C_2022081EL.01002701.xml

P9_TA(2021)0313

Έκθεση της Επιτροπής του 2020 για το κράτος δικαίου

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 24ης Ιουνίου 2021 σχετικά με την έκθεση της Επιτροπής του 2020 για το κράτος δικαίου (2021/2025(INI))

(2022/C 81/03)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

—	έχοντας υπόψη το άρθρο 295 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ),

—	έχοντας υπόψη, ειδικότερα, το άρθρο 2, το άρθρο 3 παράγραφος 1, το άρθρο 3 παράγραφος 3 δεύτερο εδάφιο, το άρθρο 4 παράγραφος 3 και τα άρθρα 5, 6, 7 και 11 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΛΕΕ),

—	έχοντας υπόψη τα άρθρα της ΣΛΕΕ που αφορούν τον σεβασμό, την προστασία και την προαγωγή της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση, μεταξύ άλλων τα άρθρα 70, 258, 259, 260, 263 και 265 αυτής,

—	έχοντας υπόψη το πρωτόκολλο αριθ. 1 σχετικά με τον ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το πρωτόκολλο αριθ. 2 σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, τα οποία προσαρτώνται στις Συνθήκες,

—	έχοντας υπόψη τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «ο Χάρτης»),

—	έχοντας υπόψη την νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ),

—	έχοντας υπόψη το άρθρο 49 ΣΕΕ, τα κριτήρια της Κοπεγχάγης, καθώς και το σύνολο των κανόνων της Ένωσης που πρέπει να πληροί μια υποψήφια χώρα εάν επιθυμεί να προσχωρήσει στην Ένωση (το κεκτημένο),

—	έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 30ής Σεπτεμβρίου 2020, με τίτλο «Έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου — Η κατάσταση του κράτους δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση» (COM(2020)0580),

—	έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2020, περί γενικού καθεστώτος αιρεσιμότητος για την προστασία του προϋπολογισμού της Ένωσης (1) (κανονισμός για την αιρεσιμότητα όσον αφορά το κράτος δικαίου),

—

έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/692 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ης Απριλίου 2021, για τη θέσπιση του Προγράμματος «Πολίτες, Ισότητα, Δικαιώματα και Αξίες» και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1381/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 390/2014 του Συμβουλίου (2),

—	έχοντας υπόψη την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου,

—

έχοντας υπόψη τις πράξεις των Ηνωμένων Εθνών για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών και τις συστάσεις και εκθέσεις της καθολικής περιοδικής εξέτασης του ΟΗΕ, καθώς και τη νομολογία των οργάνων των Συνθηκών του ΟΗΕ και τις ειδικές διαδικασίες του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων,

—	έχοντας υπόψη τη Διακήρυξη του ΟΗΕ για τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της 8ης Μαρτίου 1999,

—	έχοντας υπόψη τις συστάσεις και τις εκθέσεις του Γραφείου Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, του Ύπατου Αρμοστή για τις εθνικές μειονότητες, του εκπροσώπου για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και λοιπών οργανισμών του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ),

—

έχοντας υπόψη την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, τον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη, τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κοινωνικών Δικαιωμάτων, και τις συμβάσεις, τις συστάσεις, τα ψηφίσματα, τις γνώμες και τις εκθέσεις της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης, της Επιτροπής των Υπουργών, του Επιτρόπου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας, της Συντονιστικής Επιτροπής για την καταπολέμηση των διακρίσεων και την προώθηση της ποικιλομορφίας και της ένταξης, της Επιτροπής της Βενετίας και λοιπών οργάνων του Συμβουλίου της Ευρώπης,

—	έχοντας υπόψη το μνημόνιο συμφωνίας μεταξύ του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της 23ης Μαΐου 2007, καθώς και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 8ης Ιουλίου 2020, σχετικά με τις προτεραιότητες της ΕΕ για τη συνεργασία με το Συμβούλιο της Ευρώπης την περίοδο 2020-2022,

—	έχοντας υπόψη τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά της διαφθοράς,

—	έχοντας υπόψη τη διεθνή σύμβαση του ΟΗΕ για την κατάργηση πάσης μορφής φυλετικών διακρίσεων,

—

έχοντας υπόψη το ενημερωτικό έγγραφο που εξέδωσε το Συμβούλιο της Ευρώπης, στις 7 Απριλίου 2020, με τίτλο «Respecting democracy, rule of law and human rights in the framework of the COVID-19 sanitary crisis» (Σεβασμός της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο της υγειονομικής κρίσης λόγω COVID-19),

—

έχοντας υπόψη την ενδιάμεση έκθεση σχετικά με τα μέτρα που ελήφθησαν στα κράτη μέλη της ΕΕ ως αποτέλεσμα της κρίσης COVID-19 και τον αντίκτυπό τους στη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα, η οποία εγκρίθηκε από την Επιτροπή της Βενετίας κατά την 124η σύνοδο ολομέλειάς της στις 8 Οκτωβρίου 2020,

—	έχοντας υπόψη την ετήσια έκθεση 2020 των οργανώσεων-εταίρων που συμμετέχουν στην πλατφόρμα του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προαγωγή της προστασίας της δημοσιογραφίας και της ασφάλειας των δημοσιογράφων,

—

έχοντας υπόψη την αιτιολογημένη πρόταση της Επιτροπής για απόφαση του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2017, για τη διαπίστωση της ύπαρξης σαφούς κινδύνου σοβαρής παραβίασης του κράτους δικαίου από τη Δημοκρατία της Πολωνίας, η οποία εκδόθηκε σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 1 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (COM(2017)0835),

—	έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 17ης Ιουλίου 2019, με τίτλο «Ενίσχυση του κράτους δικαίου εντός της Ένωσης — Στρατηγικό σχέδιο δράσης» (COM(2019)0343),

—	έχοντας υπόψη τον πίνακα αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης 2020,

—

έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, της 19ης Ιουνίου 2019, με τίτλο «Περαιτέρω ενδυνάμωση του κράτους δικαίου εντός της Ένωσης. Τρέχουσα κατάσταση και πιθανά επόμενα βήματα», η οποία πρότεινε τη θέσπιση ενός ετήσιου φόρουμ για τα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου,

—

έχοντας υπόψη την έκθεση του Ιουνίου 2020 της ομάδας για τα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, με τίτλο «National developments from a civil society perspective, 2018-2019» (Εθνικές εξελίξεις από τη σκοπιά της κοινωνίας των πολιτών, 2018-2019),

—

έχοντας υπόψη την έκθεση του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, της 17ης Ιανουαρίου 2018, με τίτλο «Challenges facing civil society organisations working on human rights in the EU» (Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην ΕΕ), τα δελτία του για τις επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 στα θεμελιώδη δικαιώματα στην ΕΕ, που δημοσιεύτηκαν το 2020, καθώς και τις λοιπές εκθέσεις, στοιχεία και εργαλεία του Οργανισμού, και ιδίως το Σύστημα Πληροφοριών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Θεμελιώδη Δικαιώματα (EFRIS),

—	έχοντας υπόψη την έκθεση του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, της 10ης Σεπτεμβρίου 2020, με τίτλο «Antisemitism: Overview of antisemitic incidents recorded in the European Union» (Αντισημιτισμός: Επισκόπηση των περιστατικών αντισημιτισμού που καταγράφηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση),

—

έχοντας υπόψη την έκθεση του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων με τίτλο «Beijing + 25: the fifth review of the implementation of the Beijing Platform for Action in the EU Member States» (Πεκίνο + 25: η 5η επισκόπηση της εφαρμογής της πλατφόρμας δράσης του Πεκίνου στα κράτη μέλη της ΕΕ), η οποία δημοσιεύτηκε στις 5 Μαρτίου 2020,

—	έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, σχετικά με τη διασφάλιση του σεβασμού του κράτους δικαίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2014,

—	έχοντας υπόψη τη στρατηγική της ΕΕ για την ισότητα των φύλων 2020-2025, τη στρατηγική της ΕΕ για την ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ 2020-2025, τη στρατηγική της ΕΕ για τα δικαιώματα του παιδιού 2021-2024, τη στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2021-2030,

—	έχοντας υπόψη το σχέδιο δράσης της ΕΕ κατά του ρατσισμού 2020-2025 και το στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την ισότητα, την ένταξη και τη συμμετοχή των Ρομά,

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 25ης Οκτωβρίου 2016 που περιέχει συστάσεις προς την Επιτροπή σχετικά με τη θέσπιση μηχανισμού της ΕΕ για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα (3),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 1ης Μαρτίου 2018 σχετικά με την απόφαση της Επιτροπής να ενεργοποιήσει το άρθρο 7 παράγραφος 1 ΣΕΕ όσον αφορά την κατάσταση στην Πολωνία (4),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 19ης Απριλίου 2018 σχετικά με την ανάγκη δημιουργίας ενός μέσου για τις ευρωπαϊκές αξίες που θα στηρίζει τις οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών που προάγουν τις θεμελιώδεις αξίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε τοπικό και εθνικό επίπεδο (5),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 19ης Απριλίου 2018, σχετικά με την προστασία των ερευνητών δημοσιογράφων στην Ευρώπη: η υπόθεση του Σλοβάκου δημοσιογράφου Ján Kuciak και της Martina Kušnírová (6),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 12ης Σεπτεμβρίου 2018 σχετικά με πρόταση να κληθεί το Συμβούλιο να διαπιστώσει, σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 1 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, την ύπαρξη σαφούς κινδύνου σοβαρής παραβίασης από την Ουγγαρία των αξιών στις οποίες θεμελιώνεται η Ένωση (7),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 13ης Νοεμβρίου 2018, σχετικά με το κράτος δικαίου στη Ρουμανία (8),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 14ης Νοεμβρίου 2018 σχετικά με την ανάγκη ενός ολοκληρωμένου μηχανισμού για την προστασία της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων (9),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 13ης Φεβρουαρίου 2019 σχετικά με την εναντίωση στα δικαιώματα των γυναικών και στην ισότητα των φύλων στην ΕΕ (10),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 28ης Μαρτίου 2019 σχετικά με την κατάσταση όσον αφορά το κράτος δικαίου και την καταπολέμηση της διαφθοράς στην ΕΕ, ιδίως στη Μάλτα και στη Σλοβακία (11),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 18ης Δεκεμβρίου 2019 σχετικά με το κράτος δικαίου στη Μάλτα μετά τις πρόσφατες αποκαλύψεις σχετικά με τη δολοφονία της Daphne Caruana Galizia (12),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 18ης Δεκεμβρίου 2019 σχετικά με τις δημόσιες διακρίσεις και τη ρητορική μίσους κατά των ατόμων ΛΟΑΔΜ, συμπεριλαμβανομένης της έννοιας των ζωνών χωρίς ΛΟΑΔΜ (13),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 15ης Ιανουαρίου 2020 σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία στον κόσμο και την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα αυτό — ετήσια έκθεση για το 2018 (14),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 16ης Ιανουαρίου 2020 σχετικά με τις εν εξελίξει ακροάσεις σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 1 ΣΕΕ σχετικά με την Πολωνία και την Ουγγαρία (15),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 17ης Απριλίου 2020 σχετικά με τη συντονισμένη δράση της ΕΕ για την καταπολέμηση της πανδημίας COVID-19 και των συνεπειών της (16),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 19ης Ιουνίου 2020, σχετικά με τις αντιρατσιστικές διαμαρτυρίες μετά τον θάνατο του George Floyd (17),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 19ης Ιουνίου 2020 με αντικείμενο την επανέναρξη της έρευνας σχετικά με τις κατηγορίες εις βάρος του πρωθυπουργού της Τσεχικής Δημοκρατίας για κατάχρηση κονδυλίων της ΕΕ και πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων (18),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 17ης Σεπτεμβρίου 2020 σχετικά με την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη διαπίστωση της ύπαρξης σαφούς κινδύνου σοβαρής παραβίασης του κράτους δικαίου από τη Δημοκρατία της Πολωνίας (19),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 7ης Οκτωβρίου 2020 σχετικά με τη θέσπιση μηχανισμού της ΕΕ για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα (20),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 8ης Οκτωβρίου 2020 σχετικά με το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα στη Βουλγαρία (21),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 25ης Νοεμβρίου 2020 σχετικά με την ενίσχυση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης: προστασία των δημοσιογράφων στην Ευρώπη, ρητορική μίσους, παραπληροφόρηση και ρόλος των πλατφορμών (22),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 26ης Νοεμβρίου 2020 σχετικά με την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση — ετήσια έκθεση για τα έτη 2018-2019 (23),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 17ης Δεκεμβρίου 2020 σχετικά με το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2021-2027, τη διοργανική συμφωνία, το μέσο ανάκαμψης της ΕΕ και τον κανονισμό για το κράτος δικαίου (24),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 11ης Μαρτίου 2021 σχετικά με την ανακήρυξη της ΕΕ ως ζώνης ελευθερίας για τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ (25),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 25ης Μαρτίου 2021 σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092, μηχανισμός αιρεσιμότητας για το κράτος δικαίου (26),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 29ης Απριλίου 2021 σχετικά με τη δολοφονία της Daphne Caruana Galizia και το κράτος δικαίου στη Μάλτα (27),

—	έχοντας υπόψη την αξιολόγησή του όσον αφορά την ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία που συνοδεύει την έκθεση νομοθετικής πρωτοβουλίας, σχετικά με μηχανισμό της ΕΕ για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα, του Οκτωβρίου του 2016,

—	έχοντας υπόψη την προκαταρκτική αξιολόγηση της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας ενός μηχανισμού της ΕΕ για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα, της 23ης Απριλίου 2020,

—	έχοντας υπόψη το άρθρο 54 του Κανονισμού του,

—	έχοντας υπόψη τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Ελέγχου του Προϋπολογισμού, της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων, της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων και της Επιτροπής Αναφορών,

—	έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (A9-0199/2021),

λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ένωση βασίζεται στις κοινές αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες, οι οποίες κατοχυρώνονται στο άρθρο 2 ΣΕΕ, είναι κοινές στα κράτη μέλη της ΕΕ και οι υποψήφιες χώρες πρέπει να τις τηρούν για να προσχωρήσουν στην Ένωση· λαμβάνοντας υπόψη ότι η δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα αποτελούν αλληλοενισχυόμενες αξίες, η υπονόμευση των οποίων ενδέχεται να αποτελέσει συστημική απειλή για την Ένωση· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο σεβασμός του κράτος δικαίου είναι δεσμευτικός για την Ένωση στο σύνολό της, καθώς και για τα κράτη μέλη της σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένων των υποεθνικών οντοτήτων·

λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ετήσιος κύκλος αναθεώρησης του κράτους δικαίου αποτελεί ευπρόσδεκτη προσθήκη στα διαθέσιμα εργαλεία για τη διαφύλαξη των αξιών που κατοχυρώνονται στο άρθρο 2 ΣΕΕ, καθώς εξετάζει την κατάσταση σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ με βάση τέσσερις πυλώνες, με άμεση επίπτωση στον σεβασμό του κράτους δικαίου· λαμβάνοντας υπόψη ότι προορίζεται ως ετήσιος κύκλος για την προώθηση του κράτους δικαίου και την αποτροπή της εμφάνισης ή της όξυνσης προβλημάτων·

Γ.	λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρώτη έκθεση της Επιτροπής για το κράτος δικαίου (έκθεση του 2020) έχει περιορισμένο πεδίο εφαρμογής, δεδομένου ότι δεν καλύπτει όλες τις αξίες της ΕΕ που αναφέρονται στο άρθρο 2 ΣΕΕ·

Δ.

λαμβάνοντας υπόψη ότι με την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, ο Χάρτης ενσωματώθηκε πλήρως στις Συνθήκες, και συνεπώς είναι έκτοτε νομικά δεσμευτικός για τα θεσμικά όργανα, τους φορείς και τους οργανισμούς της ΕΕ, καθώς και για τα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι πρέπει να αναπτυχθεί, να προαχθεί και να ενισχυθεί μια πραγματική νοοτροπία σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων, όχι μόνο εντός των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, αλλά και στα κράτη μέλη, ιδίως όταν τα τελευταία εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης στο εσωτερικό τους και στις σχέσεις τους με τις τρίτες χώρες·

λαμβάνοντας υπόψη ότι, ενώ η έκθεση του 2020 εγείρει ανησυχίες και αυξάνει την ευαισθητοποίηση, δεν παρέχει επαρκή αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των αλλαγών που πραγματοποιεί κάθε χώρα, ούτε συγκεκριμένες ειδικές ανά χώρα συστάσεις ή εξέταση του σεβασμού του κράτους δικαίου από κάθε χώρα διαχρονικά, κάτι το οποίο θα μπορούσε να διακυβεύσει τα επιδιωκόμενα προληπτικά αποτελέσματά της·

ΣΤ.

λαμβάνοντας υπόψη ότι, χωρίς αποτελεσματική παρακολούθηση μέσω ενός ετήσιου κύκλου παρακολούθησης, η έκθεση του 2020 ενδέχεται να μην αποτρέψει, εντοπίσει ή αντιμετωπίσει τις συστημικές προκλήσεις και την οπισθοδρόμηση όσον αφορά το κράτος δικαίου, όπως διαπιστώθηκε σε αρκετά κράτη μέλη της ΕΕ τα τελευταία χρόνια· λαμβάνοντας υπόψη ότι η τήρηση του κράτος δικαίου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη συμμόρφωση με την αρχή της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης·

Ζ.	λαμβάνοντας υπόψη ότι ότι τα τελευταία χρόνια, αρκετά ψηφίσματα που ενέκρινε το Κοινοβούλιο εντόπισαν σοβαρά ζητήματα σχετικά με το κράτος δικαίου σε ορισμένα κράτη μέλη (28)·

λαμβάνοντας υπόψη ότι η οπισθοδρόμηση όσον αφορά το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα σε ορισμένες χώρες επηρεάζει σοβαρά την αμοιβαία εμπιστοσύνη στη λειτουργία του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης και απειλεί τους στόχους της Ένωσης, όπως κατοχυρώνονται στο άρθρο 3 ΣΕΕ, όπως καταδεικνύεται από διάφορες περιπτώσεις όπου ασκήθηκε πίεση στο ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης λόγω σοβαρών αμφιβολιών σχετικά με την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης·

Θ.	λαμβάνοντας υπόψη ότι οι οργανισμοί διαμεσολάβησης και οι φορείς ισότητας στα κράτη μέλη διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη διαφύλαξη βασικών αρχών του κράτους δικαίου, όπως η διαφάνεια, η λογοδοσία και η δίκαιη δίκη·

Ι.

λαμβάνοντας υπόψη ότι τα μέτρα έκτακτης ανάγκης που ελήφθησαν για την αντιμετώπιση της COVID-19 επηρέασαν την άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ, όπως το δικαίωμα στην ελεύθερη κυκλοφορία, στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη, στην πρόσβαση στις δημόσιες πληροφορίες, στην ιδιωτική ζωή, στην ελευθερία του συνέρχεσθαι και στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, ενώ είχαν επίπτωση και στους δημοκρατικούς ελέγχους και εξισορροπήσεων· λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι, συνεπώς, σημαντικό να διασφαλιστεί ότι υπάρχουν αποτελεσματικοί έλεγχοι και εξισορροπήσεις στις ενέργειες των κυβερνήσεων προς υπεράσπιση των δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ·

ΙΑ.

λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένα κράτη μέλη έχουν διολισθήσει σε κατώτερες θέσεις στη διεθνή κατάταξη της ελευθερίας του Τύπου και ότι η βία κατά των δημοσιογράφων έχει αυξηθεί· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι απειλές κατά της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης περιλαμβάνουν παρενόχληση και επιθέσεις εναντίον δημοσιογράφων, παράβλεψη της νομικής προστασίας που αυτοί απολαμβάνουν, καθώς και άσκηση επιρροής στα μέσα ενημέρωσης και δράσεις με οικονομικούς ή πολιτικούς σκοπούς στον τομέα των μέσων ενημέρωσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ανησυχητικές εξελίξεις που αποσκοπούν στην κατάπνιξη της ελευθερίας του λόγου και της ελευθερίας του Τύπου αποτελούν κακό παράδειγμα εντός της ΕΕ και για τις υποψήφιες προς προσχώρηση στην ΕΕ χώρες·

ΙΒ.

λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι απαραίτητη η ενίσχυση και ο εξορθολογισμός των υφιστάμενων μηχανισμών, καθώς και η ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού μηχανισμού της ΕΕ για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα, προκειμένου να διασφαλιστεί σε ολόκληρη την Ένωση η τήρηση των αρχών και των αξιών, όπως αυτές κατοχυρώνονται στις Συνθήκες·

ΙΓ.

λαμβάνοντας υπόψη ότι ο σεβασμός των δικαιωμάτων των μειονοτήτων αποτελεί ένα από τα πολιτικά κριτήρια που πρέπει να πληροί μια υποψήφια χώρα κατά την προσχώρηση· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ένωση έχει σημαντικό ρόλο να διαδραματίσει στη διασφάλιση του σεβασμού των δικαιωμάτων των εθνικών και γλωσσικών μειονοτήτων στις υποψήφιες χώρες· λαμβάνοντας υπόψη ότι το Κοινοβούλιο έχει ήδη καλέσει την Επιτροπή (29) να καταρτίσει ένα κοινό πλαίσιο ελάχιστων προτύπων της Ένωσης για την προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες, τα οποία έχουν ισχυρά ερείσματα σε ένα νομικό πλαίσιο που εγγυάται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα σε ολόκληρη την ΕΕ·

I. Η έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου: διδάγματα για το 2021

χαιρετίζει την πρώτη ετήσια έκθεση της Επιτροπής για το κράτος δικαίου· θεωρεί απαραίτητο να δημιουργηθεί μια ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική παρακολούθησης και επιβολής του κράτους δικαίου στην Ένωση· επαναλαμβάνει τη σημασία του εκ των προτέρων εντοπισμού των κινδύνων και της πρόληψης των παραβιάσεων των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου αντί να αντιδρά εκ των υστέρων όταν επαναλαμβάνονται τέτοιες παραβιάσεις· ενθαρρύνει, ως εκ τούτου, την περαιτέρω ανάπτυξη αυτού του νέου εργαλείου·

εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι η λειτουργία των δικαστικών συστημάτων, το πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς, η πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης και ορισμένα θεσμικά ζητήματα που σχετίζονται με τους ελέγχους και τις εξισορροπήσεις, συμπεριλαμβανομένου του χώρου της κοινωνίας των πολιτών ως έναν βαθμό, αποτελούν όλα μέρος της ετήσιας επισκόπησης της Επιτροπής όσον αφορά το κράτος δικαίου στα κράτη μέλη· ζητεί επίσης να συμπεριληφθούν στις ετήσιες εκθέσεις ορισμένα σημαντικά στοιχεία του καταλόγου ελέγχου για το κράτος δικαίου του 2016 της Επιτροπής της Βενετίας, όπως νομικές διασφαλίσεις για την πρόληψη της αυθαιρεσίας και της κατάχρησης εξουσίας από τις δημόσιες αρχές, την ανεξαρτησία και την αμεροληψία του δικηγορικού επαγγέλματος και την ισότητα ενώπιον του νόμου, καθώς και για τη μη εισαγωγή διακρίσεων· ενθαρρύνει την Επιτροπή να αναδείξει επίσης θετικές τάσεις στα κράτη μέλη που θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως καλό παράδειγμα προς μίμηση για άλλα κράτη μέλη·

σημειώνει με ικανοποίηση ότι η έκθεση περιέχει κεφάλαια ανά χώρα· επικροτεί τις προσπάθειες της Επιτροπής να συνεργαστεί με τις εθνικές κυβερνήσεις και τα εθνικά κοινοβούλια, καθώς και με την κοινωνία των πολιτών και άλλους εθνικούς φορείς· ενθαρρύνει την Επιτροπή να καταβάλει μεγαλύτερες προσπάθειες για την εμβάθυνση των αναλύσεων ανά χώρα με σκοπό την καλύτερη αξιολόγηση της σοβαρότητας των προκλήσεων στον τομέα του κράτους δικαίου· πιστεύει ότι θα πρέπει να αφιερωθεί περισσότερος χρόνος στις επισκέψεις της Επιτροπής σε χώρες, συμπεριλαμβανομένων των επιτόπιων επισκέψεων, ώστε να επιτευχθεί ευρύτερη δέσμευση και να αναπτυχθεί διάλογος με τις εθνικές αρχές και την κοινωνία των πολιτών· θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να αυξήσει την ευαισθητοποίηση σχετικά με τις επισκέψεις αυτές προκειμένου να προωθήσει μια νοοτροπία κράτους δικαίου σε εθνικό επίπεδο·

εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι όλα τα κράτη μέλη ελέγχονται με βάση τους ίδιους δείκτες και την ίδια μεθοδολογία· τονίζει, ωστόσο, ότι η ύπαρξη παραβιάσεων διαφορετικής φύσης ενέχει επίσης τον κίνδυνο υποβάθμισης των σοβαρότερων παραβιάσεων του κράτους δικαίου· ζητεί από την Επιτροπή να διαφοροποιήσει την υποβολή αναφορών της κάνοντας διάκριση μεταξύ των συστημικών παραβιάσεων του κράτους δικαίου και των μοναδικών, μεμονωμένων παραβιάσεων· τονίζει τα δυνητικά οφέλη της ετήσιας έκθεσης για το κράτος δικαίου όσον αφορά την πρόληψη· θεωρεί ότι απαιτείται πιο ενδελεχής αξιολόγηση για να εκτιμηθεί κατά πόσον η έκθεση είχε σε επαρκή βαθμό προληπτικό αποτέλεσμα· θεωρεί ότι, σε κάθε περίπτωση, αυτό σαφώς δεν ισχύει όσον αφορά τα κράτη μέλη τα οποία υπόκεινται στη διαδικασία του άρθρου 7 παράγραφος 1 ΣΕΕ· πιστεύει ότι η έκθεση του 2020 θα μπορούσε να είχε παράσχει πιο εμπεριστατωμένες και διαφανείς αξιολογήσεις, αναφέροντας εάν υπήρχαν σοβαρές ελλείψεις, κίνδυνος σοβαρής παραβίασης ή πραγματική παραβίαση των αξιών της ΕΕ σε καθέναν από τους πυλώνες που αναλύθηκαν στα κεφάλαια ανά χώρα· θεωρεί ότι οι αξιολογήσεις αυτές είναι απαραίτητες για τη διατύπωση συμπερασμάτων σχετικά με την κατάσταση του κράτους δικαίου και για τον προσδιορισμό των επακόλουθων ενεργειών και των διορθωτικών μέτρων και εργαλείων· ζητεί να ακολουθηθεί μια συνθετική προσέγγιση στις μελλοντικές εκθέσεις, ώστε να προσδιορίζονται με σαφήνεια οι τομείς στους οποίους εντοπίζονται οι σοβαρότεροι κίνδυνοι και προβλήματα στα κράτη μέλη· καλεί την Επιτροπή να επικαιροποιήσει αναλόγως τη μεθοδολογία της και να ενημερώσει χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση το Κοινοβούλιο·

θεωρεί ότι η έκθεση του 2020 είναι υπερβολικά περιγραφική και δεν παρέχει επαρκή ανάλυση, καλεί την Επιτροπή να συντάσσει αναλυτικότερες εκθέσεις στο μέλλον· θεωρεί απαραίτητο οι μελλοντικές εκθέσεις να περιλαμβάνουν ειδικές ανά χώρα συστάσεις σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης των ανησυχιών που έχουν εντοπιστεί ή την αποκατάσταση των παραβιάσεων, συμπεριλαμβανομένων των προθεσμιών εφαρμογής, κατά περίπτωση, και των σημείων αναφοράς που πρέπει να παρακολουθούνται· καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει στις εκθέσεις ενδείξεις για την παρακολούθηση της εφαρμογής των συστάσεών της και των διορθωτικών μέτρων της·

εκφράζει την ανησυχία του για τις δευτερογενείς επιπτώσεις της διάβρωσης της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης σε άλλους τομείς που αναλύονται στην έκθεση· θεωρεί ότι οι εκστρατείες δυσφήμισης κατά ακαδημαϊκών, δημοσιογράφων, δικαστών, επαγγελματιών του νομικού κλάδου, οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και ακτιβιστών, και ιδίως οι στρατηγικές μηνύσεις κατά της συμμετοχής του κοινού (SLAPP), συμβάλλουν στον περιορισμό της ανεξαρτησίας και της ικανότητάς τους να ενεργούν, με αρνητικές συνέπειες·

ζητεί, συνεπώς, μια πιο ολοκληρωμένη ανάλυση των διασυνδέσεων μεταξύ των τεσσάρων πυλώνων που περιλαμβάνονται στην έκθεση και του τρόπου με τον οποίο οι συνδυασμένες ελλείψεις μπορεί να ισοδυναμούν με συστημικές παραβιάσεις του κράτους δικαίου ή σχετικούς κινδύνους, καθώς και να διευκρινιστεί αν οι εν λόγω ελλείψεις θίγουν ή απειλούν να θίξουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης·

θεωρεί ότι οι ετήσιες εκθέσεις θα πρέπει να εντοπίζουν εγκάρσιες τάσεις σε επίπεδο ΕΕ· πιστεύει ότι από την έκθεση του 2020 απουσιάζει μια προοπτική σε επίπεδο ΕΕ· ζητεί από την Επιτροπή να εντοπίσει περιπτώσεις στις οποίες ορισμένα μέτρα ή πρακτικές που υπονομεύουν το κράτος δικαίου, την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, τους ελέγχους και τις εξισορροπήσεις ή την καταπολέμηση της διαφθοράς σε ένα κράτος μέλος καθίστανται παραδείγματα για άλλους ή όταν η σοβαρότητα και το πεδίο εφαρμογής των πρακτικών αυτών έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν την Ένωση στο σύνολό της· καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει τον τρόπο με τον οποίο οι επιθέσεις αυτές υπονομεύουν την ποιότητα της δημοκρατίας στην Ένωση· ζητεί οι αναλύσεις των εκθέσεων να δώσουν προτεραιότητα σε αυτές τις τάσεις, συμπεριλαμβανομένων των αυξανόμενων προκλήσεων που θέτουν τα εθνικά συνταγματικά δικαστήρια στη νομική αρχιτεκτονική της ΕΕ, προκειμένου να καθοδηγήσουν τις επανορθωτικές ενέργειες σε επίπεδο ΕΕ· καλεί την Επιτροπή να παράσχει σαφή παραδείγματα συστηματικών εκστρατειών παραπληροφόρησης και ξένων παρεμβάσεων με στόχο την υπονόμευση της εμπιστοσύνης του κοινού στους κρατικούς θεσμούς και τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης, ασκώντας παράλληλα πίεση στα κράτη μέλη προς δομές διακυβέρνησης αυταρχικού τύπου·

εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι δεν καλύφθηκαν με επαρκείς λεπτομέρειες όλα τα ζητήματα του κράτους δικαίου στην έκθεση του 2020· καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει την ειδική ανά χώρα εμπειρογνωσία και την ικανότητά της ώστε να αντιδρά ταχύτερα σε αρνητικές εξελίξεις που προκύπτουν στα κράτη μέλη· καλεί την Επιτροπή να διαθέσει επαρκείς πόρους για την παρακολούθηση και την επιβολή του κράτους δικαίου στην ΕΕ·

10.

τονίζει ότι οι νόμοι των κρατών μελών, η τήρηση του κράτους δικαίου, οι έλεγχοι και οι εξισορροπήσεις, και οι δημοκρατικοί θεσμοί, συμπεριλαμβανομένης της ανεξαρτησίας τους, θα πρέπει να είναι λειτουργικοί όχι μόνο de jure αλλά και de facto·

Δικαστικά συστήματα

11.

εκφράζει την ικανοποίησή του για την παρακολούθηση της ανεξαρτησίας, της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των δικαστικών συστημάτων των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών εισαγγελικών υπηρεσιών και της ικανότητάς τους να παρέχουν αποτελεσματική δικαστική προστασία με σκοπό τη διασφάλιση της συμμόρφωσης με το δίκαιο της ΕΕ· θεωρεί ότι το ευνοϊκό περιβάλλον για τη διασφάλιση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη για όλους θα πρέπει επίσης να παρακολουθείται, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης στη δικαιοσύνη σε επίπεδο ΕΕ και των προσπαθειών που καταβάλλονται και των πόρων που διατίθενται για τη διασφάλιση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη· εκφράζει την ανησυχία του για την έλλειψη ενός μηχανισμού άμεσης προσφυγής στη διάθεση των πολιτών της ΕΕ για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων τους, όπως προβλέπεται στον Χάρτη· θεωρεί ότι οι εκθέσεις θα πρέπει να μην είναι απλώς ένα στατικό ετήσιο στιγμιότυπο αλλά να περιλαμβάνουν κάθε σχετική πληροφορία στα κεφάλαια ανά χώρα σχετικά με την κατάσταση του κράτους δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών πληροφοριών ιστορικού και του πολιτικού πλαισίου εντός του οποίου λαμβάνουν χώρα οι νέες εξελίξεις, ώστε να καθίσταται δυνατή η ακριβής, δυναμική και ολοκληρωμένη αξιολόγηση της de jure και de facto ανεξαρτησίας των δικαστικών συστημάτων, συμπεριλαμβανομένης της ανεξαρτησίας των δικηγόρων και του νομικού επαγγέλματος, και θα πρέπει να καλύπτουν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι μόλις τους προηγούμενους 12 μήνες· τονίζει ότι θα πρέπει να διασφαλίζονται επαρκή πρότυπα κράτους δικαίου για τους πολίτες και τους κατοίκους της ΕΕ κατά την άσκηση του δικαιώματός τους στην ελεύθερη κυκλοφορία εντός της ΕΕ· τονίζει ότι η αποτελεσματική πρόσβαση όλων των πολιτών στη δικαιοσύνη αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο του κράτους δικαίου και, λόγω της ευάλωτης κατάστασής τους, πρέπει να διασφαλίζεται ιδιαίτερα για τους εποχικούς εργαζόμενους και τους διασυνοριακούς εργαζομένους κατά την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας σε άλλο κράτος μέλος·

12.

τονίζει ότι τα αποτελεσματικά, ανεξάρτητα και αποδοτικά συστήματα απονομής δικαιοσύνης είναι ουσιαστικής σημασίας για την προάσπιση του κράτους δικαίου· υπενθυμίζει ότι η δικαστική αρχιτεκτονική της Ένωσης περιλαμβάνει τα εθνικά δικαστικά συστήματα· υπογραμμίζει το γεγονός ότι, προκειμένου να διασφαλίζονται τα θεμελιώδη δικαιώματα και οι ελευθερίες των πολιτών της ΕΕ, τα συστήματα απονομής δικαιοσύνης και οι δικαστές πρέπει να είναι ανεξάρτητα και, ως εκ τούτου, να προστατεύονται από κάθε είδους πίεση, απειλή ή παρέμβαση — άμεση ή έμμεση — από οποιονδήποτε παράγοντα, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών αρχών· εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι η σύνθεση των δικαστικών οργάνων, οι μέθοδοι διορισμού, πέραν των μηχανισμών που διέπουν τη διάρκεια της υπηρεσίας και τους λόγους απόρριψης και απόλυσης, την εξέλιξη της σταδιοδρομίας, τις πειθαρχικές διαδικασίες και τις κυρώσεις, έχουν επίσης προσδιοριστεί ως δείκτες ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης· τονίζει ότι η παρακολούθηση αυτών των παραμέτρων πρέπει να είναι συνεχής και ενσωματωμένη σε μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση όλων των ελέγχων και εξισορροπήσεων, χωρίς να επικεντρώνεται μόνο σε περιορισμένο αριθμό παραμέτρων, προκειμένου να επαληθεύεται η πραγματική κατάσταση της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας στα κράτη μέλη·

13.

σημειώνει ότι η έκθεση του 2020 ορθώς εξετάζει την ανάγκη ψηφιοποίησης των δικαστικών διαδικασιών και της κατάρτισης των δικαστών· υπενθυμίζει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά το επίπεδο συμμετοχής στην κατάρτιση για τα νομικά επαγγέλματα· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η έκθεση δεν αναφέρει την κατάρτιση των δικηγόρων·

14.

εκφράζει την ανησυχία του για την οξεία επιδείνωση της ανεξαρτησίας των δικαστικών συστημάτων ορισμένων κρατών μελών και για την αυξανόμενη και κατάφωρη έλλειψη συμμόρφωσης με το δίκαιο της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων του ΔΕΕ· σημειώνει ότι η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης εξακολουθεί να αποτελεί τομέα σοβαρής ανησυχίας σε ορισμένα κράτη μέλη, όπως αντικατοπτρίζεται σε ορισμένα κεφάλαια ανά χώρα· καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει σαφώς και να χαρακτηρίσει τις εν λόγω εντοπισθείσες ελλείψεις και διαπιστώσεις ως σαφή κίνδυνο σοβαρής παραβίασης του κράτους δικαίου· εκφράζει τη βαθιά ανησυχία του για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν αντιδρά άμεσα και με νομικά μέσα στους σοβαρούς κινδύνους όσον αφορά το κράτος δικαίου που εντοπίζονται στα κεφάλαια ανά χώρα, κυρίως όταν αυτοί έχουν μετουσιωθεί σε πραγματικές παραβιάσεις του κράτους δικαίου· καλεί την Επιτροπή να παράσχει μια ουσιαστική, απλή και σαφή αξιολόγηση των διαφόρων εθνικών συστημάτων απονομής δικαιοσύνης και να επισημάνει πού θα μπορούσαν να εφαρμοστούν βέλτιστες πρακτικές για συγκρίσιμα συστήματα και πώς θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν παρόμοιες ελλείψεις·

15.

υπογραμμίζει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 17 παράγραφος 1 ΣΕΕ, απαιτείται από την Επιτροπή να διασφαλίζει την εφαρμογή των Συνθηκών και του παράγωγου δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων όπου κίνδυνοι σοβαρών παραβιάσεων των αξιών που ορίζονται στο άρθρο 2 ΣΕΕ, οι οποίοι προσδιορίζονται στα κεφάλαια ανά χώρα, έχουν γίνει πραγματικότητα μετά τη δημοσίευση της έκθεσης του 2020·

16.

εκφράζει την απογοήτευσή του για την πολιτική πίεση που ασκείται στην Ουγγαρία και την Πολωνία προκειμένου να εμποδιστούν τα εθνικά δικαστήρια από το να κινήσουν διαδικασία έκδοσης προδικαστικής απόφασης ενώπιον του ΔΕΕ δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, με σκοπό να αποτραπούν οι εθνικοί δικαστές από το να υποβάλλουν ερωτήματα στο ΔΕΕ σχετικά με τις απαιτήσεις της ΕΕ για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης· θεωρεί ότι αυτή πρακτική συνιστά καταστρατήγηση των Συνθηκών και της πάγιας ερμηνείας των σχετικών διατάξεων από το ΔΕΕ· εκφράζει τον αποτροπιασμό του για την αυξανόμενη και σκόπιμη έλλειψη συμμόρφωσης με τις αποφάσεις του ΔΕΕ· πιστεύει ότι αυτές οι παράνομες εξελίξεις συνιστούν συστημική απειλή για την ενότητα και τη συνοχή του δικαίου της ΕΕ και για την ίδια τη λειτουργία της Ένωσης· καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει στις μελλοντικές εκθέσεις της λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τη συμμόρφωση των κρατών μελών με τις αποφάσεις του ΔΕΕ· θεωρεί, ως εκ τούτου, ότι οι προσεχείς ετήσιες εκθέσεις θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη στην αξιολόγηση τη μη τήρηση των αποφάσεων του ΔΕΕ ως σοβαρές παραβιάσεις· ζητεί από την Επιτροπή να εξασφαλίσει άμεσες και κατάλληλες νομικές απαντήσεις σε περιπτώσεις άρνησης της εφαρμογής και του σεβασμού των αποφάσεων του ΔΕΕ, όπως δικαστικές προσφυγές δυνάμει του άρθρου 260 ΣΛΕΕ· καλεί την Επιτροπή να παρακολουθεί στενά τις αποφάσεις των εθνικών δικαστηρίων σχετικά με την υπεροχή του δικαίου της ΕΕ έναντι των εθνικών συνταγματικών κανόνων και να κινεί διαδικασίες επί παραβάσει κατά των κρατών μελών που παραβιάζουν συστηματικά αυτή την αρχή· εκφράζει, επιπλέον, τη λύπη του για το αίτημα του πρωθυπουργού της Πολωνίας προς το Συνταγματικό Δικαστήριο να αποφανθεί σχετικά με την υπεροχή των εθνικών συνταγματικών κανόνων έναντι του δικαίου της ΕΕ·

17.

επισημαίνει ότι η βραδύτητα των αστικών, ποινικών και διοικητικών δικαστικών διαδικασιών συνιστά μείζονα κίνδυνο, ιδίως για τον σεβασμό του κράτους δικαίου· καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει στις μελλοντικές εκθέσεις της αξιολόγηση των συνθηκών στις φυλακές, των εκκρεμών δικαστικών υποθέσεων και της μέσης διάρκειας των δικών για κάθε κράτος μέλος·

Πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς

18.

εκφράζει την ικανοποίησή του για την αφιέρωση ειδικού κεφαλαίου στις προσπάθειες καταπολέμησης της διαφθοράς σε κάθε κεφάλαιο ανά χώρα, δεδομένου ότι η συστημική διαφθορά υπονομεύει τόσο τη λειτουργία του κράτους δικαίου όσο και την εμπιστοσύνη των πολιτών της ΕΕ στις αποφάσεις που λαμβάνουν οι αρχές, οι δημόσιοι υπάλληλοι και το δικαστικό σώμα· υπογραμμίζει ότι η διαφθορά, καθώς απομακρύνει δημόσια κονδύλια από τους στόχους κοινής ωφέλειας για τους οποίους προορίζονται, μειώνει το επίπεδο και την ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών, γεγονός που έχει σοβαρές επιπτώσεις στα θεμελιώδη δικαιώματα· επισημαίνει ότι, ενώ η ύπαρξη εθνικών στρατηγικών για την καταπολέμηση της διαφθοράς μπορεί να θεωρηθεί πρόοδος, η εφαρμογή και η ακόλουθη αποτελεσματικότητά τους στην πράξη είναι κρίσιμης σημασίας για το κράτος δικαίου και πρέπει επίσης να αξιολογηθούν· επισημαίνει ότι τα πλαίσια για την καταπολέμηση της διαφθοράς θα πρέπει να καλύπτουν τομείς όπως οι δεοντολογικοί κανόνες, τα μέτρα ευαισθητοποίησης, οι κανόνες σχετικά με τις αποκαλύψεις περιουσιακών στοιχείων, τα ασυμβίβαστα και οι συγκρούσεις συμφερόντων, οι δημόσιες συμβάσεις, οι μηχανισμοί εσωτερικού ελέγχου, οι κανόνες σχετικά με τις ομάδες συμφερόντων, και η μεταπήδηση προς ή από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα· καλεί τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα να αναπτύξουν αποτελεσματικά εργαλεία για την πρόληψη, τον εντοπισμό κινδύνων, τη διακοπή και την επιβολή κυρώσεων σε περιπτώσεις διαφθοράς και απάτης, καθώς και μηχανισμούς για την ανάκτηση των κερδών από τις εν λόγω υποθέσεις, ιδίως παρακολουθώντας τακτικά τη χρήση τόσο των ενωσιακών όσο και των εθνικών δημόσιων πόρων· σημειώνει ότι μια αξιολόγηση της ανθεκτικότητας του πλαισίου καταπολέμησης της διαφθοράς για την αντιμετώπιση των κινδύνων που συνδέονται με τη διαφθορά στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων εξακολουθεί να απουσιάζει σε μεγάλο βαθμό από την έκθεση του 2020·

19.

καλεί την Επιτροπή να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην κατάχρηση των κονδυλίων της ΕΕ, ιδίως ενόψει του κανονισμού για την αιρεσιμότητα όσον αφορά το κράτος δικαίου, και να επανεξετάσει την ορθή λειτουργία των ερευνητικών και εισαγγελικών υπηρεσιών σε κάθε κράτος μέλος σε σχέση με τη διερεύνηση και τη δίωξη της απάτης, συμπεριλαμβανομένης της φορολογικής απάτης, της διαφθοράς ή άλλων παραβιάσεων του δικαίου της ΕΕ σε σχέση με την εκτέλεση του προϋπολογισμού της ΕΕ ή την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης· εκφράζει την ανησυχία του για τον δυνητικά αυξανόμενο κίνδυνο κατάχρησης του προϋπολογισμού της Ένωσης ως μέσου αποδυνάμωσης του κράτους δικαίου σε ορισμένα κράτη μέλη·

20.

εκφράζει τη βαθιά του ανησυχία για την αυξανόμενη απειλή εγκλημάτων που σχετίζονται με τη διαφθορά· καλεί την Επιτροπή να επικαιροποιήσει και να ενισχύσει, όπου είναι αναγκαίο, τη νομοθεσία της Ένωσης για την καταπολέμηση της διαφθοράς, χρησιμοποιώντας τα πορίσματα της έκθεσης για την καλύτερη αντιμετώπιση των ελλείψεων που εντοπίστηκαν, και να θεσπίσει κατάλληλο σύνολο πολιτικών για την καταπολέμηση της δικαστικής διαφθοράς στα κράτη μέλη· υπογραμμίζει τους κινδύνους της αύξησης της διαφθοράς για τη συνοχή της έννομης τάξης της Ένωσης, την αποτελεσματικότητα των κοινών πολιτικών της, την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, τη διεθνή αξιοπιστία της και τη λειτουργία της εσωτερικής της αγοράς, όπου ο σεβασμός του κράτους δικαίου διαδραματίζει σημαντικό ρόλο· καλεί την Επιτροπή να σκιαγραφήσει τις βέλτιστες πρακτικές, να εντοπίσει τομείς ιδιαίτερα ευάλωτους στη διαφθορά και να καταρτίσει ειδικές ανά χώρα συστάσεις για βελτιώσεις, και να χρησιμοποιήσει τις γνώσεις αυτές για να επικαιροποιήσει και να ενισχύσει το πλαίσιο της Ένωσης για την καταπολέμηση της διαφθοράς·

21.

υπενθυμίζει τον καίριο ρόλο των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, της διαφθοράς και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες·

22.

προειδοποιεί ότι η έλλειψη ομοιόμορφων, επικαιροποιημένων και ενοποιημένων στατιστικών σε όλα τα κράτη μέλη, σε συνδυασμό με προκλήσεις όσον αφορά τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με τους δικαιούχους των προγραμμάτων της ΕΕ, παρεμποδίζουν την αξιολόγηση και τη σύγκριση των δεδομένων σχετικά με τη διερεύνηση και τη δίωξη αδικημάτων διαφθοράς· καλεί, ως εκ τούτου, την Επιτροπή να στηρίξει και να προωθήσει την εναρμόνιση των ορισμών των εν λόγω αδικημάτων σε ολόκληρη την Ένωση, και να διασφαλίσει την καλύτερη χρήση των υφιστάμενων συνόλων δεδομένων και της μεθοδολογίας για την ανάπτυξη νέων συνόλων δεδομένων με σκοπό τη συλλογή συγκριτικών δεδομένων σε ολόκληρη την ΕΕ σχετικά με την αντιμετώπιση υποθέσεων διαφθοράς· τονίζει ότι είναι σημαντικό να στηριχθεί και να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, των κρατών μελών, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) και της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), για την καταπολέμηση της διαφθοράς· είναι της άποψης ότι η καταπολέμηση της διαφθοράς απαιτεί όχι μόνο ισχυρή εντολή αλλά και πολύ μεγαλύτερο προϋπολογισμό, πόρους και κάθε είδος στήριξης που απαιτείται για τα προαναφερθέντα θεσμικά όργανα και υπηρεσίες·

Ελευθερία έκφρασης: ελευθερία και πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης, καλλιτεχνικές και ακαδημαϊκές ελευθερίες

23.

εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι στην έκθεση περιλαμβάνεται ειδικό κεφάλαιο για την παρακολούθηση της ελευθερίας και της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης· χαιρετίζει, ειδικότερα, την εστίαση στην ασφάλεια των δημοσιογράφων· ζητεί από την Επιτροπή να παράσχει αξιολόγηση της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας των εθνικών πλαισίων για την προστασία της ελευθερίας και της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης· τονίζει τη σημασία της αξιολόγησης και της παρακολούθησης της κατάστασης των μέσων ενημέρωσης στα κράτη μέλη, ιδίως εξετάζοντας τα μέτρα που λαμβάνονται από οποιαδήποτε κυβέρνηση για τη φίμωση των κρίσιμων μέσων ενημέρωσης ή/και για την υπονόμευση της ελευθερίας και της πολυφωνίας, προκειμένου να αποτραπεί ο κίνδυνος περαιτέρω συγκέντρωσης πληροφοριών στα χέρια λίγων, κάτι που θα μπορούσε να παρεμποδίσει τη διάδοση ελεύθερων και ανεξάρτητων πληροφοριών·

24.

εκφράζει τη λύπη του για την έλλειψη αξιολόγησης όσον αφορά τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα των μέσων ενημέρωσης σε εθνικό επίπεδο και του de jure και de facto βαθμού ανεξαρτησίας του από τις εθνικές αρχές, τα πολιτικά κόμματα ή οποιαδήποτε άλλη παρέμβαση, συμπεριλαμβανομένης της έλλειψης αξιολόγησης των δυνητικών συγκρούσεων συμφερόντων και της συγκέντρωσης των μέσων ενημέρωσης και της διαφάνειας όσον αφορά την ιδιοκτησία των μέσων ενημέρωσης· τονίζει την ανάγκη να διασφαλιστούν η οικονομική ανεξαρτησία των ιδιωτικών φορέων μέσων ενημέρωσης και οι προϋποθέσεις για τη βιώσιμη δραστηριότητά τους, προκειμένου να αποφευχθεί η άσκηση πολιτικής επιρροής στα μέσα ενημέρωσης· επισημαίνει τον αναντικατάστατο ρόλο των δημόσιων μέσων ενημέρωσης και τονίζει ότι είναι σημαντικό να διασφαλίζονται και να διατηρούνται η ανεξαρτησία και η ελευθερία τους από πολιτικές παρεμβάσεις· εκφράζει τη λύπη του για την έλλειψη αξιολόγησης του βαθμού ανεξαρτησίας των εθνικών ρυθμιστικών φορέων του τομέα των μέσων ενημέρωσης τόσο de jure όσο και de facto· πιστεύει ότι η ορθή εφαρμογή του άρθρου 30 της οδηγίας του 2018 για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (30) θα πρέπει να παρακολουθείται στενά και ότι, όπου κρίνεται σκόπιμο, θα πρέπει να κινούνται ταχέως διαδικασίες επί παραβάσει μετά τη διαδικασία αυτή· καλεί, στο πλαίσιο αυτό, την Επιτροπή να εξετάσει τις απόπειρες εκφοβισμού και δυσφήμισης δημοσιογράφων, ιδίως από δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, συμπεριλαμβανομένων των άμεσων επιθέσεων κατά ξένων δημοσιογράφων ως δημόσιων εχθρών για τα ερευνητικά τους ρεπορτάζ·

25.

εκφράζει την ανησυχία του για την αυξανόμενη επιδείνωση της ελευθερίας και της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης σε ορισμένα κράτη μέλη από τη δημοσίευση της έκθεσης του 2020 και έπειτα· εκφράζει τη βαθιά ανησυχία του για τις σωματικές, ψυχολογικές και οικονομικές απειλές, την κακοποίηση, τα εγκλήματα και τις δολοφονίες που διαπράττονται κατά δημοσιογράφων και εργαζομένων στα μέσα ενημέρωσης στην Ένωση ως απάντηση στις δραστηριότητές τους και υπενθυμίζει ότι οι επιθέσεις αυτές συχνά οδηγούν σε αυτολογοκρισία· καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει στα κεφάλαια ανά χώρα των μελλοντικών εκθέσεων μια επισκόπηση των επιθέσεων κατά δημοσιογράφων σε ολόκληρη την Ένωση, με ιδιαίτερη έμφαση στις δολοφονίες δημοσιογράφων, συμπεριλαμβανομένης της αποτελεσματικής ανεξαρτησίας των επακόλουθων ποινικών ερευνών και διαδικασιών από πολιτικές παρεμβάσεις, καθώς και των σχετικών αποκρίσεων των κρατών μελών σε αυτό το πλαίσιο·

26.

παρατηρεί με ανησυχία ότι οι προκλήσεις για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης είναι στενά συνδεδεμένες με την υπονόμευση της καλλιτεχνικής ελευθερίας και της ακαδημαϊκής ελευθερίας· ζητεί, ως εκ τούτου, να επεκταθεί αυτός ο πυλώνας σε όλες τις πτυχές της ελευθερίας της έκφρασης, συμπεριλαμβανομένης της καταπολέμησης της ρητορικής μίσους, και να προσαρμοστεί αναλόγως ο τίτλος του πυλώνα·

27.

εκφράζει ανησυχία για τη χρήση νομικών μέτρων από κυβερνήσεις και ισχυρά άτομα για τη φίμωση επικριτών, όπως οι SLAPP ή οι νόμοι που περιορίζουν το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης κατά τρόπο ασυμβίβαστο με τα θεμελιώδη δικαιώματα των ατόμων· καλεί τα κράτη μέλη να νομοθετήσουν προκειμένου να προστατεύσουν τους δημοσιογράφους από αυτή την πρακτική· καλεί την Επιτροπή να προτείνει νομοθεσία της ΕΕ κατά των SLAPP ώστε οι δημοσιογράφοι να προστατεύονται από κακόβουλες μηνύσεις·

28.

παρατηρεί ότι η επιδείνωση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης οδηγεί σε αύξηση του φαινομένου της αναζήτησης εξιλαστήριων θυμάτων και στόχευσης μειονοτήτων, το οποίο συχνά υποκινείται από τις κυβερνήσεις, για παράδειγμα κατά των ΛΟΑΔΜ, των μεταναστών και των προσφύγων, με αποτέλεσμα την αύξηση της ρητορικής μίσους εναντίον αυτών των ομάδων και τη λογοκρισία των μέσων ενημέρωσης· καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει σε μελλοντικές εκθέσεις τις επιπτώσεις των εγκλημάτων μίσους και της ρητορικής μίσους στις διακρίσεις·

Άλλα θεσμικά ζητήματα που συνδέονται με τους ελέγχους και τις εξισορροπήσεις, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας ενός ευνοϊκού χώρου για την κοινωνία των πολιτών

29.

εκφράζει την ικανοποίησή του για τον πυλώνα της έκθεσης σχετικά με τους ελέγχους και τις εξισορροπήσεις και την εξέταση των έκτακτων μέτρων που ελήφθησαν για την καταπολέμηση της πανδημίας COVID-19· υπενθυμίζει ότι τα μέτρα έκτακτης ανάγκης που εισηγούνται οι κυβερνήσεις, τα οποία σέβονται το κράτος δικαίου, τα θεμελιώδη δικαιώματα και τη δημοκρατική λογοδοσία είναι απαραίτητα για την καταπολέμηση της πανδημίας και θα πρέπει να αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο όλων των προσπαθειών για τον έλεγχο της εξάπλωσης της COVID-19· θεωρεί ότι οι εξουσίες έκτακτης ανάγκης απαιτούν πρόσθετο έλεγχο, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι δεν χρησιμοποιούνται ως πρόσχημα για μια πιο μόνιμη αλλαγή της ισορροπίας των εξουσιών· εκφράζει την ανησυχία του για τη χρήση μέτρων έκτακτης ανάγκης λόγω της COVID-19 ως πρόσχημα για την επιτάχυνση νομοθεσίας που εισάγει διακρίσεις· καλεί την Επιτροπή να συνεχίσει την παρακολούθηση των έκτακτων μέτρων προκειμένου να διασφαλίσει ότι τα νομοσχέδια καταρτίζονται και τίθενται σε ισχύ εγκαίρως και με διαφάνεια, ώστε να είναι αναγκαία, αναλογικά, κοινωνικά δίκαια και προσωρινά και ότι η πρόσβαση σε δικαστική προσφυγή δεν επηρεάζεται δυσανάλογα από το κλείσιμο των δικαστηρίων· υπογραμμίζει, στο πλαίσιο αυτό, τον ρόλο του κοινοβουλευτικού ελέγχου και της διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών· καλεί την Επιτροπή να συνεχίσει να παρακολουθεί τη σταδιακή άρση των μέτρων με έγκαιρο τρόπο· ενθαρρύνει την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι τα δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ γίνονται σεβαστά, προστατεύονται και γίνονται τηρούνται από τα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια της COVID-19 και μετά από αυτήν·

30.

υπενθυμίζει τη σημασία των ανεξάρτητων εθνικών θεσμών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και φορέων διαμεσολάβησης, σε πλήρη συμμόρφωση με τις αρχές των Παρισίων, καθώς και των φορέων ισότητας, για τη διατήρηση των δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ και την ικανότητα υπεράσπισης του κράτους δικαίου σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο· εκφράζει τη βαθιά ανησυχία του για τις πρόσφατες απόπειρες υπονόμευσης της ανεξαρτησίας του εθνικού διαμεσολαβητή από την εκτελεστική εξουσία στην Πολωνία· εκφράζει την ικανοποίησή του για την αναφορά της έκθεσης του 2020 στον ρόλο των οργανισμών διαμεσολάβησης· καλεί την Επιτροπή να δώσει μεγαλύτερη προσοχή κατά τον επόμενο ετήσιο κύκλο στις δραστηριότητες των εθνικών διαμεσολαβητών και των φορέων ισότητας, εξετάζοντας διεξοδικότερα τον τρόπο λειτουργίας τους, τον βαθμό ανεξαρτησίας τους και την πραγματική συμβολή τους στη διασφάλιση της ύπαρξης επαρκών διασφαλίσεων· τονίζει ειδικότερα τη μειούμενη ανεξαρτησία των φορέων για τα θέματα ισότητας σε ορισμένα κράτη μέλη έπειτα από τη δημοσιοποίηση της έκθεσης για το 2020, γεγονός που αποτελεί άμεση απειλή για τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών· επαναλαμβάνει την ανησυχία του για τον ολοένα συρρικνούμενο χώρο για την ανεξάρτητη κοινωνία των πολιτών σε ορισμένα κράτη μέλη, ιδίως για τα δικαιώματα των γυναικών, τις μειονότητες και τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της ποινικοποίησης των δραστηριοτήτων, του παράλογου διοικητικού φόρτου, των περιορισμών στην πρόσβαση στη χρηματοδότηση, της μείωσης της χρηματοδοτικής στήριξης για δραστηριότητες υπεράσπισης και των περιορισμών στην ελευθερία του συνέρχεσθαι και της οργάνωσης·

31.

τονίζει τη σημασία ενός υγιούς χώρου της κοινωνίας των πολιτών για την προώθηση και την παρακολούθηση των αξιών της ΕΕ και τη λογοδοσία των κυβερνήσεων όσον αφορά την προσήλωσή τους σε αυτές, καθώς και για την αντιμετώπιση της διάβρωσης του κράτους δικαίου και την προώθηση μιας νοοτροπίας κράτους δικαίου· καλεί την Επιτροπή να εμβαθύνει την αξιολόγηση του χώρου της κοινωνίας των πολιτών στην έκθεσή της για το 2021· θεωρεί επωφελές να διερευνηθεί ο καθορισμός σαφών κριτηρίων αναφοράς σχετικά με τη δυνατότητα της κοινωνίας των πολιτών να ενισχύσει περαιτέρω αυτόν τον τομέα ανάλυσης μακροπρόθεσμα, συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων τομέων, ενός ευνοϊκού νομικού περιβάλλοντος για την άσκηση των πολιτικών ελευθεριών, ενός πλαισίου για την οικονομική βιωσιμότητα και διατηρησιμότητα των οργανώσεων πολιτών, συμπεριλαμβανομένου του ζητήματος των μη κυβερνητικών οργανώσεων που διευθύνονται από κυβερνήσεις (GONGO), της πρόσβασης στη λήψη αποφάσεων και της συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων, του δικαιώματος πρόσβασης σε πληροφορίες, του ασφαλούς χώρου, μεταξύ άλλων όσον αφορά τα περιστατικά και τις αποκρίσεις σε λεκτικές και σωματικές επιθέσεις, εκστρατείες δυσφήμισης, καθώς και νομική, διοικητική και οικονομική παρενόχληση, μεταξύ άλλων μέσω SLAPP, τα αποτρεπτικά αποτελέσματά τους και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις όσον αφορά την ενεργή συμμετοχή στα κοινά σε άλλη χώρα· επαναλαμβάνει ότι τα θεσμικά όργανα της Ένωσης θα πρέπει να διατηρούν ανοιχτό, διαφανή και τακτικό διάλογο με τις αντιπροσωπευτικές ενώσεις και την κοινωνία των πολιτών· καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει στις μελλοντικές εκθέσεις της εάν η άσκηση των πολιτικών δικαιωμάτων από τους πολίτες της ΕΕ διασφαλίζεται σε όλα τα κράτη μέλη·

32.

εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η μη εφαρμογή από την Ουγγαρία της απόφασης του ΔΕΕ σχετικά με τους παράνομους περιορισμούς που επιβάλλονται στη χρηματοδότηση οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών από πρόσωπα εγκατεστημένα εκτός Ουγγαρίας, η οποία συνιστά από μόνη της σοβαρή παραβίαση του κράτους δικαίου, έχει συμβάλει στη διαιώνιση της διαδικασίας συρρίκνωσης του χώρου για την κοινωνία των πολιτών στη χώρα αυτή· ζητεί από την Επιτροπή να παραπέμψει την Ουγγαρία στο ΔΕΕ και να ζητήσει επειγόντως αποτρεπτικές οικονομικές κυρώσεις σύμφωνα με το άρθρο 260 ΣΛΕΕ· σημειώνει με ανησυχία ότι όλο και περισσότερα κράτη μέλη θεσπίζουν νομοθεσία η οποία δημιουργεί σοβαρούς περιορισμούς στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και της έκφρασης για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, συμβάλλοντας έτσι στη συρρίκνωση του πεδίου δράσης της κοινωνίας των πολιτών·

33.

εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η έκθεση δεν αναγνωρίζει σαφώς τη σκόπιμη διαδικασία οπισθοδρόμησης της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου που οργανώνουν οι εθνικές αρχές σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ και την επακόλουθη προοδευτική καθιέρωση (ημι-)αυταρχικών καθεστώτων με βάση τη σταδιακή κατάργηση όλων των ελέγχων και εξισορροπήσεων· καλεί την Επιτροπή να αναγνωρίσει και να λάβει υπόψη τις πολλαπλές ετήσιες εκθέσεις και τους δείκτες σεβαστών και αναγνωρισμένων οργανώσεων που αξιολογούν την προσήλωση των κρατών μελών στη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα στην πάροδο του χρόνου·

Πεδίο εφαρμογής της έκθεσης — οι τομείς που παραλείπονται

34.

εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η έκθεση του 2020 δεν περιλαμβάνει πλήρως τις αξίες της δημοκρατίας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στο άρθρο 2 ΣΕΕ, οι οποίες επηρεάζονται αμέσως όταν οι χώρες αρχίζουν να οπισθοδρομούν όσον αφορά το κράτος δικαίου·

35.

καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει κεφάλαια ανά χώρα για όλες τις υποψήφιες και πιθανώς υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες, συμπεριλαμβανομένης μιας εις βάθος ανάλυσης των δικαστικών συστημάτων τους, των πλαισίων τους για την καταπολέμηση της διαφθοράς, της κατάστασης της ελευθερίας και της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης, καθώς και των θεσμικών ελέγχων και εξισορροπήσεων·

36.

επαναλαμβάνει τον εγγενή δεσμό που υπάρχει μεταξύ του κράτους δικαίου, της δημοκρατίας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων και την ανάγκη να γίνουν ευρύτερα γνωστές οι αξίες που κατοχυρώνονται στο άρθρο 2 ΣΕΕ και στον Χάρτη· καλεί την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο να συμπεριληφθεί στο πεδίο εφαρμογής των μελλοντικών εκθέσεων η εφαρμογή όλων των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στον Χάρτη· τονίζει ότι οποιαδήποτε δράση αναλαμβάνεται από κράτος μέλος, όταν ενεργεί στο πλαίσιο του πεδίου εφαρμογής του δικαίου της ΕΕ, πρέπει να σέβεται τα δικαιώματα και τις αρχές του Χάρτη· επιμένει, ως εκ τούτου, στη διατήρηση της σύνδεσης μεταξύ της προάσπισης του κράτους δικαίου και της ισότητας ενώπιον του νόμου, του δικαιώματος αποτελεσματικής προσφυγής ενώπιον ανεξάρτητου και αμερόληπτου δικαστηρίου, του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη και του δικαιώματος παροχής συμβουλών, υπεράσπισης και εκπροσώπησης, καθώς και της παροχής ανεξάρτητης νομικής συνδρομής σε όσους δεν διαθέτουν επαρκείς πόρους, και του δικαιώματος χρηστής διοίκησης, όπως ορίζεται στο άρθρο 41 του Χάρτη·

37.

καταγγέλλει έντονα το γεγονός ότι η νομοθεσία της ΕΕ και η διεθνής νομοθεσία δεν τηρούνται πλήρως σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ, για παράδειγμα στον τομέα της καταπολέμησης των διακρίσεων ή του ασύλου, όπως καταδεικνύεται από τη μη εφαρμογή από την Ουγγαρία αρκετών αποφάσεων του ΔΕΕ και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σχετικά με την πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου, συμπεριλαμβανομένης της αυτόματης και παράνομης κράτησης και της στέρησης τροφής, που παραβιάζει τα δικαιώματα των μεταναστών και των αιτούντων άσυλο να υποβάλλουν αίτηση διεθνούς προστασίας·

38.

υπογραμμίζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι τα δικαιώματα των ατόμων που βρίσκονται σε ευάλωτες καταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία, των παιδιών, των θρησκευτικών μειονοτήτων, ιδίως σε μια εποχή αυξανόμενου αντισημιτισμού και ισλαμοφοβίας στην Ευρώπη, των Ρομά και άλλων ατόμων που ανήκουν σε εθνοτικές και γλωσσικές μειονότητες, των μεταναστών, των αιτούντων άσυλο, των προσφύγων, των ατόμων ΛΟΑΔΜ+ και των ηλικιωμένων, καθώς και των γυναικών, εξακολουθούν να μην γίνονται πλήρως σεβαστά σε ολόκληρη την Ένωση κατά παράβαση του άρθρου 2 ΣΕΕ· τονίζει την προφανή σύνδεση μεταξύ της επιδείνωσης των προτύπων για το κράτος δικαίου και των παραβιάσεων των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των μειονοτήτων στα οικεία κράτη μέλη· καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις της δημοκρατίας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε ολόκληρη την Ένωση, συμπεριλαμβανομένων των επιθέσεων κατά ατόμων που βρίσκονται σε ευάλωτες καταστάσεις·

39.

εκφράζει την ικανοποίησή του για την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη στρατηγική της για την ενίσχυση της εφαρμογής του Χάρτη· θεωρεί ότι η εστίαση σε ένα μόνο προκαθορισμένο θέμα κάθε χρόνο δεν θα επέτρεπε να επισημανθούν άλλες σοβαρές παραβιάσεις του Χάρτη που λαμβάνουν χώρα σε ένα δεδομένο έτος· πιστεύει ότι η εν λόγω ετήσια αναθεώρηση θα πρέπει να παρέχει στοιχεία για έναν ολοκληρωμένο μηχανισμό παρακολούθησης και ότι, ως εκ τούτου, η μεθοδολογία, ο κύκλος και το πεδίο εφαρμογής της θα πρέπει να ευθυγραμμίζονται με τις ετήσιες εκθέσεις· εκφράζει τη λύπη και την ανησυχία του για την απροθυμία της Επιτροπής να κινήσει διαδικασίες επί παραβάσει όσον αφορά τις παραβιάσεις του Χάρτη·

40.

καλεί τα κράτη μέλη να καταρτίζουν ετήσιες εκθέσεις σχετικά με τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένης της ισότητας και των δικαιωμάτων των ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες·

41.

επισημαίνει ότι ο ετήσιος μηχανισμός υποβολής εκθέσεων της Ένωσης θα πρέπει να ενοποιεί και να αντικαθιστά τα υφιστάμενα μέσα προκειμένου να αποφεύγονται οι επικαλύψεις, και ιδίως την ετήσια έκθεση για το κράτος δικαίου, το πλαίσιο της Επιτροπής για το κράτος δικαίου, την ετήσια έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του Χάρτη, τον διάλογο του Συμβουλίου για το κράτος δικαίου και τον μηχανισμό συνεργασίας και ελέγχου, διασφαλίζοντας παράλληλα μεγαλύτερη συμπληρωματικότητα και συνέπεια με άλλα διαθέσιμα εργαλεία, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών δυνάμει του άρθρου 7 ΣΕΕ, των διαδικασιών επί παραβάσει και της δημοσιονομικής αιρεσιμότητας· θεωρεί ότι τα τρία θεσμικά όργανα θα πρέπει να χρησιμοποιούν τα πορίσματα του ετήσιου κύκλου παρακολούθησης στην αξιολόγησή τους για τους σκοπούς της ενεργοποίησης του άρθρου 7 ΣΕΕ και της δημοσιονομικής αιρεσιμότητας· τονίζει ότι πρέπει να τηρούνται οι ρόλοι και τα προνόμια και των τριών θεσμικών οργάνων· δεσμεύεται να συνδυάσει τις ετήσιες εργασίες του για τις εκθέσεις για το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα σε έναν ευρύτερο ετήσιο κύκλο παρακολούθησης σχετικά με το άρθρο 2ΣΕΕ, και να αρχίσει τις σχετικές εργασίες αμέσως μετά τη δημοσίευση της έκθεσης της Επιτροπής για το κράτος δικαίου·

42.

ζητεί να αξιολογηθεί κατά πόσον το πεδίο εφαρμογής της ρήτρας απαγόρευσης των διακρίσεων στον Χάρτη είναι αρκετά ευρύ ώστε η επιβολή του κράτους δικαίου στα κράτη μέλη και στην Ένωση να συνάδει με το άρθρο 14 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, και ποιες περαιτέρω δράσεις μπορούν να αναλάβουν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ για να διασφαλίσουν την ορθή εφαρμογή της· υπενθυμίζει ότι, ενώ ο Χάρτης εφαρμόζεται μόνο από τις δικαστικές αρχές κατά την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ, είναι σημαντικό τα δικαιώματα που κατοχυρώνονται στον Χάρτη να λαμβάνονται πάντα υπόψη στις διαδικασίες προκειμένου να προωθηθεί μια κοινή νοοτροπία κράτους δικαίου· καλεί, ως εκ τούτου, την Επιτροπή να εξετάσει επίσης τη δημιουργία ενοτήτων κατάρτισης με επίκεντρο τον Χάρτη για δικαστές και επαγγελματίες του νομικού τομέα·

Πηγές και μεθοδολογία της έκθεσης

43.

καλεί την Επιτροπή να ενισχύσει τον τακτικό, χωρίς αποκλεισμούς και διαρθρωμένο διάλογο με τις κυβερνήσεις και τα εθνικά κοινοβούλια, τις ΜΚΟ, τους εθνικούς θεσμούς ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του διαμεσολαβητές, τους φορείς για την ισότητα, τις επαγγελματικές ενώσεις και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς· καλεί, επιπλέον, την Επιτροπή να συνεχίσει να επιτρέπει τόσο τη δημόσια όσο και την εμπιστευτική υποβολή εκθέσεων προκειμένου να προστατεύονται και να υποστηρίζονται οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και οι ειδικοί του κράτους δικαίου που κινδυνεύουν από SLAPP, διώξεις ή παρενοχλήσεις από τις εθνικές αρχές ή τους αντιπροσώπους τους· μολονότι εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι 24 κράτη μέλη δημοσιοποίησαν με διαφάνεια τις παρατηρήσεις τους για την έκθεση του 2020, εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι τρία κράτη μέλη αρνήθηκαν να το πράξουν· ζητεί την πλήρη διαφάνεια της διαδικασίας και τη δημοσιοποίηση όλων των υποβολών των κρατών μελών· θεωρεί ότι οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να συμμετέχουν ενεργά σε όλα τα στάδια του κύκλου επανεξέτασης·

44.

εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν διαβουλεύθηκε με τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένου του Κοινοβουλίου, σχετικά με την ανάπτυξη της μεθοδολογίας και της διαδικασίας προετοιμασίας για την έκθεση του 2020, ούτε επεδίωξε να λάβει ανατροφοδότηση σχετικά με τη λειτουργικότητά τους·

45.

υπενθυμίζει ότι η Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις σχετικές πληροφορίες από συναφείς πηγές και αναγνωρισμένα ιδρύματα· υπενθυμίζει ότι τα πορίσματα σχετικών διεθνών οργανισμών, όπως αυτών υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, του ΟΑΣΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης, είναι ζωτικής σημασίας για την αξιολόγηση της κατάστασης στα κράτη μέλη· πιστεύει ότι το EFRIS αποτελεί πηγή πληροφοριών για το θέμα αυτό· καλεί την Επιτροπή να ζητήσει από τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ να παράσχει μεθοδολογικές συμβουλές και να διεξαγάγει στοχευμένη συγκριτική έρευνα για την κάλυψη των κενών και την προσθήκη λεπτομερειών σε βασικούς τομείς της έκθεσης για το κράτος δικαίου· τονίζει την ανάγκη συμμετοχής μιας ομάδας ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, σε συνεργασία με τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και την Επιτροπή της Βενετίας, στην έκθεση για το κράτος δικαίου, προκειμένου να συμβάλει στον εντοπισμό των κυριότερων θετικών και αρνητικών εξελίξεων σε κάθε κράτος μέλος·

46.

τονίζει ότι η κοινωνία των πολιτών είναι βασικός εταίρος για τον εντοπισμό παραβιάσεων του κράτους δικαίου και την προώθηση της δημοκρατίας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων· πιστεύει βαθιά ότι η Επιτροπή θα πρέπει να θεσπίσει επίσημο και συνεχή διάλογο με εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών σχετικά με αυτά τα θέματα, καθώς και να διασφαλίσει την ουσιαστική συμμετοχή της στη σύνταξη της ετήσιας έκθεσης για το κράτος δικαίου· επισημαίνει, στο πλαίσιο αυτό, ότι, με βάση την εμπειρία των ΜΚΟ κατά τον κύκλο του 2020, οι θεματικά διαρθρωμένες διαβουλεύσεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των συζητήσεων για το κράτος δικαίου θα αυξήσουν την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας και την πολύτιμη ανατροφοδότηση που παρέχει η κοινωνία των πολιτών· τονίζει ότι το ερωτηματολόγιο διαβούλευσης θα πρέπει να επιτρέπει στα ενδιαφερόμενα μέρη να αναφέρουν πτυχές πέραν του πεδίου που προβλέπει η Επιτροπή, οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν για την περαιτέρω αξιολόγηση του κατά πόσον οι συνταγματικές ρυθμίσεις παρέχουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς για τον περιορισμό της άσκησης εξουσίας·

47.

θεωρεί ότι τα χρονοδιαγράμματα για τη διαβούλευση με την κοινωνία των πολιτών θα μπορούσαν συχνά να θεωρηθούν υπερβολικά σύντομα και θα πρέπει να είναι κατάλληλα προσαρμοσμένα και ευέλικτα, ώστε να είναι δυνατή η ολοκληρωμένη και ολοκληρωμένη συμβολή· τονίζει ότι αυτό κατέστησε δυσκολότερο για τα ενδιαφερόμενα μέρη, και ιδίως τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, να προετοιμάσουν και να σχεδιάσουν τη συνεισφορά τους καθώς και τις εγχώριες δραστηριότητες ενημέρωσης που προτίθενται να πραγματοποιήσουν για την δρομολόγηση της έκθεσης· σημειώνει ότι η διοργάνωση διαβουλεύσεων πριν από την ετήσια δημοσίευση δημόσιων στατιστικών υποβαθμίζει τις συνεισφορές· καλεί την Επιτροπή να επιτρέψει την υποβολή πολύγλωσσων συνεισφορών· προτείνει να καταστεί το πλαίσιο για τις συνεισφορές των ενδιαφερομένων προβλέψιμο και λιγότερο άκαμπτο· σημειώνει ότι η διαβούλευση μπορεί να βελτιωθεί διασφαλίζοντας, μεταξύ άλλων προσπαθειών, ότι θα δίνεται συνέχεια με τους φορείς της κοινωνίας των πολιτών σχετικά με τη συμβολή που παρέχουν·

48.

θεωρεί ότι η συνεργασία στον ετήσιο κύκλο παρακολούθησης με το Συμβούλιο της Ευρώπης και την Κοινοβουλευτική του Συνέλευση, μεταξύ άλλων μέσω μιας πιο διαρθρωμένης εταιρικής σχέσης, έχει ιδιαίτερη σημασία για την προώθηση της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην ΕΕ· καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει στα κεφάλαια ανά χώρα δεδομένα για τη μη συμμόρφωση με αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σύμφωνα με αξιολογήσεις της Επιτροπής Υπουργών· υπενθυμίζει ότι η προσχώρηση της Ένωσης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών αποτελεί νομική υποχρέωση που προβλέπεται στο άρθρο 6 παράγραφος 2 ΣΕΕ· επαναλαμβάνει ότι είναι αναγκαίο η εν λόγω διαδικασία προσχώρησης να ολοκληρωθεί το συντομότερο δυνατό, προκειμένου να διασφαλιστεί ένα συνεκτικό πλαίσιο για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ολόκληρη την Ευρώπη και να ενισχυθεί περαιτέρω η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών εντός της Ένωσης·

II. Θεσμικές πτυχές του μηχανισμού της ΕΕ για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα

49.

επαναλαμβάνει τις εκκλήσεις του προς την Επιτροπή και το Συμβούλιο να επιμείνουν ώστε να ανταποκριθούν θετικά στην έκκληση του Κοινοβουλίου στο ψήφισμά του της 7 Οκτωβρίου 2020 για έναν κοινό μηχανισμό της ΕΕ για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα, ο οποίος θα πρέπει να καλύπτει το πλήρες πεδίο εφαρμογής των αξιών του άρθρου 2 ΣΕΕ· επαναλαμβάνει ότι ο εν λόγω μηχανισμός είναι απαραίτητος για την ενίσχυση της προώθησης και της τήρησης των αξιών της ΕΕ· υπενθυμίζει ότι αυτός ο ετήσιος κύκλος θα πρέπει να είναι συνεκτικός, αντικειμενικός, αμερόληπτος, τεκμηριωμένος και να εφαρμόζεται ισότιμα και δίκαια σε όλα τα κράτη μέλη·

Ειδικές ανά χώρα συστάσεις

50.

επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς την Επιτροπή να προβλέψει μια πραγματική αξιολόγηση της κατάστασης κάθε μιας από τις αξίες του άρθρου 2 ΣΕΕ στα κράτη μέλη και να εγκρίνει σαφείς συστάσεις ανά χώρα σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης των ανησυχιών που εντοπίστηκαν και αποκατάστασης των σχετικών παραβιάσεων, συμπεριλαμβανομένων των προθεσμιών εφαρμογής, κατά περίπτωση, και των σημείων αναφοράς που πρέπει να ακολουθηθούν, συμπεριλαμβανομένων χρονοδιαγραμμάτων, στόχων και συγκεκριμένων μέτρων που πρέπει να ληφθούν, προκειμένου να βοηθηθούν τα κράτη μέλη στην αντιμετώπιση των αδυναμιών που εντοπίζονται στην έκθεση· ζητεί να δίνεται συνέχεια σε αυτές τις πρωτοβουλίες σε μεταγενέστερες ετήσιες ή επείγουσες εκθέσεις·

51.

συνιστά στην Επιτροπή να ευθυγραμμίσει τις συστάσεις της με εργαλεία που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν για την αντιμετώπιση των ελλείψεων που εντοπίζονται· καλεί την Επιτροπή να βελτιώσει την παρακολούθηση της εφαρμογής των ειδικών ανά χώρα κεφαλαίων από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη και να ενεργοποιεί, όταν είναι αναγκαίο, άλλα εργαλεία για το κράτος δικαίου, ώστε να επιτυγχάνονται αποτελέσματα όταν δεν εφαρμόζονται οι συστάσεις· θεωρεί ότι η Επιτροπή θα μπορούσε να κάνει μεγαλύτερη χρήση των διαδικασιών επί παραβάσει ενώπιον του ΔΕΕ· υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να εντοπίζονται σαφείς θετικές και αρνητικές τάσεις σε κάθε κράτος μέλος και ότι είναι αναγκαίο να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στις συγκρίσεις με τις έκθεση του προηγούμενου έτους·

Διοργανική συμφωνία

52.

θεωρεί ότι η υφιστάμενη θεσμική ρύθμιση στην οποία βασίζεται η ετήσια έκθεση υπολείπεται των προσδοκιών του Κοινοβουλίου· αναμένει από τα τρία θεσμικά όργανα να συστήσουν μόνιμη διοργανική ομάδα εργασίας, όπως προτείνεται στο ψήφισμά του της 7ης Οκτωβρίου 2020·

53.

καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να αρχίσουν αμέσως διαπραγματεύσεις με το Κοινοβούλιο σχετικά με μια διοργανική συμφωνία σύμφωνα με το άρθρο 295 ΣΛΕΕ, προκειμένου να συμπληρωθούν τα υφιστάμενα εργαλεία με τη θέσπιση μηχανισμού για το κράτος δικαίου, μέσω νομικής πράξης που θα δεσμεύει τα τρία θεσμικά όργανα σε μια πιο διαφανή και θεσμοθετημένη διαδικασία με σαφέστερες αρμοδιότητες, με τη συμμετοχή ομάδας ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για την παροχή συμβουλών στην ομάδα εργασίας και τα τρία θεσμικά όργανα, σε στενή συνεργασία με τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, προκειμένου να κατασταθεί η προστασία και η προώθηση όλων των αξιών της ΕΕ μόνιμο και ορατό μέρος της ατζέντας της Ένωσης· θεωρεί ότι η πρόταση που διατυπώνεται στο παράρτημα του ψηφίσματος του Κοινοβουλίου, της 7ης Οκτωβρίου 2020 για τη θέσπιση ενός μηχανισμού της ΕΕ για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα αποτελεί κατάλληλη βάση για αυτές τις διαπραγματεύσεις· θεωρεί ότι, εν τω μεταξύ, ένα πιλοτικό σχέδιο στο οποίο θα συμμετέχουν ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τις αξίες της ΕΕ θα μπορούσε να συμβάλει στη δημιουργία των απαιτούμενων γνώσεων και εμπειρογνωμοσύνης·

Συμπληρωματικότητα με άλλα μέσα για το κράτος δικαίου

54.

επαναλαμβάνει ότι ο μηχανισμός για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα πρέπει να συμπληρώνει και να ενισχύει — χωρίς όμως να υποκαθιστά — τις εν εξελίξει και μελλοντικές διαδικασίες δυνάμει του άρθρου 7 ΣΕΕ· εκφράζει την έντονη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι το Συμβούλιο δεν έχει σημειώσει ουσιαστική πρόοδο όσον αφορά την επιβολή των αξιών της ΕΕ στο πλαίσιο των εν εξελίξει διαδικασιών του άρθρου 7 ΣΕΕ· σημειώνει ότι η διστακτικότητα του Συμβουλίου όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 7 ΣΕΕ επιτρέπει στην πραγματικότητα τη συνεχή παραβίαση των αξιών που προβλέπονται στο άρθρο 2 ΣΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της κατάφωρης μη συμμόρφωσης με τις αποφάσεις του ΔΕΕ και της παρενόχλησης όσων επιδιώκουν την προάσπιση του κράτους δικαίου σε ορισμένα κράτη μέλη· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι το Συμβούλιο δεν διοργάνωσε ακροάσεις, με πρόσχημα τη νόσο COVID-19, παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει καμία νομική υποχρέωση να πραγματοποιείται η διεξαγωγή ακροάσεων αυτοπροσώπως και όχι μέσω τηλεδιάσκεψης· ζητεί να δημοσιοποιείται κάθε νομική γνωμοδότηση που εκδίδεται από τη νομική υπηρεσία του Συμβουλίου και που συνηγορεί υπέρ του αντιθέτου· ζητεί από το Συμβούλιο να προχωρήσει στις διαδικασίες δυνάμει του άρθρου 7 παράγραφος 1 ΣΕΕ και να διασφαλίσει ότι οι ακροάσεις θα ξαναρχίσουν επειγόντως και θα εξετάσουν επίσης τις νέες εξελίξεις· επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς το Συμβούλιο να απευθύνει συγκεκριμένες συστάσεις προς τα εν λόγω κράτη μέλη, όπως ορίζεται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 ΣΕΕ, ως συνέχεια των ακροάσεων, και να ορίσει προθεσμίες για την εφαρμογή των εν λόγω συστάσεων· ζητεί να εξεταστεί κατά τη Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης η αναθεώρηση του άρθρου 7 ΣΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων ψηφοφορίας, προκειμένου να καταστεί αποτελεσματικότερη η διαδικασία του, ιδίως όσον αφορά την παρέκκλιση από την ομοφωνία για την επιβολή κυρώσεων· επιμένει ότι ο ρόλος και οι αρμοδιότητες του Κοινοβουλίου πρέπει να γίνονται σεβαστά, και ιδίως το δικαίωμα να ενημερώνεται δεόντως σχετικά με τις διαδικασίες των μέσων για το κράτος δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των ακροάσεων βάσει του άρθρου 7 ΣΕΕ·

55.

πιστεύει ότι, ενώ η ετήσια έκθεση αποτελεί ουσιαστικό εργαλείο παρακολούθησης, απαιτούνται σαφείς συστάσεις σχετικά με τις προκλήσεις που έχουν εντοπιστεί και την απαιτούμενη δράση παρακολούθησης· επαναλαμβάνει ότι, σε περίπτωση μη εφαρμογής των ελλείψεων και των συστάσεων, η ετήσια έκθεση θα πρέπει να χρησιμεύει ως βάση για τη λήψη απόφασης σχετικά με την ενεργοποίηση ενός ή περισσότερων σχετικών μέσων, όπως η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 7 ΣΕΕ, ο μηχανισμός αιρεσιμότητας, σχετικά με την ενεργοποίηση του πλαισίου για το κράτος δικαίου ή σχετικά με την κίνηση διαδικασιών επί παραβάσει, συμπεριλαμβανομένων των ταχειών διαδικασιών, των αιτήσεων προσωρινών μέτρων ενώπιον του ΔΕΕ και των δράσεων που αφορούν τη μη εφαρμογή των αποφάσεων του ΔΕΕ σχετικά με την προστασία των αξιών της ΕΕ· τονίζει ότι η έκθεση θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να συνοδεύεται από πραγματοποιήσιμες συστάσεις, συμπεριλαμβανομένων προθεσμιών για την υλοποίησή τους· υπενθυμίζει ότι οι διαδικασίες επί παραβάσει μπορούν να κινούνται ταυτόχρονα σχετικά με θέματα που αναφέρονται στις αιτιολογημένες προτάσεις βάσει του άρθρου 7 παράγραφος 1 ΣΕΕ, όπως έχει καθοριστεί ήδη από το ΔΕΕ· ζητεί από την Επιτροπή να κάνει αυστηρή χρήση των διαδικασιών επί παραβάσει, κατά περίπτωση, για να αποτρέψει την οπισθοδρόμηση όσον αφορά το κράτος δικαίου στα εθνικά συστήματα δικαιοσύνης· θεωρεί ότι η Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης θα πρέπει να καθιερώσει περαιτέρω στις διατάξεις της Συνθήκης τη θεμελιωμένη νομική αρχή για την υπεροχή του δικαίου της ΕΕ· καλεί τη Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης να εξετάσει το ενδεχόμενο ενίσχυσης του ρόλου του ΔΕΕ στην προστασία των ιδρυτικών αξιών της Ένωσης·

56.

εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι η κοινή δήλωση της Διάσκεψης για το Μέλλον της Ευρώπης αναγνωρίζει τα «ευρωπαϊκά δικαιώματα και τις αξίες, συμπεριλαμβανομένου του κράτους δικαίου» ως ένα από τα θέματα συζήτησης στη Διάσκεψη· καλεί τη Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης να συμπεριλάβει τον προβληματισμό σχετικά με την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων εργαλείων της Ένωσης για την παρακολούθηση, την πρόληψη και την αντιμετώπιση των παραβιάσεων των αρχών του άρθρου 2 ΣΕΕ και να υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις για απτή δράση με σκοπό την ενίσχυση της εργαλειοθήκης της Ένωσης·

57.

τονίζει ότι η δυνατότητα εφαρμογής, ο σκοπός και το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για την αιρεσιμότητα όσον αφορά το κράτος δικαίου ορίζονται σαφώς στο νομικό κείμενο του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092· τονίζει, στο πλαίσιο αυτό, ότι ο κανονισμός για την αιρεσιμότητα όσον αφορά το κράτος δικαίου έχει τεθεί σε ισχύ, εφαρμόζεται άμεσα από την 1η Ιανουαρίου 2021 και είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του για όλες τις πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων και πιστώσεις πληρωμών σε όλα τα κράτη μέλη, ιδίως όσον αφορά την εκταμίευση των κονδυλίων του μέσου Next Generation EU, και ότι η εφαρμογή του από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ δεν υπόκειται στην έγκριση κατευθυντήριων γραμμών ή σε δικαστική ερμηνεία· θεωρεί ότι τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, της 10ης και 11ης Δεκεμβρίου 2020, σχετικά με τον κανονισμό για την αιρεσιμότητα όσον αφορά το κράτος δικαίου αντιβαίνουν στα άρθρα 15 και 17 ΣΕΕ και το άρθρο 288 ΣΛΕΕ καθώς εισάγουν περιττή νομική αβεβαιότητα όσον αφορά τις πρόσθετες κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής και αναστέλλουν την έγκριση του κανονισμού, στις περιπτώσεις που σχετίζονται με το άρθρο 263 ΣΛΕΕ, όπως συμβαίνει επί του παρόντος με τις πρόσφατες ενέργειες για ακύρωση στις οποίες προέβησαν η Ουγγαρία και η Πολωνία· επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς την Επιτροπή να αναλάβει άμεση δράση στο πλαίσιο του κανονισμού για την αιρεσιμότητα όσον αφορά το κράτος δικαίου, ώστε να αξιοποιηθούν πλήρως, χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση, τα υφιστάμενα εργαλεία έρευνάς της, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις ως προς το κράτος δικαίου στα κράτη μέλη, οι οποίες θα μπορούσαν να επηρεάσουν ή να απειλήσουν σοβαρά τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση του προϋπολογισμού της ΕΕ με αρκούντως άμεσο τρόπο· καλεί την Επιτροπή να εφαρμόσει αυστηρότερα τον κανονισμό περί κοινών διατάξεων (31) και τον δημοσιονομικό κανονισμό (32), προκειμένου να αντιμετωπιστεί η μεροληπτική χρήση των κονδυλίων της ΕΕ, όπως έπραξε κατά την παρακράτηση κονδυλίων για δημοτικές ή τοπικές κυβερνήσεις που ανακηρύχθηκαν «απαλλαγμένες από την ιδεολογία των ΛΟΑΔΜ»·

58.

καλεί την Επιτροπή να χρησιμοποιήσει τα πορίσματα της ετήσιας έκθεσης στην αξιολόγησή της που αποτελεί τη βάση του μηχανισμού προστασίας του προϋπολογισμού από παραβιάσεις της αρχής του κράτους δικαίου, καθώς και σε οποιαδήποτε άλλη σχετική αξιολόγηση για τους σκοπούς των υφιστάμενων και μελλοντικών δημοσιονομικών εργαλείων· επαναλαμβάνει την έκκληση του προς την Επιτροπή να συμπεριλαμβάνει στις ετήσιες εκθέσεις της για το κράτος δικαίου ειδική ενότητα με ανάλυση των περιπτώσεων στις οποίες οι παραβιάσεις των αρχών του κράτους δικαίου σε ένα συγκεκριμένο κράτος μέλος θα μπορούσαν να επηρεάσουν ή να προκαλέσουν σοβαρό κίνδυνο να επηρεαστεί η χρηστή δημοσιονομική διαχείριση του προϋπολογισμού της ΕΕ με επαρκώς άμεσο τρόπο, κάτι που θα μπορούσε ακολούθως να χρησιμεύσει ως βάση για την ενεργοποίηση του μηχανισμού αιρεσιμότητας· ζητεί από την Επιτροπή να ενισχύσει τις συνέργειες μεταξύ των ετήσιων εκθέσεων για το κράτος δικαίου και του κανονισμού για την αιρεσιμότητα όσον αφορά το κράτος δικαίου, χρησιμοποιώντας τα ως ξεχωριστά αλλά συμπληρωματικά εργαλεία·

59.

αναγνωρίζει ότι η Επιτροπή πρέπει να χρησιμοποιεί την ετήσια έκθεση για το κράτος δικαίου ως σημαντική πηγή πληροφοριών όταν στοιχειοθετεί υποθέσεις για την εφαρμογή του κανονισμού για την αιρεσιμότητα όσον αφορά το κράτος δικαίου, οι οποίες θα πρέπει να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, πληροφορίες από εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, της OLAF και της EPPO, εκθέσεις ελέγχου από την Επιτροπή και τις εθνικές ελεγκτικές αρχές, αποφάσεις του ΔΕΕ και των εθνικών δικαστηρίων, αναλύσεις από τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πληροφορίες από διάφορα συστήματα όπως το σύστημα έγκαιρου εντοπισμού και αποκλεισμού για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης (EDES) και το Arachne· καλεί την Επιτροπή να διευκρινίσει, στη μεθοδολογία που χρησιμοποιείται, τη σύνδεση μεταξύ της έκθεσης για το κράτος δικαίου και του μηχανισμού αιρεσιμότητας για το κράτος δικαίου· υπενθυμίζει ότι είναι απαραίτητο να διασφαλίζονται δεόντως τα νόμιμα συμφέροντα των τελικών αποδεκτών και των δικαιούχων, όταν θεσπίζονται μέτρα σε περίπτωση παραβιάσεων των αρχών του κράτους δικαίου·

60.

καλεί την Επιτροπή να προωθήσει μια νοοτροπία σεβασμού των αξιών που κατοχυρώνονται στο άρθρο 2 ΣΕΕ, μεταξύ άλλων μέσω ενισχυμένων προσπαθειών για την προώθηση της εκπαίδευσης σχετικά με την ιθαγένεια της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του κράτους δικαίου· καλεί την Επιτροπή να δρομολογήσει ένα ειδικό πρόγραμμα που θα στηρίζει καινοτόμες πρωτοβουλίες με στόχο την προώθηση της εκπαίδευσης σχετικά με την ιθαγένεια της ΕΕ· ζητεί από το Συμβούλιο και την Επιτροπή να παράσχουν επαρκείς πληροφορίες και χρηματοδότηση για τις ενωσιακού επιπέδου, εθνικές, περιφερειακές και τοπικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και την ανεξάρτητη δημοσιογραφία, ιδίως μέσω της στρατηγικής χρήσης των ευκαιριών χρηματοδότησης στο πλαίσιο του κανονισμού για τη θέσπιση του προγράμματος «Πολίτες, Ισότητα, Δικαιώματα και Αξίες», προκειμένου να τις βοηθήσει να αυξήσουν την ευαισθητοποίηση και να προωθήσουν τις αρχές της ΕΕ και τα εφαρμόσιμα εργαλεία, συμπεριλαμβανομένης της ετήσιας έκθεσης, με σκοπό την καταπολέμηση των απειλών για το κράτος δικαίου που εντοπίζονται στην ετήσια έκθεση, και ιδίως όταν έχουν εντοπιστεί παραβιάσεις και ελλείψεις· καλεί τα κράτη μέλη να μάθουν από τις βέλτιστες πρακτικές και να αντιμετωπίσουν τα κενά που εντοπίζονται, καθώς και να εγκρίνουν μέτρα για τη βελτίωση της κατάστασης όσον αφορά τους τέσσερις βασικούς πυλώνες που εντοπίζονται στην έκθεση για το κράτος δικαίου· τονίζει την ανάγκη ευαισθητοποίησης των πολιτών και των κατοίκων της ΕΕ σχετικά με τα μέσα και τις διαδικασίες που διατίθενται σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο για τη διασφάλιση του σεβασμού του κράτους δικαίου και την καταγγελία παραβιάσεων·

III. Παρακολούθηση και αντίκτυπος της έκθεσης

61.

καλεί την Επιτροπή να αξιολογεί σε διαδοχικές εκθέσεις τον τρόπο με τον οποίο τα ζητήματα που εντοπίστηκαν στους τομείς που αναλύθηκαν σε προηγούμενες εκθέσεις εξελίχθηκαν, επιλύθηκαν, κινδυνεύουν να επιδεινωθούν ή έχουν επιδεινωθεί περαιτέρω, να εντοπίζει θετικές και αρνητικές τάσεις και εγκάρσια ζητήματα, ιδίως οποιαδήποτε συστημικά ή επαναλαμβανόμενα μοτίβα παραβιάσεων του κράτους δικαίου, καθώς και να υποβάλλει σαφείς συστάσεις για την αντιμετώπιση τυχόν κινδύνων ή οπισθοδρομήσεων που εντοπίζονται·

62.

τονίζει ότι είναι σημαντικό να προωθούνται τα ευρήματα της ετήσιας έκθεσης σε εθνικό επίπεδο· ενθαρρύνει την Επιτροπή να προωθεί τον διάλογο σχετικά με την έκθεση στα εθνικά κοινοβούλια και να συνεργάζεται με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στην παρακολούθηση της έκθεσης·

63.

καλεί την Επιτροπή να καθιστά σαφές στις ετήσιες εκθέσεις της για το κράτος δικαίου ότι δεν είναι όλες οι ελλείψεις και οι παραβιάσεις του κράτους δικαίου της ίδιας φύσης ή/και έντασης και ότι, όταν παραβιάζονται σκόπιμα, σοβαρά, μόνιμα και συστηματικά οι αξίες που απαριθμούνται στο άρθρο 2 ΣΕΕ για ένα χρονικό διάστημα, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να παύσουν να πληρούν τα κριτήρια που ορίζουν τη δημοκρατία και να ξεκινήσουν να αποτελούν δικτατορικά καθεστώτα· τονίζει ότι η βασική προτεραιότητα της Επιτροπής θα πρέπει να είναι η ενίσχυση του δικαίου της ΕΕ όταν σημειώνονται παραβιάσεις του άρθρου 2 ΣΕΕ και ότι οι ετήσιες εκθέσεις της για το κράτος δικαίου θα πρέπει να συμβάλουν βασικά στον σκοπό αυτό· καλεί, ως εκ τούτου, την Επιτροπή να αξιολογεί εις βάθος τις χώρες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των διαδικασιών του άρθρου 7 ΣΕΕ, προκειμένου να καταδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο το κράτος δικαίου υπονομεύεται ριζικά για την εδραίωση δομών διακυβέρνησης αυταρχικού τύπου·

64.

υπογραμμίζει ότι η παρούσα έκθεση θα πρέπει να χρησιμεύσει ως βάση για την ιεράρχηση των δράσεων παρακολούθησης από την ΕΕ όσον αφορά τα κράτη μέλη στα οποία παρατηρήθηκαν ελλείψεις ή δυσλειτουργίες, και ότι οι συνεισφορές της θα πρέπει να αποτελούν βασικό στοιχείο του γενικότερου μηχανισμού για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα·

65.

δεσμεύεται να ξεκινήσει τις εργασίες του για την έκθεση του 2021 το συντομότερο δυνατόν μετά από τη δημοσίευσή της·

o o

66.

αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, την Επιτροπή και τις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1) ΕΕ L 433 I της 22.12.2020, σ. 1.

(2) ΕΕ L 156 της 5.5.2021, σ. 1.

(3) ΕΕ C 215 της 19.6.2018, σ. 162.

(4) ΕΕ C 129 της 5.4.2019, σ. 13.

(5) ΕΕ C 390 της 18.11.2019, σ. 117.

(6) ΕΕ C 390 της 18.11.2019, σ. 111.

(7) ΕΕ C 433 της 23.12.2019, σ. 66.

(8) ΕΕ C 363 της 28.10.2020, σ. 8.

(9) ΕΕ C 363 της 28.10.2020, σ. 45.

(10) ΕΕ C 449 της 23.12.2020, σ. 102.

(11) ΕΕ C 108 της 26.3.2021, σ. 107.

(12) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2019)0103.

(13) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2019)0101.

(14) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0007.

(15) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0014.

(16) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0054.

(17) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0173.

(18) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0164.

(19) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0225.

(20) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0251.

(21) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0264.

(22) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0320.

(23) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0328.

(24) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0360.

(25) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2021)0089.

(26) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2021)0103.

(27) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2021)0148.

(28) Βλ, για παράδειγμα, τα αναφερθέντα ψηφίσματα της 1ης Μαρτίου 2018, της 19ης Απριλίου 2018, της 13ης Νοεμβρίου 2018, της 28ης Μαρτίου 2019, της 18ης Δεκεμβρίου 2019, της 19ης Ιουνίου 2020, της 8ης Οκτωβρίου 2020 και της 29ης Απριλίου 2021.

(29) Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 13ης Νοεμβρίου 2018 σχετικά με τα ελάχιστα πρότυπα για τις μειονότητες στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ C 363 της 28.10.2020, σ. 13).

(30) ΕΕ L 303 της 28.11.2018, σ. 69.

(31) ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 320.

(32) ΕΕ L 193 της 30.7.2018, σ. 1.