Οδηγία 94/45/EK – Ευρωπαϊκή επιτροπή επιχειρήσεως – Όμιλος επιχειρήσεων – Υποχρέωση της κεντρικής διευθύνσεως να παρέχει πληροφοριακά στοιχεία σε επιχείρηση που ανήκει στον όμιλο και είναι εγκατεστημένη σε άλλο κράτος μέλος – Περιεχόμενο
[…]
[…]»
4. Το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας ορίζει τα εξής: «Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ως “ελέγχουσα επιχείρηση” νοείται η επιχείρηση η οποία μπορεί να ασκεί δεσπόζουσα επιρροή σε μια άλλη επιχείρηση (“ελεγχόμενη επιχείρηση”), για παράδειγμα λόγω δικαιωμάτων κυριότητας, χρηματοδοτικής συμμετοχής ή κανόνων που τη διέπουν.» 5. Το άρθρο 4 της οδηγίας προβλέπει τα εξής: «1. Η κεντρική διεύθυνση είναι υπεύθυνη για τη δημιουργία των προϋποθέσεων και των μέσων που είναι αναγκαία για τη σύσταση της ευρωπαϊκής [επιτροπής] επιχείρησης ή μιας διαδικασίας για την ενημέρωση και τη διαβούλευση, που προβλέπονται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, στην επιχείρηση κοινοτικής κλίμακας και τον κοινοτικής κλίμακας όμιλο επιχειρήσεων. 2. Όταν η κεντρική διεύθυνση δεν βρίσκεται σε κράτος μέλος, την ευθύνη που αναφέρεται στην παράγραφο 1 έχει ο εκπρόσωπος της κεντρικής διεύθυνσης σε κράτος μέλος, ο οποίος θα πρέπει, ενδεχομένως, να διορίζεται. Εάν δεν υπάρχει τέτοιος εκπρόσωπος, την ευθύνη που αναφέρεται στην παράγραφο 1 έχει η διεύθυνση της εγκατάστασης ή της επιχείρησης του ομίλου η οποία απασχολεί το μεγαλύτερο αριθμό εργαζομένων σε κράτος μέλος. 3. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ως κεντρική διεύθυνση θεωρείται ο εκπρόσωπος ή οι εκπρόσωποι [ή], αν δεν υπάρχουν, η διεύθυνση που αναφέρεται στην παράγραφο 2, δεύτερο εδάφιο.» 6. Το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας προβλέπει τα εξής: «Για την υλοποίηση του στόχου που αναφέρεται στο άρθρο 1, παράγραφος 1, η κεντρική διεύθυνση αρχίζει τις διαπραγματεύσεις για τη σύσταση ευρωπαϊκής επιτροπής επιχείρησης ή την καθιέρωση διαδικασίας για την ενημέρωση και τη διαβούλευση, με δική της πρωτοβουλία ή ύστερα από γραπτή αίτηση τουλάχιστον 100 εργαζομένων ή των εκπροσώπων τους, οι οποίοι υπάγονται τουλάχιστον σε δύο επιχειρήσεις ή εγκαταστάσεις που βρίσκονται σε δύο τουλάχιστον διαφορετικά κράτη μέλη.» 7. Το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας προβλέπει τα εξής: «Η κεντρική διεύθυνση και η ειδική διαπραγματευτική ομάδα πρέπει να διαπραγματεύονται με πνεύμα συνεργασίας με σκοπό την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με τις λεπτομέρειες της υλοποίησης της ενημέρωσης των εργαζομένων και της διαβούλευσης με αυτούς που προβλέπονται στο άρθρο 1, παράγραφος 1.» 8. Το άρθρο 11 της οδηγίας ορίζει τα εξής: «1. Κάθε κράτος μέλος μεριμνά ώστε η διεύθυνση των εγκαταστάσεων μιας επιχείρησης κοινοτικής κλίμακας και η διεύθυνση των επιχειρήσεων μελών του ομίλου επιχειρήσεων κοινοτικής κλίμακας, οι οποίες βρίσκονται στο έδαφός του, καθώς και οι εκπρόσωποι των εργαζομένων τους ή, κατά περίπτωση, οι εργαζόμενοί τους, να τηρούν τις υποχρεώσεις που προβλέπει η παρούσα οδηγία, αδιακρίτως του αν η κεντρική διεύθυνση βρίσκεται στο έδαφός του ή όχι. 2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι πληροφορίες οι ζητούμενες από τα μέρη τα οποία αφορά η εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, σχετικά με τον αριθμό εργαζομένων που αναφέρεται στο άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχεία α΄ και γ΄, παρέχονται από τις επιχειρήσεις. 3. Τα κράτη μέλη προβλέπουν κατάλληλα μέτρα σε περίπτωση που δεν τηρείται η παρούσα οδηγία [και] –ιδίως– μεριμνούν ώστε να υπάρχουν κατάλληλες διοικητικές ή δικαστικές διαδικασίες οι οποίες να επιτρέπουν να επιτυγχάνεται η εκπλήρωση των υποχρεώσεων που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία. [...]» 9. Τέλος, κατά το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας: «Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις προκειμένου να συμμορφωθούν προς την παρούσα οδηγία το αργότερο στις 22 Σεπτεμβρίου 1996 ή εξασφαλίζουν, το αργότερο μέχρι την ημερομηνία αυτή, ότι οι κοινωνικοί εταίροι λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα, κατόπιν συμφωνίας, ενώ τα κράτη μέλη οφείλουν να λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα ώστε να είναι ανά πάσα στιγμή σε θέση να εγγυηθούν τα αποτελέσματα που επιβάλλει η παρούσα οδηγία. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.» Β – Β – Η γερμανική νομοθεσία 10. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας μετέφερε στο εσωτερικό δίκαιο την οδηγία με τον Gesetz über europäische Betriebsräte, της 28ης Οκτωβρίου 1996 (νόμο περί των ευρωπαϊκών επιτροπών επιχειρήσεως, στο εξής: EBRG) (3) . 11. Το άρθρο 2, παράγραφος 1, του EBRG ορίζει ότι ο νόμος αυτός εφαρμόζεται στις επιχειρήσεις κοινοτικής κλίμακας που έχουν την έδρα τους στο γερμανικό έδαφος, καθώς και στους ομίλους επιχειρήσεων κοινοτικής κλίμακας, εφόσον η επιχείρηση που ασκεί τον έλεγχο του ομίλου έχει την έδρα της στο γερμανικό έδαφος. Εντούτοις, κατά το άρθρο 2, παράγραφος 2, ο εν λόγω νόμος εφαρμόζεται ακόμη και όταν η κεντρική διεύθυνση δεν βρίσκεται στο γερμανικό έδαφος, όσον αφορά, μεταξύ άλλων, τις διατάξεις για τον υπολογισμό του αριθμού των εργαζομένων που απασχολούνται στο γερμανικό έδαφος (άρθρο 4 του EBRG), την άσκηση του δικαιώματος ενημερώσεως (άρθρο 5, παράγραφος 2, του EBRG), τον προσδιορισμό της επιχειρήσεως που ασκεί τον έλεγχο (άρθρο 6 του EBRG) και την έκθεση για τα όργανα εκπροσωπήσεως των εργαζομένων στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας (άρθρο 35, παράγραφος 2, του EBRG). 12. Το άρθρο 5 του EBRG ορίζει τα εξής: «1. Η κεντρική διεύθυνση πρέπει να διαβιβάζει στους εκπροσώπους των εργαζομένων, κατόπιν αιτήσεώς τους, τα πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με τον μέσο αριθμό εργαζομένων και την κατανομή τους εντός των κρατών μελών, τις επιχειρήσεις και τις εγκαταστάσεις, καθώς και τη διάρθρωση της εταιρίας ή του ομίλου εταιριών. 2. Μια επιτροπή επιχειρήσεως ή μια κεντρική επιτροπή επιχειρήσεως μπορεί να προβάλει το δικαίωμα που παρέχει η παράγραφος 1 ανωτέρω έναντι της τοπικής διευθύνσεως της εγκαταστάσεως ή της επιχειρήσεως· η διεύθυνση αυτή οφείλει να λάβει από την κεντρική διεύθυνση τα στοιχεία και τα έγγραφα που είναι αναγκαία για να παράσχει τις αιτούμενες πληροφορίες.» (4) II – Τα πραγματικά περιστατικά, η διαδικασία ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου και τα προδικαστικά ερωτήματα 13. Στην υπόθεση που εκκρεμεί ενώπιον του Arbeitgericht Bielefeld διάδικοι είναι η γερμανική εταιρία ADS Anker GmbH (στο εξής: ADS Anker) και η επιτροπή επιχειρήσεως της εταιρίας αυτής (στο εξής: επιτροπή επιχειρήσεως). 14. Όπως προκύπτει από τη διάταξη περί παραπομπής, η ADS Anker ανήκει σε όμιλο επιχειρήσεων ευρωπαϊκής κλίμακας, από τις οποίες η σημαντικότερη βρίσκεται στην Ελβετία. Από τη διάταξη περί παραπομπής προκύπτει επίσης ότι η ADS Anker ελέγχεται από την Anker BV, η οποία είναι εγκατεστημένη στις Κάτω Χώρες και κατέχει μερίδια συμμετοχής σε άλλες επιχειρήσεις του ομίλου Anker, που είναι εγκατεστημένες σε διάφορα κράτη μέλη. Από τις επιχειρήσεις του ομίλου Anker η επιχείρηση με τον μεγαλύτερο αριθμό μισθωτών σε ένα κράτος μέλος είναι η βρετανική επιχείρηση RIVA. 15. Στον εν λόγω όμιλο δεν έχουν προβλεφθεί ούτε ευρωπαϊκή επιτροπή επιχειρήσεως ούτε καμία διαδικασία για την ενημέρωση των εργαζομένων και τη διαβούλευση μ’ αυτούς, σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας. Ενόψει της καταστάσεως αυτής η επιτροπή επιχειρήσεως ζήτησε από την ADS Anker, κατά το άρθρο 5, παράγραφος 1, του EBRG, να της γνωστοποιήσει τα στοιχεία που προβλέπονται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, του EBRG, καθώς και τις ονομασίες των οργάνων εκπροσωπήσεως των εργαζομένων και τα ονόματα των εκπροσώπων τους, οι οποίοι θα μπορούσαν να συμμετάσχουν, εξ ονόματος των εργαζομένων των επιχειρήσεων ή των επιχειρήσεων που εξαρτώνται από αυτές, στη σύσταση ευρωπαϊκής επιτροπής επιχειρήσεως. Κατόπιν της αρνήσεως της ADS Anker, η επιτροπή επιχειρήσεως προσέφυγε στο αιτούν δικαστήριο για να επιτύχει την ικανοποίηση του αιτήματός της. 16. Η ADS Anker προβάλλει τον αμυντικό ισχυρισμό ότι δεν είναι σε θέση να εκπληρώσει την υποχρέωση να συλλέξει τα πληροφοριακά στοιχεία που της ζητούνται βάσει του άρθρου 5, παράγραφος 2, του EBRG, διότι τόσο η μητρική εταιρία του ομίλου, που εδρεύει στην Ελβετία, όσο και η ολλανδική εταιρία Anker BV αρνούνται να της παράσχουν τα σχετικά στοιχεία. Η ADS Anker ισχυρίζεται επίσης ότι, βάσει της γερμανικής νομοθεσίας, δεν μπορεί να συλλέξει στοιχεία από τις επιχειρήσεις που βρίσκονται εκτός Γερμανίας. 17. Το αιτούν δικαστήριο φρονεί πάντως ότι το επιχείρημα της ADS Anker θα έπρεπε να απορριφθεί ως αβάσιμο, αν γινόταν δεκτό ότι από την οδηγία, και συγκεκριμένα από τα άρθρα της 4, παράγραφος 1, και 5, παράγραφος 1, καθώς και από τις εθνικές διατάξεις για τη μεταφορά της στο εσωτερικό δίκαιο, συνάγεται ότι η κεντρική διεύθυνση που εδρεύει σε άλλο κράτος μέλος είναι υποχρεωμένη να παράσχει στην ADS Anker τα στοιχεία που προβλέπονται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, του EBRG. 18. Αν η ερμηνεία αυτή είναι ορθή και συνεπώς πρέπει να γίνει δεκτή η ύπαρξη τέτοιας υποχρεώσεως, θα πρέπει, καταλήγει το αιτούν δικαστήριο, να εξεταστεί κατά πόσον η κεντρική διεύθυνση έχει, βάσει των ίδιων αυτών διατάξεων, την υποχρέωση να παράσχει στην ADS Anker όχι μόνο τα στοιχεία που προβλέπονται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, του EBRG, αλλά και τα πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με τις ονομασίες των οργάνων εκπροσωπήσεως των εργαζομένων και με τα ονόματα των εκπροσώπων τους, οι οποίοι θα μπορούσαν να συμμετάσχουν, εξ ονόματος των εργαζομένων των επιχειρήσεων ή των επιχειρήσεων που εξαρτώνται από αυτές, στη σύσταση ευρωπαϊκής επιτροπής επιχειρήσεως. 19. Για να διασαφηνίσει τα ανωτέρω ζητήματα, το Arbeitsgericht Bielefeld ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα: