Zalecenie ZALECENIE RADY w sprawie krajowego programu reform Portugalii z 2012 r.oraz zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Portugalię programu stabilności na lata 2012–2016 /* COM/2012/0324 final - 2012/ () */
Zalecenie ZALECENIE RADY w sprawie krajowego programu reform
Portugalii z 2012 r.
oraz zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez
Portugalię programu stabilności na lata 2012–2016
RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu
Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148
ust. 4, uwzględniając rozporządzenie
Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru
pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[1],
w szczególności jego art. 5 ust. 2, uwzględniając zalecenie Komisji
Europejskiej[2], uwzględniając rezolucje Parlamentu
Europejskiego[3], uwzględniając konkluzje Rady
Europejskiej, uwzględniając opinię Komitetu
Zatrudnienia, po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym, a także mając na uwadze, co
następuje: (1) W dniu 26 marca 2010 r. Rada
Europejska przyjęła wniosek Komisji Europejskiej dotyczący
wprowadzenia nowej strategii na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego,
zatytułowanej „Europa 2020”, opartej na ściślejszej koordynacji
polityki gospodarczej, która skupiać się będzie na
najważniejszych obszarach wymagających podjęcia
działań służących pobudzeniu europejskiego
potencjału w dziedzinie zrównoważonego rozwoju i
konkurencyjności. (2) W dniu 13 lipca 2010 r. Rada
przyjęła zalecenie w sprawie ogólnych wytycznych polityk
gospodarczych państw członkowskich i Unii (na lata 2010–2014), a w
dniu 21 października 2010 r. decyzję dotyczącą
wytycznych w sprawie polityki zatrudnienia państw członkowskich[4],
które razem stanowią „zintegrowane wytyczne”. Państwa
członkowskie zostały poproszone o uwzględnienie zintegrowanych
wytycznych w swojej krajowej polityce gospodarczej i polityce zatrudnienia. (3) W dniu 12 lipca 2011 r. Rada
przyjęła zalecenie w sprawie krajowego programu reform Portugalii na 2011
r. (4) W dniu 23 listopada 2011 r.
Komisja przyjęła drugą roczną analizę wzrostu
gospodarczego, rozpoczynając w ten sposób drugi europejski semestr
zintegrowanej i prowadzonej ex ante koordynacji polityki, który ma
swoje umocowanie w strategii „Europa 2020”. (5) W dniu 2 marca 2012 r. Rada
Europejska zatwierdziła priorytety dotyczące zapewnienia
stabilności finansowej, konsolidacji fiskalnej i działań
wspierających wzrost gospodarczy. Rada podkreśliła potrzebę
kontynuacji zróżnicowanej konsolidacji fiskalnej sprzyjającej
wzrostowi gospodarczemu w celu przywrócenia gospodarce normalnych warunków
udzielania pożyczek, wspierania wzrostu i konkurencyjności,
rozwiązania problemu bezrobocia i społecznych skutków kryzysu, jak
również w celu modernizacji administracji państwowej. (6) W dniu 2 marca 2012 r. Rada
Europejska wezwała także państwa członkowskie
uczestniczące w pakcie euro plus, by przedstawiły swoje
zobowiązania w ramach tego paktu odpowiednio wcześnie, tak by zobowiązania
te mogły zostać włączone do ich programów stabilności
lub konwergencji oraz krajowych programów reform. (7) W dniu 2 maja 2012 r.
Portugalia przedłożyła program stabilności obejmujący
lata 2012–2016, natomiast w dniu 7 maja 2012 r. krajowy program reform. (8) W dniu 30 maja 2011 r. Rada
przyjęła decyzję wykonawczą 2011/344/UE w sprawie
przyznania Portugalii średnioterminowej pomocy finansowej na okres trzech
lat (2011–2014), zgodnie z rozporządzeniem Rady (UE) nr 407/2010 z dnia 11 maja
2010 r. ustanawiającym europejski mechanizm stabilizacji finansowej.
W towarzyszącym protokole ustaleń podpisanym w tym samym dniu i
w jego kolejnych uzupełnieniach określono warunki dotyczące
polityki gospodarczej, na podstawie których wypłacana jest pomoc finansowa. (9) Portugalia poczyniła
znaczne postępy w wielu dziedzinach, mimo tego istotne kwestie
pozostają nadal do rozwiązania. Jeżeli rząd chce odzyskać
pełny dostęp do rynku w okresie objętym programem, istotne
jest osiągnięcie celów budżetowych. Aby ograniczyć
zagrożenia, na które narażona jest realizacja celów budżetowych
na 2012 r., pierwszorzędne znaczenie ma szybkie i zdecydowane
wdrożenie programowych środków polityki fiskalnej o charakterze
strukturalnym. Jednocześnie rząd powinien skupić się na
reformach, które dotyczą krajowych wyzwań w sferze
konkurencyjności. Wcześniejsze plany dewaluacji przy pomocy
środków polityki fiskalnej nie są realizowane w budżecie na 2012
r. Tym ważniejsze jest zatem szybkie przyjęcie dodatkowych reform
strukturalnych na rynku pracy i rynkach produktowych celem ograniczenia kosztów
pracy, zwiększenia elastyczności oraz ograniczenia barier
dostępu. Aby pokonać partykularne interesy blokujące reformy,
konieczna będzie wytrwałość oraz determinacja rządu. (10) Podsumowując, w trzecim
przeglądzie programu dostosowania gospodarczego stwierdzono, że
Portugalia realizuje warunki określone w protokole ustaleń zgodnie
z planem. W szczególności, docelowy poziom deficytu budżetowego
na rok 2011 (5,9 % PKB) został zrealizowany z nawiązką dzięki
dokonaniu przeniesienia funduszy emerytalnych banków do państwowego
systemu zabezpieczenia społecznego w wysokości odpowiadającej 3,5 %
PKB. Mimo że operacja ta była jednorazowa, konsolidacja
strukturalna w 2011 r. była silna, wynosząc 3,5 % PKB. Banki
są na drodze do zrealizowania do końca roku wymogów kapitałowych
określonych w programie, jednak ich pozycje kapitałowe muszą
ulec dalszemu polepszeniu w 2012 r. zgodnie z wymaganiami programu,
jak również w związku z wymogiem Europejskiego Urzędu Nadzoru
Bankowego dotyczącym uwzględnienia ekspozycji na dług
państwowy, szczególnego programu kontroli na miejscu i planowanego transferu
prywatnych funduszy emerytalnych banków. (11) Spadek PKB w 2011 r. był
mniejszy niż przewidywano, natomiast eksport oraz konsumpcja
kształtowały się lepiej niż zakładano. Jednakże w
czwartym kwartale 2011 r. i na początku 2012 r. odnotowano słaby
popyt krajowy, gwałtowny wzrost bezrobocia oraz niski poziom optymizmu
przedsiębiorców. Według prognozy Komisji z wiosny perspektywy na rok 2012
uległy pogorszeniu i w chwili obecnej zakłada się, że PKB
obniży się o 3,3 %, tj. o trzy punkty procentowe więcej niż
przewidywano w prognozie z jesieni. Wzrost gospodarczy w 2013 r. będzie
również bardziej ograniczony niż pierwotnie sądzono. Dzięki
temu, że portugalski eksport zdobywa udziały w rynku poza terytorium
UE, a import charakteryzuje się poważnym spadkiem, dostosowanie zewnętrzne
przebiega co prawda nadzwyczaj szybko, ale nadal nie ma pewności co do
trwałości takiej sytuacji. Biorąc pod uwagę wysokie
zadłużenie zagraniczne Portugalii, wymagane będą dalsze
bardzo gruntowne działania dostosowawcze o charakterze strukturalnym. (12) Celem budżetowym na 2012
r. jest zmniejszenie deficytu sektora instytucji rządowych i
samorządowych do 4,5 % PKB, co jest zgodne z wymogami programu
dostosowania gospodarczego oraz zaleceniami Rady udzielonymi Portugalii w
ramach procedury nadmiernego deficytu. Średniookresowe plany konsolidacji
fiskalnej przedstawione w programie stabilności są również
spójne z głównymi celami dotyczącymi deficytu określonymi w
programie dostosowania gospodarczego, ponadto przewiduje się, że
wskaźnik relacji deficytu do PKB osiągnie wartość 3 %
PKB w 2013 r. Budżet na 2012 r. przewiduje działania
konsolidacyjne o wartości ponad 5 % PKB, których podstawą są
trwałe działania strukturalne. Dwie trzecie tych działań
dotyczą wydatków i przewidują znaczne cięcia wynagrodzeń i
emerytur w sektorze publicznym, ograniczenie liczby pracowników administracji
rządowej o 2 % (ekwiwalent pełnego czasu pracy) oraz
usprawnienie działania przedsiębiorstw państwowych. Jeśli
chodzi o dochody, w budżecie przewiduje się ograniczenie
zwolnień z podatku, zwiększenie liczby towarów i usług
objętych podstawową stawką VAT, podwyższenie podatku
dochodowego od osób fizycznych i prawnych, podwyższenie podatku akcyzowego
oraz bardziej skuteczne działania zwalczające unikanie zobowiązań
podatkowych oraz nadużycia finansowe. Przewiduje się, że deficyt
nadal będzie się zmniejszał i osiągnie wartość 1,8
% PKB w 2014 r. i 1 % PKB w 2015 r. Największe zagrożenia
celów budżetowych dotyczą głównie sektora przedsiębiorstw
państwowych oraz lokalnych i regionalnych władz samorządowych. W
odniesieniu do salda strukturalnego przewiduje się, że fiskalna
korekta strukturalna wyniesie ponad 7 punktów procentowych PKB w latach 2011–2012.
Cel średniookresowy wynoszący -0,5 % PKB właściwie
odzwierciedla wymogi paktu stabilności i wzrostu. Jeśli chodzi o
dług publiczny, przewiduje się, że osiągnie on
wartość szczytową 115,7 % PKB w 2013 r., a następnie będzie
stopniowo się zmniejszał. (13) Powodzenie programu
dostosowania gospodarczego zależy w znacznym stopniu od wdrożenia
szerokiego wachlarza reform strukturalnych, które usuną ograniczenia oraz
przeszkody stanowiące podstawę wieloletniego okresu gospodarczej
stagnacji. Osiągnięto już zauważalne postępy. Trwają
prace nad dalekosiężnym i ambitnym programem reform w obszarach rynku
pracy, opieki zdrowotnej, budownictwa, sądownictwa oraz w odniesieniu do
przepisów postępowania upadłościowego i ram prawnych, w tym w
dziedzinie konkurencji. Nad wyraz skuteczna okazała się do tej pory
również prywatyzacja. Bardziej nierówny postęp miał miejsce w przypadku
przemysłów sieciowych. W szczególności w sektorze energetycznym
dopracowania wymaga nadal wszechstronna strategia mająca na celu
wyeliminowanie jego rosnącego zadłużenia poprzez zapobieganie
rentom ekonomicznym. (14) W chwili obecnej ma miejsce strategiczna
rewizja funduszy strukturalnych z zamiarem wsparcia zatrudnienia
wśród młodzieży i rozwoju konkurencyjności (w szczególności
w odniesieniu do małych i średnich przedsiębiorstw). Nowe
środki wzmacniają działania w obszarach dotyczących
zatrudnienia, szkoleń i podnoszenia kwalifikacji zawodowych oraz
dostępu do finansowania w kontekście MŚP. (15) Portugalia podjęła
szereg zobowiązań w ramach paktu euro plus. Wskazane
zobowiązania oraz ich realizacja przedstawiona w 2011 r. dotyczą
zwiększania poziomu konkurencyjności, wzrostu zatrudnienia oraz
poprawy stabilności finansów publicznych przy jednoczesnym wzmacnianiu
stabilności finansowej, NINIEJSZYM ZALECA Portugalii
podjęcie następujących działań w latach 2012–2013: Wdrożenie środków określonych w
decyzji wykonawczej 2011/344/UE i szczegółowo określonych w protokole
ustaleń z dnia 17 maja 2011 r. oraz jego kolejnych uzupełnieniach. Sporządzono w Brukseli dnia [...] r. W imieniu Rady Przewodniczący [1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1. [2] COM(2012)324 wersja ostateczna. [3] P7_TA(2012)0048 i P7_TA(2012)0047 [4] Decyzja Rady 2012/238/UE z dnia 26 kwietnia 2012 r.