(1)

Καθώς εξακολουθεί να υφίσταται ανάγκη άμβλυνσης των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων εντός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, είναι σκόπιμη η θέσπιση νέου μηχανισμού για τις χρηματοδοτικές συνεισφορές των κρατών ΕΟΧ/ΕΖΕΣ, καθώς και νέου νορβηγικού χρηματοδοτικού μηχανισμού.

(2)

Στις 20 Μαΐου 2021 το Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Επιτροπή να αρχίσει διαπραγματεύσεις με την Ισλανδία, το Πριγκιπάτο του Λιχτενστάιν και το Βασίλειο της Νορβηγίας για συμφωνία σχετικά με τις μελλοντικές χρηματοδοτικές συνεισφορές των κρατών ΕΟΧ/ΕΖΕΣ υπέρ της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο. Η Επιτροπή διαπραγματεύθηκε, εξ ονόματος της Ένωσης, συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ισλανδίας, του Πριγκιπάτου του Λιχτενστάιν και του Βασιλείου της Νορβηγίας για τη θέσπιση χρηματοδοτικού μηχανισμού του ΕΟΧ για την περίοδο Μαΐου 2021 – Απριλίου 2028. Η συμφωνία θα λάβει τη μορφή πρωτοκόλλου 38δ στη συμφωνία ΕΟΧ. Η Επιτροπή διαπραγματεύθηκε επίσης, εξ ονόματος της Ένωσης, συμφωνία μεταξύ του Βασιλείου της Νορβηγίας και της Ένωσης για τη θέσπιση νορβηγικού χρηματοδοτικού μηχανισμού για την περίοδο Μαΐου 2021 – Απριλίου 2028.

(3)

Ο χρηματοδοτικός μηχανισμός του ΕΟΧ για την περίοδο Μαΐου 2021 – Απριλίου 2028 (ο «χρηματοδοτικός μηχανισμός του ΕΟΧ») και ο νορβηγικός χρηματοδοτικός μηχανισμός για την περίοδο Μαΐου 2021 – Απριλίου 2028 (ο «νορβηγικός χρηματοδοτικός μηχανισμός») θα συμβάλουν στη μείωση των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και στην ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ των κρατών ΕΟΧ/ΕΖΕΣ και των δικαιούχων κρατών.

(4)

Ο χρηματοδοτικός μηχανισμός του ΕΟΧ αντικατοπτρίζει τα οφέλη που αποκομίζουν τα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ από τη συμμετοχή τους στην εσωτερική αγορά και λαμβάνει υπόψη τον στόχο της προώθησης της συνεχούς και ισόρροπης ενίσχυσης των εμπορικών και οικονομικών σχέσεων μεταξύ όλων των συμβαλλόμενων μερών της συμφωνίας ΕΟΧ σύμφωνα με το άρθρο 115 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(5)

Ο χρηματοδοτικός μηχανισμός του ΕΟΧ και ο νορβηγικός χρηματοδοτικός μηχανισμός θεσπίζουν ειδικές διαδικασίες που αυξάνουν την αποδοτικότητα της εφαρμογής και της διαβούλευσης με τα δικαιούχα κράτη. Ειδικότερα, τόσο ο χρηματοδοτικός μηχανισμός του ΕΟΧ όσο και ο νορβηγικός χρηματοδοτικός μηχανισμός προβλέπουν διαβουλεύσεις με την Επιτροπή σε στρατηγικό επίπεδο κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για τα μνημόνια συμφωνίας μεταξύ των κρατών-χορηγών και των δικαιούχων κρατών. Περιλαμβάνουν επίσης ρυθμίσεις ώστε η Επιτροπή να βοηθά τα δικαιούχα κράτη στις διαβουλεύσεις σχετικά με τις διατάξεις για την εφαρμογή των μηχανισμών. Οι διασφαλίσεις αυτές θα συμβάλουν στην αποδοτική και έγκαιρη εφαρμογή των μηχανισμών, λαμβάνοντας παράλληλα πλήρως υπόψη τις ανάγκες των δικαιούχων κρατών και τις σημαντικές δυσκολίες που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν κατά την εφαρμογή των χρηματοδοτικών μηχανισμών, μεταξύ άλλων σε σχέση με τις κοινές αξίες και αρχές του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να δίνεται προσοχή στο δικαίωμα ακρόασης του δικαιούχου κράτους όταν πρόκειται για μέτρα όπως η αναστολή πληρωμών και η ανάκτηση κεφαλαίων.

(6)

Λαμβανομένου υπόψη ότι ο χρηματοδοτικός μηχανισμός του ΕΟΧ θα προστεθεί ως πρόσθετο πρωτόκολλο στη συμφωνία για τον ΕΟΧ, η Ένωση μπορεί, σύμφωνα με τις σχετικές διαδικασίες δυνάμει των Συνθηκών, να υποβάλλει ενώπιον της Μεικτής Επιτροπής διαφορές σχετικά με την ερμηνεία ή την εφαρμογή του πρόσθετου πρωτοκόλλου, σύμφωνα με το άρθρο 111 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Σύμφωνα με το άρθρο 89 της συμφωνίας ΕΟΧ, ο Συμβούλιο του ΕΟΧ μπορεί να εξετάζει κάθε ζήτημα που δημιουργεί δυσκολίες.

(7)

Οι ειδικές διατάξεις για τις εισαγωγές ορισμένων ψαριών και προϊόντων αλιείας καταγωγής Ισλανδίας και Νορβηγίας στην Ένωση, οι οποίες περιέχονται στα πρόσθετα πρωτόκολλα των αντίστοιχών τους συμφωνιών ελευθέρων συναλλαγών με την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (1), έπαυσαν να ισχύουν στις 30 Απριλίου 2021 και θα πρέπει να επανεξεταστούν σύμφωνα με το άρθρο 1 των εν λόγω πρόσθετων πρωτοκόλλων. Ως εκ τούτου, παράλληλα με τις διαπραγματεύσεις για μια μελλοντική χρηματοδοτική συνεισφορά και στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης συνολικής συμφωνίας, το Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Επιτροπή, στις 20 Μαΐου 2021, να αρχίσει διαπραγματεύσεις για συμφωνία σχετικά με την πρόσβαση στην αγορά για τα ψάρια και τα αλιευτικά προϊόντα καταγωγής Ισλανδίας και Νορβηγίας.

(8)

Η αντικατάσταση των υφιστάμενων χρηματοδοτικών μηχανισμών από νέους μηχανισμούς, οι οποίοι προβλέπουν ειδικές διαδικασίες, αφορά διαφορετικές χρονικές περιόδους, διαφορετικά ποσά χρηματοδότησης και διαφορετικές εκτελεστικές διατάξεις, καθώς και η ανανέωση και η παράταση των παραχωρήσεων για ορισμένα ψάρια και προϊόντα αλιείας, που περιλαμβάνονταν στο συνολικό πακέτο διαπραγματεύσεων, συνιστούν, ως σύνολο, σημαντική εξέλιξη της σύνδεσης με τα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ, η οποία δικαιολογεί τη χρήση του άρθρου 217 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(9)

Όλες οι συμφωνίες και τα πρόσθετα πρωτόκολλα που αναφέρονται ανωτέρω προβλέπουν την προσωρινή εφαρμογή τους πριν από την έναρξη ισχύος τους.

(10)

Όλες οι συμφωνίες και τα πρόσθετα πρωτόκολλα θα πρέπει να υπογραφούν εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την επιφύλαξη της σύναψής τους σε μεταγενέστερη ημερομηνία, καθώς και να εφαρμοστούν προσωρινά.

(11)

Σύμφωνα με τις Συνθήκες, η Επιτροπή θα πρέπει να μεριμνήσει για την υπογραφή των συμφωνιών και των πρόσθετων πρωτοκόλλων, με την επιφύλαξη της σύναψής τους,