Voorlopige editie

ARREST VAN HET HOF (Achtste kamer)

10 september 2026 (*)

„ Prejudiciële verwijzing – Vrij verrichten van diensten – Artikel 56 VWEU – Beperkingen – Bewakings‑ en beveiligingsactiviteiten – Nationale wettelijke regeling die voor de uitoefening van een dergelijke activiteit een voorafgaande vergunning verplicht stelt – Inaanmerkingneming van in de staat van herkomst van de dienstverrichter verstrekte waarborgen ”

In zaak C‑602/25,

betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door de tribunal de première instance francophone de Bruxelles (België) bij beslissing van 11 augustus 2025, ingekomen bij het Hof op 11 september 2025, in de procedure

Ithaque Sécurité SAS

tegen

Belgische Staat,

wijst

HET HOF (Achtste kamer),

samengesteld als volgt: O. Spineanu-Matei, kamerpresident, S. Rodin en N. Fenger (rapporteur), rechters,

advocaat-generaal: A. Rantos,

griffier: A. Calot Escobar,

gezien de stukken,

gelet op de opmerkingen van:

–        Ithaque Sécurité SAS, vertegenwoordigd door E. Bouillon, B. Lebrun en C. Lecharlier, avocats,

–        de Belgische regering, vertegenwoordigd door F. Hayois, C. Jacob en C. Pochet als gemachtigden, bijgestaan door M. Chomé, S. Depré en R. Mirzabekiantz, avocats,

–        de Tsjechische regering, vertegenwoordigd door A. Edelmannová, L. Halajová en J. Vláčil als gemachtigden,

–        de Finse regering, vertegenwoordigd door H. Leppo en K. Vanhanen als gemachtigden,

–        de Europese Commissie, vertegenwoordigd door M. Mataija, G. Meeßen en B. Stromsky als gemachtigden,

gelet op de beslissing, de advocaat-generaal gehoord, om de zaak zonder conclusie te berechten,

het navolgende

Arrest

1        Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 56, eerste alinea, VWEU.

2        Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen Ithaque sécurité SAS, een vennootschap naar Frans recht (hierna: „Ithaque”), en de Belgische Staat over een besluit van de adviseur van de algemene directie veiligheid en preventie van de „Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken”, waarbij deze vennootschap een administratieve geldboete is opgelegd en waarvan zij nietigverklaring vordert.

 Toepasselijke bepalingen

 Unierecht

3        Artikel 56, eerste alinea, VWEU luidt:

„In het kader van de volgende bepalingen zijn de beperkingen op het vrij verrichten van diensten binnen de [Europese] Unie verboden ten aanzien van de onderdanen der lidstaten die in een andere lidstaat zijn gevestigd dan die, waarin degene is gevestigd te wiens behoeve de dienst wordt verricht.”

 Belgisch recht

4        Krachtens artikel 16 van de wet van 2 oktober 2017 tot regeling van de private en bijzondere veiligheid (Belgisch Staatsblad van 31 oktober 2017, blz. 96776; hierna: „wet van 2 oktober 2017”) mogen alleen ondernemingen die toestemming hebben van de Belgische minister van Binnenlandse Zaken diensten verrichten op het door deze wet bestreken gebied.

5        Artikel 19 van deze wet luidt:

„Indien de aanvrager van de vergunning geen exploitatiezetel heeft in België, houdt de minister van Binnenlandse Zaken bij de beoordeling van de aanvraag rekening met de waarborgen verstrekt in het kader van de wettelijke en gereglementeerde uitoefening van de activiteiten, waarop de aanvraag betrekking heeft, in een andere lidstaat van de Europese Economische Ruimte.”

 Hoofdgeding en prejudiciële vraag

6        Ithaque is een vennootschap die actief is op het gebied van beveiliging en regelmatig werkt voor La Française des Jeux, een handelsvennootschap naar Frans recht die tal van kansspelen organiseert.

7        Ter gelegenheid van een trekking die in december 2021 moest plaatsvinden te Brugge (België), heeft La Française des Jeux Ithaque ingeschakeld om toe te zien op het goede verloop van de werkzaamheden. Laatstgenoemde heeft contact opgenomen met de bevoegde Belgische administratie, die haar heeft verzocht om een vergunning aan te vragen onder gebruikmaking van het daartoe bestemde formulier, en de kosten daarvan ten bedrage van 1 000 EUR te betalen.

8        Ithaque heeft geweigerd bij deze administratie een vergunning aan te vragen en deze kosten te betalen, omdat zij meende niet aan een dergelijke procedure te mogen worden onderworpen, aangezien zij reeds beschikte over een door de Franse autoriteiten afgegeven vergunning die in België had moeten worden erkend.

9        Deze vennootschap heeft de opdracht waarvoor zij was aangesteld dus in strijd met artikel 16 van de wet van 2 oktober 2017 uitgevoerd.

10      Naar aanleiding van deze schending heeft de adviseur van algemene directie veiligheid en preventie van de „Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken” Ithaque bij besluit van 14 februari 2024 een administratieve geldboete van 15 000 EUR opgelegd.

11      Bij verzoekschrift van 4 april 2024 heeft deze vennootschap de tribunal de première instance francophone de Bruxelles (Franstalige rechtbank van eerste aanleg Brussel, België), de verwijzende rechter, verzocht om nietigverklaring van dat besluit.

12      Deze rechter zet uiteen dat Ithaque van mening is dat zij in aanmerking had moeten komen voor een vereenvoudigde vergunningprocedure, in het kader waarvan de door de Franse autoriteiten gestelde eisen zouden zijn vergeleken met die van de wet van 2 oktober 2017 voor de uitoefening van activiteiten op het grondgebied van het Koninkrijk België, zodat de vergunning naar Frans recht in wezen zou zijn bevestigd en deze vennootschap aldus toestemming had gekregen om in België particuliere bewakingsdiensten te verrichten.

13      In België is echter geen dergelijke vereenvoudigde procedure ingevoerd, zodat een vennootschap naar buitenlands recht die haar activiteiten in deze lidstaat wenst uit te oefenen de volledige vergunningsprocedure moet volgen, onder het voorbehoud dat de administratie, zonder nadere verduidelijking, rekening houdt met de waarborgen die in een andere lidstaat zijn verstrekt.

14      Volgens de verwijzende rechter rijst dus de vraag of artikel 56, eerste alinea, VWEU van de lidstaten verlangt dat zij voorzien in een positieve verplichting voor zichzelf om de activiteiten van bewakingsondernemingen die elders in de Unie zijn gevestigd in beginsel toe te laten, evenwel met de mogelijkheid om bepaalde controles uit te voeren, zoals op het gebied van de gelijkwaardigheid van diploma’s, en niet van hen verlangt dat zij rekening houden met niet-gedefinieerde of zelfs vage elementen.

15      Daarom heeft de tribunal de première instance francophone de Bruxelles de behandeling van de zaak geschorst en het Hof de volgende prejudiciële vraag voorgelegd:

„Moet artikel 56, eerste alinea [VWEU] aldus worden uitgelegd dat het een lidstaat verplicht om in beginsel de activiteiten van in een andere lidstaat gevestigde bewakingsondernemingen op zijn grondgebied toe te laten, onder het enkele voorbehoud dat bepaalde verificaties kunnen worden verricht?”

 Beantwoording van de prejudiciële vraag

16      Met zijn vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 56, eerste alinea, VWEU aldus moet worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een regeling van een lidstaat die het verrichten van bewakingsdiensten op het nationale grondgebied door een in een andere lidstaat gevestigde onderneming afhankelijk stelt van de afgifte van een administratieve vergunning, op straffe van een sanctie voor elke overtredende onderneming.

17      Om te beginnen moet worden opgemerkt dat particuliere beveiligingsdiensten tot op heden niet zijn geharmoniseerd op het niveau van de Unie. Hoewel de lidstaten in een dergelijke situatie in beginsel bevoegd blijven om de voorwaarden voor de uitoefening van de activiteiten in deze sector te bepalen, moeten zij hun bevoegdheden ter zake evenwel uitoefenen met inachtneming van de door het VWEU gewaarborgde fundamentele vrijheden, met name het in artikel 56 daarvan neergelegde vrij verrichten van diensten (zie in die zin het arrest van 26 januari 2006, Commissie/Spanje, C‑514/03, EU:C:2006:63, punt 23 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

18      Het is vaste rechtspraak dat artikel 56 VWEU niet alleen de afschaffing verlangt van elke discriminatie van de in een andere lidstaat gevestigde dienstverrichter op grond van diens nationaliteit, maar tevens de opheffing van elke beperking – ook indien deze zonder onderscheid geldt voor binnenlandse dienstverrichters en dienstverrichters uit andere lidstaten – die de werkzaamheden van de dienstverrichter die in een andere lidstaat is gevestigd en aldaar rechtmatig gelijksoortige diensten verricht, verbiedt, belemmert of minder aantrekkelijk maakt (arresten van 7 oktober 2010, dos Santos Palhota e.a., C‑515/08, EU:C:2010:589, punt 29, en 22 januari 2026, Vlaams Gewest, C‑413/24, EU:C:2026:30, punt 22).

19      Een nationale regeling die het verrichten van bepaalde diensten, zoals bewakingsdiensten, op het nationale grondgebied door een in een andere lidstaat gevestigde onderneming afhankelijk stelt van de afgifte van een vergunning door de overheid, op straffe van een sanctie ten aanzien van elke onderneming die deze regeling overtreedt, vormt een beperking op het vrij verrichten van diensten in de zin van artikel 56 VWEU (zie in die zin arresten van 13 december 2007, Commissie/Italië, C‑465/05, EU:C:2007:781, punt 58; 30 april 2014, Pfleger e.a., C‑390/12, EU:C:2014:281, punt 39; 22 juni 2017, Unibet International, C‑49/16, EU:C:2017:491, punt 33, en 12 september 2019, Maksimovic e.a., C‑64/18, C‑140/18, C‑146/18 en C‑148/18, EU:C:2019:723, punt 32). Dit is ook het geval wanneer in andere lidstaten gevestigde dienstverrichters een vergunning moeten aanvragen om in die lidstaten een soortgelijke dienst te verrichten.

20      Hieruit volgt dat een regeling zoals in het hoofdgeding aan de orde in beginsel in strijd is met artikel 56 VWEU en dientengevolge door dat artikel wordt verboden, tenzij zij haar rechtvaardiging vindt in onder meer dwingende redenen van algemeen belang en vooropgesteld, overigens, dat zij evenredig is aan het ermee nagestreefde doel (zie in die zin arrest van 13 december 2007, Commissie/Italië, C‑465/05, EU:C:2007:781, punt 60 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

21      In dit verband moet worden opgemerkt dat het vereiste van administratieve goedkeuring voor de verrichting van particuliere beveiligingsactiviteiten op zich tegemoet kan komen aan de noodzaak om de openbare orde te beschermen, gelet op de specifieke aard van bedoelde activiteiten (arrest van 13 december 2007, Commissie/Italië, C‑465/05, EU:C:2007:781, punt 61).

22      Een belemmering als de onderhavige kan evenwel slechts worden gerechtvaardigd voor zover het aangevoerde algemeen belang niet reeds wordt gewaarborgd door de regels die voor de dienstverrichter in zijn lidstaat van vestiging gelden (arrest van 13 december 2007, Commissie/Italië, C‑465/05, EU:C:2007:781, punt 62 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

23      Bijgevolg kan er niet van worden uitgegaan dat het voor de bereiking van het nagestreefde doel noodzakelijk is dat als gevolg van een door een lidstaat vastgestelde maatregel de controles die in de lidstaat van vestiging van de dienstverrichter reeds zijn uitgevoerd, in wezen nog eens worden overgedaan (arrest van 13 december 2007, Commissie/Italië, C‑465/05, EU:C:2007:781, punt 63).

24      In het bijzonder heeft het Hof al geoordeeld dat het vereiste dat de personeelsleden van een particuliere beveiligingsonderneming in de ontvangende lidstaat een nieuwe, specifieke vergunning moeten verkrijgen, een ongerechtvaardigde beperking is van het vrij verrichten van diensten door deze onderneming in de zin van artikel 56 VWEU, voor zover daarbij geen rekening wordt gehouden met de controles en verificaties die in de lidstaat van oorsprong reeds zijn verricht (arrest van 26 januari 2006, Commissie/Spanje, C‑514/03, EU:C:2006:63, punt 55). Evenzo heeft het Hof geoordeeld dat een nationale regeling volgens welke een beveiligingsonderneming een territoriale vergunning moest verkrijgen in strijd was met dat artikel, bij ontbreken in de nationale regelgeving van een uitdrukkelijke verplichting om rekening te houden met de vereisten in de lidstaat van vestiging (arrest van 13 december 2007, Commissie/Italië, C‑465/05, EU:C:2007:781, punt 67).

25      In casu bepaalt artikel 19 van de wet van 2 oktober 2017 dat „[i]ndien de aanvrager van de vergunning geen exploitatiezetel heeft in België, [...] de minister van Binnenlandse Zaken bij de beoordeling van de aanvraag rekening [houdt] met de waarborgen verstrekt in het kader van de wettelijke en gereglementeerde uitoefening van de activiteiten, waarop de aanvraag betrekking heeft, in een andere lidstaat van de Europese Economische Ruimte”.

26      Er zij aan herinnerd dat het Hof met betrekking tot de Belgische wettelijke regeling die aan deze bepaling voorafging, te weten de wet van 10 april 1990 op de bewakingsondernemingen, de beveiligingsondernemingen en de interne bewakingsdiensten (Belgisch Staatsblad van 29 mei 1990, blz. 10963), heeft vastgesteld dat het Koninkrijk België, door aan alle bewakingsondernemingen dezelfde voorwaarden voor het verkrijgen van een vergunning te stellen, zonder dat rekening wordt gehouden met de verplichtingen waaraan de dienstverrichtende onderneming reeds is onderworpen voor de uitoefening van haar activiteit in de lidstaat van vestiging, de verplichtingen niet is nagekomen die krachtens artikel 56 VWEU op hem rusten (arrest van 9 maart 2000, Commissie/België, C‑355/98, EU:C:2000:113, punt 38 en dictum).

27      In dit verband voert de Belgische regering in haar opmerkingen aan dat het Koninkrijk België met de vaststelling van de wet van 10 juni 2001 tot wijziging van de wet van 10 april 1990 op de bewakingsondernemingen, de beveiligingsondernemingen en de interne bewakingsdiensten, waarvan de inhoud van artikel 4 vervolgens is overgenomen in artikel 19 van de wet van 2 oktober 2017, deze niet-nakoming heeft willen verhelpen. Deze regering zet uiteen dat uit de totstandkomingsgeschiedenis van deze laatstgenoemde wet blijkt dat de Belgische administratie geen onderzoek meer zal verrichten naar de vergunningsvoorwaarden waarvoor de in het buitenland gevestigde onderneming in de lidstaat van vestiging reeds waarborgen heeft verstrekt die gelijkwaardig zijn aan die welke door de Belgische regeling worden vereist. In een dergelijk geval is de afgifte van een vergunning aan deze onderneming dus verregaand vereenvoudigd, of zelfs vrijwel onmiddellijk.

28      Ithaque voert in haar schriftelijke opmerkingen evenwel aan dat de bevoegde Belgische administratie nog steeds van in een andere lidstaat gevestigde particuliere beveiligingsondernemingen verlangt dat zij een volledige vergunningsaanvraag indienen, dat alle documenten worden overgelegd die van een nog niet toegelaten Belgische onderneming worden verlangd en dat de aan deze procedure verbonden administratiekosten volledig worden betaald.

29      Het is vaste rechtspraak dat een lidstaat de verrichting van diensten op zijn grondgebied niet afhankelijk mag stellen van de inachtneming van alle voorwaarden die voor een vestiging gelden, omdat hij daarmee de bepalingen die het vrij verrichten van diensten moeten verzekeren, ieder nuttig effect zou ontnemen (arrest van 24 januari 2002, Portugaia Construções, C‑164/99, EU:C:2002:40, punt 17 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

30      Het is dus aan de verwijzende rechter om na te gaan of de bevoegde autoriteiten van de ontvangende lidstaat de in een andere lidstaat gevestigde dienstverrichter in casu geen voorwaarden en controles hebben opgelegd die gelijkwaardig zijn aan die welke vereist zijn voor de vestiging.

31      Deze rechter zal in het bijzonder moeten nagaan of de gevraagde informatie niet verder gaat dan nodig is om te beoordelen of een eenmalige prestatie is verricht en geen vestiging heeft plaatsgevonden.

32      Indien dat het geval is, zal deze rechter ook moeten nagaan of die autoriteiten in casu geen voorwaarden en controles hebben opgelegd die overlappen met die waaraan de dienstverrichter is onderworpen in de lidstaat waar hij is gevestigd.

33      Wat betreft de administratiekosten die bij de indiening van een vergunningsaanvraag in rekening worden gebracht, moet worden nagegaan of deze kosten overeenkomstig het evenredigheidsbeginsel niet buitensporig of onredelijk zijn. In dit verband moet het buitensporige of onredelijke en bijgevolg onevenredige karakter van dergelijke kosten worden beoordeeld in het licht van de kosten die de behandeling van deze aanvraag meebrengt en die de betrokken lidstaat dus moet dragen [zie naar analogie arrest van 20 juni 2024, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Detachering van werknemers uit derde landen), C‑540/22, EU:C:2024:530, punten 119 en 120].

34      Evenzo zal de verwijzende rechter, gesteld dat de Belgische wettelijke regeling een bankwaarborg voor de betaling van eventuele administratieve vergoedingen en geldboeten vereist, zoals de Europese Commissie betoogt, moeten bepalen of een dergelijke waarborg werkelijk noodzakelijk en evenredig is in het kader van incidentele grensoverschrijdende diensten.

35      De verplichting om een dergelijke waarborg te stellen bij een Belgische instantie kan immers de uitoefening van het vrij verrichten van diensten in de zin van artikel 56 VWEU belemmeren of minder aantrekkelijk maken, voor zover die verplichting de verrichting van diensten duurder maakt voor in andere lidstaten gevestigde particuliere beveiligingsondernemingen dan voor die welke in België zijn gevestigd (zie in die zin de arresten van 26 januari 2006, Commissie/Spanje, C‑514/03, EU:C:2006:63, punt 41, en 13 december 2007, Commissie/Italië, C‑465/05, EU:C:2007:781, punt 109).

36      Een dergelijke belemmering kan enkel worden gerechtvaardigd voor zover het betrokken algemene belang, namelijk om voor de Belgische autoriteiten geldsommen beschikbaar te houden ter waarborging van de uitvoering van de verplichtingen van publiekrecht waaraan de toepasselijke nationale regelgeving een sanctie verbindt, niet reeds op grond van de op de dienstverrichter toepasselijke regelgeving in zijn lidstaat van vestiging is gewaarborgd (zie in die zin arrest van 13 december 2007, Commissie/Italië, C‑465/05, EU:C:2007:781, punt 111).

37      In dit verband moet worden opgemerkt dat, voor zover de Belgische wettelijke regeling het stellen van deze bankwaarborg vereist, zonder rekening te houden met een eventuele bankwaarborg die in de lidstaat van herkomst is gesteld en die een passende bescherming van die publiekrechtelijke schuldvorderingen kan waarborgen, zij een verplichting oplegt die verder gaat dan daartoe noodzakelijk is (zie in die zin arrest van 26 januari 2006, Commissie/Spanje, C‑514/03, EU:C:2006:63, punt 43).

38      Volledigheidshalve zij eraan herinnerd dat het feit dat bepaalde begrippen in artikel 19 van de wet van 2 oktober 2017 door de verwijzende rechter als bijzonder ruim worden beschouwd, er niet aan in de weg staat dat deze bepaling wordt geacht duidelijke en nauwkeurige regels vast te stellen aan de hand waarvan justitiabelen de gevolgen ervan kunnen voorspellen, aangezien de schijn van dubbelzinnigheid of vaagheid van deze begrippen kan worden weggenomen middels de gebruikelijke methoden voor de uitlegging van het recht (zie in die zin arrest van 22 januari 2026, AK Dlhopolec e.a., C‑590/24, EU:C:2026:41, punt 96 en aldaar aangehaalde rechtspraak), hetgeen door de verwijzende rechter moet worden beoordeeld.

39      Gelet op het voorgaande moet op de gestelde vraag worden geantwoord dat artikel 56 VWEU aldus moet worden uitgelegd dat het zich niet verzet tegen een regeling van een lidstaat die het verrichten van bewakingsdiensten op het nationale grondgebied door een in een andere lidstaat gevestigde onderneming afhankelijk stelt van de afgifte van een administratieve vergunning, op straffe van een sanctie voor elke overtredende onderneming, voor zover deze regeling:

–        de dienstverlener geen voorwaarden en controles oplegt die gelijkwaardig zijn aan die welke voor vestiging zijn vereist;

–        bepaalt dat naar behoren rekening wordt gehouden met alle voorwaarden waaraan de dienstverrichter reeds voldoet in de lidstaat waar hij is gevestigd, voor zover deze overeenkomen met de voorwaarden die door de ontvangende lidstaat worden gesteld ter bescherming van de openbare orde,

–        en geen onevenredige administratieve kosten vaststelt en geen onnodige of onevenredige waarborgen oplegt.

 Kosten

40      Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.

Het Hof (Achtste kamer) verklaart voor recht:

Artikel 56 VWEU moet aldus worden uitgelegd dat het zich niet verzet tegen een regeling van een lidstaat die het verrichten van bewakingsdiensten op het nationale grondgebied door een in een andere lidstaat gevestigde onderneming afhankelijk stelt van de afgifte van een administratieve vergunning, op straffe van een sanctie voor elke overtredende onderneming, voor zover deze regeling:

–        de dienstverlener geen voorwaarden en controles oplegt die gelijkwaardig zijn aan die welke voor vestiging zijn vereist;

–        bepaalt dat naar behoren rekening wordt gehouden met alle voorwaarden waaraan de dienstverrichter reeds voldoet in de lidstaat waar hij is gevestigd, voor zover deze overeenkomen met de voorwaarden die door de ontvangende lidstaat worden gesteld ter bescherming van de openbare orde,

–        en geen onevenredige administratieve kosten vaststelt en geen onnodige of onevenredige waarborgen oplegt.

ondertekeningen


*      Procestaal: Frans.