(1)

Στις 13 Ιουνίου 2025 υποβλήθηκε στην Επιτροπή αίτηση καταχώρισης της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών με τίτλο «Food is a Human Right for All! Guaranteeing healthy, just and sustainable food systems» (Η τροφή είναι ανθρώπινο δικαίωμα για όλους! Διασφάλιση υγιών, δίκαιων και βιώσιμων συστημάτων τροφίμων).

(2)

Την εν λόγω αίτησης προηγήθηκε αίτηση καταχώρισης Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών με τίτλο «Food is a Human Right for All!» (Η τροφή είναι ανθρώπινο δικαίωμα για όλους!) που είχε υποβληθεί στην Επιτροπή την 31η Μαρτίου 2025.

(3)

Με επιστολή της 29ης Απριλίου 2025 [C(2023) 2559 final], σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/788, η Επιτροπή ενημέρωσε την ομάδα διοργάνωσης ότι, όσον αφορά την αίτηση καταχώρισης που υποβλήθηκε την 31η Μαρτίου 2025, πληρούνται οι απαιτήσεις καταχώρισης που ορίζονται στο άρθρο 6 παράγραφος 3 πρώτο εδάφιο στοιχεία α), δ) και ε) του εν λόγω κανονισμού και ότι το άρθρο 6 παράγραφος 3 πρώτο εδάφιο στοιχείο β) του εν λόγω κανονισμού δεν είχε εφαρμογή. Ωστόσο, η Επιτροπή εξήγησε επίσης ότι η πρωτοβουλία δεν πληρούσε την απαίτηση του άρθρου 6 παράγραφος 3 πρώτο εδάφιο στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) 2019/788. Ειδικότερα η Επιτροπή εξήγησε ότι ορισμένες προτάσεις των διοργανωτών δεν καλούσαν την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση έκδοσης νομικής πράξης της Ένωσης για την εφαρμογή των Συνθηκών.

(4)

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 4 πρώτο εδάφιο του κανονισμού (ΕΕ) 2019/788, ενημέρωσε την ομάδα διοργάνωσης ότι θα μπορούσε να τροποποιήσει την πρωτοβουλία για να ληφθεί υπόψη η αξιολόγηση της Επιτροπής, ή, σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 4 δεύτερο εδάφιο του κανονισμού (ΕΕ) 2019/788, να διατηρήσει ή να αποσύρει την αρχική πρωτοβουλία.

(5)

Στις 13 Ιουνίου 2025, η ομάδα διοργάνωσης υπέβαλε τροποποιημένη πρωτοβουλία.

(6)

Στόχος της τροποποιημένης πρωτοβουλίας, όπως τέθηκε από τους διοργανωτές, είναι να καλέσει την Ένωση «να καταστήσει το δικαίωμα στην τροφή πραγματικότητα και να το ενσωματώσει» στο νομικό πλαίσιο της Ένωσης που επηρεάζει «το δικαίωμα στην τροφή στην ΕΕ και εκτός αυτής». Οι διοργανωτές θεωρούν ότι η Ένωση «πρέπει να εγγυάται θεσμικά το δικαίωμα στη τροφή και να προωθεί υγιεινά, δίκαια, ανθρώπινα και βιώσιμα συστήματα τροφίμων». Για την επίτευξη αυτών των στόχων, οι διοργανωτές καθόρισαν δεκατέσσερις ειδικούς στόχους που συνδέονται με πρόταση έκδοσης ή τροποποίησης νομικών πράξεων της Ένωσης στους εξής τομείς: i) «Δίκαια συστήματα τροφίμων και δημοκρατική διακυβέρνηση»· ii) «Στήριξη εθνικών πρωτοβουλιών κοινωνικής προστασίας»· iii) «Αναγνώριση ότι τα γεωργικά προϊόντα και τα τρόφιμα δεν αποτελούν συνήθη εμπορεύματα»· iv) «Στήριξη αγροοικολογίας γεωργών και εδαφικών συστημάτων τροφίμων»· v) «Καταπολέμηση της συγκέντρωσης γεωργικών γαιών»· vi) «Στήριξη συστημάτων σπόρων που διαχειρίζονται οι γεωργοί»· vii) «Αυστηρή ρύθμιση των ΓΤΟ, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που λαμβάνονται με νέες γονιδιωματικές τεχνικές»· viii) «Βιώσιμη διαχείριση των υδάτων»· ix) «Ενίσχυση της καλής μεταχείρισης των ζώων»· x) «Στήριξη της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών και ρύθμιση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων»· xi) «Βιώσιμη προμήθεια τροφίμων»· xii) «Ορθή επισήμανση τροφίμων»· xiii) «Διακοπή της σπατάλης τροφίμων»· xiv) «Ενίσχυση του δικαιώματος στην τροφή σε τρίτες χώρες».

(7)

Σε παράρτημα της τροποποιημένης πρωτοβουλίας παρέχονται περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με το ιστορικό, το αντικείμενο και τους στόχους της. Εκεί αναφέρεται ότι το δικαίωμα στην τροφή «διασφαλίζεται όταν κάθε άνθρωπος έχει αξιοπρεπή πρόσβαση σε επαρκή τροφή σε βιώσιμη βάση» και απαριθμούνται διάφορα μέτρα που θα μπορούσαν να εξυπηρετούν τους στόχους της πρωτοβουλίας. Οι διοργανωτές, στο πλαίσιο της αίτησης καταχώρισης που κατέθεσαν, υπέβαλαν και ένα πρόσθετο έγγραφο που περιγράφει αναλυτικά την πρωτοβουλία.

(8)

Όσον αφορά τον πρώτο, τον τέταρτο, τον πέμπτο και τον έκτο στόχο της πρωτοβουλίας, η Επιτροπή θα μπορούσε να εγκρίνει: πρόταση για βιώσιμα και δίκαια συστήματα τροφίμων· πρόταση για τη στήριξη της αγροοικολογίας και των εδαφικών συστημάτων τροφίμων· πρόταση με δράσεις σχετικά με τη βελτίωση της ισότητας των φύλων στις γεωργικές θέσεις εργασίας και την ανανέωση των γενεών· και πρόταση κανονισμού για τη στήριξη της αυτονομίας των συστημάτων σπόρων που διαχειρίζονται οι γεωργοί, αντίστοιχα, βάσει των άρθρων 38 έως 44 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).

(9)

Όσον αφορά τον δεύτερο στόχο, στο παρόν στάδιο δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο η Επιτροπή να εγκρίνει πρόταση για τη στήριξη και τη συμπλήρωση των δραστηριοτήτων των κρατών μελών για την κοινωνική προστασία των εργαζομένων και/ή την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και/ή τον εκσυγχρονισμό της κοινωνικής προστασίας, βάσει του άρθρου 153 παράγραφος 1 στοιχείο γ), ι) ή ια) της ΣΛΕΕ, στον βαθμό που οι κίνδυνοι για την επισιτιστική ασφάλεια μπορούν να σχετίζονται με το ελάχιστο εισόδημα.

(10)

Ομοίως, όσον αφορά τον τρίτο στόχο, δεν μπορεί να αποκλειστεί, στο παρόν στάδιο, το ενδεχόμενο να εγκρίνει η Επιτροπή πρόταση νομικής πράξης που να αναγνωρίζει ότι τα γεωργικά προϊόντα και τα τρόφιμα δεν αποτελούν συνήθη εμπορεύματα βάσει των άρθρων 38 έως 44 της ΣΛΕΕ.

(11)

Όσον αφορά τον έβδομο στόχο, η Επιτροπή θα μπορούσε να εγκρίνει πρόταση για τη ρύθμιση των ΓΤΟ βάσει των άρθρων 43, 114 και 168 παράγραφος 4 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.

(12)

Όσον αφορά τον όγδοο και τον δέκατο τρίτο στόχο, η Επιτροπή θα μπορούσε να εγκρίνει πρόταση για τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων και πρόταση για τη σπατάλη τροφίμων, αντίστοιχα, βάσει των άρθρων 191 και 192 της ΣΛΕΕ.

(13)

Όσον αφορά τον ένατο στόχο, η Επιτροπή θα μπορούσε να εγκρίνει πρόταση για την ενίσχυση της καλής μεταχείρισης των ζώων βάσει του άρθρου 43 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.

(14)

Όσον αφορά τον δέκατο στόχο, η Επιτροπή θα μπορούσε να προτείνει μέτρα ενθάρρυνσης για δράσεις που προωθούν την υγιεινή και βιώσιμη διατροφή βάσει του άρθρου 168 παράγραφος 5 της ΣΛΕΕ.

(15)

Όσον αφορά τον ενδέκατο στόχο, δεν μπορεί να αποκλειστεί, στο παρόν στάδιο, το ενδεχόμενο να εγκρίνει η Επιτροπή πρόταση για τη βιώσιμη προμήθεια τροφίμων βάσει του άρθρου 114 της ΣΛΕΕ.

(16)

Όσον αφορά τον δωδέκατο στόχο, η Επιτροπή θα μπορούσε να εγκρίνει πρόταση για την επισήμανση των τροφίμων βάσει του άρθρου 114 της ΣΛΕΕ.

(17)

Τέλος, όσον αφορά τον δέκατο τέταρτο στόχο, δεν μπορεί να αποκλειστεί, στο παρόν στάδιο, το ενδεχόμενο να εγκρίνει η Επιτροπή πρόταση για την ενίσχυση του δικαιώματος στην τροφή σε τρίτες χώρες βάσει των άρθρων 207, 208 και/ή 212 της ΣΛΕΕ.

(18)

Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή θεωρεί ότι κανένα μέρος της πρωτοβουλίας δεν βρίσκεται καταφανώς εκτός του πλαισίου των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής να υποβάλλει πρόταση για την έκδοση νομικής πράξης της Ένωσης που να αποσκοπεί στην εφαρμογή των Συνθηκών.

(19)

Το εν λόγω συμπέρασμα δεν θίγει την εκτίμηση πλήρωσης, στην προκειμένη περίπτωση, των συγκεκριμένων ουσιαστικών προϋποθέσεων που απαιτούνται για να ενεργήσει η Επιτροπή, μεταξύ άλλων αν τηρούνται η αρχή της αναλογικότητας και η αρχή της επικουρικότητας και αν η πρωτοβουλία είναι συμβατή με τα θεμελιώδη δικαιώματα.

(20)

Η ομάδα διοργανωτών και διοργανωτριών έχει προσκομίσει επαρκείς αποδείξεις ότι πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 5 παράγραφοι 1 και 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/788 και έχει ορίσει τα πρόσωπα επικοινωνίας σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 3 πρώτο εδάφιο του εν λόγω κανονισμού.

(21)

Η πρωτοβουλία δεν είναι κατάφωρα καταχρηστική, επιπόλαιη ή κακόβουλη ούτε αντίκειται εμφανώς στις αξίες της Ένωσης που ορίζονται στο άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση ή στα δικαιώματα που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(22)

Η πρωτοβουλία με τίτλο «Food is a Human Right for All! Guaranteeing healthy, just and sustainable food systems» θα πρέπει συνεπώς να καταχωριστεί.

(23)

Το συμπέρασμα ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις καταχώρισης δυνάμει του άρθρου 6 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/788 δεν σημαίνει ότι η Επιτροπή επιβεβαιώνει με κάποιο τρόπο την πραγματολογική ορθότητα του περιεχομένου της πρωτοβουλίας, η οποία αποτελεί αποκλειστική ευθύνη της ομάδας των διοργανωτών και διοργανωτριών της πρωτοβουλίας. Το περιεχόμενο της πρωτοβουλίας εκφράζει μόνο τις απόψεις της ομάδας διοργανωτών και διοργανωτριών της πρωτοβουλίας και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι απηχεί τις απόψεις της Επιτροπής,