(-1)

Ní táirge tráchtála cosúil le haon cheann eile é uisce ach, ina ionad sin, leas coiteann agus oidhreacht, ar gá é a chosaint, agus déileáil leis mar sin, chun a chinntiú go gcaomhnaítear éiceachórais agus go bhfuil rochtain uilíoch ar uisce glan.

(-1a)

Aithnítear Comhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe, an 28 Iúil 2010, an ceart chun uisce glan sábháilte agus sláintíocht mar cheart daonna atá bunriachtanach chun tairbhe iomlán a bhaint as an mbeatha agus na cearta daonna go léir. Tar éis an rath a bhí ar Thionscnamh Eorpach 2014 ó na Saoránaigh dar teideal ‘Right2Water’, ghlac an Coimisiún togra le haghaidh athbhreithniú ar an Treoir maidir le huisce óil in 2018 agus tháinig an Treoir leasaithe chomhfhreagrach i bhfeidhm an 12 Eanáir 2021. Leagtar síos sa Treoir sin oibleagáid ar na Ballstáit feabhas a chur ar an rochtain ar uisce atá ceaptha do thomhaltas an duine agus, ag an am céanna, brath, inter alia, ar an eolas a fuarthas agus ar na gníomhaíochtaí a rinneadh faoi Threoir 2000/60/CE. Ba cheart do na Ballstáit éifeachtacht an chirt chun uisce glan agus sláintíochta a áirithiú freisin trí cháilíocht an uisce dromchla agus an screamhuisce araon a fheabhsú.

(1)

Is bagairt é truailliú ceimiceach uisce dromchla agus screamhuisce don timpeallacht uisceach, agus éifeachtaí i gceist leis amhail géarthocsaineacht agus tocsaineacht ainsealach in orgánaigh uisceacha, carnadh truailleán san éiceachóras agus caillteanas gnáthóg agus bithéagsúlachta, mar aon le bagairt ar shláinte an duine. Trí chaighdeáin cáilíochta comhshaoil a leagan síos, cuidítear leis an uaillmhian maidir le truailliú nialasach le haghaidh timpeallacht saor ó thocsainí a chur chun feidhme.

(1)

Is bagairt é truailliú ceimiceach uisce dromchla agus screamhuisce don timpeallacht uisceach, agus éifeachtaí i gceist leis amhail géarthocsaineacht agus tocsaineacht ainsealach in orgánaigh uisceacha, carnadh truailleán san éiceachóras agus caillteanas gnáthóg agus bithéagsúlachta, mar aon le bagairt ar shláinte an duine. Trí chaighdeáin cáilíochta comhshaoil a leagan síos, cuidítear leis an uaillmhian maidir le truailliú nialasach le haghaidh timpeallacht saor ó thocsainí a chur chun feidhme , atá ar cheann de na spriocanna tosaíochta san 8ú Clár Gníomhaíochta Comhshaoil  (1a) .

(1a)

De réir na Gníomhaireachta Eorpaí Comhshaoil, tuairiscítear go bhfuil stádas maith cainníochtúil ag thart ar 90 % d’achar na ndobharlach screamhuisce, tá stádas maith ceimiceach ag thart ar 75 % d’achar an dobharlaigh screamhuisce, tá stádas maith nó ard éiceolaíoch ag 40 % de dhobharlaigh dromchla, agus tá stádas maith ceimiceach ag 38 % de dhobharlaigh dromchla, agus sa tuarascáil ón nGníomhaireacht Eorpach Chomhshaoil an 4 Nollaig 2019 dar teideal ‘The European environment – state and outlook 2020: Knowledge for transition to a sustainable Europe’ [Comhshaol na hEorpa — staid agus forbhreathnú 2020: Eolas ar mhaithe le haistriú chuig Eoraip inbhuanaithe] sonraítear gur tháinig feabhas ar cháilíocht an uisce de bharr laghdú ar thruailliú, ach go raibh an tAontas i bhfad ó stádas maith éiceolaíoch a bhaint amach do gach dobharlach faoi 2020.

(1b)

Thángthas ar an gconclúid, sa mheastóireacht ar an tSeiceáil Oiriúnachta 2019 (‘an tSeiceáil Oiriúnachta’) ar an Treoir Réime maidir le hUisce, go mbeidh ról lárnach ag an gcéad bhabhta eile de chláir beart chun an dul chun cinn is gá a áirithiú maidir le cuspóirí comhshaoil Threoir 2000/60/CE a bhaint amach faoi spriocdháta 2027, agus luadh inti go bhfuil níos mó ná leath de dhobharlaigh uisce uile na hEorpa díolmhaithe faoi Threoir 2000/60/CE, rud a fhágann gur mó na dúshláin atá roimh na Ballstáit na Caighdeáin Cháilíochta Comhshaoil do shubstaintí tosaíochta a bhaint amach laistigh den sprioc-am a leagadh síos. Ina theannta sin, thángthas ar an gconclúid sa tSeiceáil Oiriúnachta nár baineadh amach na cuspóirí comhshaoil go hiomlán den chuid is mó mar gheall ar chistiú neamhleor, ar chur chun feidhme mall agus ar chomhtháthú neamhleor na gcuspóirí comhshaoil i mbeartais earnálacha, agus ní mar gheall ar easnamh sa reachtaíocht.

(1c)

Mar gheall ar fhachtóirí geografacha agus socheacnamaíocha, tá roinnt daonraí, lena n-áirítear daoine dúchasacha, níos leochailí do thruailliú uisce. Táthar ag súil go dtiocfaidh fás ar earnáil na mianadóireachta san Aontas Eorpach chun forbairt an tionscail glan-nialais a chinntiú. Mar a dúradh i dTuarascáil 09/2021 ón nGníomhaireacht Eorpach Chomhshaoil  (1a) , bíonn tionchar díreach ag earnáil na mianadóireachta ar cháilíocht agus ar chainníocht an uisce. Is gá, mar sin, na creataí reachtaíochta atá ann cheana a chur chun feidhme ar bhealach níos fearr agus úsáid agus scaoileadh uisce a phleanáil agus a rialú in oibríochtaí mianadóireachta freisin.

(1d)

Bíonn a lán críoch san Aontas faoi réir srianta uisce móra méadaitheacha. Cuireann na triomaigh shuntasacha leanúnacha le blianta beaga anuas, go háirithe i réigiúin na Meánmhara, táirgeadh talmhaíochta i mbaol agus bíonn siad ina gcúis le laghdú ollmhór ar chúltaiscí uisce dromchla agus screamhuisce  (1a) .

(1e)

Is earra poiblí é uisce atá ann chun leasa gach duine agus mar acmhainn nádúrtha riachtanach atá do-athsholáthraithe agus riachtanach don bheatha agus nach mór a bhreithniú go cúramach i bhfianaise a ghnéithe sóisialta, eacnamaíocha agus comhshaoil. Bíonn drochthionchar ag an athrú aeráide, lena n-áirítear an méadú ar mhinicíocht tubaistí nádúrtha agus teagmhais adhaimsire agus meathlú na bithéagsúlachta, ar cháilíocht agus cainníocht an uisce, rud a chuireann tuilleadh brú ar earnálacha a bhraitheann ar infhaighteacht uisce, go háirithe an earnáil talmhaíochta.

(1f)

Cé gur shainaithin an Ghníomhaireacht Eorpach Comhshaoil (EEA) cleachtais talmhaíochta áirithe mar chonstaicí in aghaidh stádas ceimiceach maith screamhuisce a bhaint amach san Aontas, ar tharla truailliú níotráití agus lotnaidicídí dá mbarr, ina Tuarascáil ó 2018 ar ‘uiscí na hEorpa – measúnú ar stádas agus ar fhoinsí brú’, tugadh faoi deara laghdú de réir a chéile ar úsáid leasachán mianrach agus barrachais cothaitheach san Aontas leis na deicheanna de bhlianta anuas  (1a) . Foinsí suntasacha truaillithe eile atá ann ná cásanna sceite nach bhfuil ceangailte le córas séarachais, láithreáin éilithe nó láithreáin tionsclaíocha tréigthe.

(1g)

Is tosaíocht don talmhaíocht é stádas maith na ndobharlach agus bainistíocht éifeachtúil ar acmhainní uisce, ós rud é go mbraitheann feirmeoirí ar uisce chun tabhairt faoina ngníomhaíochtaí, agus dá bharr, tá leas dílsithe acu in úsáid inbhuanaithe d’acmhainní den sort sin.

(1h)

Chun éascú a dhéanamh ar athrú chuig earnáil talmhaíochta níos inbhuanaithe agus níos táirgiúla atá frithsheasmhach athléimneach i ndáil le srianta uisce, ba cheart dreasachtaí a chur i bhfeidhm d’fheirmeoirí chun bainistiú uisce agus nuachóiriú córas agus teicnící uiscithe a fheabhsú.

(1i)

Is féidir le húsáíd lotnaidicídí dul i bhfeidhm go mór ar cháilíocht agus cainníocht an uisce atá ar fáil le haghaidh úsáid talmhaíochta, rud a mbíonn drochthionchar aige ar an mbithéagsúlacht uisceach agus talún araon. Tá sé oiriúnach, dá bhrí sin, faireachán a dhéanamh ar thionchar agus ar dhán éiceatocsaineolaíoch lotnaidicídí agus a meitibilítí i ndobharlaigh.

(1j)

Tá sé ríthábhachtach a chur san áireamh na hiarrachtaí a rinneadh go dtí seo in earnálacha amhail an earnáil talmhaíochta, ina rabhthas in ann éilliú fíteashláintíochta a laghdú faoi 14 % cheana i gcomparáid le 2015--2017 agus faoi 26 % má bhreithnítear ar na truailleáin is dochraí. Dá bhrí sin, léiríonn na figiúirí laghdú leanúnach ar úsáid ceimiceán agus baol na gceimiceán, agus ba é 2020 an dara bliain i ndiaidh a chéile inar tháinig laghdú suntasach ar úsáid lotnaidicídí, go háirithe na cinn is dainséaraí  (1a) .

(1k)

Is bagairt é truailliú ceimiceach uisce dromchla agus screamhuisce don talmhaíocht toisc go ndéanann sé infhaighteacht an uisce atá oiriúnach d’uisciú barr a theorannú, rud a chuireann leis an nganntanas uisce. Dá bhrí sin, ba cheart don Aontas agus do na Ballstáit tacaíocht i gcomhair taighde agus nuálaíochta a mhéadú chun réitigh a rachaidh i ngleic le ganntanas agus truailliú uisce dromchla agus screamhuisce a chur in úsáid go tapa, lena n-áirítear digiteáil, talmhaíocht bheacht, uisciú barrfheabhsaithe agus nuachóiriú uiscithe agus úsáid chiorclach acmhainní, le haghaidh bainistíocht uisce feabhsaithe atá frithsheasmhach in aghaidh na haeráide agus úsáid níos dírithe a bhaint as lotnaidicídí agus leasacháin i gcomhair barr, ionchur talmhaíochta a chruthaíonn níos lú truaillithe agus malairtí ionchuir talmhaíochta níos sábháilte, cineálacha barra níos frithsheasmhaí agus níos éifeachtúla i leith cothaitheach agus méadú ar úsáid fuíolluisce chóireáilte le haghaidh uisciú talmhaíochta. Ba cheart dó sin cur le córas bia inbhuanaithe seasmhach de chuid an Aontais a bhaint amach agus truailliú idirleata ó thalmhaíocht agus an gá le hastarraingt talmhaíochta á laghdú ag an am céanna.

(2a)

Le linn na n-iarrachtaí chun leibhéal ard cosanta don chomhshaol a bhaint amach agus chun an Plean Gníomhaíochta maidir le Truailliú Nialasach a chur chun feidhme, ba cheart don Aontas éagsúlacht na gcásanna i réigiúin dhifriúla an Aontais, an tionchar ar shlándáil bia, táirgeadh bia agus inacmhainneacht bia, chomh maith le haistí bia sláintiúla inbhuanaithe, a chur san áireamh.

(3a)

Tagann na cuspóirí a bhaineann le ‘stádas maith dobharlach’ agus infhaighteacht uisce a áirithiú salach ar a chéile agus ní minic a dhéantar iarracht iad a bhaint amach ar bhealach réasúnta comhtháiteach. Ba cheart dea-bhainistiú uisce a phríomhshruthú i ngach beartas de chuid an Aontais a bhaineann le hearnálacha a úsáideann uisce.

(3b)

Leis an Seiceáil Oiriúnachta tugadh faoi deara go raibh comhtháthú níos fearr na gcuspóirí uisce i mbeartas talmhaíochta ag teastáil. Thug CBT nua isteach bearta a rinne próiseas níos inbhuanaithe de bhainistiú uisce. Chun comhleanúnachas níos fearr idir beartas talmhaíochta agus beartas uisce a fháil, ba cheart do na Ballstáit leas iomlán a bhaint as na deiseanna atá ar fáil in CBT nua agus saincheisteanna uisce a chomhtháthú go hiomlán ina bpleananna straitéiseacha, lena n-áirítear úsáid na gCóras um Eolas agus Nuálaíocht Talmhaíochta (AKIS), agus forbairt seirbhísí comhairleoireachta a éascú chun dea-chleachtas a chur chun cinn maidir le bainistiú uisce.

(4)

Le Treoir 2000/60/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (45) leagtar síos creat chun uiscí dromchla intíre, uiscí trasdultacha, uiscí cósta agus screamhuisce a chosaint. Is éard atá i gceist leis an gcreat sin substaintí tosaíochta a shainaithint ina measc siúd lena mbaineann riosca substaintiúil don timpeallacht uisceach, nó tríd an timpeallacht sin, ar leibhéal an Aontais. Le Treoir 2008/105/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (46) leagtar síos caighdeáin cáilíochta comhshaoil (EQS) uile-Aontais le haghaidh na 45 shubstaint tosaíochta a liostaítear in Iarscríbhinn X a ghabhann le Treoir 2000/60/CE agus ocht dtruailleán eile a bhí á rialáil ar leibhéal an Aontais cheana féin sular tugadh Iarscríbhinn X isteach le Cinneadh Uimh. 2455/2001/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (47). Le Treoir 2006/118/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (48) leagtar caighdeáin cáilíochta screamhuisce uile-Aontais síos le haghaidh níotráití agus substaintí gníomhacha i lotnaidicídí agus critéir maidir le luachanna tairsí náisiúnta a leagan síos le haghaidh truailleáin screamhuisce eile. Leagtar síos freisin leis íosliosta de 12 thruailleán agus a dtáscairí a gceanglaítear ar na Ballstáit cuimhneamh ar luachanna tairsí náisiúnta den sórt sin a leagan síos lena n-aghaidh. Leagtar na caighdeáin cáilíochta screamhuisce amach in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2006/118/CE.

(4)

Le Treoir 2000/60/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (45) leagtar síos creat chun uiscí dromchla intíre, uiscí trasdultacha, uiscí cósta agus screamhuisce a chosaint. Is éard atá i gceist leis an gcreat sin substaintí tosaíochta a shainaithint ina measc siúd lena mbaineann riosca substaintiúil don timpeallacht uisceach, nó tríd an timpeallacht sin, ar leibhéal an Aontais. Le Treoir 2008/105/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (46) leagtar síos caighdeáin cáilíochta comhshaoil (EQS) uile-Aontais le haghaidh na 45 shubstaint tosaíochta a liostaítear in Iarscríbhinn X a ghabhann le Treoir 2000/60/CE agus ocht dtruailleán eile a bhí á rialáil ar leibhéal an Aontais cheana féin sular tugadh Iarscríbhinn X isteach le Cinneadh Uimh. 2455/2001/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (47). Le Treoir 2006/118/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (48) leagtar caighdeáin cáilíochta screamhuisce uile-Aontais síos le haghaidh níotráití agus substaintí gníomhacha i lotnaidicídí agus critéir maidir le luachanna tairsí náisiúnta a leagan síos le haghaidh truailleáin screamhuisce eile. Leagtar síos freisin leis íosliosta de 12 thruailleán agus a dtáscairí a gceanglaítear ar na Ballstáit luachanna tairsí náisiúnta den sórt sin a leagan síos lena n-aghaidh. Leagtar na caighdeáin cáilíochta screamhuisce amach in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2006/118/CE.

(4a)

Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go scoirfear den truailliú trí sceitheadh, astú nó caillteanas substaintí guaiseacha tosaíochta nó go gcuirfear deireadh leis de réir a chéile laistigh d’amlíne iomchuí agus, i gcás ar bith, tráth nach déanaí ná 20 bliain tar éis substaint tosaíochta ar leith a liostú mar shubstaint ghuaiseach i gCuid A d’Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2008/105/CE. Ba cheart feidhm a bheith ag an amlíne sin gan dochar do chur i bhfeidhm amlínte níos déine in aon reachtaíocht eile is infheidhme de chuid an Aontais.

(5)

Meastar substaintí lena liostú in Iarscríbhinn X a ghabhann le Treoir 2000/60/CE nó in Iarscríbhinn I nó in Iarscríbhinn II a ghabhann le Treoir 2006/118/CE bunaithe ar mheasúnú ar an riosca a bhaineann leo do dhaoine agus don timpeallacht uisceach. Is iad príomh-chomhpháirteanna an mheasúnaithe sin eolas ar thiúchain na substaintí sa chomhshaol, lena n-áirítear faisnéis a bhailítear ón bhfaireachán a dhéantar ar an liosta faire, agus ar (éicea)thoscaineolaíocht na substaintí, mar aon lena marthanacht, bithbhailiú, carcanaigineacht, só-ghineacht, tocsaineacht maidir le síolrú agus poitéinseal suaite inchríneach.

(5)

Meastar substaintí lena liostú in Iarscríbhinn X a ghabhann le Treoir 2000/60/CE nó in Iarscríbhinn I nó in Iarscríbhinn II a ghabhann le Treoir 2006/118/CE bunaithe ar mheasúnú ar an riosca a bhaineann leo do dhaoine agus don timpeallacht uisceach. Is iad príomh-chomhpháirteanna an mheasúnaithe sin eolas ar thiúchain na substaintí sa chomhshaol, lena n-áirítear faisnéis a bhailítear ón bhfaireachán a dhéantar ar an liosta faire, agus ar (éicea)thoscaineolaíocht na substaintí, mar aon lena marthanacht, bithbhailiú, tocsaineacht, soghluaiseacht, carcanaigineacht, só-ghineacht, tocsaineacht maidir le síolrú agus poitéinseal suaite inchríneach.

(7)

Tá gá le meascán de bhearta, lena ndéantar rialú ag an bhfoinse agus ag deireadh an phíopa araon, chun déileáil go héifeachtach le formhór na dtruailleán ar feadh a saolré, lena n-áirítear, de réir mar is ábhartha, dearadh ceimiceach, údarú nó formheas, rialú astaíochtaí le linn monaraíochta agus úsáide agus próisis eile, agus láimhseáil dramhaíola. Dá bhrí sin, trí chaighdeáin cháilíochta nua nó níos déine i ndobharlaigh a leagan síos, comhlánaítear reachtaíocht eile de chuid an Aontais agus bíonn na caighdeáin ag teacht leis an reachtaíocht sin, reachtaíocht lena dtugtar aghaidh ar fhadhb an truaillithe nó lena bhféadfaí déanamh amhlaidhag ceann amháin nó níos mó de na céimeanna sin, lena n-áirítear Rialachán (CE) Uimh. 1907/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (49), Rialachán (CE) Uimh. 1107/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (50), Rialachán (AE) Uimh. 528/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (51), Rialachán (AE) 2019/6 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (52), Treoir 2001/83/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (53), Treoir 2009/128/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (54), Treoir 2010/75/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (55) agus Treoir 91/271/CEE ón gComhairle (56).

(7)

Tá gá le meascán de bhearta, lena ndéantar rialú ag an bhfoinse agus ag deireadh an phíopa araon, chun déileáil go héifeachtach le formhór na dtruailleán ar feadh a saolré, lena n-áirítear, de réir mar is ábhartha, dearadh ceimiceach, údarú nó formheas, rialú astaíochtaí le linn monaraíochta agus úsáide agus próisis eile, agus láimhseáil dramhaíola. Dá bhrí sin, trí chaighdeáin cháilíochta nua nó níos déine i ndobharlaigh a leagan síos, comhlánaítear reachtaíocht eile de chuid an Aontais agus bíonn na caighdeáin ag teacht leis an reachtaíocht sin, reachtaíocht lena dtugtar aghaidh ar fhadhb an truaillithe nó ar cheart di déanamh amhlaidh ag ceann amháin nó níos mó de na céimeanna sin, lena n-áirítear Rialachán (CE) Uimh. 1907/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (49), Rialachán (CE) Uimh. 1107/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (50), Rialachán (AE) Uimh. 528/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (51), Rialachán (AE) 2019/6 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (52), Treoir 2001/83/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (53), Treoir 2009/128/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (54), Treoir 2010/75/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (55) agus Treoir 91/271/CEE ón gComhairle (56). Chun go bhféadfaidh na Ballstáit na cuspóirí comhshaoil a leagtar síos in Airteagal 4 de Threoir 2000/60/CE a bhaint amach ar an mbealach is fearr agus is costéifeachtaí is féidir, ba cheart dóibh a áirithiú, agus a gcláir beart á mbunú acu, go dtabharfar tosaíocht do bhearta rialaithe foinse thar bhearta ceann píopa agus go bhfuil na bearta sin i gcomhréir le reachtaíocht earnálach ábhartha an Aontais maidir le truailliú. Nuair atá baol ann go dteipfidh ar bhearta rialaithe foinse stádas maith na ndobharlach a bhaint amach, ba cheart bearta ceann píopa a chur i bhfeidhm. Ba cheart don Choimisiún treoir a fhorbairt maidir leis na cleachtais is fearr le haghaidh beart rialaithe foinse agus comhlántacht beart ceann píopa.

(7a)

Tá truailliú uisce mar thoradh go príomha ar ghníomhaíochtaí tionsclaíocha agus talmhaíochta, doirteadh séarachais, agus rith chun srutha uirbeach, lena n-áirítear uisce stoirme. Ba cheart don Choimisiún agus do na Ballstáit tosaíocht a thabhairt ina gcuid gníomhaíochtaí do bhearta lena laghdaítear an truailliú ag an bhfoinse, chomh maith lena bhforghníomhú. Chun na críche sin, ba cheart comhleanúnachas a áirithiú idir gach píosa reachtaíochta de chuid an Aontais agus reachtaíochta náisiúnta lena dtugtar aghaidh ar astaíochtaí truailleán ag an bhfoinse chun truailliú a laghdú go leibhéil nach meastar a thuilleadh a bheith díobhálach don tsláinte agus d’éiceachórais nádúrtha.

(7b)

Chun a áirithiú go mbeidh an reachtaíocht atá beartaithe chun truailliú uisce dromchla agus screamhuisce a chosc cothrom le dáta i ndáil le luas mearathraitheach ceimiceán nua agus ceimiceán atá ag teacht chun cinn, ar ceimiceáin iad a bhfuil sé d’acmhainn acu, mar thruailleáin, a bheith ina gcúis le rioscaí suntasacha do shláinte an duine agus don chomhshaol uisceach, ba cheart sásraí beartais a neartú chun substaintí den sórt sin ar ábhar imní iad atá ag teacht chun cinn a bhrath agus a mheasúnú. Chuige sin, ba cheart cur chuige a cheapadh lena gceadófaí faireachán agus anailís a dhéanamh ar líon breise de shubstaintí nó grúpaí substaintí den sórt sin faoi na liostaí faire le haghaidh uisce dromchla agus screamhuisce. Maidir leis na substaintí nó an ghrúpa substaintí a bheidh le háireamh ar an liosta faire, ba cheart iad a roghnú as measc na substaintí sin lena léirítear leis an bhfaisnéis atá ar fáil go bhféadfadh riosca substaintiúil a bheith ag baint leo ar leibhéal an Aontais don timpeallacht uisceach, nó tríd an timpeallacht uisceach, agus nach leordhóthanach na sonraí faireacháin lena n-aghaidh. Níor cheart teorainn a chur le líon na substaintí nó na ngrúpaí substaintí sin a bhfuil faireachán agus anailís le déanamh orthu faoi na liostaí faire le haghaidh uisce dromchla agus screamhuisce.

(8)

Tugtar le fios leis an eolas eolaíoch nua go mbaineann riosca mór le truailleáin éagsúla eile a bhíonn le fáil i ndobharlaigh, i dteannta na dtruailleán a rialáiltear cheana féin. I gcás screamhuisce, sainaithníodh fadhb áirithe tríd an bhfaireachán deonach le haghaidh substaintí sárfhluarailcile agus polafluarailcile (PFAS) agus earraí cógaisíochta. Braitheadh PFAS ag breis agus 70 % de na pointí tomhais screamhuisce san Aontas agus is léir go sáraítear tairseacha náisiúnta atá ann cheana ag líon nach beag áiteanna, agus go mbíonn substaintí cógaisíochta le fáil go forleathan freisin. I gcás uiscí dromchla, tá aigéad sulfónach sárfhluarochtáin agus a dhíorthaigh liostaithe cheana féin mar shubstaintí tosaíochta, ach aithnítear anois go mbaineann riosca le PFAS eile freisin. Leis an bhfaireachán a dhéantar faoin Liosta faire faoi Airteagal 8b de Threoir 2008/105/CE, deimhníodh riosca ó roinnt substaintí cógaisíochta in uiscí dromchla, substaintí ar cheart iad a chur leis an liosta substaintí tosaíochta dá bhrí sin.

(8)

Tugtar le fios leis an eolas eolaíoch nua go mbaineann riosca mór le truailleáin éagsúla eile a bhíonn le fáil i ndobharlaigh, i dteannta na dtruailleán a rialáiltear cheana féin. I gcás screamhuisce, sainaithníodh fadhb áirithe tríd an bhfaireachán deonach le haghaidh substaintí sárfhluarailcile agus polafluarailcile (PFAS) agus earraí cógaisíochta. Braitheadh PFAS ag breis agus 70 % de na pointí tomhais screamhuisce san Aontas agus is léir go sáraítear tairseacha náisiúnta atá ann cheana ag líon nach beag áiteanna, agus go mbíonn substaintí cógaisíochta le fáil go forleathan freisin. Ba cheart dá bhrí sin go gcuirfí fo-thacar PFAS áirithe chomh maith le fo-thacar iomlán PFAS leis an liosta de thruailleáin screamhuisce. I gcás uiscí dromchla, tá aigéad sulfónach sárfhluarochtáin agus a dhíorthaigh liostaithe cheana féin mar shubstaintí tosaíochta, ach aithnítear anois go mbaineann riosca le PFAS eile freisin. Ba cheart dá bhrí sin go gcuirfí fo-thacar PFAS áirithe chomh maith le fo-thacar iomlán PFAS leis an liosta substaintí tosaíochta. Chun cur chuige comhchuibhithe agus cothroime iomaíochta a áirithiú san Aontas, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún chun Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2006/118/CE a leasú trí chaighdeán cáilíochta a shocrú d’Iomlán PFAS. Leis an bhfaireachán a dhéantar faoin Liosta faire faoi Airteagal 8b de Threoir 2008/105/CE, deimhníodh freisin riosca ó roinnt substaintí cógaisíochta in uiscí dromchla, substaintí ar cheart iad a chur leis an liosta substaintí tosaíochta dá bhrí sin.

(8a)

Is í gliofosáit an luibhicíd is minice a úsáidtear laistigh den Aontas le haghaidh úsáid talmhaíochta. Mar shubstaint ghníomhach, is cúis mhór imní í maidir leis an tionchar atá aici ar shláinte an duine agus ar thocsaineacht uisceach. I mí na Nollag 2022, chinn an Coimisiún síneadh sealadach ar an údarú margaíochta gliofosáite a dheonú ar feadh bliain amháin eile, go dtí go ndéanfaidh an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia athmheasúnú ar an tsubstaint ghníomhach, a bhfuiltear ag súil leis i mí Iúil 2023. Tugtar le fios i staidéir eolaíocha éagsúla a rinneadh le déanaí  (1a) , áfach, gur cheart caighdeán cáilíochta comhshaoil (EQS) atá níos ísle ná 0,1 μg/L do gach dobharlach dromchla a mheas bunaithe ar thocsaineacht uisceach luibhicídí gliofosáite, AMPA agus luibhicídí gliofosáit-bhunaithe. I bhfianaise na measúnuithe leanúnacha arna ndéanamh ag rialálaithe inniúla an Aontais agus thorthaí eolaíocha na staidéar ábhartha maidir leis an tionchar a bhíonn ag gliofosáit ar an mbeatha uisceach, agus chun dea-stádas ceimiceach fhormhór uiscí an Aontais a áirithiú, bunaithe ar phrionsabal an réamhchúraim, ba cheart AA-EQS coiteann aontaithe d’uiscí dromchla intíre agus, go leithleach, d'uiscí dromchla eile, a ghlacadh i ndáil le gliofosáit.

(8b)

Is luibhicíd é Atraisín a úsáidtear le haghaidh fiailí leathanduilleacha bliantúla agus féara bliantúla i ngránaigh. Níl úsáid atraisín i dtáirgí cosanta plandaí údaraithe a thuilleadh laistigh den Aontas de bhun Chinneadh 2004/248/CE ón gCoimisiún  (1a) . Tá sé cruthaithe gur suaiteoir inchríneach é Atraisín, agus fianaise ann go gcuireann sé isteach ar atáirgeadh agus ar fhorbairt, agus go bhféadfadh sé a bheith ina chúis le hailse. Chinn an Ghníomhaireacht Eorpach Chomhshaoil, agus measúnú á dhéanamh aici ar lotnaidicídí i gcoinne tairseacha éifeachta nó cáilíochta idir 2013 agus 2020, gur braitheadh sáruithe lotnaidicídí amháin nó níos mó, sáruithe ar atraisín agus a meitibilítí go príomha, ag idir 4 % agus 11 % de shuíomhanna monatóireachta screamhuisce. Agus a láithreacht leanúnach in uisce dromchla agus screamhuisce de chuid an Aontais á cur san áireamh agus chun a áirithiú nach sáróidh na luachanna tairsí le haghaidh atraisín an EQS maidir le hiomlán na lotnaidicídí agus na meitibilítí, ba cheart an luach tairsí le haghaidh atraisín in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2008/105/CE a choigeartú, i gcomhréir freisin leis an luach tairsí don tsubstaint chéanna atá leagtha síos i dTreoir (AE) 2020/2184  (1b) .

(8c)

De réir SCHEER  (1a) agus EMA  (1b) , bunaíodh sna 1980idí an caighdeán cáilíochta cineálach 0,1 μg/L agus 0,5 μg/L do screamhuisce, a mholtar do lotnaidicídí aonair agus do shuim na lotnaidicídí go léir faoi seach, mar atá sonraithe i dTreoir 2006/118/CE, bunaithe ar an íogaireacht cheimiceach-anailíseach a bhí ar fáil ag an tráth sin. Ní léir go bhruil an luach réamhshocraithe 0,1 μg/L do lotnaidicídí a bheith go leor cosanta do shláinte an duine agus don éiceachóras screamhuisce, agus uaireanta bíonn sé i bhfad níos airde i gcomparáid le luachanna tairsí do go leor lotnaidicídí agus fungaicídí ar an liosta substaintí tosaíochta in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2008/105/CE. Agus tuairim SCHEER nár cheart go mbeadh aon luachanna tairsí screamhuisce níos airde ná EQS d’uisce dromchla á chur san áireamh freisin, ba cheart don Choimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar na luachanna tairsí do lotnaidicídí aonair agus ar shuim na lotnaidicídí uile, lena n-áirítear a gcuid meitibilítí ábhartha, in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2006/118/CE trí mhodhanna anailíse nua-aimseartha a chur i bhfeidhm agus iad a chur i gcomparáid maidir leis an eolas tocsaineolaíoch is fearr atá ar fáil. Go dtí go ndéanfar an t-athbhreithniú seo, agus i gcomhréir leis an gcur chuige réamhchúraim a chuir soláthraithe uisce óil in iúl sa Mheabhrán Eorpach um Screamhuisce  (1c) , ba cheart luachanna tairsí eatramhacha a bhunú, bunaithe ar an eolas eolaíoch is fearr atá ar fáil.

(8d)

Ba cheart Bisfeanól-A a láimhseáil mar shubstaint ghuaiseach tosaíochta agus ba cheart í a chur leis an liosta in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2008/105/CE. Léirítear i dtuarascálacha eolaíocha go bhfuil poitéinseal suaite inchríneach cruthaithe ag bispheanóil seachas bisfheanól-A freisin agus go bhfuil riosca éiceathocsaineolaíoch ag baint le meascáin na mbisfeanól sin. Ós rud é go n-ardaíonn na torthaí eolaíocha sin imní maidir le húsáid shábháilte roghanna malartacha ar dhéfheinóil a d’fhéadfadh tionchar diúltach a bheith acu ar shláinte an duine agus ar an gcomhshaol, ba cheart don Choimisiún paraiméadar ‘Iomlán Bispheanól’ agus EQS iomchuí a bhunú le haghaidh iomlán na substaintí bispheanól.

(8e)

De réir na Gníomhaireachta Leigheasra Eorpaí (EMA)  (1a) , tá éagsúlacht bhunúsach ag baint le héiceachórais screamhuisce agus mar sin is féidir leo a bheith níos leochailí i leith strusóirí ná éiceachórais uisce dromchla mar níl an cumas acu teacht chucu féin tar éis suaití. Dá bhrí sin, ba cheart cur chuige réamhchúraim a chur i bhfeidhm agus luachanna tairsí screamhuisce á socrú chun sláinte an duine, éiceachórais screamhuisce agus éiceachórais a bhraitheann ar screamhuisce a chosaint. I gcomhréir le comhairle ón EMA, mar thoradh ar an leochaileacht seo, ba cheart go mbeadh na luachanna tairsí is infheidhme maidir le screamhuisce 10 n-oiread níos ísle de ghnáth ná na luachanna tairsí comhfhreagracha d'uiscí dromchla. Mar sin féin, i gcás inar féidir an riosca iarbhír do na héiceachórais screamhuisce a bhunú, d'fhéadfadh sé a bheith iomchuí luachanna tairsí a shocrú do screamhuisce ar leibhéal difriúil.

(9a)

De bhun dhlí infheidhme an Aontais, tá sé mar oibleagáid ag na Ballstáit uiscí truaillithe agus uiscí atá i mbaol a shainaithint, limistéir leochaileacha ó thaobh níotráite de a shannadh, cláir ghníomhaíochta a fhorbairt agus bearta ábhartha a chur chun feidhme. I ndáil leis sin, tá gá fós ann le comhchuibhiú na mbeart rialaithe agus na gcóras tomhais cáilíochta uisce idir na Ballstáit a fheabhsú, ionas go lamháiltear do chaighdeáin chomhchuibhithe ar fud an Aontais a chumasaíonn inchomparáideacht idir na Ballstáit, rud a sheachnaíonn, dá bhrí sin, fadhbanna iomaíochta san earnáil talmhaíochta Eorpach, ar fadhbanna iad a chuireann isteach ar an margadh inmheánach.

(10)

Cuireadh imní in iúl faoin riosca a bhaineann le forbairt na frithsheasmheastachta frithmhiocróbaí de dheasca microrgánaigh frithsheasmheastachta frithmhiocróbaí agus géinte frithsheasmheastachta frithmhiocróbaí a bheith i láthair sa timpeallacht uisceach, ach is beag faireachán atá déanta go dtí seo. Ba cheart géinte frithsheasmheastachta frithmhiocróbaí ábhartha a áireamh freisin sna liostaí faire uisce dromchla agus screamhuisce agus ba cheart faireachán a dhéanamh orthu a luaithe a bheidh modhanna faireacháin oiriúnacha forbartha. Tá sé sin i gcomhréir leis an bPlean Gníomhaíochta Eorpach ‘Aon Sláinte Amháin’ i gcoinne Frithsheasmhacht in aghaidh Ábhair Fhrithmhiocróbacha, a ghlac an Coimisiún i mí an Mheithimh 2017, agus leis an Straitéis Chógaisíochta don Eoraip, lena dtugtar aghaidh ar an ábhar imní sin freisin.

(10)

Meastar in 2019, go raibh idir 900 000 agus 1,7 milliún bás ar fud an domhain inchurtha i leith ionfhabhtuithe frithsheasmhachta in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbaigh (AMR)  (1a) . Ag an am céanna, cuireadh imní in iúl faoin riosca a bhaineann le forbairt na frithsheasmheastachta frithmhiocróbaí de dheasca microrgánaigh frithsheasmheastachta frithmhiocróbaí agus géinte frithsheasmheastachta frithmhiocróbaí a bheith i láthair sa timpeallacht uisceach, ach is beag faireachán atá déanta go dtí seo. Ba cheart géinte frithsheasmheastachta frithmhiocróbaí ábhartha a áireamh freisin sna liostaí faire uisce dromchla agus screamhuisce agus ba cheart faireachán a dhéanamh orthu a luaithe a bheidh modhanna faireacháin oiriúnacha forbartha. Tá sé sin i gcomhréir leis an bPlean Gníomhaíochta Eorpach ‘Aon Sláinte Amháin’ i gcoinne Frithsheasmhacht in aghaidh Ábhair Fhrithmhiocróbacha, a ghlac an Coimisiún i mí an Mheithimh 2017, agus leis an Straitéis Chógaisíochta don Eoraip, lena dtugtar aghaidh ar an ábhar imní sin freisin.

(10a)

Déanann Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2020/1729 ón gCoimisiún lena n-aisghairtear Cinneadh Cur Chun Feidhme 2013/652/AE1 an creat a leagan síos chun sonraí inchomparáide iontaofa maidir le frithsheasmhacht fhrithmhiocróbach san Aontas Eorpach a fháil, lena n-áirítear trí fhaireachán a dhéanamh ar fhuíolluisce ó sheamlais mar iomprán féideartha do bhaictéir atá frithsheasmhach in aghaidh antaibheathach, agus dá bhrí sin, mar mhodh féideartha éillithe don chomhshaol. Aimsíodh baictéir atá frithsheasmhach in aghaidh antaibheathach in uisce a sceitheadh ó sheamlais.

(10b)

Léiríodh imní faoin riosca a bhaineann le sulfáití agus xantáití sa chomhshaol uisceach. Ní hamháin go gcuireann sulfáití isteach ar cháilíocht an uisce óil, bíonn tionchar acu freisin ar thimthriallta ábhar carbóin, nítrigine agus fosfair. I measc nithe eile, méadaítear leis seo na hualaí cothaitheach i ndobharlaigh agus mar sin fás plandaí agus algaí agus méadaítear leis an soláthar bia d’orgánaigh uisceacha agus laghdaítear ocsaigin san uisce dá bharr. Is féidir le sulfáití agus a gcuid táirgí díghrádaithe, go háirithe suilfíd, faoi choinníollacha áirithe, éifeacht tocsaineach a bheith acu ar an saol uisceach. Léiríonn torthaí tástála caighdeánacha go bhfuil roinnt xantáití agus a dtáirgí díghrádaithe tocsaineach d'inveirteabraigh uisceacha agus do speicis éisc agus go bhféadfadh siad bithcharnú. Tá sulfáití liostaithe cheana féin mar thruailleán do screamhuisce, ach níor leor an faireachán a rinneadh. Mar sin ba cheart sulfáití a áireamh ar na liostaí faire uisce dromchla agus screamhuisce. Ba cheart xantáití a áireamh ar na liostaí faire uisce dromchla agus screamhuisce.

(10c)

Is bagairtí follasacha iad substaintí amhail micreaphlaistigh ar an tsláinte phoiblí agus ar an gcomhshaol, ach is bagairtí iad ar ghníomhaíochtaí bunúsacha freisin ar nós fhorbairt na talmhaíochta. Maidir le bheith i láthair substaintí den sort sin agus cáithníní eile a bheith i láthair, is féidir impleachtaí a bheith acu ní hamháin ar an uisce a fhaigheann beostoc agus bairr, ach ar thorthúlacht na hithreach freisin, rud a chuireann, dá bhrí sin, folláine agus dea-fhorbairt na mbarr atá ann cheana agus na mbarr a bheidh ann amach anseo i mbaol  (1a) .

(11)

I bhfianaise feasacht a bheith ag dul i méid ar ábharthacht na meascán agus dá bhrí sin an ar ábharthacht an fhaireacháin éifeachtbhunaithe chun stádas ceimiceach a chinneadh, agus i bhfianaise gurb ann cheana féin do mhodhanna faireacháin éifeachtbhunaithe atá sách láidir le haghaidh substaintí éastraigineacha, ba cheart do na Ballstáit na modhanna sin a chur i bhfeidhm chun measúnú a dhéanamh ar éifeachtaí carnacha na substaintí éastraigineacha in uiscí dromchla ar feadh tréimhse 2 bhliain ar a laghad. Fágfaidh sé sin go mbeifear in ann comparáid a dhéanamh idir na torthaí éifeachtbhunaithe, agus na torthaí a gheofar agus na modhanna traidisiúnta á n-úsáid, chun faireachán a dhéanamh ar na trí shubstaint éastraigineacha a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2008/105/CE. Úsáidfear an chomparáid sin chun measúnú a dhéanamh ar cé acu a fhéadfar nó nach bhféadfar modhanna faireacháin éifeachtbhunaithe a úsáid mar mhodhanna scagtha iontaofa. Bheadh sé de bhuntáiste leis na modhanna scagtha sin a úsáid go mbeifí in ann éifeachtaí na substaintí éastraigineacha uile ag a bhfuil éifeachtaí comhchosúla a chumhdach, seachas iad sin amháin a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2008/105/CE. Ba cheart an sainmhíniú ar EQS i dTreoir 2000/60/CE a mhodhnú chun a áirithiú go bhféadfar a chumhdach leis, amach anseo, luachanna truicir a d’fhéadfaí a leagan síos chun measúnú a dhéanamh ar thorthaí faireacháin éifeachtbhunaithe.

(11)

Go ginearálta, ní féidir leis na modhanna faireacháin reatha agus traidisiúnta maidir le stádas ceimiceach dobharlach an tionchar a bhíonn ag meascáin chasta ceimiceán ar cháilíocht an uisce a chinneadh. I bhfianaise feasacht a bheith ag dul i méid ar ábharthacht na meascán agus dá bhrí sin an ar ábharthacht an fhaireacháin éifeachtbhunaithe chun stádas ceimiceach a chinneadh, agus i bhfianaise gurb ann cheana féin do mhodhanna faireacháin éifeachtbhunaithe atá sách láidir le haghaidh substaintí éastraigineacha, ba cheart do na Ballstáit na modhanna sin a chur i bhfeidhm chun measúnú a dhéanamh ar éifeachtaí carnacha na substaintí éastraigineacha in uiscí dromchla ar feadh tréimhse 2 bhliain ar a laghad. Fágfaidh sé sin go mbeifear in ann comparáid a dhéanamh idir na torthaí éifeachtbhunaithe, agus na torthaí a gheofar agus na modhanna traidisiúnta á n-úsáid, chun faireachán a dhéanamh ar na trí shubstaint éastraigineacha a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2008/105/CE. Ba cheart an chomparáid sin a chur san áireamh i dtuarascáil mheastóireachta arna foilsiú ag an gCoimisiún ina measfadh sé cé acu an seachadann nó nach sheacadann modhanna faireacháin bunaithe ar éifeacht sonraí beachta agus stóinsithe agus cé acu a fhéadfar nó nach bhféadfar iad a úsáid mar mhodhanna scagtha iontaofa. Bheadh sé de bhuntáiste leis na modhanna scagtha sin a úsáid go mbeifí in ann éifeachtaí na substaintí éastraigineacha uile ag a bhfuil éifeachtaí comhchosúla a chumhdach, seachas iad sin amháin a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2008/105/CE. Ba cheart go dtabharfaí de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh chun Treoir 2008/105/CE a fhorlíonadh chun rialacha mionsonracha a leagan amach do na Ballstáit chun úsáid a bhaint as modhanna éifeachtbhunaithe chun faireachán a dhéanamh chun a mheas an bhfuil substaintí eile i ndobharlaigh freisin, in oirchill go bhféadfaí truicearuachanna éifeachtbhunaithe a shocrú amach anseo. Ba cheart an sainmhíniú ar EQS i dTreoir 2000/60/CE a mhodhnú chun a áirithiú go bhféadfar a chumhdach leis, amach anseo, luachanna truicir a d’fhéadfaí a leagan síos chun measúnú a dhéanamh ar thorthaí faireacháin éifeachtbhunaithe.

(11a)

Ba cheart luachanna tairsí níos déine a bhunú i gcás ina bhféadfadh sé, mar thoradh ar chaighdeáin cháilíochta screamhuisce, nach mbainfí amach cuspóirí comhshaoil Threoir 2000/60/CE maidir le dobharlaigh ghaolmhara, mar a cheanglaítear faoi Threoir 2006/118/CE. Ba cheart an ceanglas sin faoi Threoir 2006/118/CE a leathnú tuilleadh chun cosaint níos fearr a thabhairt do láithreáin leochaileacha ar thruailliú.

(12)

Leis an meastóireacht a rinneadh ar reachtaíocht uisce an Aontais (58) (an ‘mheastóireacht’) thángthas ar an gconclúid go bhféadfaí dlús a chur leis an bpróiseas chun truailleáin a shainaithint agus a liostú ar truailleáin iad lena ndéantar difear d’uisce dromchla agus screamhuisce agus caighdeáin cháilíochta a leagan síos nó a athbhreithniú lena n-aghaidh i bhfianaise eolas eolaíoch nua. Dá mbeadh na cúraimí sin le déanamh ag an gCoimisiún, seachas faoi chuimsiú na ngnáthnósanna imeachta reachtacha dá bhforáiltear faoi láthair in Airteagail 16 agus 17 de Threoir 2000/60/CE agus in Airteagal 10 de Threoir 2006/118/CE, d’fhéadfaí feabhas a chur ar fheidhmiú na sásraí liosta faire uisce dromchla agus screamhuisce, go háirithe i dtéarmaí liostú, faireachán agus measúnú torthaí a uainiú agus a sheicheamhú, d’fhéadfaí na naisc idir an sásra liosta faire agus na hathbhreithnithe ar na liostaí truailleán a láidriú, agus trí bhíthin athruithe ar na liostaí truailleán , d’fhéadfaí an dul chun cinn eolaíoch a chur san áireamh níos gasta. Dá bhrí sin, agus i bhfianaise gur gá na liostaí truailleán agus EQS a ghabhann leo a leasú go pras i bhfianaise eolas eolaíoch agus teicniúil nua, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún chun Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2008/105/CE a leasú a mhéid a bhaineann le liosta na substaintí tosaíochta agus le EQS comhfhreagrach a leagtar amach i gCuid A den Iarscríbhinn sin agus chun Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2006/118/CE a leasú a mhéid a bhaineann leis an liosta truailleán screamhuisce agus leis na caighdeáin cáilíochta screamhuisce a leagtar amach san Iarscríbhinn sin. Sa chomhthéacs seo, ba cheart don Choimisiún torthaí an fhaireacháin ar shubstaintí atá ar na liostaí faire uisce dromchla agus screamhuisce a chur san áireamh. Mar iarmhairt air sin, ba cheart Airteagail 16 agus 17 de Threoir 2000/60/CE agus Iarscríbhinn X a ghabhann leis an Treoir sin , mar aon le hAirteagal 10 de Threoir 2006/118/CE, a scriosadh.

(12)

Leis an meastóireacht a rinneadh ar reachtaíocht uisce an Aontais (58) (an ‘mheastóireacht’) thángthas ar an gconclúid go bhféadfaí dlús a chur leis an bpróiseas chun truailleáin a shainaithint agus a liostú ar truailleáin iad lena ndéantar difear d’uisce dromchla agus screamhuisce agus caighdeáin cháilíochta a leagan síos nó a athbhreithniú lena n-aghaidh i bhfianaise eolas eolaíoch nua. Dá bhrí sin, faoi chuimsiú aon athbhreithnithe a dhéanfar amach anseo ar Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2008/105/CE maidir leis an liosta substaintí tosaíochta agus an EQS comhfhreagrach atá leagtha amach i gCuid A den Iarscríbhinn sin agus in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2006/118/CE, ba cheart feabhas a chur ar fheidhmiú na sásraí liosta faire uisce dromchla agus screamhuisce, go háirithe i dtéarmaí liostú, faireachán agus measúnú torthaí a uainiú agus a sheicheamhú, ba cheart na naisc idir an sásra liosta faire agus na hathbhreithnithe ar na liostaí truailleán a láidriú, agus ba cheart an tréimhse athbhreithnithe do na liostaí truailleán a choigeartú chun an dul chun cinn eolaíoch a chur san áireamh ar bhealach níos gasta. Sa chomhthéacs seo, ba cheart don Choimisiún torthaí an fhaireacháin ar shubstaintí atá ar na liostaí faire uisce dromchla agus screamhuisce a chur san áireamh. Mar iarmhairt air sin, ba cheart Airteagal 16 agus Airteagal 17 de Threoir 2000/60/CE agus Iarscríbhinn X a ghabhann leis an Treoir sin , mar aon le hAirteagal 10 de Threoir 2006/118/CE, a scriosadh , agus cothabháil á déanamh ar an oibleagáid atá ann bearta a dhéanamh a bhfuil sé mar aidhm leo deireadh a chur le sceitheadh, astaíochtaí agus caillteanas substaintí guaiseacha tosaíochta nó deireadh a chur leo de réir a chéile .

(12a)

Ar an iomlán, léirítear i dtorthaí na seiceála Oiriúnachta go bhfuil na Treoracha oiriúnach don fheidhm go forleathan, le deis i gcomhair feabhais, lena n-áirítear dlús a chur le cur chun feidhme beacht na gcuspóirí a bhaineann leo, rud a d’fhéadfaí a bhaint amach le tuilleadh cistithe ón Aontas. Léirítear sa mheasúnú go raibh na Treoracha ina gcúis le leibhéal níos airde cosanta dobharlach agus bainistíochta riosca i gcás tuilte go ginearálta go dtí seo.

(13a)

Ba cheart aon chinneadh maidir le roghnaithe, athbhreithniú substaintí agus leagan síos EQS a bheith bunaithe ar mheasúnú riosca agus cur chuige comhréireach, trédhearcach agus atá bunaithe ar eolaíocht a leanúint, agus moltaí ó Pharlaimint na hEorpa, na Ballstáit agus páirtithe leasmhara ábhartha, a chur san áireamh.

(13b)

Cé gur socraíodh le Treoir 2000/60/CE na rialacha is gá chun dul chun cinn a dhéanamh i ndáil le cainníocht agus cáilíocht uisce, léiríodh sa tástáil Oiriúnachta gur féidir an dul chun cinn mall atá déanta maidir le cuspóirí na Treorach seo a bhaint amach, a chur i leith, i measc nithe eile, easpa acmhainní airgeadais leordhóthanacha chomh maith le castacht rialaitheach agus éiceolaíoch, lena n-áirítear agaí moille féideartha maidir le freagairt an screamhuisce do na bearta agus maidir le hamlínte tuairiscithe. Cuireann bearta a fheabhsaíonn stádas dobharlach trí athchóiriú aibhneacha agus trí sheirbhísí éiceachórais buntáistí airgeadais ar fáil atá níos mó ná na costais agus d’fhéadfaidís caiteachas neamhriachtanach a laghdú do na Ballstáit. Thairis sin, léirítear sa mheasúnú easpa cur chun feidhme, raon feidhme neamhleordhóthanach, agus bearta athchóirithe neamhleordhóthanacha nó neamhimleora lena n-áirithítear nascacht hidreolaíoch agus éiceolaíoch  (1a) .

(15)

Chun cur chuige comhchuibhithe agus cothroime iomaíochta a áirithiú san Aontas, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún chun Cuid B d’Iarscríbhinn II a ghabhann le Treoir 2006/118/CE a leasú tríd an liosta truailleán a oiriúnú, truailleáin nach mór do na Ballstáit cuimhneamh ar luachanna tairsí náisiúnta a leagan síos lena n-aghaidh.

(15)

Chun cur chuige comhchuibhithe agus cothroime iomaíochta a áirithiú san Aontas, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún chun Cuid B d’Iarscríbhinn II a ghabhann le Treoir 2006/118/CE a leasú tríd an liosta truailleán a oiriúnú, truailleáin nach mór do na Ballstáit luachanna tairsí náisiúnta a leagan síos lena n-aghaidh.

(20a)

Chun foráil a dhéanamh do chaighdeáin chosanta leordhóthanacha do limistéir ardluacha éiceolaíochta, leochaileachta nó truaillithe, amhail uaimheanna agus limistéir charstacha, ina bhfuil éiceachórais atá i measc iad siúd is leochailí i leith éillithe agus atá ina soláthairtí uisce óil tábhachtacha, chomh maith le haghaidh iar-láithreáin thionsclaíocha agus limistéir eile a bhfuil éilliú stairiúil aitheanta orthu, ba cheart don Choimisiún measúnú ar stádas ceimiceach na limistéar sin a fhoilsiú agus, i gcás inarb iomchuí, togra reachtach a thíolacadh chun athbhreithniú a dhéanamh ar Theoir 2006/118/CE.

(21)

Chun an chinnteoireacht éifeachtach agus chomhleanúnach a áirithiú agus sineirgí a fhorbairt leis an obair a dhéantar faoi chuimsiú reachtaíocht eile an Aontais maidir le ceimiceáin, ba cheart ról a bheidh buan agus teorannaithe go soiléir a thabhairt don Ghníomhaireacht Eorpach Ceimiceán (‘ECHA’) maidir le tosaíocht a thabhairt do shubstaintí a bheidh le háireamh ar na liostaí faire agus ar na liostaí substaintí in Iarscríbhinní I agus II a ghabhann le Treoir 2008/105/CE agus in Iarscríbhinní I agus II a ghabhann le Treoir 2006/118/CE, agus maidir le caighdeáin cháilíochta iomchuí a dhíorthú a bheidh bunaithe ar an eolaíocht. An Coiste um Measúnú Riosca (RAC) agus an Coiste um Anailís Shocheacnamaíoch (SEAC) de chuid ECHA, ba cheart dóibh cur i gcrích cúraimí áirithe a thugtar do ECHA a éascú trí thuairimí a thabhairt. Ba cheart do ECHA comhordú níos fearr a áirithiú freisin idir píosaí éagsúla den dlí comhshaoil trí thrédhearcacht mhéadaithe a mhéid a bhaineann le truailleáin atá ar liosta faire nó trí EQS nó tairseacha náisiúnta nó uile-Aontais a fhorbairt, trí thuarascálacha eolaíocha ábhartha a chur ar fáil go poiblí.

(21)

Chun an chinnteoireacht éifeachtach agus chomhleanúnach a áirithiú agus sineirgí a fhorbairt leis an obair a dhéantar faoi chuimsiú reachtaíocht eile an Aontais maidir le ceimiceáin, ba cheart ról a bheidh buan agus teorannaithe go soiléir a thabhairt don Ghníomhaireacht Eorpach Ceimiceán (‘ECHA’) maidir le tosaíocht a thabhairt do shubstaintí a bheidh le háireamh ar na liostaí faire agus ar na liostaí substaintí in Iarscríbhinní I agus II a ghabhann le Treoir 2008/105/CE agus in Iarscríbhinní I agus II a ghabhann le Treoir 2006/118/CE, agus maidir le caighdeáin cháilíochta iomchuí a dhíorthú a bheidh bunaithe ar an eolaíocht. An Coiste um Measúnú Riosca (RAC) agus an Coiste um Anailís Shocheacnamaíoch (SEAC) de chuid ECHA, ba cheart dóibh cur i gcrích cúraimí áirithe a thugtar do ECHA a éascú trí thuairimí a thabhairt. Ba cheart do ECHA comhordú níos fearr a áirithiú freisin idir píosaí éagsúla den dlí comhshaoil trí thrédhearcacht mhéadaithe a mhéid a bhaineann le truailleáin atá ar liosta faire nó trí EQS nó tairseacha náisiúnta nó uile-Aontais a fhorbairt, trí thuarascálacha eolaíocha ábhartha a chur ar fáil go poiblí. Maidir le luachanna tairsí do shubstaintí cógaisíochta a mheasúnú, ba cheart don ECHA comhoibriú leis an nGníomhaireacht Leigheasra Eorpach ('EMA').

(23)

Le sreabha sonraí a thuairiscítear do EEA faoi reachtaíocht uisce an Aontais agus, go háirithe na fardail astaíochtaí a cheanglaítear le Treoir 2008/105/CE a chomhtháthú ar bhealach níos fearr, leis na sreabha sonraí a thuairiscítear don Tairseach um Astaíochtaí Tionsclaíocha faoi Threoir 2010/75/AE agus faoi Rialachán (CE) Uimh. 166/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle  (61) , fágfar go mbeidh an tuairisciú fardail i gcomhréir le hAirteagal 5 de Threoir 2008/105/CE níos simplí agus níos éifeachtúla. An tráth céanna, laghdófar leis an t-ualach riaracháin agus an buaic-ualach oibre in ullmhúcháin na bpleananna bainistíochta abhantraí. In éineacht le díothú an tuairiscithe eatramhaigh ar dhul chun cinn na gclár beart, rud nach raibh éifeachtach, leis an tuairisciú simplithe sin, cuirfear ar a gcumas do na Ballstáit iarracht níos mó a dhéanamh i dtaobh an tuairiscithe astaíochtaí nach gcumhdaítear leis an reachtaíocht maidir le hastaíochtaí tionsclaíocha ach a chumhdaítear leis an tuairisciú astaíochtaí faoi Airteagal 5 de Threoir 2008/105/CE.

(31)

Is gá dul chun cinn eolaíoch agus teicniúil i réimse an fhaireacháin ar stádas na ndobharlach a chur san áireamh i gcomhréir leis na ceanglais faireacháin a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann le Treoir 2000/60/CE. Dá bhrí sin, ba cheart a cheadú do na Ballstáit sonraí agus seirbhísí a úsáid ó theicneolaíochtaí cianbhraiteachta, faire na cruinne (seirbhísí Copernicus), braiteoirí agus feistí in-situ, nó sonraí eolaíochta saoránach, lena ndéantar na deiseanna a thagann leis an intleacht shaorga, anailís agus próiseáil ardleibhéil sonraí a ghiaráil.

(31)

Is gá dul chun cinn eolaíoch agus teicniúil chomh maith leis na modhanna is fearr atá ar fáil i réimse an fhaireacháin ar stádas na ndobharlach a chur san áireamh i gcomhréir leis na ceanglais faireacháin a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann le Treoir 2000/60/CE. Dá bhrí sin, ba cheart a cheadú do na Ballstáit sonraí agus seirbhísí a úsáid ó theicneolaíochtaí cianbhraiteachta, faire na cruinne (seirbhísí Copernicus), braiteoirí agus feistí in-situ, nó sonraí eolaíochta saoránach, lena ndéantar na deiseanna a thagann leis an intleacht shaorga, anailís agus próiseáil ardleibhéil sonraí a ghiaráil.

(31a)

D’fhéadfadh gníomhaíochtaí tionsclaíocha a bhaineann leis an aistriú fuinnimh tionchar diúltach ar cháilíocht an uisce a mhéadú. Chun a leithéid de thionchair sa todhchaí a mhaolú, amhail athruithe ar phatrúin sreafa nádúrtha agus ar theocht, agus truailliú uisce, ní mór measúnú a dhéanamh ar raon iomlán na bhfachtóirí féideartha chomh maith le bearta a ghlacadh chun dea-cháilíocht uisce a bhaint amach agus a chothabháil. Dá bhrí sin, ba cheart do na Ballstáit meastóireacht rialta a dhéanamh ar an tionchar ar cháilíocht uisce na ngníomhaíochtaí tionsclaíocha a bhaineann leis an aistriú fuinnimh agus an Coimisiún a chur ar an eolas faoi bhagairtí nua-aitheanta d’fhonn an liosta faire a nuashonrú dá réir. Ba cheart go mbeadh an mheastóireacht inrochtana go héasca don phobal agus ba cheart go gceadófaí don nuashonrú tarlú lasmuigh de na timthriallta uasdátaithe ginearálta, chun feabhsú leanúnach ar mheasúnú ar cháilíocht an uisce a áirithiú.

(31b)

Ina theachtaireacht an 11 Nollaig 2019 maidir leis an gComhaontú Glas don Eoraip agus ina theachtaireacht an 14 Deireadh Fómhair 2020 maidir le feabhas a chur ar rochtain ar cheartas i gcúrsaí comhshaoil, gheall an Coimisiún gníomhaíocht a dhéanamh chun rochtain ar cheartas os comhair cúirteanna náisiúnta i ngach Ballstát a fheabhsú do shaoránaigh agus d’eagraíochtaí comhshaoil neamhrialtasacha a bhfuil ábhair shonracha imní acu faoi chomhoiriúnacht gníomhartha riaracháin a bhfuil tionchar acu ar an gcomhshaol le dlí an chomhshaoil. Sa teachtaireacht dheireanach sin, dearbhaíonn an Coimisiún gur ‘beart tacaíochta tábhachtach í rochtain ar cheartas in ábhair chomhshaoil, trí Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh (CBAE) agus trí chúirteanna náisiúnta mar chúirteanna an Aontais, chun cuidiú le haistriú an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip a bhaint amach agus chun an ról is féidir leis an tsochaí shibhialta a imirt mar foras faire sa spás daonlathach a neartú’. Ba cheart na gealltanais sin a chur chun feidhme freisin faoi Threoir 2000/60/CE.

(31c)

Mar a dheimhnítear le cásdlí CBAE  (1a) , ba cheart seasamh dlíthiúil a thabhairt d’eagraíochtaí comhshaoil neamhrialtasacha agus do dhaoine aonair lena mbaineann go díreach chun agóid a dhéanamh i gcoinne cinnidh, arna ghlacadh ag údarás poiblí, ar cinneadh é atá ag sárú na gcuspóirí comhshaoil dá dtagraítear in Airteagal 4 de Threoir 2000/60/CE. Chun rochtain ar cheartas a fheabhsú sna hábhair lena mbaineann os comhair cúirteanna náisiúnta san Aontas agus chun go mbeidh na heagraíochtaí neamhrialtasacha comhshaoil agus na daoine aonair lena mbaineann go díreach in ann brath ar dhlíthe náisiúnta agus agóid á déanamh acu i gcoinne cinntí a sháraíonn Treoir 2000/60/CE, ba cheart forálacha a bhunú i dTreoir 2000/60/CE chun rochtain ar cheartas a áirithiú.

(32)

I bhfianaise na méaduithe ar imeachtaí aimsire nach féidir a thuar, go háirithe tuilte foircneacha agus tréimhsí triomaigh fada, agus ar theagmhais truaillithe móra as a n-eascraíonn truailliú trasteorann de thimpiste nó ina gcuirtear an truailliú sin in olcas, ba cheart é a chur de cheangal ar na Ballstáit a áirithiú go soláthrófar faisnéis láithreach maidir le teagmhais den sórt sin do Bhallstáit eile dá bhféadfaí difear a dhéanamh agus dul i gcomhar go héifeachtach le Ballstáit dá bhféadfaí difear a dhéanamh chun éifeachtaí na himeachta nó an teagmhais a mhaolú. Is gá freisin an comhar idir na Ballstáit a threisiú agus nósanna imeachta maidir le comhar trasteorann a chuíchóiriú i gcás fadhbanna níos struchtúraí, i.e. fadhbanna trasteorann níos fadtéarmaí nach de dheasca timpiste iad agus nach féidir a réiteach ar leibhéal na mBallstát, i gcomhréir le hAirteagal 12 de Threoir 2000/60/CE. I gcás ina bhfuil gá le cúnamh Eorpach, féadfaidh údaráis inniúla iarrataí ar chúnamh a sheoladh chuig Lárionad Comhordúcháin Práinnfhreagartha an Choimisiúin, a chomhordóidh tairiscintí cúnaimh féideartha agus úsáid na dtairiscintí sin trí Shásra Aontais um Chosaint Shibhialta, i gcomhréir le hAirteagal 15 de Chinneadh  1313/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (64).

(32)

I bhfianaise na méaduithe ar imeachtaí aimsire nach féidir a thuar, go háirithe tuilte foircneacha agus tréimhsí triomaigh fada, agus ar theagmhais truaillithe móra as a n-eascraíonn truailliú trasteorann nó ina gcuirtear an truailliú sin in olcas, ba cheart é a chur de cheangal ar na Ballstáit a áirithiú go soláthrófar faisnéis láithreach maidir le teagmhais den sórt sin do Bhallstáit eile dá bhféadfaí difear a dhéanamh agus dul i gcomhar go héifeachtach le Ballstáit dá bhféadfaí difear a dhéanamh chun éifeachtaí na himeachta nó an teagmhais a mhaolú. Is gá freisin an comhar idir na Ballstáit a threisiú agus nósanna imeachta maidir le comhar trasteorann a chuíchóiriú i gcás fadhbanna níos struchtúraí, i.e. fadhbanna trasteorann níos fadtéarmaí nach de dheasca timpiste iad agus nach féidir a réiteach ar leibhéal na mBallstát, i gcomhréir le hAirteagal 12 de Threoir 2000/60/CE. I gcás ina bhfuil gá le cúnamh Eorpach, féadfaidh údaráis inniúla iarrataí ar chúnamh a sheoladh chuig Lárionad Comhordúcháin Práinnfhreagartha an Choimisiúin, a chomhordóidh tairiscintí cúnaimh féideartha agus úsáid na dtairiscintí sin trí Shásra Aontais um Chosaint Shibhialta, i gcomhréir le hAirteagal 15 de Chinneadh  1313/2013/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (64). Ós rud é gur féidir le ceantair abhantraí síneadh thar chríoch an Aontais freisin, rannchuideofaí freisin leis na cuspóirí mar a leagtar amach i dTreoir 2000/60/CE do na ceantair shonracha abhantraí sin, dá dtagraítear in Airteagal 3(5) de Threoir 2000/60/CE, na forálacha ábhartha maidir le cosaint uisce faoi Threoir 2000/60/CE a chur chun feidhme go héifeachtach chomh maith le comhordú iomchuí leis na Stáit ábhartha nach Ballstáit iad. Ina theannta sin, ba cheart coinbhleachtaí armtha a tharlaíonn i ndlúthghaireacht gheografach don Aontas a mheas freisin mar imeachtaí eisceachtúla mar gheall ar a dtionchar fairsing trasteorann ar an gcomhshaol, lena n-áirítear truailliú aeir, ithreach agus uisce. Ós rud é go bhféadfadh na habhantracha a mbeadh tionchar ag coinbhleachtaí den sórt sin orthu a shíneadh isteach laistigh de theorainneacha an Aontais, ba cheart don Choimisiún agus do na Ballstáit a n-iarrachtaí a mhéadú chun comhordú iomchuí a bhunú leis na stáit ábhartha nach Ballstáit iad dá dtagraítear in Airteagal 3(5) de Threoir 2000/60/CE.

(32a)

I dtuarascáil ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa an 19 Bealtaine 2021 dar teideal ‘The Polluter Pays Principle: Inconsistent application across EU environmental policies and actions’ [An Prionsabal gurb é Udar an Truaillithe a Íocfaidh as: Cur i bhfeidhm neamhréireach i mbeartais agus gníomhaíochtaí comhshaoil an Aontais Eorpaigh] tugann sí dá haire go gcaitheann na Ballstáit thart ar EUR 100 billiún in aghaidh na bliana ar sholáthar uisce agus ar shláintíocht cheana féin agus go meastar go mbeidh méaduithe ar an gcaiteachas sin os cionn 25 % chun cuspóirí reachtaíocht an Aontais maidir le cóireáil fuíolluisce agus uisce óil a bhaint amach, agus nach bhfuil infheistíochtaí san áireamh a theastaíonn chun an bonneagar atá ann cheana a athnuachan nó chun cuspóirí na Treorach Réime Uisce agus na Treorach maidir le Tuilte a bhaint amach. Ina theannta sin, san Aontas, íocann úsáideoirí ar an meán thart ar 70 % den chostas a bhaineann le seirbhísí uisce a sholáthar, trí tharaifí uisce, agus maoinítear an 30 % eile le hairgead poiblí, cé go bhfuil difríochtaí suntasacha idir na réigiúin agus na Ballstáit. Is gnách go sheasann teaghlaigh an Aontais an chuid is mó de na costais don soláthar uisce agus do na seirbhísí sláintíochta cé nach n-ídíonn siad ach 10 % den uisce agus cé gurb iad na hearnálacha eacnamaíocha is mó a chuireann an brú is mó ar acmhainní fionnuisce in-athnuaite is lú a dhéanann ranníocaíochtaí chun na costais sin a sheasamh.

(32b)

Is trí bhuiséid na mBallstát amháin a mhaoinítear na costais a bhaineann le cláir faireacháin chun stádas uisce dromchla agus screamhuisce a chinneadh. Ós rud é go bhfuil líon na gceimiceán a bhraitear sa timpeallacht uisceach ag síorathrú, go bhfuil méadú ag teacht ar líon na dtruailleán atá ag teacht chun cinn agus atá le feiceáil le déanaí sa timpeallacht uisceach, go bhfuil gá le feabhsú leanúnach ar mhodhanna anailíseacha ceimiceacha chun na truailleáin sin atá ag teacht chun cinn agus truailleáin nua a bhrath agus chun measúnú ceart a dhéanamh ar a dtionchar éiceolaíoch, agus gur gá modhanna nua faireacháin a fhorbairt freisin chun measúnú níos fearr a dhéanamh ar éifeachtaí meascán ceimiceach, meastar go dtiocfaidh méadú breise ar na costais faireacháin sin. Chun na costais sin a chumhdach, agus i gcomhréir leis an bprionsabal gurb é údar an truaillithe a íocfaidh as agus a chuirtear in iúl in Airteagal 191(2) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), tá sé fíor-riachtanach go nglacfaidh táirgeoirí a chuireann ar mhargadh an Aontais táirgí ina bhfuil substaintí a bhfuil tionchar cruthaithe nó féideartha diúltach acu ar shláinte an duine agus ar an timpeallacht uisceach freagracht airgeadais as na bearta is gá chun substaintí a rialú a ghintear i gcomhthéacs a ngníomhaíochtaí tráchtála agus a fhaightear in uisce dromchla agus screamhuisce. Is docha gurb é córas freagrachta leathnaithe táirgeora an bealach is oiriúnaí chun é sin a bhaint amach, toisc go gcuirfeadh sé teorainn leis an ualach airgeadais ar an gcáiníocóir, agus ag an am céanna go gcuirfeadh sé dreasacht ar fáil chun táirgí níos glaise a fhorbairt. Ba cheart don Choimisiún, dá bhrí sin, measúnú tionchair a ullmhú lena scrúdófar córas freagrachta leathnaithe táirgeora a bheith curtha san áireamh i dTreoir 2006/118/CE agus i dTreoir 2008/105/CE ar córas é a bheadh infheidhme maidir le substaintí tosaíochta a shainmhínítear faoi Threoir 2006/118/CE agus faoi Threoir 2008/105/CE, chomh maith le truailleáin atá ag teacht chun cinn agus truailleáin nua, mar a shainmhínítear sna liostaí faire faoi Threoir 2006/118/CE agus faoi Threoir 2008/105/CE. Ba cheart togra reachtach chun Treoir 2006/118/CE agus Treoir 2008/105/CE a athbhreithniú a bheith ag gabháil leis an measúnú tionchair, i gcás inarb iomchuí.

(32c)

Tá costais mhéadaithe i gceist le faireachán a dhéanamh ar líon méadaithe substaintí nó grúpa substaintí agus tá gá freisin le cumas riaracháin neartaithe sna Ballstáit, go háirithe iad siúd a bhfuil acmhainní tearca acu. I bhfianaise an mhéid thuas, ba cheart don Choimisiún saoráid faireacháin chomhpháirteach Eorpach a bhunú chun na ceanglais faireacháin a bhainistiú nuair a iarrann na Ballstáit amhlaidh, chun a n-ualaí airgeadais agus riaracháin a éascú. Ba cheart don Choimisiún modhanna oibriúcháin na saoráide faireacháin a shainiú. Ba cheart go n-úsáidfí saoráid den sórt sin go deonach agus gan dochar do na socruithe atá i bhfeidhm cheana féin ag na Ballstáit.

(32d)

Léiríonn fianaise go bhfuil gá le hinfheistíocht san earnáil uisce agus tá maoiniú ón Aontas ríthábhachtach do roinnt Ballstát chun na hoibleagáidí dlíthiúla a leagtar síos i dTreoir 2000/60/CE, i dTreoir 2008/105/CE agus i dTreoir 2006/118/CE a chomhlíonadh. Ní mór do na Ballstáit go léir a gcaiteachas a mhéadú 20 % ar a laghad chun caighdeáin uisce de chuid an Aontais a bhaint amach agus tá bearna maoinithe chomhiomlánaithe EUR 289 billiún suas go dtí 2030  (1a) . Is gá a áirithiú, dá bhrí sin, go gcuirtear acmhainní leordhóthanacha airgeadais agus daonna ar fáil chun faireachán agus cigireachtaí a dhéanamh ar dhobharlaigh sna Ballstáit uile, lena n-áirítear trí chistí struchtúracha ábhartha agus trí chláir ábhartha de chuid an Aontais, chomh maith le trí ranníocaíochtaí ón earnáil phríobháideach, lena n-áirítear faoin sásra um fhreagracht leathnaithe táirgeoirí, a luaithe a chuirtear i bhfeidhm é.

(34a)

Ba cheart do na Ballstáit sineirgí a spreagadh idir ceanglais na dtreoracha ábhartha maidir le bailiú sonraí agus cur in úsáid uirlisí digiteacha, amhail teicneolaíochtaí cianbhraiteachta agus faire na cruinne (seirbhísí Copernicus), araon.

(34b)

Ba cheart do na húdaráis inniúla tacaíocht a thabhairt don oiliúint, do chláir forbartha scileanna agus d’infheistíocht i gcaipiteal daonna chun tacú le cur chun feidhme éifeachtach na dteicneolaíochtaí agus na réiteach nuálach is fearr faoi chuimsiú na dtreoracha. Ba cheart go mbeifí in ann rochtain a dhéanamh ar fhaisnéis sna teangacha náisiúnta éagsúla chun inrochtaineacht na sonraí ábhartha a threisiú ar fud na hEorpa do na gníomhaithe áitiúla ábhartha agus do na saoránaigh.

(1)

in Airteagal 1, cuirtear an méid seo a leanas in ionad an cheathrú fleasc:

(1)

in Airteagal 1, pointe (e), cuirtear an méid seo a leanas in ionad an cheathrú fleasc:

( 30 a )

Ciallaíonn ‘substaintí guaiseacha tosaíochta’ substaintí tosaíochta a dhéantar a mharcáil mar ‘ghuaiseach’ ar an mbonn go n-aithnítear i dtuarascálacha eolaíocha, i reachtaíocht ábhartha an Aontais nó i gcomhaontuithe idirnáisiúnta ábhartha iad, mar shubstaintí atá tocsaineacha, marthanacha agus ar dócha go mbithbhaileofar iad nó as a n-eascraíonn leibhéal imní coibhéiseach, i gcás inarb ábhartha an imní sin don timpeallacht uisceach.

( 30a )

Ciallaíonn ‘substaintí guaiseacha tosaíochta’ substaintí tosaíochta a dhéantar a mharcáil mar ‘ghuaiseach’ ar an mbonn go n-aithnítear i dtuarascálacha eolaíocha, i reachtaíocht ábhartha an Aontais nó i gcomhaontuithe idirnáisiúnta ábhartha iad, mar shubstaintí atá tocsaineach, marthanach agus ar dócha go mbithbhaileofar iad (PBT) nó an-mharthanach agus an-inbhithbhailithe (vPvB), nó marthanach, móibíleach agus tocsaineach (PMT) nó an-mharthanach agus an-mhóibíleach (vPvM) nó as a n-eascraíonn leibhéal imní coibhéiseach, i gcás inarb ábhartha an imní sin don timpeallacht uisceach , agus ar gá bearta a ghlacadh ina leith i gcomhréir le hAirteagal 4, (1), pointe (a), pointe (iv) .

(35)

Ciallaíonn ‘caighdeán cáilíochta comhshaoil’ tiúchan truailleáin áirithe nó grúpa truailleán áirithe in uisce, dríodar nó bithra nach bhfuil le sárú chun sláinte an duine agus an comhshaol a chosaint nó luach truicir maidir leis an éifeacht dhíobhálach ar shláinte an duine nó ar an gcomhshaol ón truailleán sin nó ón ngrúpa truailleán sin, tiúchan arna thomhas agus modh éifeachtbhunaithe iomchuí á úsáid.’;

(35)

Ciallaíonn ‘caighdeán cáilíochta comhshaoil’ tiúchan truailleáin áirithe nó grúpa truailleán áirithe in uisce, dríodar nó bithra nach bhfuil le sárú chun sláinte an duine agus an comhshaol a chosaint nó spreag-luach maidir leis an éifeacht dhíobhálach ar shláinte an duine nó ar an gcomhshaol ón truailleán sin nó ón ngrúpa truailleán sin, tiúchan arna thomhas agus modh éifeachtbhunaithe iomchuí atá suite go heolaíochtúil á úsáid.’;

(da)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (37):

37.

tá an bhrí chéanna le ‘uisce atá beartaithe lena thomhailt ag an duine’ atá leis faoi Threoir 80/778/CEE, arna leasú le Treoir 98/83/CE .

(db)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad na chéad fhomhíre d’Airteagal 2, pointe (40):

40.

Ciallaíonn ‘luachanna teorann astaíochta’ an mhais, arna shloinneadh i dtéarmaí paraiméadair shonracha áirithe, tiúchan agus/nó leibhéal astaíochta, nach féidir a shárú le linn aon tréimhse ama amháin nó níos mó. Féadfar luachanna teorann astaíochtaí a leagan síos freisin do ghrúpaí áirithe substaintí, do fhinte áirithe substaintí nó do chatagóirí áirithe substaintí, go háirithe dóibh siúd a shainaithnítear faoi Airteagal 16 .

(iv)

cuirfidh na Ballstáit na bearta is gá chun feidhme chun laghdú a dhéanamh de réir a chéile ar an truailliú ó shubstaintí tosaíochta agus ó thruailleáin a bhaineann go sonrach le habhantracha, agus chun scor d’astaíochtaí, den sceitheadh, agus de chaillteanais substaintí guaiseacha tosaíochta nó deireadh a chur leo de réir a chéile.;

(iv)

cuirfiidh na Ballstáit na bearta is gá chun feidhme chun laghdú a dhéanamh de réir a chéile ar an truailliú , an sceitheadh, na hastaíochtaí agus na caillteanais ó shubstaintí tosaíochta agus ó thruailleáin a bhaineann go sonrach le habhantracha, agus chun scor d’astaíochtaí, den sceitheadh agus de chaillteanais substaintí guaiseacha tosaíochta nó deireadh a chur leo de réir a chéile laistigh d’amlíne iomchuí agus, i gcás ar bith, tráth nach déanaí ná 20 bliain tar éis substaint tosaíochta ar leith a liostú mar shubstaint ghuaiseach i gCuid A d’Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2008/105/CE . Ba cheart feidhm a bheith ag an amlíne sin gan dochar do chur i bhfeidhm amlínte níos déine in aon reachtaíocht eile is infheidhme de chuid an Aontais ;

(ba)

cuirtear an fhomhír 1a seo a leanas le pointe (c):

(aa)

Cuirtear an mhír seo a leanas isteach:

(7a)

(7b)

(c)

bearta chun úsáid éifeachtúil inbhuanaithe uisce a áirithiú, ionas nach gcuirfear isteach ar bhaint amach na gcuspóirí a shonraítear in Airteagal 4;

‘(c)

bearta chun úsáid éifeachtúil inbhuanaithe uisce , lena n-áirítear sa talmhaíocht, a áirithiú, ionas nach gcuirfear isteach ar bhaint amach na gcuspóirí a shonraítear in Airteagal 4;’

(8a)

—

go ndéantar ceadanna agus údaruithe ábhartha a scrúdú agus a athbhreithniú de réir mar is cuí,

‘—

go ndéantar ceadanna agus údaruithe ábhartha a scrúdú agus a athbhreithniú agus, i gcásanna a bhfuil údar cuí leo, go gcuirtear iad ar fionraí, de réir mar is cuí,’

(9 a)

(9a)

(a)

pleananna agus tionscadail a d’fhéadfadh a bheith contrártha le ceanglais Airteagal 4, lena n-áirítear cosc a chur ar mheath ar stádas dobharlach agus stádas maith uisce, acmhainneacht mhaith éiceolaíoch agus/nó dea-stádas ceimiceach uisce a bhaint amach, sa mhéid nach bhforáiltear do na ceanglais sin cheana faoi Airteagal 11 de Threoir 2011/92/AE;

(b)

cláir beart dá dtagraítear in Airteagal 11, pleananna bainistíochta abhantracha na mBallstát dá dtagraítear in Airteagal 13(1) agus cláir fhorlíontacha nó pleananna bainistíochta na mBallstát dá dtagraítear in Airteagal 13(5).

(10)

(10 a)

(b)

scriostar mír 4;

(18a)

(20)

Scriostar Iarscríbhinn X .

(20)

Scriostar Iarscríbhinní IX agus X .

(ba)

critéir chun dea-stádas éiceolaíoch screamhuisce a mheas.

(aa)

cuirtear an fhomhír seo a leanas le mír 1:

(aa)

i mír 5, cuirtear isteach an fhomhír seo a leanas:

(4 a)

(f)

tionscadail taighde agus foilseacháin eolaíocha, lena n-áirítear faisnéis faoi threochtaí agus tuartha bunaithe ar an samhaltú nó ar mheasúnuithe réamhfháistineacha eile agus sonraí agus faisnéis ó theicneolaíochtaí cianbhraiteachta, faire na cruinne (seirbhísí Copernicus), braiteoirí agus feistí in-situ , nó sonraí eolaíochta saoránach, lena ndéantar na deiseanna a thagann leis an intleacht shaorga, anailís agus próiseáil ardleibhéil sonraí a ghiaráil ;

(f)

tionscadail taighde agus foilseacháin agus fianaise eolaíocha, lena n-áirítear faisnéis faoi thionchar ábhar salaithe agus ábhar salaithe chomh maith le tionchair ghníomhaíochtaí eastóscacha agus bonneagair os cionn na talún agus faoi thalamh ar éiceachórais screamhuisce agus éiceachórais a bhraitheann ar screamhuisce agus a mbithéagsúlacht, faisnéis faoi threochtaí agus réamhaisnéisí bunaithe ar shamhaltú nó measúnuithe réamh-mheastacháin eile, chomh maith le faisnéis agus sonraí arna mbailiú ag teicneolaíochtaí cianbhraiteacha, faisnéis faoi threochtaí agus tuartha bunaithe ar an samhaltú nó ar mheasúnuithe réamhfháistineacha eile agus sonraí agus faisnéis ó theicneolaíochtaí cianbhraiteachta, faire na cruinne (seirbhísí Copernicus), braiteoirí agus feistí in situ , nó sonraí eolaíochta saoránach, agus leas a bhaint as na deiseanna arna n-oscailt ag an intleacht shaorga agus ag anailís agus próiseáil ardleibhéil sonraí;

(6a)

(6b)

(6c)

(6d)

(a)

cineál deonach úsáid na saoráide faireacháin, rud a bheidh gan dochar do na socruithe atá curtha i bhfeidhm cheana féin ag na Ballstáit;

(b)

na nósanna imeachta oibríochtúla do Bhallstáit a bhfuil sé beartaithe acu úsáid a bhaint as an tsaoráid faireacháin, lena n-áireofar, inter alia, an fógra is gá don Choimisiún maidir lena riachtanais nó lena gcumas faireacháin beachta, na prótacail bheachta maidir le samplaí a bhainistiú, chomh maith leis an bhfad ama atá beartaithe acu fanacht mar chuid den sásra;

(c)

na foinsí cistiúcháin, a bhféadfaidh cistí agus cláir struchtúracha ábhartha an Aontais a áireamh, chomh maith le ranníocaíochtaí ón earnáil phríobháideach, lena n-áirítear faoin sásra um fhreagracht leathnaithe táirgeoirí, a luaithe a chuirtear i bhfeidhm iad i gcomhréir le hAirteagal 6ac.

(f)

cláir thaighde agus foilseacháin eolaíocha ón Aontas, lena n-áirítear faisnéis a eascraíonn as teicneolaíochtaí cianbhraiteachta, faire na cruinne (seirbhísí Copernicus), braiteoirí agus gairis in-situ agus/nó sonraí eolaíochta saoránach, lena ndéantar na deiseanna a thagann leis an intleacht shaorga, anailís agus próiseáil ardleibhéil sonraí a ghiaráil;

(f)

cláir thaighde agus foilseacháin eolaíochta ón Aontas, lena n-áirítear faisnéis nuashonraithe atá cothrom le dáta a eascraíonn as teicneolaíochtaí cianbhraiteachta, faire na cruinne (seirbhísí Copernicus), braiteoirí agus feistí in-situ agus/nó sonraí eolaíochta saoránach, lena ndéantar na deiseanna a thagann leis na teicnící is fearr atá ar fáil a d’fhéadfadh an intleacht shaorga, anailís agus próiseáil ardleibhéil sonraí a bheith cuimsithe leo a ghiaráil;

(g)

barúlacha agus faisnéis ó pháirtithe leasmhara ábhartha.

(g)

barúlacha agus faisnéis ó pháirtithe leasmhara ábhartha , lena n-áirítear údaráis rialála náisiúnta agus comhlachtaí ábhartha eile .

(1a)

(4 a)

(a)

an riosca atá i gceist leis na truailleáin sin, lena n-áirítear an ghuais a bhaineann leo, a dtiúchain chomhshaoil agus an tiúchan a mbeadh coinne le héifeachtaí os a chionn;

(a)

an riosca atá i gceist leis na truailleáin sin, lena n-áirítear an ghuais a bhaineann leo, a dtiúchain chomhshaoil agus an tiúchan a mbeadh coinne le héifeachtaí os a chionn, lena n-áirítear a n-éifeachtaí carnacha;

(e)

tionscadail taighde agus foilseacháin eolaíocha, lena n-áirítear faisnéis faoi threochtaí agus tuartha bunaithe ar shamhaltú nó measúnaithe réamhfháistineacha agus sonraí agus faisnéis ó theicneolaíochtaí cianbhraiteachta, faire na cruinne (seirbhísí Copernicus), braiteoirí agus feistí in-situ , nó sonraí eolaíochta saoránach, lena ndéantar na deiseanna a thagann leis an intleacht shaorga, anailís agus próiseáil sonraí ar ardleibhéal a ghiaráil .

(e)

tionscadail taighde agus foilseacháin eolaíocha agus fianaise , lena n-áirítear faisnéis faoi threochtaí agus réamhaisnéisí bunaithe ar shamhaltú nó measúnaithe réamhfháistineacha , chomh maith le faisnéis agus sonraí arna bailiú ag teicneolaíochtaí cianbhraiteachta, faire na cruinne (seirbhísí Copernicus), braiteoirí agus feistí in situ , nó sonraí eolaíochta saoránach, lena ndéantar na deiseanna a eascraíonn as an intleacht shaorga agus anailís agus próiseáil sonraí ar ardleibhéal a thapú .

(7a)

(7b)

(a)

cineál deonach úsáid na saoráide faireacháin, rud a bheidh gan dochar do na socruithe atá curtha i bhfeidhm cheana féin ag na Ballstáit;

(b)

na nósanna imeachta oibríochtúla do Bhallstáit a bhfuil sé beartaithe acu úsáid a bhaint as an tsaoráid faireacháin, lena n-áireofar, inter alia, an fógra is gá don Choimisiún, a riachtanais nó a gcumas faireacháin beachta, na prótacail bheachta maidir le bainistíocht samplaí, chomh maith leis an bhfad ama atá beartaithe acu fanacht mar chuid den sásra;

(c)

na foinsí cistiúcháin, a bhféadfaidh cistí agus cláir struchtúracha ábhartha an Aontais a áireamh, chomh maith le ranníocaíochtaí ón earnáil phríobháideach, lena n-áirítear faoin sásra um fhreagracht leathnaithe táirgeoirí, a luaithe a chuirtear i bhfeidhm iad i gcomhréir le hAirteagal 8ba.’

(8a)

(8b)

(8c)

(8d)

(10 a)

10.

Ábhair ar fuaidreamh, lena n-áirítear micreaphlaistigh/nanaphlaistigh.;

10.

Ábhair ar fuaidreamh, lena n-áirítear micreaphlaistigh/nanaphlaistigh, chomh maith le hábhair is eol go n-eascraíonn micrea- nó nanaplaistigh astu ;

(1a)

10.

Ábhair ar fuaidreamh, lena n-áirítear micreaphlaistigh/nanaphlaistigh

10.

Ábhair ar fuaidreamh, lena n-áirítear micreaphlaistigh/nanaphlaistigh , chomh maith le hábhair is eol go n-eascraíonn micreaphlaistigh/nanaphlaistigh;

(da)

agus EQS do mhiotail á socrú, measfar go seasfaidh samhlacha bith-infhaighteachta do pharaiméadair cháilíochta uisce éagsúla a dhéanann difear do bhith-infhaighteacht miotal.