ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 22.3.2024
COM(2024) 148 final
2024/0082(NLE)
Πρόταση
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για την τροποποίηση του παραρτήματος Ι του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2658/87 για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το κοινό δασμολόγιο
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
1.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
•Αιτιολόγηση και στόχοι της πρότασης
Σκοπός της παρούσας πρότασης κανονισμού είναι η τροποποίηση του παραρτήματος Ι του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2658/87 του Συμβουλίου 1 , της 23ης Ιουλίου 1987, για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το κοινό δασμολόγιο, προκειμένου να αυξηθούν οι δασμοί που εφαρμόζονται στις εισαγωγές σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων που κατατάσσονται επί του παρόντος στα κεφάλαια 10, 12, 14, 15 και 23 της Συνδυασμένης Ονοματολογίας (στο εξής: ΣΟ) και που κατάγονται ή εξάγονται από τη Ρωσική Ομοσπονδία ή τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας. Η πρόταση αυξάνει τους εισαγωγικούς δασμούς για τα σιτηρά, τους ελαιούχους σπόρους και τα παράγωγα προϊόντα από τη Ρωσική Ομοσπονδία ή τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας για τα οποία οι εισαγωγείς καταβάλλουν αυτή τη στιγμή μηδενικούς ή χαμηλούς δασμούς. Επιπλέον, τα σχετικά εμπορεύματα που κατάγονται ή εξάγονται από τη Ρωσική Ομοσπονδία ή τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας δεν θα έχουν πρόσβαση στις δασμολογικές ποσοστώσεις της Ένωσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, το περασμένο έτος οι εισαγωγές σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων από τη Ρωσική Ομοσπονδία στην ΕΕ ανήλθαν σε 4,2 εκατομμύρια τόνους, αξίας 1,32 δισ. EUR. Παρόλο που αυτή τη στιγμή η Ρωσική Ομοσπονδία εξάγει σχετικά μικρές ποσότητες σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων απευθείας στην αγορά της ΕΕ 2 , σε παγκόσμιο επίπεδο είναι πολύ μεγάλη παραγωγός των εν λόγω προϊόντων και κορυφαία εξαγωγέας, καθώς εξήγαγε περίπου 55 εκατομμύρια τόνους παγκοσμίως κατά την περίοδο 2020-2022 3 . Οι δασμοί της ΕΕ έναντι πάντων —δηλαδή οι δασμοί του μάλλον ευνοούμενου κράτους (στο εξής: ΜΕΚ) που εφαρμόζονται σήμερα στα σιτηρά, τους ελαιούχους σπόρους και τα παράγωγα προϊόντα— διαφέρουν σημαντικά. Ανάλογα με το προϊόν, είτε είναι πολύ χαμηλοί έως μηδενικοί είτε είναι ήδη υψηλοί και δεν πραγματοποιούνται εμπορικές συναλλαγές. Ως εκ τούτου, επί του παρόντος οι εισαγωγείς σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων από τη Ρωσική Ομοσπονδία είτε δεν καταβάλλουν καθόλου δασμούς ΜΕΚ είτε καταβάλλουν χαμηλούς δασμούς ΜΕΚ για να εισέλθουν στην ενωσιακή αγορά, και οι εν λόγω δασμοί δεν αποτελούν σημαντικό εμπόδιο για την είσοδο των προϊόντων στην ΕΕ.
Δεδομένου ότι η Ρωσική Ομοσπονδία παράγει πολύ μεγάλους όγκους σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων, οι εξαγωγείς από τη Ρωσική Ομοσπονδία μπορούν αυτή τη στιγμή, εύκολα και γρήγορα, να αναπροσανατολίσουν σημαντικούς όγκους προμηθειών προς την ΕΕ, αποκομίζοντας έτσι σημαντικά έσοδα για την οικονομία της Ρωσικής Ομοσπονδίας από τις εξαγωγές και διαταράσσοντας παράλληλα την ενωσιακή αγορά για τα εν λόγω προϊόντα. Επιπλέον, η Ρωσική Ομοσπονδία οικειοποιείται παράνομα μεγάλες ποσότητες σιτηρών και ελαιούχων σπόρων που παράγονται στα εδάφη της Ουκρανίας, τα οποία κατέχει παράνομα, και διοχετεύει τις προμήθειες αυτές στις εξαγωγικές αγορές της ως υποτιθέμενα ρωσικά προϊόντα. Οι εν λόγω εξαγωγές, των οποίων η εισαγωγή στην ΕΕ είναι παράνομη 4 , συχνά πηγαίνουν πρώτα στη Ρωσική Ομοσπονδία όπου τους δίνονται πλαστά έγγραφα, γεγονός που καθιστά πολύ δύσκολο τον εκ των υστέρων προσδιορισμό της καταγωγής τους. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να ληφθούν κατάλληλα δασμολογικά μέτρα ώστε να αποτραπεί η συνέχιση της εισροής σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων από τη Ρωσική Ομοσπονδία στην ενωσιακή αγορά υπό όρους εξίσου ευνοϊκούς με εκείνους που εφαρμόζονται στα εν λόγω προϊόντα άλλης μη προτιμησιακής καταγωγής.
Τα εν λόγω δασμολογικά μέτρα αναμένεται να αποτρέψουν τη Ρωσική Ομοσπονδία από το να εργαλειοποιεί τις εξαγωγές σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων για να αποδυναμώσει πολιτικά και οικονομικά την ΕΕ, διαταράσσοντας την ενωσιακή αγορά με τη δημιουργία εντάσεων και τριβών εντός της ΕΕ και απειλώντας την ορθή λειτουργία της τελωνειακής ένωσης. Επιπλέον, τα εν λόγω δασμολογικά μέτρα θα διασφαλίσουν ότι η Ρωσική Ομοσπονδία δεν θα επωφελείται εμπορικά από τέτοιες εξαγωγές προς την ΕΕ. Κάτι τέτοιο θα ήταν ευθέως αντίθετο προς τα συμφέροντα της ΕΕ και δεν συνάδει με το δίκαιο και τις πολιτικές της ΕΕ.
Η Δημοκρατία της Λευκορωσίας εξάγει περιορισμένες ποσότητες σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων στην ΕΕ —610 000 τόνους το 2023, αξίας 246 εκατ. EUR— και δεν είναι σημαντική παραγωγός ή εξαγωγέας των εν λόγω προϊόντων. Ωστόσο, ο προτεινόμενος κανονισμός καλύπτει και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας λόγω των στενών πολιτικών και οικονομικών δεσμών της με τη Ρωσία και προκειμένου να αποτραπεί η παράνομη διοχέτευση εισαγωγών από τη Ρωσική Ομοσπονδία μέσω της Δημοκρατίας της Λευκορωσίας, σε περίπτωση που οι ενωσιακοί δασμοί στις εισαγωγές σχετικών εμπορευμάτων που κατάγονται ή εξάγονται από τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας παρέμεναν αμετάβλητοι. Δεδομένης της συνεχούς προσέγγισης και των αυξανόμενων εμπορικών συναλλαγών μεταξύ Λευκορωσίας και Ρωσίας, είναι σκόπιμο να εφαρμοστεί η ίδια μεταχείριση στα προϊόντα από τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας με τα προϊόντα από τη Ρωσική Ομοσπονδία.
Ο προτεινόμενος κανονισμός θεσπίζει νέους δασμούς για τα σιτηρά, τους ελαιούχους σπόρους και τα παράγωγα προϊόντα που κατάγονται ή εξάγονται από τη Ρωσική Ομοσπονδία ή τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας σε επίπεδο αρκετά υψηλό ώστε να περιοριστούν οι τρέχουσες εισαγωγές. Σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις, οι δασμοί στις ρωσικές και λευκορωσικές εξαγωγές προς την ΕΕ θα αυξηθούν είτε σε 95 EUR ανά τόνο είτε σε κατ’ αξίαν δασμό 50 %, ανάλογα με το προϊόν. Θα επηρεάσουν τις εισαγωγές εμπορευμάτων στην ΕΕ από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας, οι οποίες το 2023 ανήλθαν σε 4,8 εκατομμύρια τόνους με εμπορική αξία 1,6 δισ. EUR. Για να αποφευχθεί η είσοδος σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων που κατάγονται ή εξάγονται από τη Ρωσική Ομοσπονδία ή τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας στην ενωσιακή αγορά με τους χαμηλούς συντελεστές που προβλέπονται στο πλαίσιο των δασμολογικών ποσοστώσεων της ΕΕ, είναι επίσης αναγκαίο να εξαιρεθούν η Ρωσική Ομοσπονδία και η Δημοκρατία της Λευκορωσίας από τις εν λόγω ποσοστώσεις για τα προϊόντα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού.
Ο προτεινόμενος κανονισμός δεν αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Πρώτον, η αύξηση των ενωσιακών δασμών δεν θα επηρεάσει τη διαμετακόμιση των οικείων ρωσικών και λευκορωσικών προϊόντων μέσω του εδάφους της ΕΕ προς τρίτες χώρες. Δεύτερον, οι ιστορικές εμπορικές ροές σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων από τη Ρωσική Ομοσπονδία προς την ΕΕ είναι πολύ περιορισμένες σε σύγκριση με το μέγεθος των συναλλαγών της παγκόσμιας αγοράς και δεν θα έχουν σημαντικό αντίκτυπο στον ενωσιακό κλάδο μεταποίησης τροφίμων και στην κτηνοτροφία όσον αφορά τον εφοδιασμό σε ζωοτροφές. Τέλος, η αύξηση των εισαγωγικών δασμών της ΕΕ αναμένεται να μειώσει σημαντικά αυτές τις ροές εισαγωγών προς την ΕΕ, αυξάνοντας έτσι στην πράξη τις διαθέσιμες ποσότητες σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων προς εξαγωγή σε τρίτες χώρες, ιδίως σε αναπτυσσόμενες χώρες.
•Συνέπεια με τις ισχύουσες διατάξεις στον τομέα πολιτικής
Επί του παρόντος, η Ουκρανία είναι η τρίτη μεγαλύτερη προμηθεύτρια των προϊόντων που υπόκεινται στην προτεινόμενη δασμολογική αύξηση προς την ΕΕ. Οι εξαγωγές αυτές πραγματοποιούνται υπό τους προτιμησιακούς όρους της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ–Ουκρανίας και ιδίως του τίτλου IV για την εδραίωση εκτενούς και ολοκληρωμένης ζώνης ελεύθερων συναλλαγών, και ενισχύονται με τα προσωρινά μέτρα ελευθέρωσης του εμπορίου που ενέκρινε η ΕΕ μετά την παράνομη και απρόκλητη εισβολή της Ρωσικής Ομοσπονδίας στην Ουκρανία. Καθώς ο παράνομος επιθετικός πόλεμος της Ρωσικής Ομοσπονδίας κατά της Ουκρανίας περιόρισε σε σημαντικό βαθμό την ικανότητα της Ουκρανίας να συνεχίσει να εξάγει στον κόσμο τα προϊόντα που αποτελούσαν προηγουμένως την κύρια πηγή οικονομικών εσόδων της —σιτηρά, ελαιούχους σπόρους και παράγωγα προϊόντα— η ενωσιακή αγορά παρέμεινε η κύρια προσβάσιμη εξαγωγική οδός για εμπορεύματα από την Ουκρανία λόγω της διαταραχής άλλων εξαγωγικών οδών. Η σημαντική αύξηση των τελωνειακών δασμών που εφαρμόζονται στα εμπορεύματα που κατάγονται ή εξάγονται από τη Ρωσική Ομοσπονδία, η οποία αποτελεί βασική ανταγωνίστρια της Ουκρανίας στην ενωσιακή αγορά, συνάδει με τις σημαντικές ευκαιρίες πρόσβασης στην ενωσιακή αγορά που προσέφερε η Ένωση στις ουκρανικές εξαγωγές σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων. Άλλες σημαντικές προμηθεύτριες-τρίτες χώρες που εξάγουν σιτηρά, ελαιούχους σπόρους και παράγωγα προϊόντα στην ΕΕ είναι η Βραζιλία, η Αργεντινή, οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς.
•Συνέπεια με άλλες πολιτικές της Ένωσης
Η αύξηση των τελωνειακών δασμών για τα σιτηρά, τους ελαιούχους σπόρους και τα παράγωγα προϊόντα από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας που προβλέπεται στην παρούσα πρόταση διασφαλίζει ότι η τελωνειακή πολιτική της Ένωσης, όπως εκφράζεται στον παρόντα κανονισμό μέσω των εφαρμοζόμενων συντελεστών του κοινού δασμολογίου της Ένωσης, ασκείται σύμφωνα με τις αρχές και τους στόχους της εξωτερικής δράσης της Ένωσης, όπως ορίζονται στο άρθρο 21 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο προβλέπει ότι η Ένωση μεριμνά για τη συνοχή μεταξύ των διαφόρων τομέων της εξωτερικής της δράσης και μεταξύ αυτών και των άλλων πολιτικών της. Ως εκ τούτου, θεωρείται σκόπιμο να επιβληθούν αυξημένοι δασμοί στα σιτηρά, τους ελαιούχους σπόρους και τα παράγωγα προϊόντα που κατάγονται ή εξάγονται από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας, καθώς η αύξηση αυτή θα ήταν συνεπής με τα περιοριστικά μέτρα που έλαβε η Ένωση κατά των εν λόγω χωρών μετά την απρόκλητη και αδικαιολόγητη στρατιωτική επίθεση της Ρωσικής Ομοσπονδίας κατά της Ουκρανίας και τη στήριξη που εξακολουθεί να παρέχει στη ρωσική επίθεση η Δημοκρατία της Λευκορωσίας.
2.ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ, ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ
•Νομική βάση
Ο παρών κανονισμός τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2658/87 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1987, για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το κοινό δασμολόγιο.
Η τροποποίηση βασίζεται στο άρθρο 31 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο προβλέπει ότι οι δασμοί του κοινού δασμολογίου καθορίζονται από το Συμβούλιο μετά από πρόταση της Επιτροπής.
•Επικουρικότητα (σε περίπτωση μη αποκλειστικής αρμοδιότητας)
Η αρχή της επικουρικότητας δεν εφαρμόζεται, δεδομένου ότι η πρόταση εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης.
•Αναλογικότητα
Η πρόταση συνάδει με την αρχή της αναλογικότητας και δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων των Συνθηκών, ιδίως της ανάγκης να διασφαλιστεί ότι τα σιτηρά, οι ελαιούχοι σπόροι και τα παράγωγα προϊόντα από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας δεν διαταράσσουν την ενωσιακή αγορά για τα εν λόγω προϊόντα ούτε και την εύρυθμη λειτουργία της τελωνειακής ένωσης. Ως εκ τούτου, τα εν λόγω προϊόντα δεν θα πρέπει να έχουν πρόσβαση στην ενωσιακή αγορά υπό όρους εξίσου ευνοϊκούς με τους όρους που ισχύουν για τις εισαγωγές σιτηρών από άλλες τρίτες χώρες και τόπους καταγωγής. Η αναλογικότητα διασφαλίζεται από το γεγονός ότι η πρόταση προβλέπει την αύξηση των δασμών του κοινού δασμολογίου που εφαρμόζονται στις εισαγωγές από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας όσον αφορά τις δασμολογικές κλάσεις των σιτηρών, των ελαιούχων σπόρων και των παράγωγων προϊόντων, στις περιπτώσεις που οι δασμοί αυτοί είναι μηδενικοί ή χαμηλοί. Ταυτόχρονα, η αύξηση αναμένεται να μειώσει την ικανότητα της Ρωσικής Ομοσπονδίας και της Δημοκρατίας της Λευκορωσίας να διαταράσσουν την ορθή λειτουργία των ενωσιακών αγορών τροφίμων. Η προτεινόμενη αύξηση των δασμών και η απαγόρευση της πρόσβασης στις δασμολογικές ποσοστώσεις της Ένωσης περιορίζουν τα θεμελιώδη δικαιώματα μόνο στον βαθμό που είναι αναγκαίος για την επίτευξη των στόχων τους.
•Επιλογή της νομικής πράξης
Η παρούσα πρόταση προβλέπει την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2658/87 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1987, για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το κοινό δασμολόγιο.
3.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ, ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ
•Εκ των υστέρων αξιολογήσεις / έλεγχοι καταλληλότητας της ισχύουσας νομοθεσίας
Άνευ αντικειμένου.
•Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη
Άνευ αντικειμένου.
•Συλλογή και χρήση εμπειρογνωσίας
Άνευ αντικειμένου.
•Εκτίμηση επιπτώσεων
Δεδομένης της συνεχιζόμενης εισβολής της Ρωσικής Ομοσπονδίας στην Ουκρανία και της τρέχουσας ικανότητας της Ρωσικής Ομοσπονδίας να χρησιμοποιεί τις εξαγωγές σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων της για να υπονομεύει την ενότητα της ΕΕ όσον αφορά τη στήριξη της Ουκρανίας και να αποσταθεροποιεί την ενωσιακή αγορά για τα εν λόγω προϊόντα, καθώς και δεδομένης της στήριξης της Δημοκρατίας της Λευκορωσίας στις ενέργειες της Ρωσικής Ομοσπονδίας, είναι σημαντικό ο κανονισμός να τεθεί σε ισχύ επειγόντως προκειμένου να αυξηθούν το συντομότερο δυνατόν οι δασμολογικοί συντελεστές που εφαρμόζονται στα οικεία προϊόντα από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας. Επομένως, δεν πραγματοποιήθηκε εκτίμηση επιπτώσεων για τον παρόντα κανονισμό. Ωστόσο, αναμένεται ότι το προτεινόμενο μέτρο θα μειώσει σημαντικά τις εισαγωγές στην ΕΕ των οικείων προϊόντων που κατάγονται ή εξάγονται από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας και ότι αυτό θα οδηγήσει σε περαιτέρω διαφοροποίηση και απομάκρυνση από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας όσον αφορά την εισαγωγή των εν λόγω προϊόντων.
•Καταλληλότητα και απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου
Το μέτρο δεν συνεπάγεται δυσανάλογη αύξηση της κανονιστικής επιβάρυνσης για τις επιχειρήσεις.
•Θεμελιώδη δικαιώματα
Η πρόταση συνάδει με την πολιτική της Ένωσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα και με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Όταν η επιβολή εισαγωγικών δασμών επηρεάζει, στην Ένωση, την ελευθερία συμμετοχής στο διεθνές εμπόριο στο πλαίσιο της ελευθερίας άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας, το δικαίωμα ιδιοκτησίας ή άλλα θεμελιώδη δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένης της ίσης μεταχείρισης, αυτή θεωρείται νόμιμη δράση της Ένωσης βάσει του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η δράση λαμβάνεται σύμφωνα με τις απαιτήσεις ανάληψης δράσης από τις αρμόδιες αρχές βάσει κατάλληλης νομικής βάσης, με σκοπό την επίτευξη του θεμιτού στόχου να τεθούν σε εμπορικό μειονέκτημα οι εισαγωγές ορισμένων προϊόντων από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας, ώστε να αποφευχθούν σοβαρές διαταραχές στις σχετικές αγορές και να διασφαλιστεί η ορθή λειτουργία της τελωνειακής ένωσης, σύμφωνα με τα ισχύοντα μέτρα της εξωτερικής δράσης της Ένωσης και σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας. Ειδικότερα, όσον αφορά την ίση μεταχείριση, επιβάλλονται αυξημένοι εισαγωγικοί δασμοί στους εισαγωγείς σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων που κατάγονται ή εξάγονται από τη Ρωσική Ομοσπονδία ή τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας, αλλά όχι στους εισαγωγείς προϊόντων που δεν κατάγονται ούτε εξάγονται από τη Ρωσική Ομοσπονδία ή τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας. Αυτό ανταποκρίνεται σε θεμιτό στόχο πολιτικής της Ένωσης να προστατευτούν οι ενωσιακές αγορές ενάντια σε ενδεχόμενη χρήση του εμπορίου των οικείων προϊόντων από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας για την αποσταθεροποίηση της ΕΕ.
4.ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ
Η παρούσα πρόταση δεν έχει καμία δημοσιονομική επίπτωση στις δαπάνες και έχει ιδιαίτερα περιορισμένη δημοσιονομική επίπτωση στα έσοδα. Η είσπραξη αυξημένων τελωνειακών δασμών που αντιστοιχούν στις προτεινόμενες αυξήσεις αναμένεται να είναι ελάχιστη, σχεδόν μηδενική. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι τρέχουσες εισαγωγές σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας αφορούν σε πολύ μεγάλο βαθμό προϊόντα με μηδενικό ή πολύ χαμηλό δασμό ΜΕΚ και, έτσι, η προτεινόμενη αύξηση των δασμών είναι πιθανό να μειώσει τις ροές εισαγωγών από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας σε αμελητέες ποσότητες.
Αντιθέτως, αναμένονται ορισμένες απώλειες σε σύγκριση με τους πλέον πρόσφατους ίδιους πόρους που δημιουργήθηκαν στον προϋπολογισμό της ΕΕ —15,77 εκατ. EUR το 2023. Η ακριβής αξία των απωλειών του προϋπολογισμού θα εξαρτηθεί από τον τρόπο αντικατάστασης των εισαγωγών από τη Ρωσική Ομοσπονδία. Συγκεκριμένα, οι εισαγωγές που αντικαθίστανται από την εγχώρια παραγωγή της ΕΕ ή από προτιμησιακές εισαγωγές, ιδίως από την Ουκρανία, θα οδηγήσουν σε απώλειες ίδιων πόρων, ενώ οι εισαγωγές που αντικαθίστανται από αυξημένες εισαγωγές από τρίτες χώρες, εκτός της Ρωσικής Ομοσπονδίας ή της Δημοκρατίας της Λευκορωσίας, που δεν είναι προτιμησιακοί εταίροι θα εξακολουθήσουν να παράγουν το ίδιο επίπεδο κοινών δασμών με εκείνους που παράγονται επί του παρόντος από τις εισαγωγές από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας και, ως εκ τούτου, δεν θα οδηγήσουν σε απώλειες ίδιων πόρων. Ως εκ τούτου, η επίπτωση στους παραδοσιακούς ίδιους πόρους του ενωσιακού προϋπολογισμού εκτιμάται σε απώλειες 15,77 εκατ. EUR κατ’ ανώτατο όριο (ήτοι 75 % των συνολικών δασμολογικών εσόδων ύψους 21 εκατ. EUR) στο σενάριο της πλήρους αντικατάστασης των υφιστάμενων ενωσιακών εισαγωγών από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας με την εγχώρια παραγωγή της ΕΕ και τις εισαγωγές από προτιμησιακούς εταίρους. Η απώλεια εσόδων που προέρχονται από παραδοσιακούς ίδιους πόρους θα αντισταθμιστεί από τις συνεισφορές ίδιων πόρων που καταβάλλουν τα κράτη μέλη βάσει του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματός τους.
Στο νομοθετικό δημοσιονομικό δελτίο παρατίθενται λεπτομερέστερα οι δημοσιονομικές επιπτώσεις της πρότασης.
5.ΛΟΙΠΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
•Σχέδια εφαρμογής και ρυθμίσεις παρακολούθησης, αξιολόγησης και υποβολής εκθέσεων
Η ηλεκτρονική υποβολή εκθέσεων σχετικά με την εξέλιξη των ενωσιακών εισαγωγών σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας είναι διαθέσιμη μέσω ειδικών ιστοτόπων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Eurostat).
•Επεξηγηματικά έγγραφα (για οδηγίες)
Άνευ αντικειμένου.
•Αναλυτική επεξήγηση των επιμέρους διατάξεων της πρότασης
Ο προτεινόμενος κανονισμός εμποδίζει την πρόσβαση των σιτηρών, των ελαιούχων σπόρων και των παράγωγων προϊόντων από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας στην ενωσιακή αγορά με εξίσου ευνοϊκούς όρους με τα προϊόντα άλλης καταγωγής, αυξάνοντας τους εισαγωγικούς δασμούς για όλα τα σιτηρά, τους ελαιούχους σπόρους και τα παράγωγα προϊόντα για τα οποία οι ενωσιακοί εισαγωγικοί δασμοί είναι σήμερα μηδενικοί ή πολύ χαμηλοί σε υψηλότερο επίπεδο, είτε στα 95 EUR/t είτε σε κατ’ αξίαν δασμό 50 %, ανάλογα με τη φύση του προϊόντος (95 EUR/t για τα σιτηρά· κατ’ αξίαν δασμός 50 % για τους ελαιούχους σπόρους και για τα παράγωγα προϊόντα που προκύπτουν από συγκέντρωση του βασικού προϊόντος). Επιπλέον, τα εμπορεύματα που κατάγονται ή εξάγονται από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας δεν θα έχουν πρόσβαση στις δασμολογικές ποσοστώσεις της Ένωσης. Οι εν λόγω δασμολογικές ποσοστώσεις παρέχουν πρόσβαση στην ενωσιακή αγορά σε χαμηλότερο δασμολογικό επίπεδο από τους προτεινόμενους νέους δασμούς.
2024/0082 (NLE)
Πρόταση
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για την τροποποίηση του παραρτήματος Ι του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2658/87 για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το κοινό δασμολόγιο
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 31,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)Οι ενωσιακές εισαγωγές σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων έχουν αυξηθεί σημαντικά μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσικής Ομοσπονδίας στην Ουκρανία στις 22 Φεβρουαρίου 2022.
(2)Επί του παρόντος, η Ρωσική Ομοσπονδία εξάγει σχετικά μικρές ποσότητες σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων στην ενωσιακή αγορά. Ωστόσο, σε παγκόσμιο επίπεδο η Ρωσική Ομοσπονδία είναι κορυφαία παραγωγός και εξαγωγέας σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων. Δεδομένων των σημερινών όγκων εξαγωγών της παγκοσμίως, η Ρωσική Ομοσπονδία θα μπορούσε εύκολα και γρήγορα να αναπροσανατολίσει σημαντικούς όγκους προμηθειών προς την ΕΕ, προκαλώντας αιφνίδια εισροή προϊόντων από τα μεγάλα υφιστάμενα αποθέματά της, διαταράσσοντας έτσι τις ενωσιακές αγορές σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων. Επιπλέον, υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία ότι η Ρωσική Ομοσπονδία οικειοποιείται παράνομα μεγάλες ποσότητες σιτηρών και ελαιούχων σπόρων που παράγονται στα εδάφη της Ουκρανίας, τα οποία κατέχει παράνομα, και τις διοχετεύει στις εξαγωγικές αγορές ως υποτιθέμενα ρωσικά προϊόντα.
(3)Οι δασμοί του κοινού δασμολογίου της ΕΕ έναντι πάντων είναι οι δασμοί του μάλλον ευνοούμενου κράτους (ΜΕΚ) που εφαρμόζονται σήμερα στις εισαγωγές σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων, και διαφέρουν σημαντικά. Ανάλογα με το προϊόν, οι δασμοί αυτοί είτε είναι πολύ χαμηλοί έως μηδενικοί είτε είναι ήδη υψηλοί και δεν πραγματοποιούνται εμπορικές συναλλαγές.
(4)Είναι αναγκαίο να ληφθούν κατάλληλα δασμολογικά μέτρα ώστε να αποτραπεί η συνέχιση της εισροής σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων από τη Ρωσική Ομοσπονδία στην ενωσιακή αγορά υπό όρους εξίσου ευνοϊκούς με εκείνους που εφαρμόζονται στα εν λόγω προϊόντα άλλης μη προτιμησιακής καταγωγής. Τα εν λόγω δασμολογικά μέτρα αναμένεται να αποτρέψουν τη Ρωσική Ομοσπονδία από το να χρησιμοποιεί τις εξαγωγές σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων για να αποδυναμώσει πολιτικά και οικονομικά την ΕΕ, κατευθύνοντας σημαντικές ποσότητες των εν λόγω προϊόντων προς την Ένωση, διαταράσσοντας έτσι τη σχετική ενωσιακή αγορά με τη δημιουργία κοινωνικών εντάσεων και τριβών εντός της Ένωσης και απειλώντας την ορθή λειτουργία της τελωνειακής ένωσης. Οι απειλές αυτές θα πρέπει να εξετάζονται βάσει του άρθρου 32 στοιχείο δ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να λαμβάνονται μέτρα για την αποφυγή σοβαρών διαταραχών στις οικονομίες των κρατών μελών σύμφωνα με το άρθρο 31.
(5)Τα ίδια δασμολογικά μέτρα θα πρέπει να ληφθούν ταυτόχρονα όσον αφορά τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας, προκειμένου να αποτραπεί η εκτροπή των εισαγωγών στην Ένωση από τη Ρωσική Ομοσπονδία μέσω της Δημοκρατίας της Λευκορωσίας, δεδομένων των στενών πολιτικών και οικονομικών δεσμών της με τη Ρωσία, σε περίπτωση που οι ενωσιακοί δασμοί στις εισαγωγές σχετικών εμπορευμάτων από τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας παρέμεναν αμετάβλητοι.
(6)Αντίστοιχα, οι εισαγωγές σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και παράγωγων προϊόντων που κατάγονται ή εξάγονται από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας θα πρέπει να υπόκεινται σε υψηλότερους τελωνειακούς δασμούς από ό,τι οι εισαγωγές από άλλες τρίτες χώρες, όταν οι δασμοί που εφαρμόζονται επί του παρόντος είναι μηδενικοί ή δεν είναι επαρκώς υψηλοί.
(7)Επιπλέον, η Ρωσική Ομοσπονδία και η Δημοκρατία της Λευκορωσίας δεν θα πρέπει να επωφελούνται από τις δασμολογικές ποσοστώσεις της Ένωσης όσον αφορά τη μεταχείριση του μάλλον ευνοούμενου κράτους. Ως εκ τούτου, οι μειωμένοι συντελεστές που καθορίζονται στις δασμολογικές ποσοστώσεις της Ένωσης για τα προϊόντα που απαριθμούνται στο παράρτημα του παρόντος κανονισμού δεν θα πρέπει να εφαρμόζονται στα προϊόντα που κατάγονται ή εξάγονται από τη Ρωσική Ομοσπονδία ή τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας στην Ένωση.
(8)Η προβλεπόμενη αύξηση των τελωνειακών δασμών δεν αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια, καθώς δεν θα θίξει τη διαμετακόμιση των οικείων προϊόντων μέσω του εδάφους της Ένωσης προς τρίτες χώρες τελικού προορισμού· αντιθέτως, η αύξηση των εισαγωγικών δασμών της Ένωσης μπορεί να οδηγήσει στην εξαγωγή των εν λόγω προϊόντων σε τρίτες χώρες και να αυξήσει τη διαθεσιμότητα των προμηθειών.
(9)Η αύξηση των τελωνειακών δασμών συνάδει με την εξωτερική δράση της Ένωσης σε άλλους τομείς, όπως απαιτείται από το άρθρο 21 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι σχέσεις μεταξύ της Ένωσης και της Ρωσικής Ομοσπονδίας έχουν εξελιχθεί πολύ αρνητικά τα τελευταία χρόνια, και έχουν επιδεινωθεί ιδιαίτερα τα τελευταία δύο χρόνια λόγω της κατάφωρης περιφρόνησης του διεθνούς δικαίου από τη Ρωσική Ομοσπονδία και, ιδίως, λόγω της απρόκλητης και αδικαιολόγητης πλήρους κλίμακας εισβολής της στην Ουκρανία. Από τον Ιούλιο του 2014 η Ένωση έχει σταδιακά επιβάλει περιοριστικά μέτρα κατά της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
(10)Παρόλο που η Ρωσική Ομοσπονδία είναι μέλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, η Ένωση απαλλάσσεται, δυνάμει των εξαιρέσεων που ισχύουν βάσει της συμφωνίας για την ίδρυση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, και ιδίως του άρθρου XXI της GATT 1994 (εξαιρέσεις για λόγους ασφάλειας), από την υποχρέωση να παρέχει στα προϊόντα που εισάγονται από τη Ρωσική Ομοσπονδία τα πλεονεκτήματα που χορηγούνται σε ομοειδή προϊόντα που εισάγονται από άλλες χώρες (μεταχείριση του μάλλον ευνοούμενου κράτους).
(11)Η σχέση της Ένωσης με τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας έχει επίσης επιδεινωθεί τα τελευταία χρόνια, λόγω της περιφρόνησης του διεθνούς δικαίου, των θεμελιωδών ελευθεριών και των ανθρώπινων δικαιωμάτων από το λευκορωσικό καθεστώς και λόγω της στήριξης της ρωσικής στρατιωτικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας. Από τον Οκτώβριο του 2020 η Ένωση έχει σταδιακά επιβάλει περιοριστικά μέτρα κατά της Δημοκρατίας της Λευκορωσίας.
(12)Δεδομένου ότι η Δημοκρατία της Λευκορωσίας δεν είναι μέλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, η Ένωση δεν υποχρεούται, δυνάμει της συμφωνίας για την ίδρυση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, να παρέχει τη μεταχείριση του μάλλον ευνοούμενου κράτους σε προϊόντα από τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας. Επιπλέον, οι υφιστάμενες εμπορικές συμφωνίες επιτρέπουν ενέργειες που δικαιολογούνται με βάση τις ισχύουσες ρήτρες εξαίρεσης, ιδίως τις εξαιρέσεις για λόγους ασφάλειας.
(13)Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, είναι αναγκαίο και σκόπιμο, με βασικό στόχο τη διασφάλιση ότι τα σιτηρά, οι ελαιούχοι σπόροι και τα παράγωγα προϊόντα από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας δεν διαταράσσουν την ενωσιακή αγορά για τα εν λόγω προϊόντα και την εύρυθμη λειτουργία της τελωνειακής ένωσης, να θεσπιστούν κανόνες για την αύξηση των δασμών στα εν λόγω προϊόντα με άμεση ισχύ. Ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων, σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 4 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Άρθρο 1
Το παράρτημα I του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2658/87 τροποποιείται σύμφωνα με το παράρτημα του παρόντος κανονισμού.
Άρθρο 2
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Βρυξέλλες,
Για το Συμβούλιο
Ο Πρόεδρος
[…]
ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ
ΤΙΤΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ:
Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση του παραρτήματος Ι του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2658/87 για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το κοινό δασμολόγιο.
ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ:
Κεφάλαιο και άρθρο: κεφάλαιο 12, άρθρο 120
Ποσό εγγεγραμμένο στον προϋπολογισμό για το έτος 2024: 24 620 400 000 EUR
ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΠΤΩΣΗ:
◻ Πρόταση χωρίς δημοσιονομική επίπτωση
X Η πρόταση δεν έχει καμία δημοσιονομική επίπτωση στις δαπάνες, αλλά έχει δημοσιονομική επίπτωση στα έσοδα από τους παραδοσιακούς ίδιους πόρους, για τους ακόλουθους λόγους:
Το 2023 η συνολική αξία των εισαγωγών από τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Δημοκρατία της Λευκορωσίας με τους κωδικούς ΣΟ που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού και που υπόκεινται στην προτεινόμενη αύξηση υπερέβη τα 1,57 δισ. EUR. Από αυτό το ποσό, οι εισαγωγές που υπόκειντο σε δασμούς ανήλθαν σε 338 εκατ. EUR. Η πλειονότητα αυτών των εισαγωγών (83,4 εκατ. EUR) πραγματοποιήθηκε με τον κωδικό ΣΟ 1514 11 90, ο οποίος υπόκειται σε δασμό 6,4 %. Επίσης, πραγματοποιήθηκε σημαντικός όγκος εισαγωγών με τον κωδικό ΣΟ 1518 00 95 (77,3 εκατ. EUR), ο οποίος υπόκειται σε δασμό 2 %, και με τον κωδικό ΣΟ 2309 90 91 (76,4 εκατ. EUR), ο οποίος υπόκειται σε κατ’ αξίαν δασμό 12 %. Επιπλέον όγκος αξίας 32,4 εκατ. EUR εισήχθη με τον κωδικό ΣΟ 2308 00 90, ο οποίος υπόκειται σε κατ’ αξίαν δασμό 1,6 %. Επιπρόσθετα, η ΕΕ εισήγαγε το 2023 14 760 τόνους με τον κωδικό ΣΟ 1008 10 00, ο οποίος υπόκειται σε δασμό 37 EUR/t, καθώς και 10 005 τόνους με τον κωδικό ΣΟ 1008 29 00, ο οποίος υπόκειται σε δασμό 56 EUR/t. Οι εισαγωγές με κωδικό ΣΟ 1003 90 00 ανήλθαν σε 54 706 τόνους και υπόκεινται σε εντός της ποσόστωσης του ΠΟΕ συντελεστή 62,25 EUR/t. Άλλοι κωδικοί ΣΟ υπόκεινται επίσης σε δασμούς, αλλά πολύ μικρότερης αξίας· οι μέγιστοι διαφυγόντες δασμοί για τους εν λόγω κωδικούς ΣΟ υπολογίζονται κατωτέρω, στο τελευταίο ποσό.
Με την αύξηση των δασμών που προβλέπεται στον παρόντα κανονισμό, αναμένεται οι σχετικές εμπορικές ροές να μειωθούν σημαντικά ή ακόμη και να σταματήσουν. Όσον αφορά την είσπραξη αυξημένων τελωνειακών δασμών που αντιστοιχούν στις προτεινόμενες αυξήσεις στα εμπορεύματα που σήμερα υπόκεινται σε μηδενικούς ή πολύ χαμηλούς δασμούς, αυτή αναμένεται να είναι ελάχιστη, σχεδόν μηδενική, καθώς δεν αναμένεται να συνεχιστούν εμπορικές ροές, δεδομένων των αυξημένων δασμολογικών επιπέδων.
Βάσει των ανωτέρω, η επίπτωση στην απώλεια εσόδων για τον προϋπολογισμό της ΕΕ που προκύπτει από τον παρόντα κανονισμό εκτιμάται σε 15,77 εκατ. EUR ετησίως κατ’ ανώτατο όριο: [(6,7 εκατ. EUR + 2,11 εκατ. EUR + 9,17 εκατ. EUR + 0,88 εκατ. EUR + 0,52 εκατ. EUR + 0,53 εκατ. EUR + 0,55 εκατ. EUR + 0,56 εκατ. EUR) = 21,03 εκατ. EUR ακαθάριστο ποσό, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων είσπραξης) x 0,75] 5 .
Για το 2024 ο αντίκτυπος στην απώλεια εσόδων από παραδοσιακούς ίδιους πόρους για τον προϋπολογισμό της ΕΕ εκτιμάται στο ήμισυ του ανωτέρω ποσού, ήτοι 7,9 εκατ. EUR.
Η απώλεια εσόδων που προέρχονται από παραδοσιακούς ίδιους πόρους θα αντισταθμιστεί από τις συνεισφορές ίδιων πόρων που καταβάλλουν τα κράτη μέλη βάσει του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματός τους.