Προσωρινό κείμενο

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ένατο τμήμα)

της 10ης Σεπτεμβρίου 2026 (*)

« Προδικαστική παραπομπή – Τελωνειακή ένωση – Κανονισμός (ΕΟΚ) 2658/87 – Κοινό δασμολόγιο – Δασμολογική κατάταξη – Συνδυασμένη Ονοματολογία – Κλάσεις 0302 και 0511 – Έννοια του όρου “ψάρια ακατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου λόγω της φύσης τους ή της κατάστασης στην οποία παρουσιάζονται” – Περιεχόμενο – Ψάρια και υπολείμματα ψαριών »

Στην υπόθεση C‑406/25,

με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Vestre Landsret (εφετείο δυτικής περιφέρειας, Δανία) με απόφαση της 11ης Απριλίου 2025, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 16 Μαΐου 2025, στο πλαίσιο της δίκης

Skatteministeriet

κατά

FF Skagen A/S,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (ένατο τμήμα),

συγκείμενο από τους M. Condinanzi, πρόεδρο τμήματος, N. Jääskinen και A. Kornezov (εισηγητή), δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: A. Biondi

γραμματέας: A. Calot Escobar

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,

λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:

– η FF Skagen A/S, εκπροσωπούμενη από τον S. Andersen και την L. Kjær, advokater,

– η Δανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την C. A.-S. Maertens, επικουρούμενη από την B. Søes Petersen, advokat,

– η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τις A. Demeneix και M.‑L. Ehlers Defontaine,

κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

1 Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία της σημειώσεως 1, στοιχείο γʹ, του κεφαλαίου 3, του δευτέρου μέρους της Συνδυασμένης Ονοματολογίας που περιλαμβάνεται στο παράρτημα I του κανονισμού (ΕΟΚ) 2658/87 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1987, για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το κοινό δασμολόγιο (ΕΕ 1987, L 256, σ. 1 ), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: ΣΟ).

2 Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ του Skatteministeriet (Υπουργείου Φορολογικών Υποθέσεων, Δανία) και της FF Skagen A/S, εταιρίας δανικού δικαίου, σχετικά με τη δασμολογική κατάταξη ψαριών και υπολειμμάτων ψαριών που εισάγει η εν λόγω εταιρία.

Το νομικό πλαίσιο

Το διεθνές δίκαιο

3 Το εναρμονισμένο σύστημα περιγραφής και κωδικοποίησης των εμπορευμάτων (στο εξής: ΕΣ) καταρτίστηκε από το Συμβούλιο Τελωνειακής Συνεργασίας, νυν Παγκόσμιο Οργανισμό Τελωνείων (ΠΟΤ), το οποίο συστάθηκε με τη Σύμβαση για την ίδρυση Συμβουλίου Τελωνειακής Συνεργασίας, που συνήφθη στις Βρυξέλλες στις 15 Δεκεμβρίου 1950. Το ΕΣ θεσπίστηκε με τη Διεθνή Σύμβαση για το εναρμονισμένο σύστημα περιγραφής και κωδικοποίησης των εμπορευμάτων, η οποία συνήφθη στις Βρυξέλλες στις 14 Ιουνίου 1983 [Recueil des traités des Nations unies, τόμος 1503, σ. 4, αριθ. 25910 (1988)] και εγκρίθηκε, μαζί με το τροποποιητικό της πρωτόκολλο της 24ης Ιουνίου 1986, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, με την απόφαση 87/369/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 7ης Απριλίου 1987 (ΕΕ 1987, L 198, σ. 1) (στο εξής: Σύμβαση για το ΕΣ).

4 Ο ΠΟΤ εγκρίνει, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 8 της Σύμβασης για το ΕΣ, τις επεξηγηματικές σημειώσεις και τις γνωμοδοτήσεις περί δασμολογικής κατάταξης που εκδίδει η επιτροπή του ΕΣ, η οποία συστάθηκε με το άρθρο 6 της Σύμβασης αυτής.

5 Δυνάμει του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της Σύμβασης για το ΕΣ, κάθε συμβαλλόμενο μέρος αναλαμβάνει την υποχρέωση να προσαρμόσει την ονοματολογία του δασμολογίου του και των στατιστικών του με το ΕΣ, πρώτον, χρησιμοποιώντας όλες τις κλάσεις και διακρίσεις του ΕΣ χωρίς προσθέσεις ή τροποποιήσεις, καθώς και τους σχετικούς αριθμητικούς κώδικες, δεύτερον, εφαρμόζοντας τους γενικούς κανόνες για την ερμηνεία του ΕΣ, καθώς και όλες τις σημειώσεις των τμημάτων, των κεφαλαίων και των διακρίσεων χωρίς να τροποποιεί το πεδίο εφαρμογής τους, και, τρίτον, ακολουθώντας την αρίθμηση του ΕΣ.

Το δίκαιο της Ένωσης

Η ΣΟ

6 Όπως προκύπτει από το άρθρο 1, παράγραφοι 1 και 3, του κανονισμού 2658/87, η ΣΟ διέπει τη δασμολογική κατάταξη των εισαγόμενων στην Ευρωπαϊκή Ένωση εμπορευμάτων. Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, η ΣΟ περιλαμβάνει τις κλάσεις και τις εξαψήφιες διακρίσεις του ΕΣ, ενώ οι δικές της υποδιαιρέσεις σχηματίζονται μόνον με το έβδομο και το όγδοο ψηφίο.

7 Οι γενικοί κανόνες για την ερμηνεία της ΣΟ, οι οποίοι περιλαμβάνονται στο πρώτο μέρος, τίτλος Ι, τμήμα Α, της ΣΟ, ορίζουν τα ακόλουθα:

«Η κατάταξη των εμπορευμάτων στη [ΣΟ] πραγματοποιείται σύμφωνα με τις παρακάτω αρχές:

1. Το κείμενο των τίτλων των τμημάτων, των κεφαλαίων ή των υποκεφαλαίων θεωρείται ότι έχει μόνον ενδεικτική αξία, δεδομένου ότι η κατάταξη καθορίζεται νόμιμα σύμφωνα με το κείμενο των κλάσεων και των σημειώσεων των τμημάτων ή των κεφαλαίων και σύμφωνα με τους παρακάτω κανόνες, εφόσον αυτοί δεν είναι αντίθετοι προς το κείμενο των εν λόγω κλάσεων και σημειώσεων.

[...]

6. Η κατάταξη των εμπορευμάτων στις διακρίσεις μιας και της αυτής κλάσης καθορίζεται νόμιμα σύμφωνα με το κείμενο των διακρίσεων αυτών και των σημειώσεων των διακρίσεων, καθώς και αναλογικά, σύμφωνα με τους παραπάνω κανόνες, δεδομένου ότι μπορούν να συγκριθούν μόνον οι διακρίσεις του αυτού επιπέδου. Εκτός αντιθέτων διατάξεων, για τους σκοπούς του κανόνα αυτού εφαρμόζονται επίσης οι σημειώσεις των τμημάτων και των κεφαλαίων.»

8 Το δεύτερο μέρος της ΣΟ, με τίτλο «Πίνακας δασμών», περιλαμβάνει το τμήμα I, με τίτλο «Ζωντανά ζώα και προϊόντα του ζωικού βασιλείου», στο οποίο περιλαμβάνονται το κεφάλαιο 3, με τίτλο «Ψάρια και μαλακόστρακα, μαλάκια και άλλα ασπόνδυλα υδρόβια», και το κεφάλαιο 5, με τίτλο «Άλλα προϊόντα ζωικής προέλευσης, που δεν κατονομάζονται ούτε περιλαμβάνονται αλλού».

9 Το εν λόγω κεφάλαιο 3 περιέχει τη σημείωση 1 η οποία προβλέπει τα εξής:

«Το κεφάλαιο αυτό δεν περιλαμβάνει:

[...]

γ) τα ψάρια (στα οποία περιλαμβάνονται και τα συκώτια, αυγά και σπέρματα αυτών) και τα μαλακόστρακα, τα μαλάκια και τα άλλα ασπόνδυλα υδρόβια, που δεν είναι ζωντανά και είναι ακατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου λόγω της φύσης τους ή της κατάστασης στην οποία παρουσιάζονται (κεφάλαιο 5)· τα αλεύρια, σκόνες και συσσωματωμένα με μορφή σβόλων (πελέτες) προϊόντα από ψάρια ή μαλακόστρακα, μαλάκια ή άλλα ασπόνδυλα υδρόβια, ακατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου (κλάση 2301)·

[...]».

10 Ο πίνακας δασμών του κεφαλαίου 3 του δεύτερου μέρους της ΣΟ περιλαμβάνει τις ακόλουθες κλάσεις:

«Κωδικός ΣΟ	Περιγραφή εμπορευμάτων	Συμβατικοί δασμοί (%)	Συμπληρωματική μονάδα
1	2	3	4
[...]
0302	Ψάρια νωπά ή διατηρημένα με απλή ψύξη, με εξαίρεση τα φιλέτα και άλλη σάρκα ψαριών της κλάσης 0304:
[...]».

11 Το κεφάλαιο 5 του δευτέρου μέρους της ΣΟ περιέχει τη σημείωση 1 η οποία ορίζει τα εξής:

«Το κεφάλαιο αυτό δεν περιλαμβάνει:

α) τα βρώσιμα προϊόντα, άλλα από το αίμα των ζώων (υγρό ή αποξεραμένο) και από τα έντερα, τις κύστεις και τα στομάχια ζώων, ολόκληρα ή σε τεμάχια·

[...]».

12 Ο πίνακας δασμών του κεφαλαίου 5 περιλαμβάνει τις ακόλουθες κλάσεις:

«Κωδικός ΣΟ	Περιγραφή εμπορευμάτων	Συμβατικοί δασμοί (%)	Συμπληρωματική μονάδα
1	2	3	4
[...]
0511	Προϊόντα ζωικής προέλευσης, που δεν κατονομάζονται ούτε περιλαμβάνονται αλλού. Ζώα μη ζωντανά των κεφαλαίων 1 ή 3, ακατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου:
[...]
0511 91	– – Προϊόντα από ψάρια ή μαλακόστρακα, μαλάκια ή άλλα ασπόνδυλα υδρόβια. Ζώα μη ζωντανά του κεφαλαίου 3:
0511 91 10	– – – Κατάλοιπα ψαριών	ατελώς	–
0511 91 90	– – – Άλλα	ατελώς	–
[...]».

Ο κανονισμός (ΕΚ) 178/2002

13 Το άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ης Ιανουαρίου 2002, για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων (EΕ 2002, L 31, σ. 1), ορίζει τα εξής:

«1. Τρόφιμα τα οποία είναι μη ασφαλή δεν διατίθενται στην αγορά.

2. Τα τρόφιμα θεωρούνται ως μη ασφαλή όταν εκτιμάται ότι είναι:

α) επιβλαβή για την υγεία,

β) ακατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωση.

[...]

5. Κατά τον προσδιορισμό του κατά πόσο ένα τρόφιμο είναι ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση, δίδεται προσοχή στο κατά πόσο το εν λόγω τρόφιμο δεν μπορεί να γίνει δεκτό για ανθρώπινη κατανάλωση σύμφωνα με τη χρήση για την οποία προορίζεται, λόγω μόλυνσης προερχόμενης είτε από ξένες ουσίες είτε από άλλον παράγοντα, ή λόγω σήψης, αλλοίωσης ή αποσύνθεσης.»

Ο κανονισμός (ΕΚ) 852/2004

14 Το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) 852/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για την υγιεινή των τροφίμων (ΕΕ 2004, L 139, σ. 1, και διορθωτικό ΕΕ 2004, L 226, σ. 3), προβλέπει τα ακόλουθα:

«Ο παρών κανονισμός θεσπίζει τους γενικούς κανόνες για τους υπευθύνους επιχειρήσεων τροφίμων όσον αφορά την υγιεινή των τροφίμων [...]».

15 Το άρθρο 2, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού προβλέπει τα εξής:

«Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, νοούνται ως:

Α) “υγιεινή των τροφίμων”, εφεξής καλούμενη “υγιεινή”: τα μέτρα και οι όροι που είναι αναγκαία για τον έλεγχο των πηγών κινδύνου και για την εξασφάλιση της καταλληλότητας των τροφίμων για ανθρώπινη κατανάλωση, λαμβανομένης υπόψη της σκοπούμενης χρήσης τους·

[...]

στ) “μόλυνση”: η παρουσία ή η εισαγωγή πηγών κινδύνου.

[...]»

16 Κατά το άρθρο 3 του εν λόγω κανονισμού:

«Οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων εξασφαλίζουν ότι όλα τα στάδια παραγωγής, μεταποίησης και διανομής που βρίσκονται υπό τον έλεγχό τους πληρούν τις σχετικές απαιτήσεις υγιεινής που καθορίζονται στον παρόντα κανονισμό.»

Ο κανονισμός (ΕΚ) 853/2004

17 Το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) 853/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για τον καθορισμό ειδικών κανόνων υγιεινής για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης (ΕΕ 2004, L 139, σ. 55, και διορθωτικό ΕΕ 2004, L 226, σ. 22), προβλέπει τα εξής:

«Ο παρών κανονισμός θεσπίζει ειδικούς κανόνες για τους υπεύθυνους επιχειρήσεων τροφίμων όσον αφορά την υγιεινή των τροφίμων ζωικής προέλευσης. Οι κανόνες αυτοί συμπληρώνουν τους κανόνες του [κανονισμού 852/2004]. Εφαρμόζονται στα μη μεταποιημένα και στα μεταποιημένα προϊόντα ζωικής προέλευσης.»

18 Το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 853/2004 προβλέπει τα εξής:

«Οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων πρέπει να τηρούν τις σχετικές διατάξεις των παραρτημάτων ΙΙ και ΙΙΙ.»

19 Στο παράρτημα III του κανονισμού αυτού περιλαμβάνεται το τμήμα VIII, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αλιευτικά προϊόντα» και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, απαιτήσεις για τα σκάφη, απαιτήσεις που πρέπει να τηρούνται κατά και μετά την εκφόρτωση αλιευτικών προϊόντων, απαιτήσεις για τις εγκαταστάσεις, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται τα σκάφη, όπου γίνεται χειρισμός των εν λόγω προϊόντων, περιλαμβάνει επίσης υγειονομικές προδιαγραφές για τα εν λόγω προϊόντα και απαιτήσεις για την αποθήκευση αποψυγμένων αμεταποίητων αλιευτικών προϊόντων καθώς και νωπών αλιευτικών προϊόντων στα οποία έχουν προστεθεί πρόσθετα τροφίμων σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ένωσης.

20 Το τμήμα VIII περιλαμβάνει διάφορες απαιτήσεις σχετικά με τη θερμοκρασία των αλιευτικών προϊόντων. Μεταξύ των απαιτήσεων αυτών, το σημείο I, B, 1, του κεφαλαίου I, του τμήματος αυτού, σε συνδυασμό με το σημείο 1, του κεφαλαίου VII, του ίδιου τμήματος, προβλέπει ότι τα σκάφη που είναι σχεδιασμένα και εξοπλισμένα για τη διατήρηση των νωπών αλιευτικών προϊόντων για διάστημα άνω των 24 ωρών πρέπει να είναι εξοπλισμένα με χώρους για την αποθήκευση αλιευτικών προϊόντων σε θερμοκρασία παραπλήσια με το σημείο τήξης του πάγου. Το σημείο I, B, 3, του κεφαλαίου I ορίζει, μεταξύ άλλων, ότι, όταν η ψύξη των αλιευτικών προϊόντων γίνεται σε κρύο καθαρό θαλάσσιο νερό, πρέπει να εξασφαλίζεται η επίτευξη ομοιόμορφης θερμοκρασίας στα κύτη, στις δεξαμενές ή στους περιέκτες των σκαφών και πρέπει να καθίσταται δυνατή η επίτευξη ρυθμού ψύξης που να εγγυάται ότι το μείγμα ψαριών και καθαρού θαλάσσιου νερού φθάνει σε θερμοκρασία 3 °C το ανώτατο έξι ώρες μετά από τη φόρτωση και 0 °C το ανώτατο μετά από δεκαέξι ώρες. Κατά το σημείο 1, στοιχείο βʹ, περίπτωση ii, του κεφαλαίου II του εν λόγω τμήματος, σε συνδυασμό με το σημείο 1 του κεφαλαίου VII, οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων που έχουν την ευθύνη εκφόρτωσης και αποβίβασης, μεταξύ άλλων, των νωπών αλιευτικών προϊόντων και των αποψυγμένων αμεταποίητων αλιευτικών προϊόντων υποχρεούνται να αποφεύγουν τη μόλυνση των προϊόντων αυτών κατά την εκφόρτωση και την αποβίβαση, τοποθετώντας τα χωρίς καθυστέρηση σε προστατευόμενο περιβάλλον, σε θερμοκρασία παραπλήσια με το σημείο τήξης του πάγου. Από το σημείο 1 του κεφαλαίου VII και από το σημείο 1, στοιχείο αʹ, του κεφαλαίου VIII του ίδιου τμήματος προκύπτει ότι, κατά την αποθήκευση και τη μεταφορά των εν λόγω προϊόντων, οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων που εκτελούν τις εργασίες αυτές πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα εν λόγω προϊόντα διατηρούνται σε θερμοκρασία παραπλήσια του σημείου τήξης του πάγου.

21 Το σημείο Γ, του κεφαλαίου V, του τμήματος VIII, του παραρτήματος III, του κανονισμού 853/2004 προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι τα μη μεταποιημένα αλιευτικά προϊόντα δεν διατίθενται στην αγορά όταν χημικές δοκιμασίες αποκαλύπτουν υπέρβαση των ορίων ολικού πτητικού βασικού αζώτου (ΟΠΒΑ).

Ο κανονισμός (ΕΚ) 854/2004

22 Κατά το άρθρο 7 του κανονισμού (ΕΚ) 854/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για τον καθορισμό ειδικών διατάξεων για την οργάνωση των επίσημων ελέγχων στα προϊόντα ζωικής προέλευσης που προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο (ΕΕ 2004, L 139, σ. 206, και διορθωτικό ΕΕ 2004, L 226, σ. 83), τα κράτη μέλη όφειλαν να διασφαλίζουν ότι διενεργούνται επίσημοι έλεγχοι των αλιευτικών προϊόντων σύμφωνα με το παράρτημα ΙΙΙ του εν λόγω κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αλιευτικά προϊόντα».

23 Το σημείο 4 του κεφαλαίου III του παραρτήματος αυτού προέβλεπε ότι τα αλιευτικά προϊόντα χαρακτηρίζονται ακατάλληλα για κατανάλωση από τον άνθρωπο όταν η αρμόδια αρχή εκτιμά ότι ενδέχεται να συνιστούν κίνδυνο για τη δημόσια υγεία ή την υγεία των ζώων ή κρίνονται για άλλους λόγους ακατάλληλα για κατανάλωση από τον άνθρωπο.

Ο κανονισμός 2074/2005

24 Το παράρτημα II, τμήμα II, κεφάλαιο I, σημείο 1, του κανονισμού (ΕΚ) 2074/2005 της Επιτροπής, της 5ης Δεκεμβρίου 2005, για θέσπιση μέτρων εφαρμογής για ορισμένα προϊόντα βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 853/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και για την οργάνωση επίσημων ελέγχων βάσει των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 854/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και (ΕΚ) αριθ. 882/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, για την παρέκκλιση από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 852/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και για τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 853/2004 και (ΕΚ) αριθ. 854/2004 (ΕΕ 2005, L 338, σ. 27), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1022/2008 της Επιτροπής, της 17ης Οκτωβρίου 2008 (ΕΕ 2008, L 277, σ. 18) (στο εξής: κανονισμός 2074/2005), προβλέπει τα εξής:

«Τα μη μεταποιημένα αλιευτικά προϊόντα θεωρούνται ακατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωση όταν η οργανοληπτική αξιολόγηση αφήνει αμφιβολίες όσον αφορά τη νωπότητα και ο χημικός έλεγχος καταδεικνύει ότι υπάρχει υπέρβαση των ακόλουθων ορίων TVB-N:

α) 25 mg αζώτου/100 g σάρκας, για τα είδη που προβλέπονται στο σημείο 1 του κεφαλαίου ΙΙ·

β) 30 mg αζώτου/100 g σάρκας, για τα είδη που προβλέπονται στο σημείο 2 του κεφαλαίου ΙΙ·

γ) 35 mg αζώτου/100 g σάρκας, για τα είδη που προβλέπονται στο σημείο 3 του κεφαλαίου ΙΙ·

[...]».

25 Το παράρτημα ΙΙ, τμήμα ΙΙ, κεφάλαιο ΙΙ, του εν λόγω κανονισμού έχει ως εξής:

«1. Sebastes spp., Helicolenus dactylopterus, Sebastichthys capensis.

2. Είδη που ανήκουν στην οικογένεια Pleuronectidae (εξαιρουμένου του ιππογλώσσου: Hippoglossus spp.).

3. Salmo salar, είδη που ανήκουν στην οικογένεια Merlucciidae, είδη που ανήκουν στην οικογένεια Gadidae.»

Ο κανονισμός 1333/2008

26 Λαμβανομένου υπόψη του χρόνου των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης, ο κανονισμός (ΕΚ) 1333/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008, που αφορά τα πρόσθετα τροφίμων (ΕΕ 2008, L 354, σ. 16), έχει εφαρμογή τόσο όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2015/647 της Επιτροπής, της 24ης Απριλίου 2015 (ΕΕ 2015, L 107, σ. 1) (στο εξής: κανονισμός 1333/2008), όσο και όπως ίσχυε προηγουμένως. Ωστόσο, οι κρίσιμες για την παρούσα υπόθεση διατάξεις δεν τροποποιήθηκαν ουσιωδώς, οπότε πρέπει να παρατεθούν όπως ισχύουν κατόπιν των εν λόγω τροποποιήσεων.

27 Το άρθρο 5 του κανονισμού 1333/2008 έχει ως εξής:

«Απαγορεύεται η διάθεση στην αγορά προσθέτου τροφίμων ή τροφίμου στο οποίο είναι παρόν αυτό το πρόσθετο τροφίμων εάν η χρήση του προσθέτου τροφίμων δεν συμμορφώνεται με τον παρόντα κανονισμό.»

28 Το άρθρο 15 του ως άνω κανονισμού ορίζει τα εξής:

«Πρόσθετα τροφίμων δεν χρησιμοποιούνται σε μη επεξεργασμένα τρόφιμα, εκτός εάν η χρήση αυτή προβλέπεται ρητώς στο παράρτημα ΙΙ.»

29 Το σημείο 2, του μέρους A, του παραρτήματος II, του κανονισμού 1333/2008, το οποίο φέρει τον τίτλο «Γενικές διατάξεις σχετικά με τα απαριθμούμενα πρόσθετα τροφίμων και τους όρους χρήσης τους», έχει ως εξής:

«1. Μόνο οι ουσίες που απαριθμούνται στο μέρος Β, [...], μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πρόσθετα σε τρόφιμα, εκτός αν προβλέπονται ρητώς στο μέρος E.

2. Πρόσθετα μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο στα τρόφιμα που απαριθμούνται και υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται στο μέρος Ε του παρόντος παραρτήματος.

3. Στο μέρος Ε του παρόντος παραρτήματος, τα τρόφιμα απαριθμούνται με βάση τις κατηγορίες τροφίμων που ορίζονται στο μέρος Δ του παρόντος παραρτήματος και τα πρόσθετα ομαδοποιούνται με βάση τους ορισμούς που παρέχονται στο μέρος Γ του παρόντος παραρτήματος.

[...]»

30 Το οξικό οξύ περιλαμβάνεται στο μέρος Β του παραρτήματος ΙΙ. Τα μη επεξεργασμένα ψάρια και προϊόντα αλιείας, καθώς και τα επεξεργασμένα ψάρια και προϊόντα αλιείας, συμπεριλαμβανομένων των μαλακίων και των καρκινοειδών, περιλαμβάνονται στο μέρος Δ του εν λόγω παραρτήματος. Το οξικό οξύ δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των προσθέτων που προβλέπονται στο μέρος Ε του ίδιου παραρτήματος για αυτές τις κατηγορίες τροφίμων.

Ο κανονισμός (ΕΚ) 1069/2009

31 Το άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΚ) 1069/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Οκτωβρίου 2009, περί υγειονομικών κανόνων για ζωικά υποπροϊόντα και παράγωγα προϊόντα που δεν προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1774/2002 (κανονισμός για τα ζωικά υποπροϊόντα) (ΕΕ 2009, L 300, σ. 1), προβλέπει τα εξής:

«Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

1. “ζωικά υποπροϊόντα”: ολόκληρα πτώματα ή μέρη πτωμάτων ζώων, προϊόντα ζωικής προέλευσης ή άλλα προϊόντα που λαμβάνονται από ζώα και δεν προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο, μεταξύ των οποίων και τα ωοκύτταρα, τα έμβρυα και το σπέρμα·

[...]».

32 Κατά το άρθρο 7, παράγραφος 1, του ως άνω κανονισμού:

«Τα ζωικά υποπροϊόντα κατηγοριοποιούνται σε ειδικές κατηγορίες ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου που παρουσιάζουν για τη δημόσια υγεία και την υγεία των ζώων, σύμφωνα με τους καταλόγους που καθορίζονται στα άρθρα 8, 9 και 10.»

33 Το άρθρο 10 του εν λόγω κανονισμού ορίζει τα εξής:

«Τα υλικά της κατηγορίας 3 περιλαμβάνουν τα ακόλουθα ζωικά υποπροϊόντα:

α) σφάγια και μέρη σφαγέντων ζώων ή, στην περίπτωση θηραμάτων, πτώματα ή μέρη ζώων που έχουν θανατωθεί, και τα οποία είναι κατάλληλα για κατανάλωση από τον άνθρωπο, σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία, αλλά δεν προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο για εμπορικούς λόγους·

[...]».

Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα

34 Η FF Skagen εισήγε κυρίως από τη Νορβηγία ψάρια και υπολείμματα ψαριών τα οποία χρησιμοποιoύσε για την παραγωγή ιχθυαλεύρων, ιχθυελαίου και άλλων προϊόντων τα οποία προορίζονταν για ζωοτροφές.

35 Στις 10 Νοεμβρίου 2016, η Toldstyrelsen (τελωνειακή αρχή, Δανία) διενήργησε έλεγχο στις εισαγωγές ολόκληρων ψαριών, ο οποίος αφορούσε τα είδη προσφυγάκι, καπελάνο, αμμόχελο, γουρλομάτη, ασημένιο βακαλάο και σαφρίδι, τα οποία η FF Skagen είχε δηλώσει ότι εμπίπτουν στο κεφάλαιο 5 του δευτέρου μέρους της ΣΟ.

36 Στο πλαίσιο του ως άνω ελέγχου, η τελωνειακή αρχή ζήτησε από το ινστιτούτο αναλύσεων Force Technology (Δανία) να αναλύσει δείγματα ορισμένων από αυτά τα ψάρια και να υποδείξει κατά πόσο ήταν κατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου, προκειμένου να εξακριβώσει τη δασμολογική κατάταξή τους.

37 Βάσει μακροσκοπικής και οργανοληπτικής αξιολόγησης των ως άνω δειγμάτων, το ινστιτούτο διαπίστωσε ότι τα αλιεύματα που περιλαμβάνονταν σε τρία από τα τέσσερα δείγματα που ανέλυσε ήταν κατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου, ενώ αντιθέτως τα αλιεύματα που περιλαμβάνονταν στο τέταρτο δείγμα δεν ήταν κατάλληλα, ιδίως λόγω μιας ιδιαίτερα δυσάρεστης οσμής.

38 Το εν λόγω ινστιτούτο περιέγραψε τα δείγματα που κρίθηκαν κατάλληλα για κατανάλωση ως ολόκληρα, φέροντα έντερα και κεφάλι. Επιπλέον, χαρακτήρισε ορισμένα από τα δείγματα αυτά ως ανομοιογενή, διευκρινίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι ορισμένα ψάρια φαίνονταν να είναι σε καλή κατάσταση, ενώ άλλα είχαν συμπιεστεί, το δέρμα τους είχε αποκοπεί και τους έλειπαν οι οφθαλμοί, το κεφάλι ή η ουρά.

39 Από τις πράξεις κατακύρωσης που υπέγραψε η FF Skagen και οι οποίες αφορούσαν τα αλιεύματα που αναλύθηκαν και κρίθηκαν κατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου προκύπτει ότι τα ψάρια είχαν διατηρηθεί στα σκάφη για χρονικό διάστημα μέχρι και οκτώ ημερών, από την πρώτη αλίευση έως την εκφόρτωση, η δε διατήρησή τους πραγματοποιήθηκε με την προσθήκη οξικού οξέος ή «οξέος», χωρίς περαιτέρω διευκρίνιση. Επιπλέον, η μέση τιμή ΟΠΒΑ των αλιευμάτων, η οποία υπολογίστηκε κατόπιν πολλαπλών δειγματοληψιών σε επιμέρους αλιεύματα, ανερχόταν σε 14 έως 30 mg/100 g. Ένα από τα δέκα δείγματα τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της μέσης τιμής ΟΠΒΑ ενός εκ των αλιευμάτων είχε τιμή 40 mg/100 g, ενώ τα υπόλοιπα εννέα δείγματα που ελήφθησαν από το ίδιο αλίευμα παρουσίασαν τιμές που κυμαίνονταν μεταξύ 27 και 33 mg/100 g.

40 Πέραν των αλιευμάτων που περιλαμβάνονταν στα τρία δείγματα τα οποία το ινστιτιούτο αναλύσεων έκρινε κατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωση, κατά την περίοδο που διενεργήθηκε ο έλεγχος, η FF Skagen εισήγε και άλλα αλιεύματα των οποίων η μέση περιεκτικότητα σε ΟΠΒΑ, όπως μετρήθηκε από την ίδια, ήταν μικρότερη από 35 ή 60 mg/100 g, αναλόγως του οικείου είδους ψαριού. Ωστόσο, η περιεκτικότητα αυτή φαίνεται να παρουσίαζε διακυμάνσεις, αφού ένα μεμονωμένο δείγμα παρουσίασε μέγιστη περιεκτικότητα 82 mg/100 g. Τα προαναφερθέντα αλιεύματα διατηρούνταν στα σκάφη για χρονικό διάστημα έως και δώδεκα ημερών από την πρώτη αλίευση έως την εκφόρτωση, σε ένα μείγμα ψυχόμενου γλυκού ή θαλάσσιου νερού και οξικού οξέος ή ενός απροσδιόριστου τύπου οξέος. Η θερμοκρασία του νερού εντός του οποίου συντηρούνταν τα εν λόγω αλιεύματα διέφερε ανά φορτίο και ανερχόταν μέχρι και σε 8,6 °C κατά την εκφόρτωση. Απαντώντας σε αίτημα της FF Skagen, η δανική αρχή τροφίμων ανέφερε ότι, κατά την άποψή της, η χρήση οξικού οξέος κατά τη συντήρηση των επίμαχων στην κύρια δίκη αλιευμάτων είχε ως αποτέλεσμα να καταστούν ακατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου, ανεξαρτήτως της περιεκτικότητάς τους σε ΟΠΒΑ.

41 Οι τελωνειακές αρχές της Δανίας έκριναν στις 19 Φεβρουαρίου 2018 ότι τα ολόκληρα ψάρια και τα υπολείμματα ψαριών που εισήγαγε η εταιρία FF Skagen κατά το χρονικό διάστημα από την 1η Ιανουαρίου 2015 έως τις 30 Νοεμβρίου 2017 θα πρέπει να καταταγούν στο κεφάλαιο 3, του δευτέρου μέρους της ΣΟ, εφόσον η μέση τιμή ΟΠΒΑ κάθε φορτίου, όπως μετρήθηκε από την εν λόγω εταιρία, ήταν μικρότερη από 35 mg/100 g για τα είδη που ανήκουν στην οικογένεια Gadidea, συμπεριλαμβανομένων των υπολειμμάτων ψαριών, και 60 mg/100 g για όλα τα άλλα είδη.

42 Η εν λόγω εταιρία προσέφυγε κατά της απόφασης των τελωνειακών αρχών ενώπιον της Landsskatteretten (εθνικής επιτροπής επίλυσης φορολογικών διαφορών, Δανία).

43 Στις 6 Αυγούστου 2020 η εν λόγω επιτροπή έκρινε ότι τα εισαγόμενα ολόκληρα ψάρια και υπολείμματα ψαριών, τα οποία πριν από τον εκτελωνισμό τους είχαν αποθηκευθεί σε νερό με προσθήκη οξικού οξέος, ήταν ακατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου λόγω της κατάστασής τους κατά τον εκτελωνισμό. Για τον λόγο αυτό, απέκλεισε τη δασμολογική τους κατάταξη στο κεφάλαιο 3 του δεύτερου μέρους της ΣΟ σύμφωνα με τη σημείωση 1, στοιχείο γʹ, του κεφαλαίου αυτού. Σύμφωνα με την εν λόγω επιτροπή, τα ψάρια έπρεπε ως εκ τούτου να καταταγούν στο κεφάλαιο 5 του δευτέρου μέρους της ΣΟ, στην κλάση 0511 91 90, σύμφωνα με τους γενικούς κανόνες 1 και 6 για την ερμηνεία της ΣΟ, οι οποίοι περιλαμβάνονται στο πρώτο μέρος, τίτλος I, τμήμα A, της ΣΟ.

44 Το Υπουργείο Φορολογικών Υποθέσεων προσέφυγε κατά της απόφασης της εθνικής επιτροπής επίλυσης φορολογικών διαφορών ενώπιον του Vestre Landsret (εφετείου δυτικής περιφέρειας, Δανία), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο, υποστηρίζοντας ότι τα επίμαχα στην κύρια δίκη ψάρια και υπολείμματα ψαριών έπρεπε να είχαν καταταγεί στην κλάση 0302 της ΣΟ.

45 Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι υφίσταται αμφιβολία ως προς το αν τα εν λόγω εμπορεύματα εμπίπτουν στο κεφάλαιο 3 του δεύτερου μέρους της ΣΟ ή στο κεφάλαιο 5 του ίδιου μέρους.

46 Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνει ότι όλα τα επίμαχα στην ενώπιόν του διαφορά αλιεύματα αποκτήθηκαν δυνάμει πράξεων κατακύρωσης, με σκοπό τη χρησιμοποίησή τους στη βιομηχανική παραγωγή ιχθυαλεύρου και ιχθυελαίου και όχι την κατανάλωση από τον άνθρωπο. Υπογράφοντας τις εν λόγω πράξεις κατακύρωσης, η FF Skagen δεσμεύθηκε να χρησιμοποιήσει τα ψάρια για τους σκοπούς για τους οποίους αγοράστηκαν.

47 Κατά το αιτούν δικαστήριο, η προσθήκη οξέος αποσκοπεί στον περιορισμό της ανάπτυξης ΟΠΒΑ στα ψάρια. Η περιεκτικότητα σε ΟΠΒΑ συνιστά δείκτη αλλοίωσης των ψαριών, υπό την έννοια ότι όσο υψηλότερη είναι η τιμή του ΟΠΒΑ, τόσο μεγαλύτερος είναι ο βαθμός αλλοίωσης των ψαριών. Οι οριακές τιμές ΟΠΒΑ καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙ, τμήμα ΙΙ, κεφάλαιο Ι, σημείο 1, του κανονισμού (ΕΚ) 2074/2005. Το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί επίσης ότι ο κανονισμός 178/2002 απαγορεύει τη διάθεση στην αγορά μη μεταποιημένων αλιευτικών προϊόντων που προορίζονται για τη διατροφή του ανθρώπου αν τους έχει προστεθεί οξικό οξύ ή άλλο οξύ. Επιπλέον, ο κανονισμός 853/2004 προβλέπει ότι η ψύξη των ψαριών πρέπει να πραγματοποιείται αμέσως μετά την αποβίβαση σε θερμοκρασία παραπλήσια με το σημείο τήξης του πάγου.

48 Όσον αφορά τα κατεψυγμένα υπολείμματα ψαριών που εισήγε η FF Skagen, το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι ένα από τα οικεία φορτία συνοδευόταν από υπόδειγμα εμπορικού εγγράφου για τη μεταφορά ζωικών υποπροϊόντων και μεταποιημένων προϊόντων που δεν προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο, το οποίο καταρτίστηκε βάσει του κανονισμού 1069/2009. Το εν λόγω έγγραφο ανέφερε ότι τα επίμαχα υπολείμματα ψαριών ήταν κατάλληλα για να χρησιμοποιηθούν για ζωοτροφές και ότι αποτελούσαν υποπροϊόντα της διάκρισης 0511 91 10 της ΣΟ, η οποία φέρει τον τίτλο «Κατάλοιπα ψαριών». Τα εν λόγω υπολείμματα ψαριών περιγράφονται στο προαναφερθέν έγγραφο ως υλικό «κατηγορίας 3α», στην οποία περιλαμβάνονται τα «σφάγια και μέρη σφαγέντων ζώων [...] τα οποία είναι κατάλληλα για κατανάλωση από τον άνθρωπο, σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία, αλλά δεν προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο για εμπορικούς λόγους», κατά την έννοια του άρθρου 10, στοιχείο αʹ, του εν λόγω κανονισμού. Μετά την αλίευση των ψαριών και κατά τη μεταφορά τους, τα εν λόγω υπολείμματα ψαριών υποβλήθηκαν σε χειρισμό τηρουμένων των κανόνων που προβλέπει ο εν λόγω κανονισμός καθώς και των κανόνων που προβλέπει ο κανονισμός 852/2004.

49 Υπό τις συνθήκες αυτές το Vestre Landsret (εφετείο δυτικής περιφέρειας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

«1) Έχει η σημείωση 1, στοιχείο γʹ, του κεφαλαίου 3 [του δεύτερου μέρους της ΣΟ], την έννοια ότι το [εν λόγω] κεφάλαιο 3 δεν καλύπτει εμπορεύματα όπως τα επίμαχα στην υπόθεση της κύριας δίκης;

2) Το Δικαστήριο καλείται να διευκρινίσει κατά πόσον οποιοδήποτε από τα ακόλουθα στοιχεία ασκεί επιρροή στην απάντηση στο υποβληθέν προδικαστικό ερώτημα:

α) η προσθήκη οξικού οξέος ή οποιουδήποτε άλλου οξέος στα εμπορεύματα, συμπεριλαμβανομένου του κατά πόσον έχει σημασία ότι στα εμπορεύματα έχει προστεθεί οξικό οξύ το οποίο, σύμφωνα με τις πληροφορίες του παρασκευαστή, δεν έχει εγκριθεί για τη διατροφή του ανθρώπου·

β) το γεγονός ότι η μέση τιμή του ΟΠΒΑ των εμπορευμάτων υπερβαίνει τις οριακές τιμές 25 έως 35 που επιβάλλει ο κανονισμός [2074/2005]·

γ) η αποθήκευση των εμπορευμάτων χύδην, με τμήματα των αλιευμάτων να παρουσιάζουν επίπεδα ΟΠΒΑ, τα οποία υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα βάσει του κανονισμού [2074/2005]·

δ) το γεγονός ότι κατά τον χειρισμό των εμπορευμάτων δεν τηρήθηκε η νομοθεσία για την υγιεινή των τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων:

i. του κανονισμού [178/2002]·

ii. του κανονισμού [852/2004]·

iii. του κανονισμού [853/2004]·

iv. του κανονισμού [854/2004]·

v. του κανονισμού [1333/2008]·

vi. του κανονισμού [1069/2009]·

ε) το γεγονός ότι, σύμφωνα με τα εμπορικά έγγραφα, τα εμπορεύματα παρελήφθησαν από το αλιευτικό σκάφος, διατέθηκαν προς πώληση και πωλήθηκαν αποκλειστικά για τη βιομηχανική παραγωγή ζωοτροφών και όχι για τη διατροφή του ανθρώπου·

στ) το γεγονός ότι, σύμφωνα με τη δανική αρχή τροφίμων, λόγω της προσθήκης οξικού οξέος, τα εμπορεύματα είναι ακατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου, ανεξαρτήτως της τιμής του ΟΠΒΑ·

ζ) το γεγονός ότι τα εμπορεύματα εισήχθησαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως υποπροϊόντα βάσει του κανονισμού [1069/2009]. Το Δικαστήριο καλείται συναφώς να διευκρινίσει τα έγγραφα που απαιτούνται προκειμένου τα εμπορεύματα να θεωρηθούν υποπροϊόν βάσει του εν λόγω κανονισμού.»

50 Κατόπιν προτάσεως που υπέβαλε ο Πρόεδρος αφού άκουσε τον Αντιπρόεδρο και τον πρώτο γενικό εισαγγελέα, το Δικαστήριο αποφάσισε να εγγράψει στο μητρώο του την υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως. Πράγματι, η αίτηση αυτή δεν εμπίπτει αποκλειστικά στον συγκεκριμένο τομέα που διαλαμβάνεται στο άρθρο 50β, πρώτο εδάφιο, στοιχείο δʹ, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Επί των προδικαστικών ερωτημάτων

51 Με τα ερωτήματα αυτά, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν η ΣΟ πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι εμπίπτουν στην κλάση 0302, η οποία επιγράφεται «Ψάρια νωπά ή διατηρημένα με απλή ψύξη, με εξαίρεση τα φιλέτα και άλλη σάρκα ψαριών της κλάσης 0304», ή στην κλάση 0511, η οποία επιγράφεται «Προϊόντα ζωικής προέλευσης, που δεν κατονομάζονται ούτε περιλαμβάνονται αλλού. Ζώα μη ζωντανά των κεφαλαίων 1 ή 3, ακατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου», τα εξής:

– ολόκληρα ψάρια, τα οποία διατηρήθηκαν επί μακρό χρονικό διάστημα στα αλιευτικά σκάφη με προσθήκη οξικού οξέος ή άλλου οξέος, σε θερμοκρασία μεταβλητή και ενδεχομένως υπερβαίνουσα τα προβλεπόμενα από τη νομοθεσία της Ένωσης για την υγιεινή των τροφίμων όρια, και παρουσιάζουν ποικίλες περιεκτικότητες σε ΟΠΒΑ, ενίοτε υπερβαίνουσες τα προβλεπόμενα από την εν λόγω νομοθεσία όρια, αποθηκεύθηκαν χύδην και δεν υποβλήθηκαν σε χειρισμό σύμφωνα με τους κανόνες που απορρέουν από τις διατάξεις της εν λόγω νομοθεσίας, τα δε συνοδευτικά τους εμπορικά έγγραφα αναφέρουν ότι αλιεύθηκαν και πωλήθηκαν με σκοπό την παραγωγή ζωοτροφών, καθώς και

– υπολείμματα ψαριών τα οποία δεν υποβλήθηκαν σε χειρισμό σύμφωνα με τους κανόνες που απορρέουν από τις διατάξεις της ίδιας νομοθεσίας και των οποίων τα συνοδευτικά εμπορικά έγγραφα αναφέρουν ότι αποτελούν ζωικά υποπροϊόντα τα οποία είναι μεν κατάλληλα για κατανάλωση από τον άνθρωπο, αλλά, για εμπορικούς λόγους, δεν προορίζονται για τέτοια κατανάλωση, και ότι έχουν παραχθεί και πωληθεί με σκοπό την παραγωγή ζωοτροφών.

52 Προκαταρκτικώς, υπενθυμίζεται ότι, όταν το Δικαστήριο επιλαμβάνεται αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως σε ζητήματα δασμολογικής κατάταξης, το έργο του συνίσταται μάλλον στην αποσαφήνιση των κριτηρίων τα οποία θα πρέπει να εφαρμόσει το εθνικό δικαστήριο ώστε να κατατάξει ορθώς τα οικεία προϊόντα σύμφωνα με τη ΣΟ, παρά στο να προβεί το ίδιο στην κατάταξη αυτή. Συγκεκριμένα, ο χαρακτηρισμός των επίμαχων εμπορευμάτων για τους σκοπούς της δασμολογικής τους κατάταξης στηρίζεται αμιγώς σε διαπίστωση περί τα πράγματα, την οποία δεν μπορεί να πραγματοποιήσει το Δικαστήριο στο πλαίσιο αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως (απόφαση της 1ης Αυγούστου 2025, Keesing Deutschland, C‑375/24, EU:C:2025:624, σκέψη 37 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

53 Κατόπιν της διευκρινίσεως αυτής, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι, σύμφωνα με τον γενικό κανόνα 1 για την ερμηνεία της ΣΟ, τα εμπορεύματα κατατάσσονται σύμφωνα με το κείμενο των κλάσεων και των σημειώσεων των τμημάτων ή των κεφαλαίων της εν λόγω ονοματολογίας (απόφαση της 1ης Αυγούστου 2025, Keesing Deutschland, C‑375/24, EU:C:2025:624, σκέψη 38).

54 Χάριν της ασφάλειας δικαίου και προς διευκόλυνση των ελέγχων, το αποφασιστικό κριτήριο για τη δασμολογική κατάταξη των εμπορευμάτων πρέπει γενικώς να αναζητείται στα αντικειμενικά τους χαρακτηριστικά και στις αντικειμενικές τους ιδιότητες, όπως ορίζονται στο κείμενο της κλάσης της ΣΟ και των σημειώσεων των τμημάτων ή των κεφαλαίων (απόφαση της 1ης Αυγούστου 2025, Keesing Deutschland, C‑375/24, EU:C:2025:624, σκέψη 39 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

55 Ο προορισμός του προϊόντος μπορεί να αποτελέσει αντικειμενικό κριτήριο κατάταξης εφόσον είναι συμφυής με το εν λόγω προϊόν, ο συμφυής δε αυτός χαρακτήρας πρέπει να μπορεί να εκτιμηθεί με γνώμονα τα αντικειμενικά χαρακτηριστικά και τις αντικειμενικές ιδιότητες του προϊόντος αυτού (απόφαση της 22ας Ιουνίου 2023, PR Pet, C‑24/22, EU:C:2023:507, σκέψη 53 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Πάντως, ο προορισμός του προϊόντος αποτελεί λυσιτελές κριτήριο μόνο στην περίπτωση που η κατάταξη δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί αποκλειστικά με βάση τα αντικειμενικά χαρακτηριστικά και τις αντικειμενικές ιδιότητες του προϊόντος (απόφαση της 16ης Φεβρουαρίου 2017, Aramex Nederland, C‑145/16, EU:C:2017:130, σκέψη 23 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

56 Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι τα επίμαχα στην κύρια δίκη εμπορεύματα εμπίπτουν στο τμήμα I του δευτέρου μέρους της ΣΟ, με τίτλο «Ζωντανά ζώα και προϊόντα του ζωικού βασιλείου».

57 Το τμήμα αυτό υποδιαιρείται σε πέντε κεφάλαια, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται το κεφάλαιο 3, με τίτλο «Ψάρια και μαλακόστρακα, μαλάκια και άλλα ασπόνδυλα υδρόβια», το οποίο περιλαμβάνει την κλάση 0302, με τίτλο «Ψάρια νωπά ή διατηρημένα με απλή ψύξη, με εξαίρεση τα φιλέτα και άλλη σάρκα ψαριών της κλάσης 0304», και το κεφάλαιο 5, με τίτλο «Άλλα προϊόντα ζωικής προέλευσης, που δεν κατονομάζονται ούτε περιλαμβάνονται αλλού», το οποίο περιλαμβάνει την κλάση 0511, με τίτλο «Προϊόντα ζωικής προέλευσης, που δεν κατονομάζονται ούτε περιλαμβάνονται αλλού. Ζώα μη ζωντανά των κεφαλαίων 1 ή 3, ακατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου». Από τη διατύπωση του κεφαλαίου 5 προκύπτει σαφώς ότι το εν λόγω κεφάλαιο αφορά τα προϊόντα που δεν αντιστοιχούν σε καμία ονομασία των λοιπών κεφαλαίων του εν λόγω τμήματος. Επιπλέον, η σημείωση 1, στοιχείο αʹ, του ίδιου κεφαλαίου 5 προβλέπει ότι το κεφάλαιο αυτό δεν περιλαμβάνει τα βρώσιμα προϊόντα, άλλα από το αίμα των ζώων, τα έντερα, τις κύστεις και τα στομάχια ζώων (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 16ης Ιουλίου 2009, Pärlitigu, C‑56/08, EU:C:2009:467, σκέψη 25).

58 Η σημείωση 1, στοιχείο γʹ, του κεφαλαίου 3 του δευτέρου μέρους, τμήμα I, της ΣΟ προβλέπει ότι το κεφάλαιο αυτό δεν περιλαμβάνει τα ψάρια που είναι ακατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου λόγω της φύσης τους ή της κατάστασης στην οποία παρουσιάζονται. Από τη διατύπωση της σημείωσης αυτής προκύπτει συνεπώς ότι το αποφασιστικό κριτήριο για να προσδιοριστεί αν ένα ψάρι εμπίπτει στο εν λόγω κεφάλαιο 3 έγκειται στο αν είναι κατάλληλο για τη διατροφή του ανθρώπου ή όχι. Υπό τις συνθήκες αυτές, το καθοριστικό ζήτημα είναι αν, κατά τον εκτελωνισμό τους, τα επίμαχα στην κύρια δίκη εμπορεύματα ήταν κατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου (πρβλ. απόφαση της 16ης Ιουλίου 2009, Pärlitigu, C‑56/08, EU:C:2009:467, σκέψη 27 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

59 Προκειμένου να καθορισθεί κατά πόσον ένα τέτοιο προϊόν είναι κατάλληλο για τη διατροφή του ανθρώπου ή όχι, κατά την έννοια της προαναφερθείσας σημείωσης, πρέπει να ληφθούν υπόψη όλα τα συμφυή με αυτό κρίσιμα στοιχεία σχετικά με τα αντικειμενικά του χαρακτηριστικά και τις αντικειμενικές του ιδιότητες (πρβλ. απόφαση της 28ης Απριλίου 2016, Oniors Bio, C‑233/15, EU:C:2016:305, σκέψεις 42 και 57 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

60 Πρέπει να υπογραμμιστεί, πρώτον, ότι, εν προκειμένω, το αιτούν δικαστήριο αναφέρει διάφορα στοιχεία σχετικά με τις συνθήκες υπό τις οποίες έγινε η επεξεργασία των επίμαχων στην κύρια δίκη εμπορευμάτων πριν από τον εκτελωνισμό τους, όπως η προσθήκη οξικού οξέος ή άλλου οξέος, η χύδην αποθήκευσή τους, η υποβολή τους σε χειρισμό ο οποίος δεν πληρούσε τους κανόνες υγιεινής των τροφίμων, η υψηλή περιεκτικότητα σε ΟΠΒΑ, οι υψηλές θερμοκρασίες και η μακρά διάρκεια συντήρησης, διερωτώμενο, κατ’ ουσίαν, αν υφίσταται κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία λόγω ενδεχόμενης μόλυνσης ή αποσύνθεσης των εμπορευμάτων αυτών, γεγονός που θα είχε ως συνέπεια να καταστούν ακατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου.

61 Συναφώς, επισημαίνεται ότι τα στοιχεία αυτά αφορούν τα συμφυή με τα επίμαχα στην κύρια δίκη εμπορεύματα αντικειμενικά χαρακτηριστικά και τις αντικειμενικές τους ιδιότητες και, επομένως, είναι ικανά να αποτελέσουν καθοριστικό παράγοντα για το αν τα επίμαχα προϊόντα είναι κατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου ή όχι.

62 Συγκεκριμένα, το Δικαστήριο έχει ήδη κρίνει ότι το γεγονός ότι, λόγω των χαρακτηριστικών της μεθόδου παρασκευής του, δεν μπορεί να αποκλεισθεί η παρουσία, σε ένα προϊόν, ουσιών επιβλαβών για την ανθρώπινη υγεία, συνιστά λυσιτελές στοιχείο, δυνάμενο να δικαιολογήσει τον χαρακτηρισμό ενός τέτοιου προϊόντος ως μη βρώσιμου, βάσει των αντικειμενικών του χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων (πρβλ. απόφαση της 28ης Απριλίου 2016, Oniors Bio, C‑233/15, EU:C:2016:305, σκέψεις 43 και 48).

63 Επιπλέον, υπενθυμίζεται ότι οι πληροφορίες που παρέχει ο κατασκευαστής του επίμαχου προϊόντος είναι, κατ’ αρχήν, ικανές να αποδείξουν τα αντικειμενικά χαρακτηριστικά και τις αντικειμενικές ιδιότητες του προϊόντος αυτού (πρβλ. απόφαση της 28ης Απριλίου 2016, Oniors Bio, C‑233/15, EU:C:2016:305, σκέψεις 44, 47 και 50).

64 Ομοίως, το Δικαστήριο επισήμανε ότι η αποσύνθεση ή η αλλοίωση ζωικών υλικών δημιουργεί τοξίνες οι οποίες τα καθιστούν, καταρχήν, ακατάλληλα για κατανάλωση από τον άνθρωπο και δημιουργούν επίσης κίνδυνο για την υγεία των ανθρώπων (πρβλ. απόφαση της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, Toropet, C‑836/19, EU:C:2021:668, σκέψη 60).

65 Δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν, προκειμένου να καθοριστεί αν τα επίμαχα στην κύρια δίκη αλιεύματα είναι «ακατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου», επιτρέπεται να ληφθεί υπόψη η νομοθεσία της Ένωσης περί τροφίμων και υγιεινής των τροφίμων.

66 Συναφώς, διευκρινίζεται ότι, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 54 της παρούσας αποφάσεως, το αποφασιστικό κριτήριο για τη δασμολογική κατάταξη των εμπορευμάτων πρέπει γενικώς να αναζητείται στα αντικειμενικά τους χαρακτηριστικά και στις αντικειμενικές τους ιδιότητες, όπως ορίζονται στο κείμενο της κλάσης της ΣΟ και των σημειώσεων των τμημάτων ή των κεφαλαίων. Έτσι, όσον αφορά τη σημασία που έχει, για τους σκοπούς της δασμολογικής κατάταξης εμπορευμάτων, η νομοθεσία της Ένωσης για τα τρόφιμα και, ειδικότερα, η απαγόρευση διάθεσης στην αγορά «μη ασφαλούς τροφίμου», η οποία προβλέπεται στο άρθρο 14 του κανονισμού 178/2002, το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να διευκρινίσει ότι η δασμολογική κατάταξη των εμπορευμάτων κατά τον χρόνο του εκτελωνισμού τους απόκειται στις εθνικές τελωνειακές αρχές οι οποίες εφαρμόζουν σχετικώς, μεταξύ άλλων, τις διατάξεις της ΣΟ (πρβλ. απόφαση της 28ης Απριλίου 2016, Oniors Bio, C‑233/15, EU:C:2016:305, σκέψη 52).

67 Επομένως, η νομοθεσία της Ένωσης σχετικά με τα τρόφιμα και την υγιεινή των τροφίμων δεν μπορεί, αφ’ εαυτής, να είναι καθοριστική για την κατάταξη ενός εμπορεύματος σε συγκεκριμένη κλάση της ΣΟ, αλλά αποτελεί, παρά ταύτα, ένα στοιχείο, μεταξύ άλλων, το οποίο πρέπει να λαμβάνεται υπόψη συναφώς (πρβλ. αποφάσεις της 4ης Μαρτίου 2015, Oliver Medical, C‑547/13, EU:C:2015:139, σκέψη 53, της 28ης Απριλίου 2016, Oniors Bio, C‑233/15, EU:C:2016:305, σκέψη 56, και της 15ης Δεκεμβρίου 2016, LEK, C‑700/15, EU:C:2016:959, σκέψη 36).

68 Επομένως, εν προκειμένω, πρώτον, μπορεί να ληφθεί υπόψη το στοιχείο που η απόφαση περί παραπομπής αναφέρει, μεταξύ άλλων, στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, υπό αʹ και στʹ, ότι στα επίμαχα στην κύρια δίκη αλιεύματα, τα οποία είναι μη μεταποιημένα ψάρια, προστέθηκε οξικό οξύ ή άλλο οξύ, ουσίες οι οποίες, σύμφωνα με τις πληροφορίες του παρασκευαστή τους, δεν έχουν εγκριθεί για κατανάλωση από τον άνθρωπο, ενώ από τα άρθρα 5 και 15 του κανονισμού 1333/2008 σε συνδυασμό με το παράρτημά του II προκύπτει ότι ο κανονισμός αυτός δεν επιτρέπει να διατίθενται στην αγορά, ως τρόφιμα, μη μεταποιημένα ψάρια και αλιευτικά προϊόντα τα οποία περιέχουν τέτοια πρόσθετα.

69 Το ίδιο ισχύει και για το στοιχείο που αναφέρει το αιτούν δικαστήριο, μεταξύ άλλων, στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, υπό στʹ, ότι η δανική αρχή τροφίμων έκρινε ότι η προσθήκη οξικού οξέος στα επίμαχα στην κύρια δίκη αλιεύματα τα κατέστησε «ακατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου». Πράγματι, από το σημείο 4, του κεφαλαίου III, του παραρτήματος III, του κανονισμού 854/2004, προκύπτει ότι τα αλιευτικά προϊόντα χαρακτηρίζονται ακατάλληλα για κατανάλωση από τον άνθρωπο όταν η αρμόδια αρχή εκτιμά ότι ενδέχεται να συνιστούν κίνδυνο για τη δημόσια υγεία ή την υγεία των ζώων ή κρίνονται για άλλους λόγους ακατάλληλα για κατανάλωση από τον άνθρωπο.

70 Δεύτερον, μπορεί επίσης να ληφθεί υπόψη το στοιχείο που μνημονεύεται στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, υπό βʹ, ότι η μέση περιεκτικότητα ορισμένων από τα επίμαχα στην κύρια δίκη αλιεύματα σε ΟΠΒΑ υπερέβαινε τις οριακές τιμές που προβλέπονται στο παράρτημα II, τμήμα II, κεφάλαιο I, σημείο 1, του κανονισμού 2074/2005.

71 Συναφώς, η διάταξη αυτή προβλέπει ότι τα μη μεταποιημένα αλιευτικά προϊόντα θεωρούνται ακατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωση, κατά την έννοια του κανονισμού 853/2004, όταν, σε περίπτωση που η οργανοληπτική αξιολόγηση αφήνει αμφιβολίες όσον αφορά τη νωπότητα, ο χημικός έλεγχος που ακολουθεί καταδεικνύει ότι υπάρχει υπέρβαση των προβλεπόμενων ορίων ΟΠΒΑ. Το παράρτημα II, τμήμα II, κεφάλαιο I, σημείο 1, στοιχεία αʹ έως γʹ, του κανονισμού 2074/2005, προβλέπει αντιστοίχως 25, 30 και 35 mg αζώτου ανά 100 g σάρκας ως όρια ΟΠΒΑ για τα είδη των ψαριών που αναφέρονται στο τμήμα ΙI, κεφάλαιο II, του παραρτήματος II, του κανονισμού αυτού.

72 Από τις πληροφορίες που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο προκύπτει ότι στα επίμαχα στην κύρια δίκη προϊόντα περιλαμβάνονταν ψάρια των οποίων η περιεκτικότητα σε ΟΠΒΑ υπερέβαινε τα ως άνω όρια, γεγονός που υποδηλώνει προχωρημένο στάδιο αποσύνθεσης και, κατά συνέπεια, κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία σε περίπτωση κατανάλωσης.

73 Τρίτον, το στοιχείο στο οποίο αναφέρεται το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, υπό γʹ, περί χύδην αποθήκευσης των επίμαχων στην κύρια δίκη ψαριών, στα οποία συμπεριλαμβάνονταν και τα μεμονωμένα τεμάχια των οποίων η περιεκτικότητα σε ΟΠΒΑ υπερέβαινε τα όρια που προβλέπονται στο παράρτημα II, τμήμα II, κεφάλαιο I, σημείο 1, του κανονισμού 2074/2005, συνιστά επίσης κρίσιμο στοιχείο ικανό να καταδείξει ότι υφίσταται κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία και, συγκεκριμένα, ιδίως κίνδυνος τα ψάρια που βρίσκονταν σε προχωρημένο στάδιο αποσύνθεσης να προκαλέσουν μικροβιολογική ή άλλη μόλυνση στο σύνολο των ψαριών.

74 Τέταρτον, ασκεί επίσης επιρροή το στοιχείο που μνημονεύεται, μεταξύ άλλων, στο δεύτερο ερώτημα, υπό δʹ, ότι κατά τον χειρισμό των επίμαχων στην κύρια δίκη ψαριών και υπολειμμάτων ψαριών δεν τηρήθηκε η νομοθεσία της Ένωσης για την υγιεινή των τροφίμων, στο μέτρο που η νομοθεσία αυτή αφορά ακριβώς τους κινδύνους που ενδέχεται να παρουσιάζουν τα τρόφιμα για την υγεία.

75 Ειδικότερα, από τον συνδυασμό του άρθρου 1, παράγραφος 1, του άρθρου 2 παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, και του άρθρου 3, του κανονισμού 852/2004 προκύπτει ότι ο κανονισμός αυτός θεσπίζει γενικούς κανόνες όσον αφορά την «υγιεινή» των τροφίμων και συγκεκριμένα τα μέτρα και τους όρους που είναι αναγκαία για τον έλεγχο των κινδύνων και για την εξασφάλιση της καταλληλότητας των τροφίμων για ανθρώπινη κατανάλωση, λαμβανομένης υπόψη της σκοπούμενης χρήσης τους, κανόνες τους οποίους οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων πρέπει να τηρούν σε όλα τα στάδια της παραγωγής, μεταποίησης και διανομής των τροφίμων που βρίσκονται υπό τον έλεγχό τους. Επιπλέον, από το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο στʹ, και από πλείονες διατάξεις των παραρτημάτων του κανονισμού αυτού προκύπτει ότι ο εν λόγω κανονισμός αφορά, μεταξύ άλλων, την προστασία από τη «μόλυνση» των τροφίμων, έννοια η οποία καταλαμβάνει την παρουσία ή την εισαγωγή πηγών κινδύνου.

76 Επιπλέον, από το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού 853/2004 προκύπτει ότι ο κανονισμός αυτός θεσπίζει ειδικούς κανόνες για τους υπευθύνους επιχειρήσεων τροφίμων όσον αφορά την υγιεινή των τροφίμων ζωικής προέλευσης, οι οποίοι συμπληρώνουν τους κανόνες του κανονισμού 852/2004 και εφαρμόζονται στα μη μεταποιημένα και στα μεταποιημένα προϊόντα ζωικής προέλευσης. Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 853/2004, οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων πρέπει να τηρούν, μεταξύ άλλων, τις σχετικές διατάξεις του παραρτήματος III του κανονισμού αυτού.

77 Το τμήμα VIII, με τίτλο «Αλιευτικά προϊόντα», του εν λόγω παραρτήματος III περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, απαιτήσεις για τα σκάφη, απαιτήσεις που πρέπει να τηρούνται κατά τη διάρκεια και μετά την εκφόρτωση των προϊόντων αυτών, απαιτήσεις για τις εγκαταστάσεις χειρισμού αλιευτικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των σκαφών, υγειονομικές προδιαγραφές για τα ίδια προϊόντα καθώς και απαιτήσεις σχετικά με την αποθήκευσή τους. Το τμήμα VIII περιλαμβάνει επίσης διάφορες απαιτήσεις σχετικά με τη θερμοκρασία των αλιευτικών προϊόντων, μεταξύ των οποίων αυτές που προβλέπονται στο σημείο I, B, 1, και Ι, Β, 3, του κεφαλαίου I, στο σημείο 1, στοιχείο βʹ, περίπτωση ii, του κεφαλαίου II, καθώς και στο σημείο 1, του κεφαλαίου VII και στο σημείο 1, στοιχείο αʹ, του κεφαλαίου VIII, οι οποίες σκοπούν, κατ’ ουσίαν, στο να διασφαλιστεί, μεταξύ άλλων, ότι τα νωπά αλιευτικά προϊόντα και τα αποψυγμένα αμεταποίητα αλιευτικά προϊόντα διατηρούνται, κατά την αποθήκευση και τη μεταφορά, όπως και κατά την εκφόρτωση και αποβίβαση, σε θερμοκρασία παραπλήσια του σημείου τήξης του πάγου.

78 Εξάλλου, το σημείο Γ, του κεφαλαίου V, του τμήματος VIII, του παραρτήματος III, του κανονισμού 853/2004 απαγορεύει τη διάθεση στην αγορά προϊόντων η περιεκτικότητα των οποίων σε ΟΠΒΑ υπερβαίνει τα όρια που προβλέπει ο κανονισμός 2074/2005.

79 Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το γεγονός ότι δεν τηρήθηκε η νομοθεσία της Ένωσης σχετικά με την υγιεινή των τροφίμων μπορεί να επηρεάσει την εκτίμηση του αν ένα προϊόν παρουσιάζει κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, ιδίως λόγω ενδεχόμενης μόλυνσης ή λόγω του σταδίου αποσύνθεσης στο οποίο βρίσκεται, και είναι, ως εκ τούτου, ακατάλληλο για τη διατροφή του ανθρώπου.

80 Πέμπτον, όσον αφορά τη σημασία εμπορικών εγγράφων –όπως οι πράξεις κατακύρωσης των επίμαχων στην κύρια δίκη αλιευμάτων– τα οποία μνημονεύονται στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, υπό εʹ, από τα οποία προκύπτει ότι τα αλιεύματα αυτά προορίζονταν για τη βιομηχανική παραγωγή ζωοτροφών και όχι για κατανάλωση από τον άνθρωπο, πρέπει να γίνει δεκτό ότι τα έγγραφα αυτά μπορούν να συνιστούν κρίσιμα στοιχεία που αφορούν τα συμφυή με τα επίμαχα στην κύρια δίκη προϊόντα αντικειμενικά χαρακτηριστικά και τις αντικειμενικές τους ιδιότητες, τα οποία πρέπει να ληφθούν υπόψη για την κατάταξή τους στην κατάλληλη κλάση της ΣΟ (πρβλ. απόφαση της 28ης Απριλίου 2016, Oniors Bio, C‑233/15, EU:C:2016:305, σκέψη 57).

81 Όσον αφορά, έκτον, το γεγονός ότι τα επίμαχα στην κύρια δίκη υπολείμματα ψαριών εισήχθησαν στην Ένωση ως ζωικά υποπροϊόντα της κατηγορίας 3, σύμφωνα με το άρθρο 3, σημείο 1, το άρθρο 7, παράγραφος 1, και το άρθρο 10, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 1069/2009, στον οποίο παραπέμπει το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, υπό δʹ, vi, υπενθυμίζεται ότι εμπίπτουν στην εν λόγω κατηγορία τα υλικά που θεωρούνται από τον νομοθέτη της Ένωσης ως υλικά «χαμηλού κινδύνου» για τη δημόσια υγεία και την υγεία των ζώων, ιδίως τα σφάγια και τα μέρη σφαγέντων ζώων που είναι «κατάλληλα για κατανάλωση από τον άνθρωπο», αλλά τα οποία δεν προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο για εμπορικούς λόγους (πρβλ. απόφαση της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, Toropet, C‑836/19, EU:C:2021:668, σκέψεις 41 και 47).

82 Επομένως, ακόμη και εάν θεωρηθεί ότι τα εν λόγω υπολείμματα ψαριών εμπίπτουν στην ως άνω κατηγορία, στοιχείο η εξακρίβωση του οποίου εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο, το οποίο είναι το μόνο αρμόδιο να εκτιμήσει τα πραγματικά περιστατικά της υπό κρίση υπόθεσης, το στοιχείο αυτό μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι τα εν λόγω προϊόντα είναι ακατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου λόγω της κατάστασης στην οποία παρουσιάζονται, κατά την έννοια της σημείωσης 1, στοιχείο γʹ, του κεφαλαίου 3 του δευτέρου μέρους, τμήμα I, της ΣΟ, και πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη για την κατάταξη των εν λόγω προϊόντων στην κατάλληλη κλάση της ΣΟ.

83 Εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εκτιμήσει, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των προεκτεθέντων στοιχείων σχετικά με τα αντικειμενικά χαρακτηριστικά και τις αντικειμενικές ιδιότητες των επίμαχων στην κύρια δίκη εμπορευμάτων, αν πρέπει να θεωρηθεί ότι τα εμπορεύματα αυτά είναι ακατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου, οπότε, σύμφωνα με τη σημείωση 1, στοιχείο γʹ, του κεφαλαίου 3 του δεύτερου μέρους, τμήμα I, της ΣΟ, δεν εμπίπτουν στο εν λόγω κεφάλαιο 3 και πρέπει, κατά συνέπεια, να καταταγούν στην κλάση 0511, με τίτλο «Προϊόντα ζωικής προέλευσης, που δεν κατονομάζονται ούτε περιλαμβάνονται αλλού. Ζώα μη ζωντανά των κεφαλαίων 1 ή 3, ακατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου», της ΣΟ.

84 Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, στα προδικαστικά ερωτήματα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η ΣΟ έχει την έννοια ότι εμπίπτουν στην κλάση 0511, η οποία φέρει τον τίτλο «Προϊόντα ζωικής προέλευσης, που δεν κατονομάζονται ούτε περιλαμβάνονται αλλού. Ζώα μη ζωντανά των κεφαλαίων 1 ή 3, ακατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου»,

Επί των δικαστικών εξόδων

85 Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (ένατο τμήμα) αποφαίνεται:

Η Συνδυασμένη Ονοματολογία που περιλαμβάνεται στο παράρτημα I του κανονισμού (ΕΟΚ) 2658/87 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1987, για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το κοινό δασμολόγιο, όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης,

έχει την έννοια ότι:

εμπίπτουν στην κλάση 0511, με τίτλο «Προϊόντα ζωικής προέλευσης, που δεν κατονομάζονται ούτε περιλαμβάνονται αλλού. Ζώα μη ζωντανά των κεφαλαίων 1 ή 3, ακατάλληλα για τη διατροφή του ανθρώπου»,

– ολόκληρα ψάρια, τα οποία διατηρήθηκαν επί μακρό χρονικό διάστημα στα αλιευτικά σκάφη με προσθήκη οξικού οξέος ή άλλου οξέος, σε θερμοκρασία μεταβλητή και ενδεχομένως υπερβαίνουσα τα προβλεπόμενα από τη νομοθεσία της Ένωσης για την υγιεινή των τροφίμων όρια, και παρουσιάζουν ποικίλες περιεκτικότητες σε ολικό πτητικό βασικό άζωτο, ενίοτε υπερβαίνουσες τα προβλεπόμενα από την εν λόγω νομοθεσία όρια, αποθηκεύθηκαν χύδην και δεν υποβλήθηκαν σε χειρισμό σύμφωνα με τους κανόνες που απορρέουν από τις διατάξεις της εν λόγω νομοθεσίας, τα δε συνοδευτικά τους εμπορικά έγγραφα αναφέρουν ότι αλιεύθηκαν και πωλήθηκαν με σκοπό την παραγωγή ζωοτροφών, καθώς και

(υπογραφές)

* Γλώσσα διαδικασίας: η δανική.