijf begin 1976 werd opgericht voor de vervaardiging van gritz, bestemd voor de fabricage van isoglucose. Om haar verliezen in de aanlooptijd laag te houden — alsook nadat zij de produktie van zulke gritz in verband met de invoering van een heffing op de produktie van isoglucose had moeten opgeven — is verzoekster begonnen met de fabricage van brouwerijgritz. Zij acht zich gerechtigd de Gemeenschap aan te spreken tot vergoeding van schaden en interesten, immers door de gebleken schending van het gelijkheidsbeginsel is zij tot het bedrag harer vordering benadeeld. Het mag er niet voor worden gehouden dat zij door die schending verplicht zou zijn geweest zich van de gritzproduktie te onthouden en/of die produktie niet voort te zetten.

Verzoekster in de zaak 248/78 verklaart dat zij voor rekening van de Conti Handelsgesellschaft mbH te Hamburg maïs maalt en gritz fabriceert. Na de intrekking van de restitutie hebben verzoekster en genoemde vennootschap die produktie in oktober en november 1975 voortgezet, om haar vervolgens per ultimo 1975 te staken. Had zij na de intrekking der restitutie haar produktie willen voortzetten, dan zou verzoekster genoodzaakt zijn geweest aan genoemde vennootschap, wat het maalloon betreft, ongebruikelijke toezeggingen te doen. Ook die vennootschap zou, wat betreft de in oktober en november 1975 aan brouwerijen geleverde partijen gritz, door de intrekking der restituties zijn benadeeld. Van haar schadeactie heeft zij aan verzoekster het gedeelte gecedeerd dat, mèt verzoeksters rechtstreekse schade, de inzet van het onderhavige geding vormt.

Verzoekster in de zaak 250/78 wijst er op dat zij tot de kleinste maalbedrijven behoort. Na de intrekking van de restitutie heeft zij haar omzetcijfer niet op het niveau van eerdere jaren kunnen handhaven. In het seizoen 1973-1974 heeft ze meer dan 14000 ton — en in het seizoen 1974-1975 meer dan 12000 ton — gritz geproduceerd en aan brouwerijen in de Gemeenschap verkocht. Na de intrekking der restitutie heeft zij aan die brouwerijen — in het seizoen 1975-1976 — slechts 1047 ton gritz kunnen verkopen tussen augustus en 18 oktober 1977 daalde haar verkoop tot 46 ton.

Als nader bewijs voor haar stelling dat zij de stijging van de produktiekosten die door de intrekking der restitutie werd veroorzaakt, niet hebben doorberekend, hebben verzoekers een becijfering gemaakt waaruit blijkt dat hun bruto-revenuen in de verkoopseizoenen 1973-1974 en 1974-1975, ondanks de stijging van de drempelprijzen, slechts geringe schommelingen hebben vertoond. In de seizoenen 1975-1976 en 1976-1977 nam de winstderving toe.

Hadden zij de verhoging van de drempelprijs en het vervallen der produktierestitutie per 1 augustus 1975 kunnen doorberekenen, dan zouden, naar verzoekers menen, de bruto-revenuen in laatstgenoemde seizoenen niet veel hebben verschild van de cijfers voor het seizoen 1974-1975. Dat er, juist toen de restitutie werd ingetrokken, door hen plotseling veel meer winst werd gederfd, bewijst volgens verzoekers dat zij de verhoging van de drempelprijs maar gedeeltelijk — en de intrekking van de produktierestitutie in het geheel niet — hebben doorberekend in de aan brouwerijen berekende verkoopprijzen — en dat ook niet hadden kunnen doen —.

Voorts zou het zowel aan de Commissie als aan de Raad zelf voorkomen dat de intrekking der restitutie de betrokken sector niet een werkelijk ernstig economisch of handelsnadeel heeft berokkend.

De Raad zou een voor de belangen der gritzproducenten zeer gunstige legislatieve oplossing van algemene aard hebben gevonden, waardoor het nadeel dat aan de betrokken belangen mocht zijn berokkend, voldoende zou zijn verholpen.

De Raad erkent dat beide graansoorten zonder onderscheid door brouwerijen kunnen worden verwerkt, maar in de praktijk zouden de bierbrouwers binnen de Gemeenschap, en met name de brouwers in Frankrijk en België, ook na intrekking der restitutie in hun traditionele bevoorrading met gritz geen wijziging hebben gebracht.

De Raad wijst er voorts op, dat de produktie en het verbruik van brouwerijgritz in de Gemeenschap na de intrekking der restitutie niet is afgenomen. Hij verwijst te dien aanzien naar zijn opmerkingen in de gevoegde zaken 64 en 113/76, 167 en 239/78, 27, 28 en 45/79.

De Raad herinnert eraan dat alle verzoekers, behalve verzoekster in de zaak 246/78, van 1975-1976 tot 1976-1977 hun gritzproduktie hebben uitgebreid:

ZaakProduktieseizoen 1975-1976Produktieseizoen1976-1977241/7853073,000 t56282,000 t242/786709,028 t13298,815 t245/788664,290 t26749,350 t246/7811941,070 t11496,619 t247/7813775,182 t16351,169 t249/788265,295 t11793,064 t250/781047,514 t2731,191 t

Met verwijzing naar haar opmerkingen in de gevoegde zaken 64 en 113/76, 167 en 239/78, 27, 28 en 45/79, voegt de Raad hieraan toe dat de gritzexporten van de Bondsrepubliek Duitsland allereerst naar de Franse markt, en wel met name naar die van de Elzas, gaan. Duitse gritz zou vaak van betere kwaliteit zijn dan Franse gritz.

Met betrekking tot de vraag of verzoekers voldoende hebben bewezen dat ze ernstige schade hebben geleden, heeft de Raad er allereerst op gewezen dat het niet doorberekenen van de derving der restitutie in de verkoopprijzen der Duitse producenten, geenszins mag worden toegeschreven aan de maatregelen, in 1975 door de instellingen van de Gemeenschap genomen. Waar gritz in produktietechnisch opzicht — en vanouds — een monopoliepositie inneemt, betwijfelt de Raad of de brouwers op zetmeel zouden zijn overgeschakeld, indien bedoelde producenten hun prijzen hadden verhoogd.

In de tweede plaats kan volgens de Raad niet worden volgehouden, dat de door het Hof geconstateerde schending van het gelijkheidsbeginsel niet tot sancties heeft geleid: de instellingen van de Gemeenschap hebben, teneinde de gelijkheid voor de toekomst te herstellen, de nodige maatregelen moeten nemen.

De Raad meent evenwel dat een sanctie bestaande in een vergoeding van schaden en interesten wegens het begane onrechtmatige feit, iets heel anders is. Met verwijzing naar 's Hofs arrest van 25 mei 1978, gewezen in de gevoegde zaken 83 en 94/76, 4, 15 en 40/77, HNL, herinnert de Raad eraan dat de algemene rechtsregelen betreffende de civiele aansprakelijkheid ten deze geen toepassing kunnen vinden. Een verwijzing naar het Duitse recht kan verzoekers derhalve niet baten.

Een en ander zou volgens de Raad medebrengen dat het ook niet aangaat de te vergoeden schade te stellen op het verschil tussen de vermogenspositie welke zonder het schadeveroorzakend feit zou hebben bestaan en de rechtstreeks door dat feit teweeggebrachte situatie. Zij kunnen trouwens niet precies worden becijferd.

Met betrekking tot de redenen waarom zij gemeend heeft verzoekster geen restitutie over reeds verstreken tijdvakken te moeten toekennen, heeft de Commissie erop gewezen dat het Hof in zijn arrest van 19 oktober 1977 niet van een verplichting tot toekenning van een restitutie met terugwerkende kracht heeft gesproken, ofschoon destijds reeds duidelijk was dat van de zetmeelfabrikanten onmogelijk een terugbetaling van reeds verkregen restitutiebedragen kon worden verlangd. Dat het Hof desondanks Raad en Commissie niet heeft verplicht een restitutie met terugwerkende kracht toe te kennen — en met zoveel worden alleen sprak van de mogelijkheid eventuele nadelen te verhelpen —, is volgens de Commissie stellig van belang. De reden waarom het Hof alleen van een vergoeding van eventuele schaden wilde weten, is volgens de Commissie in hoofdzaak gelegen in de omstandigheid dat met restituering achteraf het doel dat bij toekenning van de restitutie heeft voorgezeten, te weten een begunstiging van de afzet van bepaalde produkten gedurende zekere tijd, niet meer kon worden verwezenlijkt.

Ten slotte wijst de Commissie er voorts op dat het niet aangaat te zeggen — zoals verzoekers doen — dat de Commissie zich zou hebben gebonden door in haar verordening nr. 1570/78 de modaliteiten vast te leggen welke bij de wederinvoering van de restitutie voor de produktie van gritz moeten worden in acht genomen: na vaststelling van de dwingende bepaling van artikel 6 van 's Raads verordening nr. 1127/78 had de Commissie te dezen geen discretionaire bevoegdheden meer; dit neemt niet weg dat de door de Raad aangevoerde redenen verschillende regelingen voor de periode vóór en na 's Hofs arrest van 19 oktober 1977 alleszins rechtvaardigden.

De Commissie wijst erop, dat alleen verzoekster in de zaak 250/78 een serieuze bespreking aan aard en omvang der door haar geleden schade heeft gewijd. Haar verkopen zouden door de intrekking der restitutie sterk zijn achteruitgegaan. Verzoekster heeft evenwel de te vergoeden schade niet becijferd en zodanige vergoeding ook niet verlangd. De Commissie acht de opmerkingen betreffende de drempelprijs van maïs irrelevant: de zetmeelfabrikanten hebben er niet minder van te lijden gehad dan de gritzfabrikanten.

Ten slotte zou volgens de Commissie uit de bruto-ontvangsten, zoals verzoekster ze voor de verkoopseizoenen van 1973-1974 tot 1976-1977 heeft berekend, blijken dat zij in haar berekeningen van onvolledige cijfers is uitgegaan: voeren de verstrekte gegevens voor alle jaren tot een negatief resultaat, dan had verzoekster de door haar gefabriceerde gritz altijd tegen verlies moeten verkopen; dit is evenwel niet het geval; immers zij stelt per ton maïs op de verkoop van nevenprodukten winst te hebben geboekt. Verzoekster dient volgens de Commissie dan ook duidelijk te zeggen, of de ontvangsten wegens verkoop der nevenprodukten het verlies, dat de bruto-opbrengst der gritzverkopen te zien gaf, in de seizoenen 1975-1976 en 1976-1977 overcompenseerde. De Commissie voegt hieraan toe over gegevens te beschikken, waaruit blijkt dat de opgevoerde negatieve bedragen door de ontvangsten, bij de verkoop der nevenprodukten verkregen, worden gecompenseerd. Neemt men die omstandigheid in aanmerking, dan blijkt dat het verzoekster ook na de intrekking der restituties nog mogelijk is geweest winstgevend maïs met het oog op de gritzfabricage te verwerken.

Ten slotte wijst de Commissie erop, dat de restituties tot nu toe uniform voor de vervaardiging van bepaalde produkten werden toegekend; dat wil evenwel niet zeggen dat een bepaald produkt zonder restitutie niet meer tegen de concurrentie opgewassen zou zijn geweest. Anders dan verzoeksters menen, wordt de keus van het voor de bierbrouwerij te gebruiken produkt, niet alleen door de prijs van elk van beide produkten bepaald, doch ook door de druk die van een aantal andere factoren uitgaat; het ware anders niet te verklaren waarom de Duitse brouwerijen die, zelfs voor export, geen produkten gebruiken waarvoor zij aanspraak op restitutie zouden kunnen maken, de concurrentie kunnen volhouden. Ten slotte denken verzoekers ten onrechte dat aan het overschakelen van gritz op zetmeel voor een korte periode niet noodzakelijkerwijze grote kosten verbonden zijn.

Uit een en ander zou volgens de Commissie volgen, dat de afhankelijkheid van verzoekers van de brouwerijen minder groot was dan zij willen volhouden en dat de intrekking der restituties, althans ten dele, zeer wel door een prijsverho ging had kunnen worden goedgemaakt.