*****

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 13ης Ιουλίου 1983

σχετικά με διαδικασία κατ' εφαρμογή του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΟΚ

(υπόθεση αριθ. IV/30.174 - Vimpoltu)

(Το κείμενο στην ολλανδική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(83/361/ΕΟΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας,

τον κανονισμό αριθ. 17 του Συμβουλίου της 6ης Φεβρουαρίου 1962 : πρώτος κανονισμός εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης (1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώρησης της Ελλάδας, και ιδίως το άρθρο 3 παράγραφοι 1 και 6,

την κοινοποίηση προς την Επιτροπή, στις 11 Σεπτεμβρίου 1980, εκ μέρους της Vereniging van Importeurs van en Groothandelaren in Land- en Tuinbouwmachines «Vimpoltu» (που καλείται στο εξής Vimpoltu), σύμφωνα με το άρθρο 4 του κανονισμού αριθ. 17 της απόφασης που εξέδωσε η Vimpoltu στις 27 Μαΐου 1980,

την αίτηση περί αρνητικής πιστοποίησης που υπέβαλε, στις 11 Σεπτεμβρίου 1980, η Vimpoltu στην Επιτροπή ως προς την προαναφερόμενη απόφαση, σύμφωνα με το άρθρο 2 του κανονισμού αριθ. 17 ή, ελλείψει αυτής, την αίτηση απαλλαγής σύμφωνα με το άρθρο 85 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ,

την απόφαση που έλαβε η Επιτροπή την 1η Ιουλίου 1982, να κινήσει διαδικασία στην υπόθεση IV/30.174,

αφού έδωσε την ευκαιρία στους ενδιαφερόμενους να διατυπώσουν τις απόψεις τους σχετικά με τις αιτιάσεις που έλαβε υπόψη η Επιτροπή σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 19 παράγραφος 1 του κανονισμού αριθ. 17 και τις διατάξεις του κανονισμού αριθ. 99/63/ΕΟΚ της Επιτροπής της 25ης Ιουλίου 1963 περί των ακροάσεων που προβλέπονται στο άρθρο 19 παράγραφοι 1 και 2 του κανονισμού αριθ. 17 του Συμβουλίου (2),

μετά από διαβούλευση με τη συμβουλευτικη επιτροπή συμπράξεων και δεσποζουσών θέσεων, σύμφωνα με το άρθρο 10 του κανονισμού αριθ. 17, στις 25 Φεβρουαρίου 1983,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

Ι. ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

Α. Vimpoltu

(1) Η Vimpoltu είναι ένωση επιχειρήσεων και ιδρύθηκε το 1927 σύμφωνα με την ολλανδική νομοθεσία και η οποία, σύμφωνα με το άρθρο 5 του καταστατικού της, επιδιώκει τους ακόλουθους στόχους:

α) προώθηση του εμπορίου των υπό ευρεία έννοια γεωργικών μηχανιμάτων·

β) προώθηση της καλής συνεργασίας μεταξύ των προσώπων που ασχολούνται με το εμπόριο γεωργικών μηχανημάτων·

γ) ρύθμιση του εμπορίου των προϊόντων αυτών·

δ) προάσπιση των γενικών συμφερόντων των μελών της.

Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 2 του καταστατικού της, η ένωση επιδιώκει την επίτευξη των στόχων αυτών ορίζοντας ιδίως τους όρους πώλησης και παράδοσης για τα γεωργικά μηχανήματα και επιβάλλοντας στα μέλη της ή στις ομάδες των μελών της υποχρεώσεις που απορρέουν από τις διατάξεις που έχει θεσπίσει.

(2) Η Vimpoltu απαρτίζεται από τακτικά, έκτακτα και επίτιμα μέλη: τιακτικά μέλη είναι δυνατόν να γίνουν μετά από αίτησή τους: οι ομόρρυθμες εταιρίες, οι ετερόρρυθμες εταιρίες, οι ανώνυμες εταιρίες και οι εταιρίες περιορισμένης ευθύνης, καθώς και τα ενήλικα φυσικά πρόσωπα που είναι εγκατεστημένα στις Κάτω Χώρες, τα οποία ασχολούνται ανεξάρτητα, αποκλειστικά ή κατά κύρια απασχόληση, με το χονδρικό εμπόριο γεωργικών μηχανημάτων, αγοράζουν τα μηχανήματα αυτά απευθείας από τον κατασκευαστή και διατηρούν αποθέματα των μηχανημάτων αυτών, καθώς και των ανταλλακτικών τους (άρθρα 8 και 9 του καταστατικού).

(3) Η συμμετοχή στην ένωση είναι δυνατόν να λήξει, είτε λόγω θανάτου του μέλους, είτε λόγω παραίτησης, είτε λόγω έκπτωσης από την ιδιότητα του μέλους· η έκπτωση από την ιδιότητα μέλους είναι δυνατόν να κηρυχθεί μόνο όταν το μέλος αυτό παραβαίνει το καταστατικό, τους κανονισμούς ή τις αποφάσεις της ένωσης (άρθρο 10 του καταστατικού).

(4) Η Vimpoltu έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί τμήματα επιφορτισμένα με την προώθηση των συμφερόντων ορισμένου εμπορικού κλάδου· τα τμήματα δημιουργούνται με απόφαση της γενικής συνέλευσης (αρθρο 14 του καταστατικού).

Τα τμήματα έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν αποφάσεις που αφορούν το εμπόριο των μηχανημάτων που υπάγονται στο πεδίο δράσης τους. Οι αποφάσεις των τμημάτων εφαρμόζονται μόνον αφού εγκριθούν από τη γενική διεύθυνση. Οι αποφάσεις, μετά την οριστική τους έγκριση, ανακοινώνονται σε όλα τα μέλη της ένωσης (άρθρο 24 του καταστατικού).

(5) Το τμήμα στο οποίο αναφέρεται η παρούσα υπόθεση είναι το τμήμα Ι της Vimpoltu, που αφορά τα γεωργικά τρακτέρ, μηχανές και μηχανήματα. Όσον αφορά τα γεωργικά τρακτέρ, η Vimpoltu αριθμεί 20 περίπου μέλη, εισαγωγείς ή χονδρεμπόρους, που αντιπροσωπεύουν το 90 % περίπου της ολλανδικής αγοράς τρακτέρ.

Β. Η αγορά γεωργικών τρακτέρ στις Κάτω Χώρες

(6) Από αρκετό χρόνο, δεν υπάρχει πλέον στις Κάτω Χώρες κανένας κατασκευαστής γεωργικών τρακτέρ.

(7) Όλα τα τρακτέρ που είναι αναγκαία για την κάλυψη των αναγκών της εσωτερικής αγοράς, εισάγονται και συχνότερα προέρχονται από άλλα Κράτη μέλη (Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας σε ποσοστό 50 %, αλλά και Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία και Γαλλία).

(8) Οι εισαγωγές γεωργικών τρακτέρ κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών εξελίχθηκαν ως εξής (1):

1978 12 389 μονάδες

1979 10 651 μονάδες

1980 8 006 μονάδες

(9) Ο συνολικός κυκλος εργασιών σε καινούργια γεωργικά τρακτέρ στις Κάτω Χώρες εξελίχθηκε ως εξής (2):

1.2 // Μέλη της

Vimpoltu // Cebeco-Handelsraad (3), (4) // 1975 145 615 000 Fl // // 1976 217 009 000 Fl // // 1977 276 673 000 Fl // // 1978 276 904 000 Fl // // 1979 273 862 000 Fl // // 1980 195 285 000 Fl //

(10) Η Επιτροπή δεν έχει κανένα λόγο να αμφισβητεί την ακρίβεια των στοιχείων που έδωσαν οι επιχειρήσεις.

Οι διανομείς, οι οποίοι καλούνται επίσης «επιχειρήσεις μηχανοποίησης» (Mechanisatiebedrijven), αποτελούν τη βασική ενδιάμεση βαθμίδα μεταξύ των εισαγωγέων και των καταναλωτών. Ο συνολικός αριθμός των διανομέων γεωργικών μηχανών ανέρχεται σε 1 500 περίπου· είναι δύσκολο να γίνει διάκριση μεταξύ διανομέων γεωργικών τρακτέρ και διανομέων γεωργικών μηχανών εν γένει, δεδομένου ότι η μετά την πώληση εξυπηρέτηση που παρέχουν οι τελευταίοι, (συντήρηση και επισκευές) αφορά κάθε είδους γεωργικές μηχανές.

(11) Τη μεγαλύτερη κατηγορία τελικών αγοραστών συνιστούν 160 000 γεωργικές εμεταλλεύσεις των Κάτω Χωρών.

(12) Βάσει των στοιχείων που παρέχει η Vimpoltu (βλ. παράγραφο 9), η ζήτηση καινούργιων γεωργικών τρακτέρ στις Κάτω Χώρες σημειώνει πτώση εδώ και μερικά χρόνια. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται αναμφίβολα στην επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης, αλλά πρέπει όμως να σημειωθεί ότι τα τρακτέρ που πωλούνται στις Κάτω Χώρες, συχνά είναι ακριβότερα από τα τρακτέρ που πωλούνται στις υπόλοιπες χώρες.

Ο ειδικευμένος σε γεωργικά θέματα τύπος (1) εξηγεί το φαινόμενο αυτό ως εξής:

α) παράγοντες που αφορούν τους εισαγωγείς και τους εμπόρους:

- η πολιτική τιμών του ξένου παραγωγού: η τιμή που οφείλεται από τον εισαγωγέα προς τον κατασκευαστή χρησιμεύει σα βάση για τον καθορισμό της ακαθάριστης τιμής πώλησης στους καταναλωτές· οι τιμές που ζητούνται από τους ολλανδούς εισαγωγείς φαίνεται ότι μερικές φορές είναι υψηλότερες από αυτές που ζητούν οι εισαγωγείς άλλων χωρών,

- οι διαφορές των χαρακτηριστικών μεταξύ των τρακτέρ που πωλούνται στις Κάτω Χώρες και στο εξωτερικό (τα τρακτέρ που πωλούνται στις Κάτω Χώρες είναι εφοδιασμένα με ελαστικά μεγαλυτέρων διαστάσεων, δηλαδή ακριβότερα),

- το γεγονός ότι όλα τα τρακτέρ που πωλούνται στις Κάτω Χώρες πρέπει να εισάγονται, πράγμα που προσθέτει μία ακόμα ενδιάμεση βαθμίδα μεταξύ του παραγωγού και του καταναλωτή·

β) παράγοντες που αφορούν τους καταναλωτές: οι διανομείς, κατά τις συναλλαγές τους, επιζητούν αξιόλογες εκπτώσεις από τους εισαγωγείς (μέχρι 40 % πριν από την εφαρμογή της απόφασης Vimpoltu)· φαίνεται ότι οι διανομείς μεταβιβάζουν συχνά μέρος των εκπτώσεων αυτών στους πελάτες τους, αυξάνοντας τις τιμές εξαγοράς που προσφέρουν για τα χρησιμοποιημένα τρακτέρ·

γ) εξωτερικοί παράγοντες, όπως οι διακυμάνσεις των ισοτιμιών, είναι δυνατόν να επηρεάσουν τις τιμές των εισαγόμενων τρακτέρ.

Γ. Η απόφαση Vimpoltu της 27ης Μαΐου 1980

(13) Η απόφαση Vimpoltu δεσμεύει υποχρεωτικά τα μέλη του τμήματος γεωργικών τρακτέρ και μηχανημάτων. Η απόφαση αυτή εφαρμόζεται επίσης από την Cebeco Handelsraad. Με την απόφαση αυτή ορίζονται οι κανόνες συμπεριφοράς που συμφωνούνται για το εμπόριο των γεωργικών τρακτέρ και των διαφόρων εξαρτημάτων και ανταλλακτικών που προσφέρονται μαζί με αυτά.

(14) Η απόφαση άρχισε να ισχύει την 1η Σεπτεμβρίου 1980.

(15) Από το παράρτημα 6 της κοινοποίησης προκύπτει ότι η απόφαση αυτή στηρίζεται ιδίως στους ακόλουθους λόγους:

α) αύξηση των ακαθάριστων τιμών πώλησης (2) λόγω διαφόρων περιστάσεων·

β) σημαντικές, αλλά κυμαινόμενες εκπτώσεις που, ως εκ τούτου, παραχωρούνται από τους εισαγωγείς στους διανομείς επί των ακαθάριστων τιμών πώλησης·

γ) έλλειψη διαφάνειας, που συνεπώς προκύπτει στην αγορά τρακτέρ, εις βάρος των γεωργών πελατών.

Σύμφωνα με την άποψη της Vimpoltu, η απόφαση αποσκοπούσε στην εξάλειψη αυτής της έλλειψης διαφάνειας στην αγορά των γεωργικών τρακτέρ, προς όφελος ιδίως των πελατών γεωργών.

(16) Από την έρευνα δείχτηκε ότι η Vimpoltu, το 1979, είχε προσκαλέσει τις ενώσεις διανομέων Bovag και Smecoma (3), που αντιπροσωπεύουν το σύνολο σχεδόν των διανομέων γεωργικών τρακτέρ στις Κάτω Χώρες, να έρθουν σε συνεννόηση ως προς τον τρόπο καταπολέμησης της πτώσης των πωλήσεως και των σχετικά υψηλών ακαθαρίστων τιμών πώλησης, καθώς και των σημαντικών εκπτώσεων που παραχωρούν οι διανομείς. Μολονότι οι συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ της Vimpoltu, της Smecoma και της Bovag δεν κατέληξαν σε συμφωνία για την απόφαση Vimpoltu, το ανώτατο όριο που καθορίστηκε για τις εκπτώσεις ανταποκρίνεται στις επιθυμίες των ενώσεων διανομέων, όπως αυτές εκφράστηκαν κατά τη διάρκεια των συζητήσεων. Οι διανομείς επέμεναν, ωστόσο, αυτό το ανώτατο όριο για τις εκπτώσεις να συνδυάζεται με αποδεκτές ακαθάριστες τιμές πώλησης που κρίνονται και εύλογες τιμές εξαγοράς για τα χρησιμοποιημένα τρακτέρ.

(17) Σύμφωνα με την απόφαση αυτή, οι εισαγωγείς δεν επιτρέπεται να παραχωρούν στους διανομείς έκπτωση μεγαλύτερη από τα 25 % της ακαθάριστης τμής πώλησης ανά διανομέα και ανά τρακτέρ, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις επιστροφές επί του κύκλου εργασιών, ειδικά πριμ και άλλες τυχόν επιδοτήσεις.

(18) Η πληρωμή διενεργείται κατά κανόνα τοις μετρητοίς· σε περίπτωση πώλησης με πίστωση, ο τόκος υπολογίζεται με τον προεξοφλητικό τόκο, που ισχύει για τα γραμμάτια σε διαταγή, επαυξημένο κατά 3 % τουλάχιστον.

(19) Όσον αφορά τους όρους παράδοσης, η καθαρή τιμή στο διανομέα συμφωνείται για την παράδοση ελεύθερη στο κατάστημα του διανομέα και περιλαμβάνει τα έξοδα προετοιμασίας και παράδοσης με τα οποία επιβαρύνεται συνήθως ο εισαγωγέας.

(20) Για τις περιπτώσεις πωλήσεων για λόγους διαφημιστικούς, προβλέπονται ιδιαίτεροι κανόνες. Οι μειωμένες τιμές πώλησης ανακοινώνονται εγκαίρως στη γραμματεία, μαζί με τις ημερομηνίες έναρξης και τερματισμού της σχετικής περιόδου· κατά το σχηματισμό των τιμών αυτών λαμβάνονται υπόψη οι μέγιστες εκπτώσεις που επιτρέπονται βάσει της απόφασης· ο υπόλοιποι εισαγωγείς πρέπει να ειδοποιούνται μέσα σε 10 ημέρες από την έναρξη της ειδικής αυτής περιόδου.

(21) Σε περίπτωση που εικάζεται παράβαση των διατάξεων της απόφασης, οι εισαγωγείς υποβάλλονται σε έρευνα που περιλαμβάνει άμεσο έλεγχο από λογιστή, ή υποβολή, μετά από αίτηση, εκ μέρους του εισαγωγέα δήλωσης της λογιστικής κατάστασης

(22) Όταν βεβαιώνεται παράβαση, στον παραβάτη επιβάλλεται πρόστιμο 10 000 Fl κατ' ανώτατο όριο ανά παράβαση και ανά τρακτέρ που παραδίδεται. Το ποσό του πρόστιμου είναι ανάλογο με τη σοβαρότητα της παράβασης. Οι εμπορικές πρακτικές που παρεκκλίνουν προφανώς από τη συνήθη χρήση και οι οποίες αποσκοπούν στην παραχώρηση συμπληρωματικής έκπτωσης που υπερβαίνει το μέγιστο ποσοστό που είναι επιτρεπτό, θεωρείται ότι συνιστούν παραβάσεις των κανόνων συμπεριφοράς που έχουν συμφωνηθεί.

(23) Όλοι οι εισαγωγείς είναι, εξάλλου, υποχρεωμένοι να προβαίνουν σε δημοσίευση και ανακοίνωση των νέων τιμοκαταλόγων τους πριν από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος της απόφασης, δηλαδή πριν από την 1η Σεπτεμβρίου 1980 και να ακολουθούν την ίδια διαδικασία στο μέλλον, κάθε φορά που μεταβάλλουν τις τιμές τους. Από την έρευνα προκύπτει ότι οι εισαγωγείς άρχισαν πράγματι να ανακοινώνουν τις ακαθάριστες τμές πώλησης από την 1η Σεπτεμβρίου 1980.

(24) Οι εισαγωγείς έχουν αναλάβει την υποχρέωση να συνεργάζονται πλήρως ως προς τα μέτρα που, ενδεχομένως, λαμβάνονται από κοινού με τις οργανώσεις των μεταπωλητών, με σκοπό τη δημοσίευση των πραγματικών αξιών για την εξαγορά των χρησιμοποιημένων τρακτέρ.

(25) Εκτός από την απόφαση Vimpoltu που περιγράφεται ανωτέρω, μία άλλη απόφαση που αφορά τον τομέα είναι αυτή που επιβάλλει τη δημοσίευση των τιμοκαταλόγων για την εξαγορά μεταχειρισμένων τρακτέρ. Την απόφαση αυτή έλαβε η «Central Orgaan Mechanisatiebedrijven», η οποία καλείται στο εξής «COM» (1): η απόφαση αυτή αποσκοπεί στη συμπλήρωση του τιμοκαταλόγου COM, που είχε δημοσιευθεί από το 1962 και αρχικά περιελάμβανε μόνο τις τιμές πώλησης των μεταχειρισμένων τρακτέρ, προσθέτοντας, από το 1981, τις τιμές εξαγοράς των τρακτέρ αυτών. Η COM, απαντώντας σε αίτημα της Επιτροπής για την παροχή πληροφοριών, δικαιολόγησε το μέτρο αυτό επικαλούμενη το γεγονός ότι ο γεωργικός τύπος επεδείκνυε μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τη δημοσίευση των τιμών εξαγοράς απ' ότι, για τις τιμές πώλησης. Η COM αναγνώρισε επίσης ότι η απόφαση αυτή ανταποκρινόταν στις επιθυμίες των εμπόρων (βλ. παράγραφο 16) και των πελατών, που αποτελούν το αναγνωστικό κοινό των γεωργικών εφημερίδων.

(26) Οι τιμές εξαγοράς των μεταχειρισμένων τρακτέρ που περιέχονται στον τιμοκατάλογο της COM είναι ενδεικτικές και καθορίζονται από την επιτροπή τιμοκαταλόγων της COM μέσω ερευνών που διενεργεί στους διανομείς.

(27) Οι τιμές εξαγοράς δημοσιεύονται δύο φορές το χρόνο από την επιτροπή τιμοκαταλόγων της COM. Η COM, απαντώντας σε αίτημα της Επιτροπής για την παροχή πληροφοριών, διευκρίνισε ότι οι αντιπρόσωποι της Vimpoltu, καθώς και ο ειδικευμένος γεωργικός τύπος δεν συμμετέχουν στην επιτροπή αυτή αλλά παρακολουθούν τις συνεδριάσεις της. Στην επιστολή της 29ης Αυγούστου 1980, που απηύθυνε η COM στα μέλη της επιτροπής καθορισμού τιμών μεταχειρισμένων τρακτέρ, γίνεται αναφορά της συμμετοχής εκπροσώπων της Vimpoltu σε συνεδρίαση. Η COM στην απάντησή της στην κοινοποίηση των αιτιάσεων, που επεκτεινόταν και στην απόφαση COM, δήλωσε την πρόθεσή της να θέσει τέλος στη συμμετοχή εκπροσώπων της Vimpoltu.

(28) Μία άλλη απόφαση, που ενδιαφέρει τον τομέα, είναι αυτή που αφορά τους γενικούς όρους πώλησης γεωργικών μηχανημάτων ( Algemene Handelsvoorwaarden Landbouwwerktuigen, που καλούνται στο εξής «AHL»). Οι γενικοί κανόνες καθορίζονται, κατόπιν συνεννοήσεων, στα πλαίσια της «Stichting Mechanisatie Centrum», του Wageningen, από την Vimpoltu, Cebeco Handelsraad, την Vereniging van Regionale Importeurs en Groothandelaren in Land- en Tuinbouwmachines, την Vereniging van Handelaren in Landbouwwerktuigen en Tractoren, την Smecoma, την Bovag, την Vereniging van Importeurs en Fabrikanten van en Groothandelaren in Melkwinning- en Bewaarapparatuur και την Landbouwschap.

(29) Η εφαρμογή των γενικών όρων «AHL» είναι δυνατόν να αφορά όλες τις προσφορές, παραγγελίες και συμβάσεις πώλησης σχετικά με μηχανήματα που προορίζονται για πελάτες που νουν

διαμένουν ή έχουν την έδρα τους στις Κάτω Χώρες και οι οποίοι χρησιμοποιούν τα μηχανήματα αυτά (ιδίως τα γεωργικά τρακτέρ). Οι γενικοί όροι είναι δυνατόν να εφαρμόζονται σε όλα τα στάδια εμπορίας και αφορούν τις συναλλαγές καινούργιων μηχανημάτων. Από τις πληροφορίες που συνέλεξε η Επιτροπή κατά τη διάρκεια των ερευνών της προκύπτει ότι σημαντικός αριθμός παραγωγών και εισαγωγέων εφαρμόζουν τους γενικούς αυτούς όρους.

(30) Οι γενικοί όροι «AHL» περιλαμβάνουν ιδίως διατάξεις που αφορούν τις τροποποιήσεις των τιμών, τη μεταβίβαση της κυριότητας και των κινδύνων, τον τρόπο πληρωμής, τη θέση σε λειτουργία των τρακτέρ, την εγγύηση, την ευθύνη, τη διαφήμιση, την εξυπηρέτηση μετά την πώληση και το διακανονισμό των διαφορών. Οι διατάξεις αυτές συμπληρώνονται με κανονισμό διαιτησίας.

ΙΙ. ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ

Α. Εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ

(31) Το άρθρο 85 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ ορίζει ότι είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά και απαγορεύονται όλες οι συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων, όλες οι αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων και κάθε εναρμονισμένη πρακτική που δύνανται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ Κρατών μελών και που έχουν σαν αντικείμενο ή σαν αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς.

(32) Η Vimpoltu, είναι ένωση επιχειρήσεων που ασχολούνται με την αγορά και την πώληση γεωργικών μηχανημάτων, και ιδίως τρακτέρ, και αποτελεί, επομένως, ένωση επιχειρήσεων κατά την έννοια του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ.

(33) Η Vimpoltu αποτελεί απόφαση ενώσεων επιχειρήσεων κατά την έννοια του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ.

(34) Η απόφαση Vimpoltu έχει σαν αντικείμενο ή σαν αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού στο εσωτερικό της κοινής αγοράς.

α) Οι περιορισμοί του ανταγωνισμού που απορρέουν από την απόφαση Vimpoltu

(35) Το σύστημα των μέγιστων εκπτώσεων και οι όροι που επιβάλλονται, όσον αφορά την παράδοση και την πληρωμή (βλ. σημεία 17 έως 20), έχουν σαν αποτέλεσμα:

1. να παρεμποδίζουν τους εισαγωγείς να προσελκύουν νέους πελάτες προσφέροντας σημαντικότερες εκπτώσεις ή ευνοϊκότερους όρους παράδοσης και πληρωμής·

2. να παρεμοδίζοαν τους διανομείς να απολαύουν εκπτώσεων και όρων παράδοσης και πληρωμής που θα ήταν δυνατόν να τους παραχωρούνται, εάν δεν είχε οριστεί κανένα ανώτατο όριο και εάν ο ανταγωνισμός στην αγορά δεν είχε υποστεί τους περιορισμούς αυτούς· το γεγονός ότι οι διανομείς θα ήταν δυνατόν να απολαύουν σημαντικότερων εκπτώσεων, θα τους επέτρεπε να μεταβιβάζουν εν μέρει τις εκπτώσεις αυτές στους πελάτες τους.

(36) Οι ειδικοί κανόνες που αφορούν τις δραστηριότητες πώλησης για λόγους διαφημιστικούς έχουν σαν αποτέλεσμα να εμποδίζουν τους εισαγωγείς να αναλαμβάνουν απόλυτα αδέσμευτοι παρόμοιες πρωτοβουλίες χωρίς να ενημερώνουν προηγουμένως τη γραμματεία της Vimpoltu και τους ανταγωνιστές τους.

(37) Η διαδικασία που κινείται στην περίπτωση εικαζόμενης παράβασης (βλ. σημείο 21), καθώς και τα πρόστιμα που προβλέπονται (βλ. σημείο 22) ενισχύουν τον αντι-ανταγωνιστικό χαρακτήρα της απόφασης Vimpoltu, δεδομένου ότι παρακινούν με τον τρόπο αυτό τους εισαγωγείς να τηρούν αυστηρά τις διατάξεις αυτές.

(38) Η αμοιβαία κοινοποίηση των τιμοκαταλόγων (βλ. σημείο 23) συνεπάγεται ενδεχομένως για τους εισαγωγείς, οι οποίοι καταρχήν καθορίζουν ανεξάρτητα τις τιμές πωλήσεων, ότι επηρεάζονται, όταν μεταβάλλουν τις τιμές τους, από τις τιμές των ανταγωνιστών τους, με αποτέλεσμα οι μεταβολές που αποφασίζονται να μην προκύπτουν αποκλειστικά και μόνο από την εξέλιξη της αγοράς, και το επίπεδο των τιμών να διαφέρει από αυτό στο οποίο θα είχαν διαμορφωθεί οι τιμές αν έλλειπε αυτή η ανταλλαγή πληροφοριών. Με την εφαρμογή του συστήματος αυτού υπάρχει επίσης ο κίνδυνος να προκληθεί ενοποίηση των τιμών, αποκλείοντας τις τιμές που διίστανται σημαντικά από το μέσο όρο. Επιπλέον, το σύστημα ακαθαρίστων τιμών πώλησης, που καθορίζονται μόνο από τους εισαγωγείς, είναι δυνατόν να επηρεάσει όχι μόνο τον ανταγωνισμό στο πλαίσιο της ίδιας μάρκας προϊόντων, λόγω του γεγονότος ότι οι διανομείς ορισμένης μάρκας παρακινούνται να λαμβάνουν υπόψη την τιμή που τους συνίσταται, αλλά και τον ανταγωνισμό μεταξύ διαφόρων μαρκών, λόγω του γεγονότος ότι επιτρέπει σε όλους τους εισαγωγείς να προβλέπουν με αρκετή βεβαιότητα την πολιτική τιμών που ακολουθούν οι ανταγωνιστές τους (βλ. απόφαση του Δικαστηρίου της 17ης Οκτωβρίου 1972 στην υπόθεση VCH/Επιτροπή ΕΚ 8/72, Συλλογή 1972, σημείο 21 του αιτιολογικού).

(39) Οι περιορισμοί του ανταγωνισμού που απορρέουν από την απόφαση Vimpoltu εντείνονται περισσότερο από την απόφαση της COM σχετικά με τη δημοσίευση των τιμών εξαγοράς μεταχειρισμένων τρακτέρ και την απόφαση της Stichting Mechanisatie Centrum για τον καθορισμό των γενικών όρων πώλησης (AHL). Οι AHL αποσκοπούν στη ρύθμιση σημαντικών δευτερευόντων παραγόντων του ανταγωνισμού, στο επίπεδο των παραγωγών και των εισαγωγέων, καθώς και στο επίπεδο των διανομέων. Οι προαναφερόμενες διατάξεις (βλ. σημείο 30) ενέχουν τον κίνδυνο να οδηγήσουν σε ενοποίηση των εμπορικών όρων. Αν οι AHL δεν υπήρχαν, ο κίνδυνος αυτός θα ήταν πολύ μικρότερος, δεδομένου ότι οι AHL εφαρμόζονται από σημαντικό αριθμό εισαγωγέων και εμπόρων, με αποτέλεσμα να εντείνουν τις επιπτώσεις των περιορισμών του ανταγωνισμού που απορρέουν από την απόφαση Vimpoltu.

(40) Η ύπαρξη της απόφασης COM άσκησε επιρροή στην απόφαση Vimpoltu. Ιδιαίτερα η παρουσία εκπροσώπων της Vimpoltu στις συνεδριάσεις της επιτροπής τιμοκαταλόγων της επιτρέπει να ασκεί επιρροή κατά τη διαμόρφωση των τιμών εξαγοράς. Με τον τρόπο αυτό, ο ενδεχόμενος ανταγωνισμός στον τομέα των τιμών, που αποκλείεται με την απόφαση Vimpoltu κατά τις εκπτώσεις για την αγορά καινούργιων τρακτέρ, δεν μεταφέρεται στις τιμές εξαγοράς των μεταχειρισμένων τρακτέρ. Η παρουσία αυτή των εκπροσώπων της Vimpoltu, εκτός από το γεγονός ότι είναι δυνατόν να οδηγεί σε εναρμονισμένη πρακτική, προσφέρει παράλληλα στη Vimpoltu μέσο ελέγχου και επαλήθευσης, εκ των υστέρων, σχετικά με το πόσο εφαρμόζεται στην πράξη το επιθυμητό επίπεδο τιμών εξαγοράς, πράγμα που προσδίδει στις τιμές αυτές χαρακτήρα υποχρεωτικό και καταναγκαστικό. Η υπόθεση COM συμβάλλει, επομένως, στην υποστήριξη και στην εξασφάλιση της τήρησης της απόφασης Vimpoltu .

(41) Δεδομένου ότι η COM είχε υποσχεθεί να θέσει τερμα στην παρουσία εκπροσώπων της Vimpoltu στις συνεδριάσεις σχετικά με τους τιμοκαταλόγους, η Επιτροπή δεν απαγορεύει επίσημα την απόφαση της COM. Επιφυλάσσεται όμως ρητά να την απαγορεύσει, στη περίπτωση που η απόφαση Vimpoltu αντικατασταθεί από συμφωνία, απόφαση ή εναρμονισμένη πρακτική, που είχε τον ίδιο σκοπό ή το ίδιο αποτέλεσμα ή σε περίπτωση που η COM και η Vimpoltu υιοθετήσουν, με κοινή απόφαση, περιοριστικές πρακτικές σχετικά με τις τιμές εξαγοράς χρησιμοποιημένων τρακτέρ.

(42) Η απόφαση Vimpoltu ενδέχεται να περιορίσει αισθητά τον παραγωγό, δεδομένου ότι τα προϊόντα που αφορά αντιπροσωπεύουν το 90 % περίπου του συνόλου της ολλανδικής αγοράς γεωργικών τρακτέρ.

β) Οι πιθανές επιπτώσεις της απόφασης Vimpoltu στο εμπόριο μεταξύ Κρατών μελών

(43) Η ανωτέρω απόφαση, που εφαρμόζεται σε ολόκληρο το έδαφος Κράτους μέλους και αφορά προϊόντα, το σύνολο σχεδόν των οποίων εισαγέται από άλλα Κράτη μέλη, είναι δυνατόν να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ Κρατών μελών. Είναι πράγματι δυνατόν να ασκεί, κατά πάσα πιθανότητα, άμεση ή έμμεση επιρροή, πραγματική ή δυνητική, στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των Κρατών μελών με τρόπο που παρεμποδίζει ενδεχομένως την επίτευξη των στόχων ενιαίας αγοράς μεταξύ των κρατών αυτών. Αν ληφθεί υπόψη η προέλευση και ο όγκος των προϊόντων αυτών, οι προαναφερόμενοι περιορισμοί του ανταγωνισμού που είναι δυνατόν να παρεκτρέψουν τα ρεύματα των εμπορικών συναλλαγών στον εν λόγω τομέα από την πορεία που θα ακολουθούσαν σε άλλη περίπτωση.

(44) Πρέπει εν προκειμένω να υπενθυμιστεί ότι οι ανωτέρω διατάξεις αφορούν την πώληση στις Κάτω Χώρες εισαγόμενων τρακτέρ, το σύνολο σχεδόν των οποίων προέρχεται από άλλα Κράτη μέλη. Οι περιορισμοί αυτοί είναι δυνατόν να παρεμποδίσουν την πολιτική πωλήσεων των επιχειρήσεων άλλων Κρατών μελών που επιθυμούν να πωλούν τρακτέρ στις Κάτω Χώρες και να μειώσουν τον ανταγωνισμό που ασκείται μεταξύ των επιχειρήσεων αυτών, δεδομένου ότι οι εν λόγω επιχειρήσεις είναι υποχρεωμένες να χρησιμοποιούν δίκτυα διανομής που εφαρμόζουν τους ίδιους όρους πώλησης. Τούτο είναι δυνατόν να έχει ακόμη σαν αποτέλεσμα τον περιορισμό των δυνατοτήτων εξαγωγής των επιχειρήσεων (κατασκευαστών ή εμπόρων) των άλλων Κρατών μελών προς τις Κάτω Χώρες. Αυτή η, εκ πρώτης όψεως ακατανόητη, συμπεριφορά εξηγείται μόνον εάν θεωρηθεί ότι αποτελεί το τίμημα που πρέπει να πληρωθεί για τη μείωση, κατά το μέτρο του δυνατού, του ανταγωνισμού των τιμών που υφίσταται μεταξύ των επιχειρήσεων και για τη διατήρηση, με τον τρόπο αυτό, των μερών της αγοράς που αντιστοιχούν στους διαφόρους παραγωγούς σε μια αγορά που χαρακτηρίζεται από ύφεση.

(45) Η υποχρέωση των μελών της Vimpoltu να ανακοινώνουν αμοιβαία τις τιμές τους πώλησης, καθώς και κάθε μεταβολή των τιμών αυτών είναι επίσης δυνατόν να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ Κρατών μελών. Η γενική εφαρμογή της υποχρέωσης ανακοίνωσης των τιμών, οι αντι-ανταγωνιστικές πτυχές της οποίας περιγράφονται στο σημείο 38, είναι δυνατόν να έχει σαν αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν σε αυτό το σύστημα ανακοινωσης να εφαρμόζουν τιμές διαφορετικές από εκείνες που θα εφάρμοζαν αν δεν είχαν την υποχρέωση αυτή, πράγμα που έχει ενδεχομένως άμεση επίπτωση στο επίπεδο των εισαγωγών τρακτέρ στις Κάτω Χώρες. Εν προκειμένω, δεν έχει ιδιαίτερη σημασία το γεγονός ότι οι ακαθόριστες αυτές τιμές πώλησης δεν επιβάλλονται, αλλά αποτελούν απλώς και μόνο ενδεικτικές τιμές για τους διανομείς. Β. Η μη εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ

(46) Το άρθρο 85 παράγραφος 3 της συνθήκης της ΕΟΚ ορίζει ότι οι διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου αυτόυ δύνανται να κηρυχθούν ανεφάρμοστες σε κάθε συμφωνία η οποία συμβάλλει στη βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής των προϊόντων ή στην προώθηση της τεχνικής ή οικονομικής προόδου, εξασφαλίζοντας συγχρόνως στους καταναλωτές δίκαιο τμήμα από το όφελος που προκύπτει και η οποία:

α) δεν επιβάλλει στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις περιορισμούς μη απαραίτητους για την επίτευξη των στόχων αυτών,

β) δεν παρέχει στις επιχειρήσεις αυτές τη δυνατότητα καταργήσεως του ανταγωνισμού επί σημαντικού τμήματος των σχετικών προϊόντων.

(47) Οι διατάξεις της απόφασης Vimpoltu που αναφέρονται ανωτέρω δεν πληρούν τους όρους που προβλέπονται στο άρθρο 85 παράγραφος 3.

(48) Σύμφωνα με την κοινοποίηση που έλαβε η Επιτροπή, υποστηρίζεται ότι η απόφαση Vimpoltu εξασφαλίζει τη διαφάνεια της ολλανδικής αγοράς τρακτέρ, ιδίως για τους γεωργούς, και συνεπάγεται γενική μείωση των ακαθαρίστων τιμών πώλησης, καθώς και εκπτώσεις που εφαρμόζονται κατά τις πωλήσεις τρακτέρ στις Κάτω Χώρες.

(49) Η απόφαση Vimpoltu ευνοεί ουσιαστικά τους εισαγωγείς και τους διανομείς, χωρίς να εξασφαλίζει στους γεωργούς δίκαιο τμήμα του κέρδους που προκύπτει από την εφαρμογή της. Με την απόφαση αυτή, οι εισαγωγείς και οι διανομείς προσπαθούν να διατηρούν ορισμένο επίπεδο τιμών. Οι γεωργοί δεν έχουν σχεδόν καθόλου πιθανότητες να χρησιμοποιούν την καλύτερη διαφάνεια της αγοράς προκειμένου να εξασφαλίσουν ευνοϊκότερους όρους, δεδομένου ότι επιβάλλονται περιορισμοί στον ανταγωνισμό που ασκείται μεταξύ των εισαγωγέων, όσον αφορά τις τιμές, και των διανομέων, όσον αφορά τις εκπτώσεις.

(50) Τέλος, το σύστημα αυτό επιτρέπει στους εισαγωγείς να περιορίζουν τον ανταγωνισμό για σημαντικό τμήμα των σχετικών προϊόντων: τα προϊόντα στα οποία εφαρμόζεται το σύστημα αντιπροσωπεύουν το 90 % της αγοράς, ενώ οι ξένοι προμηθευτές ή οι εγχώριοι καταναλωτές δεν έχουν τη δυνατότητα να ξεφύγουν από την εφαρμογή του συστήματος.

(51) Οι περιορισμοί του ανταγωνισμού που συνδέονται με την απόφαση Vimpoltu συνιστούν, για τους προαναφερόμενους λόγους, παραβάσεις του άρθρου 85 παράγραφος 1 και δεν είναι δυνατόν να τύχουν απαλλαγής βάσει του άρθρου 85 παράγραφος 3. Κατά συνέπεια απαγορεύονται.

Γ. Εφαρμογή του άρθρου 3 του κανονισμού αριθ. 17

(52) Βάσει του άρθρου 3 του κανονισμού αριθ. 17, η Επιτροπή, εάν διαπιστώσει, κατόπιν αιτήσεως ή αυτεπαγγέλτως, παράβαση των διατάξεων του άρθρου 85 παράγραφος 1, δύναται να υποχρεώσει με απόφαση τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις ή ενώσεις επιχειρήσεων να παύσουν τη διαπιστωθείσα παράβαση.

(53) Η απόφαση Vimpoltu της 27ης Μαΐου 1980 συνιστά, για τους λόγους που προναφέρονται, παράβαση των διατάξεων του άρθρου 85 παράγραφος 1· επομένως, οι ενδιαφερόμενες ενώσεις επιχειρήσεων και οι επιχειρήσεις, υποχρεούνται να θέσουν αμέσως τέρμα την παράβαση και να απόσχουν από κάθε συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική που έχει τον ίδιο στόχο ή το ίδιο αποτέλεσμα,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η απόφαση της 27ης Μαΐου 1980, την οποία έλαβε η Vereniging van Importeurs van en Groothandelaren in Land- en Tuinbouwmachines «Vimpoltu» και καλείται απόφαση «Vimpoltu» και η οποία έχει σαν αντικείμενο τον καθορισμό των ανωτάτων ορίων εκπτώσεων και των όρων παράδοσης και πληρωμής, καθώς και των κανόνων που εφαρμόζονται στις πωλήσεις για διαφημιστικούς λόγους και κατά την ανταλλαγή πληροφοριών για τις τιμές, συνιστά παράβαση του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας.

Άρθρο 2

Η αίτηση απαλλαγής, δυνάμει του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ, ως προς την απόφαση που αναφέρεται στο άρθρο 1, απορρίπτεται.

Άρθρο 3

Η Vereniging van Importeurs van en Groothandelaren in Land- en Tuinbouwmachines «Vimpoltu» υποχρεούται να θέσει αμέσως τέρμα στην εφαρμογή των αφοφάσεων που αναφέρονται στο άρθρο 1. Επιπλέον, απαγορεύεται στην ένωση αυτή να λαμβάνει στο μέλλον οποιοδήποτε μέτρο που έχει τον ίδιο σκοπό ή το ίδιο αποτέλεσμα με την απόφαση που αναφερεται στο άρθρο 1. Άρθρο 4

Η Vereniging van Importeurs van en Groothandelaren in Land- en Tuinbouwmachines «Vimpoltu» υποχρεούται να γνωστοποιήσει στα μέλη της την παρούσα απόφαση μέσα σε προθεσμία ενός μηνός από την κοινοποίησή της και να ενημερώνει την Επιτροπή σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο εκπληρώνει την υποχρέωση αυτή.

Άρθρο 5

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην De Vereniging van Importeurs van en Groothandelaren in Land- en Tuinbouwmachines «Vimpoltu», Χάγη.

Η παρούσα απόφαση αποτελεί εκτελεστό τίτλο, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 192 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας.

Έγινε στις Βρυξέλλες, στις 13 Ιουλίου 1983.

Για την Επιτροπή

Frans ANDRIESSEN

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ αριθ. 13 της 21. 2. 1962, σ. 204/62.

(2) ΕΕ αριθ. 127 της 20. 8. 1963, σ. 2268/63.

(1) Στοιχεία με βάση το «Landbouwmechanisatie» 32 (1981), 5 Μαΐου 1981, σελ. 541.

(2) Τα στοιχεία αυτά αφορούν το χονδρικό εμπόριο.

(3) Η Cebeco Handelsraad είναι συνεταιρισμός ανεξάρτητος από την Vimpoltu, αλλά ο οποίος εφαρμόζει και αυτός την απόφαση Vimpoltu.

(4) Σύμφωνα με το άρθρο 21 παράγραφος 2 του κανονισμού αριθ. 17, δεν δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα στοιχεία σχετικά με το συνολικό κύκλο εργασιών.

(1) «Landbouwmechanisate» 29, (6 Ιουνίου 1978): άρθρο του κ. Crucq.

(2) Οι ακαθάριστες τιμές πώλησης είναι οι τιμές που συνιστώνται και καθορίζονται από κάθε εισαγωγέα για τα τρακτέρ που εισάγει και οι οποίες προορίζονται να εφαρμοσθούν από τους διανομείς στους πελάτες.

(3) Η Bovag, Bond van Motorvoertuigbedrijven, Afdeling Mechanisatiebedrijven και η Smecoma, Stichting Sectie Mechanisatiebedrijven.

(1) Η COM αποτελείται από δύο ενώσεις διανομέων, τη Bovag και τη Smecoma και έχει συσταθεί με σκοπό τη συνεργασία μεταξύ των δύο αυτών εταιρειών (βλέπε προηγούμενη υποσημείωση).