<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><JUDGMENT xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.JUDGMENT><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-218/21</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62021CJ0218</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2022:355">EU:C:2022:355</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>9</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>9</PAGE.TOTAL><AUTHOR>CJ</AUTHOR></BIB.JUDGMENT><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">Wyrok z dnia <DATE ISO="20220505">5.5.2022 r.</DATE> – Sprawa C‑218/21</HT></P><P><HT TYPE="SC">DSR – Montagem e Manutenção de Ascensores e Escadas Rolantes</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Wyrok Trybunału</HT> (szósta izba)</P><P>z dnia <DATE ISO="20220505">5 maja 2022 r.</DATE><NOTE NUMBERING="STAR" TYPE="FOOTNOTE" NOTE.ID="E0001"><P>Język postępowania: portugalski.</P></NOTE></P></TI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN=""><KEYWORD>Odesłanie prejudycjalne</KEYWORD><KEYWORD>Podatki</KEYWORD><KEYWORD>Podatek od wartości dodanej (VAT)</KEYWORD><KEYWORD>Dyrektywa 2006/112/WE</KEYWORD><KEYWORD>Stawki</KEYWORD><KEYWORD>Przepisy przejściowe dotyczące niektórych usług pracochłonnych</KEYWORD><KEYWORD>Punkt 2 załącznika IV</KEYWORD><KEYWORD>Remonty i naprawy prywatnych mieszkań</KEYWORD><KEYWORD>Stosowanie obniżonej stawki VAT do usług naprawy i konserwacji wind w budynkach mieszkalnych</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><JUDGMENT.INIT><P>W sprawie C‑218/21</P><P>mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Supremo Tribunal Administrativo (najwyższy sąd administracyjny, Portugalia) postanowieniem z dnia <DATE ISO="20210217">17 lutego 2021 r.</DATE>, które wpłynęło do Trybunału w dniu <DATE ISO="20210401">1 kwietnia 2021 r.</DATE>, w postępowaniu:</P></JUDGMENT.INIT><PARTIES><PLAINTIFS><P><HT TYPE="BOLD">Autoridade Tributária e Aduaneira</HT></P></PLAINTIFS><AGAINST>przeciwko</AGAINST><DEFENDANTS><P><HT TYPE="BOLD">DSR – Montagem e Manutenção de Ascensores e Escadas Rolantes SA,</HT></P></DEFENDANTS></PARTIES><PREAMBLE><PREAMBLE.INIT><P>TRYBUNAŁ (szósta izba),</P><P>w składzie: I. Ziemele, prezes izby, T. von Danwitz i A. Kumin (sprawozdawca), sędziowie,</P><P>rzecznik generalny: T. Ćapeta,</P><P>sekretarz: A. Calot Escobar,</P></PREAMBLE.INIT><GR.VISA><VISA>uwzględniając pisemny etap postępowania,</VISA></GR.VISA><GR.CONSID><CONSID><P>rozważywszy uwagi, które przedstawili:</P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>w imieniu DSR – Montagem e Manutenção de Ascensores e Escadas Rolantes SA – J. Vilaça da Fonseca, advogado,</P></ITEM><ITEM><P>w imieniu rządu portugalskiego – początkowo P. Barros da Costa, L. Inez Fernandes i R. Campos Laires, a następnie P. Barros da Costa i R. Campos Laires, w charakterze pełnomocników,</P></ITEM><ITEM><P>w imieniu Komisji Europejskiej – M. Afonso i V. Uher, w charakterze pełnomocników,</P></ITEM></LIST></CONSID></GR.CONSID><?PAGE NO="2"?><GR.VISA><VISA>podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznik generalnej, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,</VISA></GR.VISA><PREAMBLE.FINAL>wydaje następujący</PREAMBLE.FINAL></PREAMBLE><CONTENTS.JUDGMENT><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Wyrok</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1</NO.P><TXT>Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni pkt 2 załącznika IV do dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia <DATE ISO="20061128">28 listopada 2006 r.</DATE> w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="347" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2006">Dz.U. 2006, L 347, s. 1</REF.DOC.OJ>, zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0001" ID="QS0001"/>dyrektywą VAT<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2</NO.P><TXT>Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Autoridade Tributária e Aduaneira (organem podatkowym i celnym, Portugalia) (zwanym dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0002" ID="QS0002"/>organem podatkowym<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/>) a DSR – Montagem e Manutenção de Ascensores e Escadas Rolantes SA (zwanym dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0003" ID="QS0003"/>DSR<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/>), dotyczącego stawki podatku od wartości dodanej (VAT) mającej zastosowanie do świadczonych przez tę spółkę usług naprawy i konserwacji wind.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Ramy prawne</HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo Unii</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3</NO.P><TXT>Dyrektywa VAT zawiera tytuł VIII, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0004" ID="QS0004"/>Stawki<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/>, który obejmuje rozdział 2, zatytułowany <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0005" ID="QS0005"/>Struktura i wysokość stawek<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/>. W rozdziale tym znajdują się między innymi art. 96 i 98 tej dyrektywy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4</NO.P><TXT>Artykuł 96 wspomnianej dyrektywy stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0006" ID="QS0006"/>Państwa członkowskie stosują stawkę podstawową VAT, która jest określana przez każde państwo członkowskie jako procent podstawy opodatkowania i która jest jednakowa dla dostaw towarów i świadczenia usług<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5</NO.P><TXT>Artykuł 98 ust. 1 i 2 owej dyrektywy ma następujące brzmienie:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="098.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0007" ID="QS0007"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Państwa członkowskie mogą stosować jedną lub dwie stawki obniżone.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="098.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Stawki obniżone mają zastosowanie wyłącznie do dostaw towarów i świadczenia usług, których kategorie są określone w załączniku III.</ALINEA><ALINEA>[…]<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6</NO.P><TXT>W chwili zaistnienia okoliczności faktycznych w postępowaniu głównym tytuł VIII dyrektywy VAT zawierał rozdział 3, zatytułowany <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0008" ID="QS0008"/>Przepisy przejściowe dotyczące niektórych usług pracochłonnych<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/>. W rozdziale tym znajdowały się między innymi art. 106 i 107 tej dyrektywy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7</NO.P><TXT>Artykuł 106 wspomnianej dyrektywy stanowił:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0009" ID="QS0009"/>Stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji [Europejskiej], Rada [Unii Europejskiej] może upoważnić państwa członkowskie do stosowania, nie później niż do <DATE ISO="20101231">31 grudnia 2010 r.</DATE>, stawek obniżonych przewidzianych w art. 98 do usług określonych w załączniku IV.</ALINEA><?PAGE NO="3"?><ALINEA>Stawki obniżone mogą być stosowane do usług należących do nie więcej niż dwóch kategorii określonych w załączniku IV.</ALINEA><ALINEA>W wyjątkowych przypadkach państwo członkowskie może zostać upoważnione do stosowania stawek obniżonych do usług należących do trzech spośród wyżej określonych kategorii<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8</NO.P><TXT>Artykuł 107 owej dyrektywy przewidywał:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0010" ID="QS0010"/>Usługi, o których mowa w art. 106, muszą spełniać następujące warunki:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>muszą być pracochłonne;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>muszą być w znacznej mierze świadczone bezpośrednio na rzecz konsumentów końcowych;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>muszą mieć głównie charakter lokalny i nie powinny powodować zakłóceń konkurencji.</TXT></NP></ITEM></LIST><P>Ponadto musi istnieć ścisły związek między spadkiem cen wynikającym z obniżenia stawki a przewidywanym wzrostem popytu i zatrudnienia. Stosowanie stawki obniżonej nie może zagrażać należytemu funkcjonowaniu rynku wewnętrznego<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/>.</P></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9</NO.P><TXT>Załącznik IV do dyrektywy VAT zawierał wykaz usług, o których mowa w art. 106 tej dyrektywy. Punkt 2 owego załącznika miał następujące brzmienie:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0011" ID="QS0011"/>remonty i naprawy prywatnych budynków mieszkalnych [mieszkań], z wyłączeniem materiałów stanowiących znaczącą część wartości świadczonej usługi<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10</NO.P><TXT>Rozdział 3 tytułu VIII dyrektywy VAT oraz załącznik IV do tej dyrektywy uchylono dyrektywą Rady 2009/47/WE z dnia <DATE ISO="20090505">5 maja 2009 r.</DATE> zmieniającą dyrektywę 2006/112 w zakresie stawek obniżonych podatku od wartości dodanej (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="116" PAGE.FIRST="18" DATE.PUB="2009">Dz.U. 2009, L 116, s. 18</REF.DOC.OJ>). Dyrektywa 2009/47 wprowadziła natomiast pkt 10a do załącznika III do dyrektywy VAT, który to załącznik zawiera wykaz dostaw towarów i świadczenia usług, do których można stosować obniżone stawki VAT, o których mowa w art. 98 tej dyrektywy. Treść owego pkt 10a jest identyczna z treścią pkt 2 dawnego załącznika IV do dyrektywy VAT.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo portugalskie</HT></HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P><HT TYPE="ITALIC">Kodeks VAT</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11</NO.P><TXT>Artykuł 18 ust. 1 Código do Imposto sobre o Valor Acrescentado (kodeksu podatku od wartości dodanej), w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności faktycznych w postępowaniu głównym (zwanego dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0012" ID="QS0012"/>kodeksem VAT<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/>), przewidywał:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0013" ID="QS0013"/>Stawki podatku są następujące:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>w przypadku przywozu, dostaw towarów i świadczenia usług, o których mowa w wykazie I załączonym do niniejszego kodeksu, stawka wynosi 5%;</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[…]</P><?PAGE NO="4"?><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>w pozostałych przypadkach przywozu, dostaw towarów i świadczenia usług stawka wynosi 21%<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12</NO.P><TXT>Punkt 2.24 wykazu I załączonego do kodeksu VAT stanowił:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0014" ID="QS0014"/>Dzieła polegające na ulepszeniu, przebudowie, remoncie, renowacji, naprawie i konserwacji budynków oraz niezależnych części budynków do użytku mieszkalnego, z wyjątkiem usług sprzątania, utrzymania terenów zielonych i dzieł dotyczących nieruchomości obejmujących całość lub część elementów składających się z basenów, saun, kortów tenisowych, pól golfowych lub pól do minigolfa i podobnych obiektów.</P><P>Stawka obniżona nie ma zastosowania do wbudowanych materiałów, chyba że ich wartość nie przekracza 20% całkowitej wartości świadczonej usługi<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/>.</P></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P><HT TYPE="ITALIC">Kodeks cywilny</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13</NO.P><TXT>Zgodnie z art. 204 Código Civil (kodeksu cywilnego):</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="204.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0015" ID="QS0015"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>Nieruchomościami są:</P><P>[…]</P><P>e) części składowe nieruchomości rolnych i miejskich.</P></ALINEA></PARAG><P>[…]</P><PARAG IDENTIFIER="204.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>Częścią składową jest każda rzecz ruchoma materialnie i trwale związana z nieruchomością<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14</NO.P><TXT>Artykuł 1207 tego kodeksu stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0016" ID="QS0016"/>Przez umowę o dzieło jedna ze stron zobowiązuje się do wykonania określonego dzieła w zamian za cenę<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15</NO.P><TXT>Zgodnie z art. 1421 ust. 2 lit. b) wspomnianego kodeksu przyjmuje się, że windy są częściami wspólnymi budynku.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Postępowanie główne i pytania prejudycjalne</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16</NO.P><TXT>DSR jest spółką prowadzącą działalność w zakresie produkcji wind, w tym towarowych, i chodników ruchomych oraz świadczącą usługi naprawy i konserwacji wind.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17</NO.P><TXT>W 2007 r. spółka ta stosowała obniżoną stawkę VAT do świadczonych usług przebudowy i naprawy wind, natomiast wbudowywane w ramach świadczenia tych usług materiały fakturowała według stawki podstawowej VAT.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18</NO.P><TXT>W wyniku kontroli podatkowej przeprowadzonej w 2011 r. organ podatkowy stwierdził, że DSR niesłusznie stosował do tych usług obniżoną stawkę VAT.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="5"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19</NO.P><TXT>Na wydane wskutek tej kontroli podatkowej decyzje określające wysokość zobowiązania podatkowego DSR wniósł skargę do Tribunal Administrativo e Fiscal do Porto (sądu administracyjnego i podatkowego w Porto, Portugalia), który uwzględnił ją wyrokiem z dnia <DATE ISO="20171016">16 października 2017 r.</DATE> W tym względzie sąd ten uznał w szczególności, że windy stanowią część składową budynków, w których są one zainstalowane, i że w związku z tym stosowanie obniżonej stawki VAT w odniesieniu do usług naprawy i konserwacji takich wind nie jest wykluczone, pod warunkiem że usługi te świadczone są w ramach umowy o dzieło i że stawka ta jest stosowana wyłącznie do robocizny.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20</NO.P><TXT>Organ podatkowy zaskarżył wyrok z dnia <DATE ISO="20171016">16 października 2017 r.</DATE> do Supremo Tribunal Administrativo (najwyższego sądu administracyjnego, Portugalia), będącego sądem odsyłającym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21</NO.P><TXT>W uzasadnieniu skargi organ podatkowy podniósł, że zgodnie z pkt 2.24 wykazu I załączonego do kodeksu VAT obniżona stawka VAT ma zastosowanie do niektórych dzieł dotyczących nieruchomości do użytku mieszkalnego, z wyłączeniem materiałów stanowiących znaczącą część świadczonej usługi. W celu wyjaśnienia treści tego pkt 2.24 Direcção de Serviços do IVA (dyrekcja służb ds. VAT, Portugalia) opublikowała wiążące organ podatkowy okólniki.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22</NO.P><TXT>W tym względzie z okólnika nr 30036 z dnia <DATE ISO="20010404">4 kwietnia 2001 r.</DATE> zdaniem organu podatkowego wynika, że zawarte we wspomnianym pkt 2.24 wyrażenie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0017" ID="QS0017"/>budynki do użytku mieszkalnego<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/> należy interpretować w sposób zawężający, ponieważ ratio legis tego przepisu nie pozwala uznać, że ma on zastosowanie do usług naprawy i konserwacji wyposażenia będącego częścią składową budynków. W związku z tym w ocenie owego organu VAT w odniesieniu do usług naprawy i konserwacji wind powinien być naliczany według stawki podstawowej i nie ma w tym kontekście znaczenia definicja przyjęta w art. 1421 ust. 2 lit. b) kodeksu cywilnego, która obejmuje windy pojęciem części wspólnych nieruchomości.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23</NO.P><TXT>Ponadto organ podatkowy twierdzi, że jego wykładnia jest zgodna z prawem Unii, ponieważ z orzecznictwa Trybunału, a w szczególności z wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20030508">8 maja 2003 r.</DATE>, <NAME.CASE>Komisja/Francja</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑384/01</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2003:264">EU:C:2003:264</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), wynika, że państwa członkowskie mają możliwość ograniczenia stosowania obniżonej stawki VAT do konkretnych i szczególnych aspektów dostawy towarów lub świadczenia usług, gdyż możliwość ta jest zgodna z zasadą, stosownie do której wyjątki lub odstępstwa należy interpretować w sposób zawężający.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24</NO.P><TXT>Sąd odsyłający zauważa, że stosowanie obniżonej stawki VAT należy do dziedziny zharmonizowanej i że w niniejszym wypadku istotny jest pkt 2 załącznika IV do dyrektywy VAT, zgodnie z którym obniżona stawka VAT może być stosowana do remontów i napraw prywatnych mieszkań, z wyłączeniem materiałów stanowiących znaczącą część wartości świadczonej usługi. Sąd ten ma jednak wątpliwości co do tego, czy rozpatrywane usługi przebudowy i naprawy wind wchodzą w zakres owego pkt 2 załącznika IV.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25</NO.P><TXT>Zdaniem wspomnianego sądu przyjęcie bardziej restrykcyjnego stanowiska organu podatkowego oznaczałoby odrzucenie tezy przyjętej w wyroku z dnia <DATE ISO="20171016">16 października 2017 r.</DATE>, stosownie do której obniżona stawka VAT ma zastosowanie do niektórych <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0018" ID="QS0018"/>dzieł<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/> dotyczących <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0019" ID="QS0019"/>budynków<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/> <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0020" ID="QS0020"/>do użytku mieszkalnego<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/>, tak jak określenia te figurują w pkt 2.24 wykazu I załączonego do kodeksu VAT i są interpretowane zgodnie z innymi przepisami krajowymi, takimi jak art. 204 ust. 1 lit. e), art. 204 ust. 3, art. 1207 lub art. 1421 ust. 2 lit. b) kodeksu cywilnego.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="6"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26</NO.P><TXT>W tych okolicznościach Supremo Tribunal Administrativo (najwyższy sąd administracyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0021" ID="QS0021"/>1)</NO.P><TXT>Czy stosowanie pkt [2.24] wykazu I załączonego do kodeksu VAT, rozumianego w ten sposób, że obejmuje on swym zakresem naprawę i serwis wind przez przedsiębiorstwo, którego dotyczą opisane okoliczności, oraz że przewiduje on stosowanie obniżonej stawki VAT, jest zgodne z prawem Unii […], a w szczególności z załącznikiem IV do [dyrektywy VAT]?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Czy stosowanie wskazanego przepisu kodeksu VAT, uwzględniające również inne przepisy prawa krajowego – art. 1207, art. 204 ust. 1 lit. [e)], art. 204 ust. 3 i art. 1421 ust. 2 lit. [b)] kodeksu cywilnego (dotyczące pojęć <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0022" ID="QS0022"/>dzieła<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="00AB" ID="QE0022"/> i <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0023" ID="QS0023"/>nieruchomości<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="00AB" ID="QE0023"/> oraz domniemania, że winda stanowi część nieruchomości wspólnej w budynku należącym do wspólnoty mieszkaniowej) – jest zgodne z prawem wspólnotowym, a w szczególności z załącznikiem IV do [dyrektywy VAT]<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">W przedmiocie pytań prejudycjalnych</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27</NO.P><TXT>Poprzez swoje pytania, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy pkt 2 załącznika IV do dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0024" ID="QS0024"/>remontów i napraw prywatnych budynków mieszkalnych [mieszkań]<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/> w rozumieniu tego przepisu obejmuje usługi naprawy i remontu wind w budynkach mieszkalnych.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28</NO.P><TXT>Punkt 2 załącznika IV do dyrektywy VAT w związku z art. 106 tej dyrektywy upoważniał państwa członkowskie do stosowania obniżonej stawki VAT do usług związanych z <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0025" ID="QS0025"/>remontami i naprawami prywatnych budynków mieszkalnych [mieszkań], z wyłączeniem materiałów stanowiących znaczącą część wartości świadczonej usługi<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29</NO.P><TXT>W braku odesłania do prawa państw członkowskich i właściwej definicji w dyrektywie VAT określenia zawarte w pkt 2 załącznika IV do tej dyrektywy należy interpretować jednolicie i niezależnie od kwalifikacji stosowanych w państwach członkowskich, zgodnie z ich zwyczajowym znaczeniem w języku potocznym, przy jednoczesnym uwzględnieniu kontekstu, w którym są one używane, i celów uregulowania, którego są częścią (zob. podobnie wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20200709">9 lipca 2020 r.</DATE>, <NAME.CASE>AJPF Caraş-Severin i DGRFP Timişoara</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑716/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:540">EU:C:2020:540</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0030">30</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20201217">17 grudnia 2020 r.</DATE>, <NAME.CASE>BAKATI PLUS</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑656/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:1045">EU:C:2020:1045</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30</NO.P><TXT>Na wstępie w zakresie, w jakim zgodnie z pkt 2 załącznika IV do dyrektywy VAT obniżona stawka VAT nie ma zastosowania do materiałów stanowiących znaczącą część wartości świadczonej usługi, wystarczy odnotować, że aspekt ten nie budzi w niniejszym wypadku wątpliwości, ponieważ wszystkie wbudowywane materiały DSR fakturował według stawki podstawowej, a stawkę obniżoną stosowano wyłącznie do robocizny.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31</NO.P><TXT>Wyjaśniwszy tę kwestię, należy zauważyć, że z brzmienia owego pkt 2 załącznika IV wynika, po pierwsze, że przepis ten obejmuje dwa odrębne rodzaje działalności, a mianowicie remonty i naprawy, oraz, po drugie, że działalność ta musi dotyczyć prywatnych mieszkań.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32</NO.P><TXT>Co się tyczy pojęć <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0026" ID="QS0026"/>remontów<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/> i <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0027" ID="QS0027"/>napraw<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/>, należy zaznaczyć, że odnoszą się one odpowiednio do odnawiania obiektów i przywracania obiektów uszkodzonych do stanu używalności.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="7"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33</NO.P><TXT>Usługi takie charakteryzują się w szczególności sporadycznością, w związku z czym nie można uznać, że zwykłe usługi konserwacyjne świadczone w sposób regularny i ciągły wchodzą w zakres pkt 2 załącznika IV do dyrektywy VAT.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34</NO.P><TXT>Jeżeli chodzi o wyrażenie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0028" ID="QS0028"/>prywatne budynki mieszkalne [mieszkania]<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/>, należy zauważyć, że pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0029" ID="QS0029"/>budynek mieszkalny [mieszkanie]<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/> oznacza zwykle rzecz nieruchomą, względnie ruchomą, lub jej część, przeznaczoną na cele mieszkaniowe i służącą w związku z tym jako miejsce zamieszkania dla jednej lub kilku osób. Ponadto przymiotnik <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0030" ID="QS0030"/>prywatny<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="201D" ID="QE0030"/> pozwala odróżnić mieszkania o charakterze nieprywatnym, takie jak mieszkania służbowe czy hotele.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35</NO.P><TXT>W związku z tym usługi remontów i napraw, o których mowa w pkt 2 załącznika IV do dyrektywy VAT, muszą dotyczyć rzeczy wykorzystywanych do celów prywatnego zamieszkiwania, natomiast usługi odnoszące się do rzeczy wykorzystywanych do innych celów, takich jak cele handlowe, nie są objęte tym przepisem.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36</NO.P><TXT>W tym kontekście rząd portugalski podnosi w istocie, że wyrażenie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0031" ID="QS0031"/>prywatne budynki mieszkalne [mieszkania]<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="201D" ID="QE0031"/> – jako że jest ono węższe niż wyrażenia takie jak <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0032" ID="QS0032"/>budynek<QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="201D" ID="QE0032"/> czy <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0033" ID="QS0033"/>nieruchomość mieszkalna<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="201D" ID="QE0033"/> – odnosi się w sposób zindywidualizowany do poszczególnych niezależnych części danej nieruchomości rzeczywiście przeznaczonych na cele mieszkaniowe, nad którymi właściciel lub najemca sprawuje pełne władztwo, oraz że należy odróżnić od nich części takiej nieruchomości objęte wspólnym dostępem. Zgodnie z tym założeniem usługi remontów i napraw dotyczące obiektów współdzielonych, w tym wind, nie są zatem objęte pkt 2 załącznika IV do dyrektywy VAT.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37</NO.P><TXT>W tym względzie należy jednak stwierdzić, że w przypadku budynku mieszkalnego składającego się z kilku lub wielu mieszkań obiekty współdzielone są z reguły istotne dla korzystania z indywidualnych mieszkań, a wręcz do tego niezbędne.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38</NO.P><TXT>W tych okolicznościach należy uznać, że w przypadku takich budynków mieszkalnych obiekty współdzielone są objęte wyrażeniem <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0034" ID="QS0034"/>prywatne budynki mieszkalne [mieszkania]<QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="201D" ID="QE0034"/> w rozumieniu pkt 2 załącznika IV do dyrektywy VAT, w związku z czym usługi remontów i napraw dotyczące tychże obiektów wchodzą w zakres tego przepisu. Z tego względu windy stanowiące część składową wyposażonych w nie budynków zaliczają się do wspomnianych obiektów.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39</NO.P><TXT>Z brzmienia pkt 2 załącznika IV do dyrektywy VAT należy zatem wywieść, że przepis ten obejmuje usługi naprawy i remontu wind w budynkach mieszkalnych, z wyłączeniem usług konserwacji takich wind.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40</NO.P><TXT>Co się tyczy kontekstu, w jaki wpisuje się pkt 2 załącznika IV do dyrektywy VAT, przepis ten – jako że pozwala na stosowanie obniżonej stawki VAT – stanowi odstępstwo od zasady stosowania stawki podstawowej, a zatem podlega wykładni ścisłej [zob. podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20201001">1 października 2020 r.</DATE>, <NAME.CASE>Staatssecretaris van Financiën (Obniżona stawka VAT dla afrodyzjaków)</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑331/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:786">EU:C:2020:786</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0030">30</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo].</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41</NO.P><TXT>Wykładnia przedstawiona w pkt 39 niniejszego wyroku – z uwagi na to, że opiera się na istotności obiektów współdzielonych dla korzystania z indywidualnych mieszkań w budynku mieszkalnym – jest z tym wymogiem zgodna.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="8"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42</NO.P><TXT>Trzeba jednak dodać, że – ze względu na to, iż usługi remontów i napraw świadczone w budynkach wykorzystywanych do celów innych niż mieszkaniowe muszą nadal podlegać podstawowej stawce VAT – należy dokonać proporcjonalnego podziału w przypadku usług remontów i napraw dotyczących obiektów współdzielonych w budynkach do użytku mieszanego, które obejmują części przeznaczone na zamieszkiwanie prywatne i części przeznaczone do innych celów, takich jak cele handlowe.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43</NO.P><TXT>Wykładnia przyjęta w pkt 39 niniejszego wyroku jest również zgodna z celem, jakiemu załącznik IV do dyrektywy VAT służy, ponieważ z nagłówka rozdziału 3 tytułu VIII tej dyrektywy wynika, że przewidziane przez prawodawcę Unii obniżenie VAT jest ukierunkowane na usługi pracochłonne, a usługi naprawy i remontu wind mają taki charakter.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44</NO.P><TXT>Niemniej, jak podnosi rząd portugalski, Trybunał orzekł, że państwa członkowskie mają możliwość selektywnego stosowania obniżonej stawki VAT pod warunkiem, po pierwsze, wyodrębnienia do celów stosowania stawki obniżonej jedynie konkretnych i szczególnych aspektów danej kategorii usług oraz, po drugie, przestrzegania zasady neutralności podatkowej (zob. podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190905">5 września 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>Regards Photographiques,</NAME.CASE> <NO.CASE>C‑145/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:668">EU:C:2019:668</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0043">43</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45</NO.P><TXT>W niniejszym wypadku o ile ostatecznie to do sądu odsyłającego należy dokonanie wykładni prawa krajowego, a zatem zbadanie, czy prawodawca portugalski dokonał transpozycji pkt 2 załącznika IV do dyrektywy VAT w sposób selektywny, wyłączywszy z zakresu stosowania obniżonej stawki VAT usługi dotyczące wind w budynkach mieszkalnych, o tyle w treści przepisu krajowego wdrażającego ów pkt 2, a mianowicie w treści pkt 2.24 wykazu I załączonego do kodeksu VAT, nic nie wydaje się wskazywać na to, że prawodawca ten tak właśnie postąpił, zaś stanowisko organu podatkowego opiera się na wykładni zawężającej zalecanej przez wewnętrzne instrukcje.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46</NO.P><TXT>Tymczasem z uwagi na to, że przepisy dyrektywy muszą być wdrażane z niekwestionowaną mocą wiążącą, jak również z wymaganą szczegółowością, precyzją i jasnością, państwo członkowskie nie może powoływać się na zwykłe praktyki administracyjne, które ze swej natury podlegają zmianie z woli administracji i nie są w wystarczającym stopniu podawane do publicznej wiadomości, w celu wykazania dokonania selektywnej transpozycji przepisu dyrektywy VAT upoważniającego do stosowania obniżonej stawki VAT do danej kategorii usług (zob. podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20090604">4 czerwca 2009 r.</DATE>, <NAME.CASE>SALIX Grundstücks-Vermietungsgesellschaft</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑102/08</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:345">EU:C:2009:345</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0043">43</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47</NO.P><TXT>W świetle wszystkich powyższych rozważań na zadane pytania trzeba udzielić następującej odpowiedzi: pkt 2 załącznika IV do dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0035" ID="QS0035"/>remontów i napraw prywatnych budynków mieszkalnych [mieszkań]<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="201D" ID="QE0035"/> w rozumieniu tego przepisu obejmuje usługi naprawy i remontu wind w budynkach mieszkalnych, z wyłączeniem usług konserwacji takich wind.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">W przedmiocie kosztów</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48</NO.P><TXT>Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="9"?><JURISDICTION><INTRO>Z powyższych względów Trybunał (szósta izba) orzeka, co następuje:</INTRO><P><HT TYPE="BOLD">Punkt 2 załącznika IV do dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia <DATE ISO="20061128">28 listopada 2006 r.</DATE> w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0036" ID="QS0036"/>remontów i napraw prywatnych budynków mieszkalnych [mieszkań]<QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="201D" ID="QE0036"/> w rozumieniu tego przepisu obejmuje usługi naprawy i remontu wind w budynkach mieszkalnych, z wyłączeniem usług konserwacji takich wind.</HT></P></JURISDICTION></CONTENTS.JUDGMENT><SIGNATURE.CASE><SIGNATORY><P>Podpisy</P></SIGNATORY></SIGNATURE.CASE></JUDGMENT>