Προσωρινό κείμενο

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΡΑΝΤΟΥ

της 11ης Ιουνίου 2026 (1)

Υπόθεση C‑136/25 [Pemak] (i)

S O

κατά

G GmbH

[αίτηση του Bundesarbeitsgericht
(Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών, Γερμανία)
για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]

« Προδικαστική παραπομπή – Κοινωνική πολιτική – Οδηγία 2008/104/ΕΚ – Εργασία μέσω εταιρίας προσωρινής απασχόλησης – Άρθρο 1, παράγραφος 1 – Τοποθέτηση εργαζομένου σε έμμεσο εργοδότη για να εργασθεί “προσωρινά” – Άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ – Έννοια του “έμμεσου εργοδότη” – Άρθρο 5, παράγραφος 5 – Αναγκαία μέτρα για την αποτροπή της καταχρηστικής χρησιμοποίησης της προσωρινής απασχόλησης – Προσωρινά απασχολούμενος που τοποθετείται σε επιχείρηση η οποία, κατά τη διάρκεια της τοποθέτησης, μεταβιβάζεται σε άλλον ιδιοκτήτη – Οδηγία 2001/23/ΕΚ – Άρθρο 1, παράγραφος 1 – Μεταβίβαση επιχείρησης – Άρθρο 3, παράγραφος 1 – Διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων – Υπολογισμός της προβλεπόμενης από την εφαρμοστέα εθνική νομοθεσία μέγιστης διάρκειας τοποθέτησης του προσωρινά απασχολουμένου – Ανάγκη να θεωρηθεί, για τους σκοπούς του υπολογισμού αυτού, ότι ο μεταβιβάζων και ο διάδοχος αποτελούν έναν και τον αυτόν “έμμεσο εργοδότη” »






I.      Εισαγωγή

1.        Η οδηγία 2008/104/ΕΚ (2) αποσκοπεί στη διασφάλιση της προστασίας των προσωρινά απασχολουμένων οι οποίοι τοποθετούνται σε έμμεσους εργοδότες για να ασκήσουν, σε προσωρινή βάση, δραστηριότητα υπό την επίβλεψη και τη διεύθυνση των εργοδοτών αυτών. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη διαθέτουν την ευχέρεια να καθορίζουν στο εθνικό δίκαιο συγκεκριμένη διάρκεια πέραν της οποίας η τοποθέτηση των προσωρινά απασχολουμένων δεν μπορεί πλέον να θεωρείται ως προσωρινή.

2.        Στην προκειμένη περίπτωση ένας προσωρινά απασχολούμενος είχε τοποθετηθεί στην επιχείρηση έμμεσου εργοδότη η οποία αποτέλεσε, κατά τη διάρκεια της τοποθέτησης, αντικείμενο μεταβίβασης κατά την έννοια της οδηγίας 2001/23/ΕΚ (3). Το οικείο κράτος μέλος είχε καθορίσει τη μέγιστη διάρκεια τοποθέτησης ενός προσωρινά απασχολουμένου σε 18 μήνες. Στο πλαίσιο αυτό εγείρεται το ζήτημα της επιρροής που ασκεί η μεταβίβαση επιχείρησης στον υπολογισμό της διάρκειας της τοποθέτησης του προσωρινά απασχολουμένου. Ειδικότερα, πρέπει για τον υπολογισμό αυτόν να θεωρηθεί ότι ο μεταβιβάζων και ο διάδοχος αποτελούν έναν και τον αυτόν «έμμεσο εργοδότη»; Αυτό είναι, κατ’ ουσίαν, το ερώτημα που υπέβαλε το Bundesarbeitsgericht (Ομοσπονδιακό Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών, Γερμανία).

3.        Η ιδιαιτερότητα της υπό κρίση υποθέσεως έγκειται στην αναγκαιότητα συνδυασμένης εφαρμογής των δύο αυτών οδηγιών προκειμένου να κριθεί αν υπήρξε υπέρβαση της μέγιστης διάρκειας τοποθέτησης του προσωρινά απασχολουμένου – ο οποίος συνέχισε να απασχολείται, αδιαλείπτως, στην ίδια θέση εργασίας. Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, θα θεωρηθεί ότι δημιουργήθηκε άμεση σχέση εργασίας μεταξύ του έμμεσου εργοδότη και του εν λόγω προσωρινά απασχολουμένου.

II.    Το νομικό πλαίσιο

Α.      Το δίκαιο της Ένωσης

1.      Η οδηγία 2001/23

4.        Το άρθρο 1, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και βʹ, της οδηγίας 2001/23 ορίζει τα εξής:

«α)      Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται σε οποιαδήποτε μεταβίβαση επιχείρησης, εγκατάστασης ή τμήματος επιχείρησης ή εγκατάστασης σε άλλον εργοδότη, ως αποτέλεσμα νομικής μεταβίβασης ή συγχώνευσης.

β)      Υπό την επιφύλαξη του στοιχείου α) και των ακολούθων διατάξεων του παρόντος άρθρου, θεωρείται ως μεταβίβαση, κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας, η μεταβίβαση μιας οικονομικής οντότητας που διατηρεί την ταυτότητά της, η οποία νοείται ως σύνολο οργανωμένων πόρων με σκοπό την άσκηση οικονομικής δραστηριότητας, είτε κυρίας είτε δευτερεύουσας.»

5.        Το άρθρο 3 της οδηγίας 2001/23 προβλέπει, στην παράγραφο 1, πρώτο εδάφιο, τα εξής:

«Τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του [μεταβιβάζοντος], που απορρέουν από σύμβαση εργασίας ή από εργασιακή σχέση υφισταμένη κατά την ημερομηνία της μεταβιβάσεως, μεταβιβάζονται, διά της μεταβιβάσεως αυτής, στον [διάδοχο]».

2.      Η οδηγία 2008/104

6.        Κατά τις αιτιολογικές σκέψεις 10, 11, 12 και 15 της οδηγίας 2008/104:

«(10)      Υπάρχουν σημαντικές διαφορές όσον αφορά τη χρήση της εργασίας μέσω εταιρείας προσωρινής απασχόλησης, τη νομική κατάσταση, καθώς και το καθεστώς και τους όρους εργασίας των προσωρινά απασχολουμένων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(11)      Η εργασία μέσω εταιρείας προσωρινής απασχόλησης ανταποκρίνεται όχι μόνο στις ανάγκες ευελιξίας των επιχειρήσεων αλλά και στην ανάγκη των μισθωτών να συνδυασθεί η ιδιωτική και η επαγγελματική ζωή τους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο συμβάλλει στη δημιουργία θέσεων εργασίας καθώς και στη συμμετοχή και στην ένταξη στην αγορά εργασίας.

(12)      Η παρούσα οδηγία θεσπίζει, για τους προσωρινά απασχολούμενους, προστατευτικό πλαίσιο το οποίο δεν επιτρέπει διακρίσεις, χαρακτηρίζεται από διαφάνεια και είναι αναλογικό, ενώ ταυτόχρονα λαμβάνει υπόψη την ποικιλία των αγορών εργασίας και των εργασιακών σχέσεων.

[…]

(15) Οι συμβάσεις εργασίας αορίστου χρόνου αποτελούν τη γενική μορφή εργασιακών σχέσεων. Για τους εργαζομένους οι οποίοι έχουν συνάψει σύμβαση αορίστου χρόνου με εταιρεία προσωρινής απασχόλησης, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερης προστασίας που παρέχει αυτή η σύμβαση, πρέπει να προβλεφθεί η δυνατότητα παρέκκλισης από τους κανόνες που εφαρμόζονται στον έμμεσο εργοδότη.»

7.        Το άρθρο 1 της οδηγίας 2008/104 φέρει τον τίτλο «Πεδίο εφαρμογής» και προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:

«Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στους εργαζόμενους μέσω εταιρείας προσωρινής απασχόλησης με σύμβαση εργασίας ή σχέση εξαρτημένης εργασίας, οι οποίοι τοποθετούνται σε έμμεσους εργοδότες για να εργασθούν προσωρινά υπό την επίβλεψη και τη διεύθυνσή τους.»

8.        Κατά το άρθρο 2 της οδηγίας 2008/104, το οποίο φέρει τον τίτλο «Σκοπός»:

«Η παρούσα οδηγία αποσκοπεί στην εξασφάλιση της προστασίας των προσωρινά απασχολουμένων και στη βελτίωση της ποιότητας της προσωρινής απασχόλησης, με την εξασφάλιση της εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης, όπως αυτή εκτίθεται στο άρθρο 5, στους προσωρινώς απασχολούμενους και με την αναγνώριση των εταιρειών προσωρινής απασχόλησης ως εργοδοτών, λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη την ανάγκη θέσπισης κατάλληλου πλαισίου για την προσφυγή στην προσωρινή απασχόληση προκειμένου να ενισχυθεί ουσιαστικά η δημιουργία θέσεων απασχόλησης και η ανάπτυξη ευέλικτων μορφών εργασίας.»

9.        Το άρθρο 3 της οδηγίας 2008/104 φέρει τον τίτλο «Ορισμοί» και ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:

«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως:

[…]

β)      “εταιρεία προσωρινής απασχόλησης”: το φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, συνάπτει συμβάσεις εργασίας ή σχέσεις εξαρτημένης εργασίας με προσωρινά απασχολουμένους, με σκοπό να τους τοποθετεί σε έμμεσους εργοδότες για να εργασθούν προσωρινά υπό την επίβλεψη και τη διεύθυνσή τους·

γ)      “προσωρινά απασχολούμενος”: ο εργαζόμενος ο οποίος έχει σύμβαση εργασίας ή σχέση εξαρτημένης εργασίας με εταιρεία προσωρινής απασχόλησης, προκειμένου να τοποθετηθεί σε έμμεσο εργοδότη για να εργασθεί προσωρινά υπό την επίβλεψη και τη διεύθυνσή του·

δ)      “έμμεσος εργοδότης”: το φυσικό ή νομικό πρόσωπο για το οποίο και υπό την επίβλεψη και τη διεύθυνση του οποίου εργάζεται προσωρινά ο προσωρινά απασχολούμενος·

ε)      “τοποθέτηση”: η περίοδος κατά την οποία ο προσωρινά απασχολούμενος τίθεται στη διάθεση του έμμεσου εργοδότη για να εργασθεί προσωρινά υπό την επίβλεψη και τη διεύθυνσή του·

[…]».

10.      Το άρθρο 5 της οδηγίας 2008/104 φέρει τον τίτλο «Αρχή της ίσης μεταχείρισης» και ορίζει στην παράγραφο 5 τα εξής:

«Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και/ή πρακτική, για να αποτραπεί η καταχρηστική εφαρμογή του παρόντος άρθρου και ειδικότερα να αποτραπούν οι διαδοχικές αλλαγές της θέσης απασχόλησης που αποσκοπούν σε καταστρατήγηση των διατάξεων της παρούσας οδηγίας […]».

Β.      Το γερμανικό δίκαιο

1.      Ο AÜG

11.      Το άρθρο 1 του Arbeitnehmerüberlassungsgesetz (νόμου περί προσωρινής διαθέσεως προσωπικού), της 3ης Φεβρουαρίου 1995 (4), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: AÜG), φέρει τον τίτλο «Προσωρινή απασχόληση, υποχρέωση κατοχής άδειας» και προβλέπει τα εξής:

«(1)      […] Η τοποθέτηση εργαζομένων είναι δυνατή μόνον προσωρινά και η διάρκειά της δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει το οριζόμενο στην παράγραφο 1b χρονικό διάστημα […]

[…]

(1b)      Η εταιρία προσωρινής απασχόλησης δεν δύναται να τοποθετεί τον ίδιο προσωρινά απασχολούμενο στον ίδιο έμμεσο εργοδότη για χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τους 18 συναπτούς μήνες· ο έμμεσος εργοδότης δεν δύναται να απασχολεί τον ίδιο προσωρινά απασχολούμενο για χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τους 18 συναπτούς μήνες. Η διάρκεια προγενέστερων τοποθετήσεων από την ίδια ή άλλη εταιρία προσωρινής απασχόλησης στον ίδιο έμμεσο εργοδότη συνυπολογίζεται πλήρως, αν μεταξύ κάθε τέτοιας τοποθέτησης και της επόμενης δεν έχει παρέλθει διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών. Κλαδική συλλογική σύμβαση του κλάδου στον οποίο πραγματοποιείται η τοποθέτηση μπορεί να καθορίζει διαφορετική μέγιστη διάρκεια τοποθέτησης από την προβλεπόμενη στην πρώτη περίοδο της παρούσας παραγράφου. Στο πεδίο ισχύος συλλογικής σύμβασης εργασίας κατά την τρίτη περίοδο επιτρέπεται, με συμφωνία μεταξύ συμβουλίου εργαζομένων και εργοδότη ή επιτροπής προσωπικού και δημόσιας υπηρεσίας, να συμφωνούνται κατά παρέκκλιση κανονιστικοί όροι με ισχύ συλλογικής σύμβασης εργασίας στην επιχείρηση έμμεσου εργοδότη ο οποίος δεν δεσμεύεται από συλλογική σύμβαση εργασίας. Με συμφωνία μεταξύ συμβουλίου εργαζομένων και εργοδότη ή επιτροπής προσωπικού και δημόσιας υπηρεσίας, που συνάπτεται βάσει κλαδικής συλλογικής σύμβασης εργασίας του κλάδου στον οποίο πραγματοποιείται η τοποθέτηση, μπορεί να ορίζεται διαφορετική μέγιστη διάρκεια τοποθέτησης από την προβλεπόμενη στην πρώτη περίοδο της παρούσας παραγράφου […]».

12.      Το άρθρο 9 του AÜG φέρει τον τίτλο «Ακυρότητα» και ορίζει στην παράγραφο 1, σημείο 1b τα εξής:

«Είναι άκυρες:

[…]

1b.      οι συμβάσεις εργασίας μεταξύ εταιριών προσωρινής απασχόλησης και προσωρινά απασχολουμένων, όταν σημειώνεται υπέρβαση της μέγιστης επιτρεπόμενης διάρκειας τοποθέτησης που προβλέπεται στο άρθρο 1, παράγραφος 1b, εκτός αν ο προσωρινά απασχολούμενος ενημερώσει γραπτώς την εταιρία προσωρινής απασχόλησης ή τον έμμεσο εργοδότη, πριν από την παρέλευση ενός μηνός από την υπέρβαση της μέγιστης επιτρεπόμενης διάρκειας τοποθέτησης, ότι επιθυμεί τη διατήρηση σε ισχύ της σύμβασης εργασίας του με την εταιρία προσωρινής απασχόλησης […]».

13.      Το άρθρο 10 του AÜG το οποίο φέρει τον τίτλο «Έννομες συνέπειες της ακυρότητας» ορίζει στην παράγραφο 1, πρώτη περίοδος, τα εξής:

«Σε περίπτωση που η σύμβαση η οποία συνήφθη μεταξύ εταιρίας προσωρινής απασχόλησης και προσωρινά απασχολουμένου είναι άκυρη βάσει του άρθρου 9, θεωρείται ότι υπάρχει σχέση εργασίας μεταξύ του έμμεσου εργοδότη και του προσωρινά απασχολουμένου από την ημερομηνία έναρξης της τοποθέτησης που συμφωνήθηκε μεταξύ του έμμεσου εργοδότη και της εταιρίας προσωρινής απασχόλησης· αν η ακυρότητα επήλθε μετά την έναρξη της απασχόλησης στον έμμεσο εργοδότη, η σχέση εργασίας μεταξύ του έμμεσου εργοδότη και του προσωρινά απασχολουμένου θεωρείται ότι συνήφθη κατά τον χρόνο επέλευσης της ακυρότητας της σύμβασης. […]»

2.      Ο BGB

14.      Κατά το άρθρο 242 του Bürgerliches Gesetzbuch (αστικού κώδικα, στο εξής: BGB), το οποίο φέρει τον τίτλο «Καλόπιστη εκπλήρωση»:

«Ο οφειλέτης έχει υποχρέωση να εκπληρώσει την παροχή όπως απαιτεί η καλή πίστη, λαμβανομένων υπόψη των συναλλακτικών ηθών.»

15.      Το άρθρο 613a του BGB φέρει τον τίτλο «Δικαιώματα και υποχρεώσεις σε περίπτωση μεταβίβασης επιχείρησης» και ορίζει τα εξής:

«(1)      Σε περίπτωση μεταβίβασης επιχείρησης ή τμήματος επιχείρησης με δικαιοπραξία, ο αποκτών υπεισέρχεται στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις υφιστάμενες κατά τον χρόνο της μεταβίβασης σχέσεις εργασίας. Εάν τα εν λόγω δικαιώματα και υποχρεώσεις ρυθμίζονται από κανονιστικούς όρους συλλογικής σύμβασης εργασίας ή συμφωνίας μεταξύ συμβουλίου εργαζομένων και εργοδότη, οι κανονιστικοί αυτοί όροι καθίστανται αναπόσπαστο μέρος της σχέσης εργασίας μεταξύ του αποκτώντος και του εργαζομένου και δεν μπορούν να τροποποιηθούν εις βάρος του εργαζομένου πριν από την παρέλευση ενός έτους από την ημερομηνία της μεταβίβασης. Η δεύτερη περίοδος δεν εφαρμόζεται εάν τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του αποκτώντος ρυθμίζονται από κανονιστικούς όρους άλλης συλλογικής σύμβασης εργασίας ή συμφωνίας μεταξύ συμβουλίου εργαζομένων και εργοδότη. Πριν από τη λήξη της προθεσμίας της δεύτερης περιόδου, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις μπορούν να τροποποιηθούν εάν η συλλογική σύμβαση εργασίας ή συμφωνία μεταξύ συμβουλίου εργαζομένων και εργοδότη έχει πλέον παύσει να ισχύει ή εάν δεν υπάρχει αμφιμερής δέσμευση από άλλη συλλογική σύμβαση εργασίας της οποίας η εφαρμογή έχει συμφωνηθεί μεταξύ του αποκτώντος και του εργαζομένου.

(2)      Ο προηγούμενος εργοδότης είναι αλληλεγγύως υπεύθυνος με τον αποκτώντα όσον αφορά τις υποχρεώσεις που μνημονεύονται στην παράγραφο 1, εφόσον αυτές έχουν γεννηθεί πριν από την ημερομηνία της μεταβίβασης και καθίστανται ληξιπρόθεσμες πριν από την παρέλευση ενός έτους από την ημερομηνία αυτή. Ωστόσο, αν οι εν λόγω υποχρεώσεις καταστούν ληξιπρόθεσμες μετά την ημερομηνία της μεταβίβασης, ο προηγούμενος εργοδότης ευθύνεται για αυτές μόνο στο μέτρο που αναλογεί στην περίοδο που είχε συμπληρωθεί κατά την ημερομηνία της μεταβίβασης.

[…]»

III. Η διαφορά της κύριας δίκης, τα προδικαστικά ερωτήματα και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου

16.      Από τις 16 Ιουνίου 2017 ο S O απασχολήθηκε ως προσωρινά απασχολούμενος, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2008/104, για την προετοιμασία παραγγελιών προϊόντων στο τμήμα εφοδιασμού μιας επιχείρησης που ειδικεύεται στην παραγωγή εγκαταστάσεων υγιεινής (στο εξής: επιχείρηση παραγωγής). Άσκησε τα καθήκοντά του στη μονάδα παραγωγής, όπου πραγματοποιείται η συσκευασία, αποθήκευση και προετοιμασία των προϊόντων ενόψει της μεταφοράς τους. Η επιχείρηση παραγωγής αποτελούσε, επομένως, τον «έμμεσο εργοδότη» του, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας. Την 1η Ιουλίου 2018 το εν λόγω τμήμα εφοδιασμού μεταβιβάστηκε στην εταιρία G, η οποία ανήκει στον ίδιο όμιλο με την επιχείρηση παραγωγής. Ο S O συνέχισε να είναι τοποθετημένος, αδιαλείπτως, στην ίδια θέση εργασίας έως τις 6 Απριλίου 2022.

17.      Ο S O ισχυρίστηκε ότι από τις 16 Δεκεμβρίου 2018 και, επικουρικώς, σε μεταγενέστερες ημερομηνίες δημιουργήθηκε σχέση εργασίας μεταξύ αυτού και της εταιρίας G, λόγω υπέρβασης της μέγιστης νόμιμης διάρκειας τοποθέτησης, όπως αυτή προβλέπεται στο άρθρο 1, παράγραφος 1b, πρώτη περίοδος, του AÜG, και βάσει του άρθρου 10, παράγραφος 1, του ίδιου νόμου, δεδομένου ότι η επιχείρηση παραγωγής, ως μεταβιβάζουσα, και η εταιρία G, ως διάδοχος, έπρεπε να θεωρηθούν ως ένας και ο αυτός «έμμεσος εργοδότης» κατά την έννοια του εν λόγω νόμου.

18.      Από την πλευρά της, η εταιρία G υποστήριξε ότι η μέγιστη διάρκεια τοποθέτησης αρχίζει να υπολογίζεται εκ νέου σε περίπτωση μεταβίβασης της επιχείρησης του έμμεσου εργοδότη σε νέο ιδιοκτήτη, ακόμη και όταν ο προσωρινά απασχολούμενος εξακολουθεί να απασχολείται στην ίδια θέση εργασίας μετά τη μεταβίβαση. Κατά την άποψή της, η εν λόγω μέγιστη διάρκεια πρέπει να υπολογίζεται σε σχέση με τη νομική οντότητα στην οποία παρέχεται η εργασία και όχι σε σχέση με την επιχείρηση αυτή καθ’ εαυτήν.

19.      Ο S O άσκησε αγωγή κατά της εταιρίας G ενώπιον του Arbeitsgericht (πρωτοβάθμιου δικαστηρίου εργατικών διαφορών, Γερμανία), το οποίο την απέρριψε. Κατά της αποφάσεως αυτής, ο S O άσκησε έφεση ενώπιον του Landesarbeitsgericht (δευτεροβάθμιου δικαστηρίου εργατικών διαφορών, Γερμανία), το οποίο μεταρρύθμισε την ως άνω απόφαση και διαπίστωσε, μεταξύ άλλων, την ύπαρξη σχέσης εργασίας μεταξύ των δύο διαδίκων από τις 16 Ιουνίου 2021. Οι εν λόγω διάδικοι άσκησαν αναίρεση κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Bundesarbeitsgericht (Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου.

20.      Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει, πρώτον, ότι, κατά το άρθρο 1, παράγραφος 1b, πρώτη περίοδος, του AÜG, η εταιρία προσωρινής απασχόλησης δεν δύναται να τοποθετήσει τον ίδιο προσωρινά απασχολούμενο στον ίδιο έμμεσο εργοδότη για χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τους 18 συναπτούς μήνες και ότι η διάταξη αυτή αποσκοπεί στην εξειδίκευση του κριτηρίου του «προσωρινού» χαρακτήρα που προβλέπεται στο άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/104. Εξάλλου, κατά το άρθρο 10, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, του AÜG, σε περίπτωση που η σύμβαση εργασίας μεταξύ της εταιρίας προσωρινής απασχόλησης και του προσωρινά απασχολουμένου είναι άκυρη, μεταξύ άλλων, βάσει του άρθρου 9, παράγραφος 1, σημείο 1b, του εν λόγω νόμου, δημιουργείται σχέση εργασίας μεταξύ του έμμεσου εργοδότη και του προσωρινά απασχολουμένου (5). Συνεπώς, στην περίπτωση κατά την οποία ο προσωρινά απασχολούμενος εξακολουθεί να απασχολείται στον έμμεσο εργοδότη κατόπιν της μεταβίβασης επιχείρησης, τίθεται το ζήτημα αν ο μεταβιβάζων και ο διάδοχος πρέπει να θεωρηθούν ως ένας και ο αυτός «έμμεσος εργοδότης» κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 1b, πρώτη περίοδος, του AÜG, ζήτημα για το οποίο έχουν διατυπωθεί αποκλίνουσες απόψεις στη γερμανική θεωρία.

21.      Κατά μια πρώτη ερμηνεία, το προβλεπόμενο στο νόμο κριτήριο του «έμμεσου εργοδότη» αφορά την επιχείρηση που συνάπτει τη σύμβαση για την τοποθέτηση του προσωρινά απασχολουμένου, συμβαλλόμενο δε μέρος στη σύμβαση μπορεί να είναι μόνον φυσικό ή νομικό πρόσωπο και όχι η επιχείρηση, η οποία στερείται ικανότητας δικαίου. Επιπλέον, δεδομένου ότι το άρθρο 1, παράγραφος 1b, πρώτη περίοδος, του AÜG ορίζει ότι η εταιρία προσωρινής απασχόλησης δεν δύναται να τοποθετεί τον ίδιο προσωρινά απασχολούμενο στον «ίδιο έμμεσο εργοδότη» για χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τους 18 συναπτούς μήνες, εξ αυτού συνάγεται ότι, κατά το γερμανικό δίκαιο, απαιτείται τυπική ταυτότητα των προσώπων.

22.      Η δεύτερη ερμηνεία συνίσταται, κατά το μέτρο που αυτό επιβάλλεται από το δίκαιο της Ένωσης, στην άθροιση των χρονικών διαστημάτων τοποθέτησης στον μεταβιβάζοντα και στον διάδοχο, λαμβανομένου υπόψη του κατ’ ανάγκην προσωρινού χαρακτήρα της τοποθέτησης του προσωρινά απασχολουμένου και της συνέχισης της τοποθέτησης σε μια υπόθεση όπως αυτή της κύριας δίκης. Ειδικότερα, εφόσον ο προσωρινά απασχολούμενος εξακολουθεί να απασχολείται σε έμμεσο εργοδότη κατόπιν της μεταβίβασης της επιχείρησης, η κατάστασή του παραμένει αμετάβλητη και πρέπει, ως προς αυτόν, να θεωρηθεί ότι ο έμμεσος εργοδότης παραμένει ο ίδιος.

23.      Το αιτούν δικαστήριο τονίζει ότι με βάση τον σκοπό του AÜG, όπως προκύπτει από την αιτιολογική έκθεση του άρθρου 1, παράγραφος 1b, πρώτη περίοδος, του AÜG, είναι δυνατές δύο ερμηνείες της έννοιας του «έμμεσου εργοδότη», ήτοι, αφενός, η «τυποκρατική ερμηνεία», η οποία στηρίζεται στη νομική ταυτότητα των προσώπων, και, αφετέρου, η «αξιολογική προσέγγιση», κατά την οποία ο μεταβιβάζων και ο διάδοχος πρέπει να θεωρηθούν ως ένας και ο αυτός έμμεσος εργοδότης. Ωστόσο, το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2008/104, του οποίου η ερμηνεία είναι καθοριστική για τον τρόπο κατά τον οποίο πρέπει να νοηθεί ο όρος «ίδιος έμμεσος εργοδότης» στο άρθρο 1, παράγραφος 1b, πρώτη περίοδος, του AÜG, ενδέχεται να αντιτίθεται στην τυποκρατική ερμηνεία και να επιβάλλει την αξιολογική προσέγγιση.

24.      Ως προς το ζήτημα αυτό, εάν το Δικαστήριο κρίνει ότι ο «έμμεσος εργοδότης» είναι ένα συγκεκριμένο πρόσωπο με ικανότητα δικαίου, η μέγιστη νόμιμη διάρκεια τοποθέτησης του προσωρινά απασχολουμένου θα πρέπει να υπολογιστεί χωριστά ανάλογα με τον χρόνο τοποθέτησης στον μεταβιβάζοντα και στον διάδοχο. Η προσέγγιση αυτή βρίσκει έρεισμα στη νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία η σχέση εργασίας με «έναν» έμμεσο εργοδότη έχει, ως εκ της φύσεώς της, προσωρινό χαρακτήρα (6). Επιπλέον, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι ο όρος «προσωρινά» δεν προσδιορίζει την προς πλήρωση θέση εργασίας, αλλά τους όρους τοποθέτησης του εργαζομένου στον έμμεσο εργοδότη (7).

25.      Στην περίπτωση αυτή, εάν η μέγιστη επιτρεπόμενη διάρκεια της τοποθέτησης πρέπει να υπολογίζεται εκ νέου μετά από κάθε μεταβίβαση επιχείρησης, ο προσωρινά απασχολούμενος που ασκεί καθήκοντα στην ίδια θέση εργασίας, στον ίδιο τόπο και στην ίδια επιχείρηση, θα μπορούσε να μην απασχολείται πλέον απλώς προσωρινά. Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, δεδομένου ότι το Δικαστήριο αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην προστασία του προσωρινά απασχολουμένου έναντι της μόνιμης τοποθέτησης στον έμμεσο εργοδότη (8), η ερμηνεία της οδηγίας 2008/104 ενδέχεται να επιβάλλει τον υπολογισμό με βάση την απασχόληση του προσωρινά απασχολουμένου στην ίδια επιχείρηση. Σε περίπτωση άθροισης των χρονικών περιόδων απασχόλησης στον μεταβιβάζοντα και στον διάδοχο, πρέπει να εξεταστεί εάν η οδηγία αυτή έχει, εκ του γεγονότος αυτού, εφαρμογή ή εάν, εφόσον η συνολική διάρκεια της τοποθέτησης υπερβαίνει τα όρια του προσωρινού, πρέπει να διενεργηθεί απλώς και μόνον έλεγχος κατάχρησης (9) ώστε να αποφευχθεί η καταστρατήγηση του πυρήνα των διατάξεων της εν λόγω οδηγίας. Η νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία μια σχέση εργασίας εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2008/104, τόσο κατά τη σύναψη της οικείας συμβάσεως εργασίας όσο και στο πλαίσιο καθεμιάς από τις τοποθετήσεις που πραγματοποιούνται στην πράξη, μόνον εάν ο εργοδότης έχει την πρόθεση να τοποθετήσει τον εν λόγω εργαζόμενο προσωρινά σε έμμεσο εργοδότη (10), φαίνεται να συνηγορεί υπέρ της διενέργειας απλώς και μόνον ελέγχου κατάχρησης.

26.      Δεύτερον, εάν γίνει δεκτό ότι ο μεταβιβάζων και ο διάδοχος δεν αποτελούν πάντοτε ένα και τον αυτόν «έμμεσο εργοδότη» κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2008/104, τίθεται το ερώτημα εάν τούτο ισχύει υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, κατά τις οποίες, αφενός, ο μεταβιβάζων και ο διάδοχος ανήκουν στον ίδιο όμιλο και, αφετέρου, ο προσωρινά απασχολούμενος απασχολείται αδιαλείπτως στην ίδια θέση εργασίας. Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι η νομολογία του Δικαστηρίου (11) παρέχει ενδείξεις ότι σε περίπτωση μεταβίβασης επιχείρησης εντός ομίλου η προσέγγιση πρέπει να είναι αξιολογική και να γίνεται δεκτή ευρεία ερμηνεία της έννοιας του «έμμεσου εργοδότη».

27.      Τρίτον, στην περίπτωση κατά την οποία δεν απαιτείται να ληφθούν υπόψη περιστάσεις όπως η συμμετοχή στον ίδιο όμιλο, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται κατά πόσον επιβάλλεται η διενέργεια ελέγχου κατάχρησης δικαιώματος. Ως προς το ζήτημα αυτό, εάν από τις διαδοχικές τοποθετήσεις του ίδιου προσωρινά απασχολουμένου στον ίδιο έμμεσο εργοδότη προκύπτει διάρκεια απασχόλησης στον εν λόγω έμμεσο εργοδότη μεγαλύτερη από εκείνη που θα μπορούσε ευλόγως να θεωρηθεί ως «προσωρινή», λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των κρίσιμων περιστάσεων, και ιδίως των ιδιαιτεροτήτων του οικείου τομέα, η κατάσταση αυτή θα μπορούσε να αποτελεί ένδειξη καταχρηστικής χρησιμοποίησης διαδοχικών τοποθετήσεων κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2008/104 (12). Στην υπό κρίση υπόθεση, το αιτούν δικαστήριο εκκινεί από την παραδοχή ότι, λαμβανομένων υπόψη των περιόδων τοποθέτησης του S O στον μεταβιβάζοντα και στον διάδοχο, καθώς και της συνολικής διάρκειας της τοποθέτησης, ήτοι από τις 16 Ιουνίου 2017 έως τις 6 Απριλίου 2022, η τοποθέτηση μπορεί ακόμη να θεωρηθεί ως προσωρινή, πράγμα που, κατά συνέπεια, αποκλείει την ύπαρξη κατάχρησης δικαιώματος.

28.      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Bundesarbeitsgericht (Ομοσπονδιακό Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

«1)      Πρέπει, σε περίπτωση μεταβίβασης επιχείρησης, ο μεταβιβάζων και ο αποκτών να θεωρούνται πάντοτε ως ένας “έμμεσος εργοδότης”, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας [2008/104], κατά τον υπολογισμό της μέγιστης διάρκειας τοποθέτησης την οποία καθορίζει το εθνικό δίκαιο συγκεκριμενοποιώντας τον όρο “προσωρινά” του άρθρου 1, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής;

2)      Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα:

Πρέπει, σε περίπτωση μεταβίβασης επιχείρησης, ο μεταβιβάζων και ο αποκτών να θεωρούνται ως ένας “έμμεσος εργοδότης”, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας [2008/104], κατά τον υπολογισμό της μέγιστης διάρκειας τοποθέτησης την οποία καθορίζει το εθνικό δίκαιο συγκεκριμενοποιώντας τον όρο “προσωρινά” του άρθρου 1, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας, όταν ο μεταβιβάζων και ο αποκτών ανήκουν στον ίδιο όμιλο επιχειρήσεων και ο προσωρινά απασχολούμενος παραμένει τοποθετημένος αδιαλείπτως στην ίδια θέση εργασίας;

3)      Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης στα δύο πρώτα προδικαστικά ερωτήματα:

Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η μεταβίβαση της επιχείρησης του έμμεσου εργοδότη στο πλαίσιο της εξέτασης του ζητήματος αν, σε περίπτωση διαδοχικών τοποθετήσεων του ίδιου προσωρινά απασχολουμένου, η διάρκεια εξακολουθεί να μπορεί να θεωρηθεί “προσωρινή” [κατά το άρθρο 5, παράγραφος 5, της οδηγίας 2008/104]; Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης: με ποιον τρόπο;»

29.      Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν στο Δικαστήριο η εταιρία G, η Ιταλική Κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

IV.    Ανάλυση

Α.      Επί του παραδεκτού της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως

30.      Η εταιρία G υποστηρίζει ότι, βάσει του άρθρου 1, παράγραφος 1b, τρίτη περίοδος, του AÜG, συνήφθη, στις 11 Απριλίου 2018, η Tarifvertrag Logistik (συλλογική σύμβαση στον τομέα του εφοδιασμού), η οποία προβλέπει την εφαρμογή της Tarifvertrag zur Leih/Zeitarbeit für die Metall- und Elektroindustrie Nordrhein-Westfalens (συλλογικής σύμβασης για την εργασία μέσω εταιρίας προσωρινής απασχόλησης στη μεταλλουργία και τη βιομηχανία ηλεκτρικών ειδών του ομόσπονδου κράτους της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, στο εξής: TV LeiZ). Η δεύτερη αυτή συλλογική σύμβαση εισάγει παρέκκλιση από τη μέγιστη διάρκεια τοποθέτησης των 18 μηνών που προβλέπεται στο άρθρο 1, παράγραφος 1b, πρώτη περίοδος, του AÜG, καθιστώντας δυνατή, μέσω συμφωνιών μεταξύ συμβουλίου εργαζομένων και εργοδότη, την παράταση της μέγιστης επιτρεπόμενης διάρκειας μέχρι και τους 48 μήνες. Η εν λόγω εταιρία υποστηρίζει ότι εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της TV LeiZ ως βοηθητική επιχείρηση της εταιρίας G AG (η οποία ασκούσε η ίδια τις δραστηριότητες εφοδιασμού οι οποίες μεταβιβάστηκαν εν συνεχεία στην εν λόγω εταιρία) και ότι ανήκει στον κλάδο της μεταλλουργικής βιομηχανίας. Συνεπώς, κατ’ εφαρμογήν της TV LeiZ, σε συνδυασμό με τη σχετική συμφωνία μεταξύ συμβουλίου εργαζομένων και εργοδότη, η τοποθέτηση του S O στην ίδια μπορούσε να έχει συνολική διάρκεια 48 μηνών. Επομένως, και δεδομένου ότι δεν υπήρξε εν προκειμένω υπέρβαση της εν λόγω διάρκειας, το ζήτημα αν, σε περίπτωση μεταβίβασης επιχείρησης, ο μεταβιβάζων και ο διάδοχος πρέπει να θεωρηθούν ως ένας «έμμεσος εργοδότης», κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2008/104, στερείται σημασίας.

31.      Όσον αφορά το συγκεκριμένο ζήτημα, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι η εταιρία G προέβαλε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου ότι η μέγιστη διάρκεια τοποθέτησης του S O είχε αυξηθεί σε 48 μήνες δυνάμει συμφωνιών με το συμβούλιο εργαζομένων που συνήφθησαν κατ’ εφαρμογήν της TV LeiZ. Επ’ αυτού, το αιτούν δικαστήριο έκρινε, με την ως άνω απόφαση, ότι η TV LeiZ, όπως ίσχυε στις 2 Φεβρουαρίου 2017/22 Μαΐου 2017 (TV LeiZ 2017) και, εν συνεχεία, στις 8 Νοεμβρίου 2018 (TV LeiZ 2018), δεν είχε εφαρμογή στη σχέση εργασίας μεταξύ του S O και της εταιρίας G, διότι αυτή δεν εκμεταλλεύεται επιχείρηση βοηθητική της μεταλλουργικής βιομηχανίας, κατά την έννοια της TV LeiZ, και ότι, κατά συνέπεια, η εταιρία G δεν εμπίπτει στο πεδίο ισχύος της εν λόγω συλλογικής σύμβασης.

32.      Υπενθυμίζω ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, το αιτούν δικαστήριο είναι το μόνο αρμόδιο να διαπιστώσει και να εκτιμήσει τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί, καθώς και να ερμηνεύσει και να εφαρμόσει το εθνικό δίκαιο. Εναπόκειται στο Δικαστήριο να λάβει υπόψη, στο πλαίσιο της κατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ αυτού και των εθνικών δικαστηρίων, το πραγματικό και κανονιστικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται τα προδικαστικά ερωτήματα, όπως αυτό προσδιορίζεται στην απόφαση περί παραπομπής (13).

33.      Συνεπώς, εκτιμώ ότι στα υποβληθέντα προδικαστικά ερωτήματα πρέπει να δοθεί απάντηση λαμβανομένης υπόψη της διαπίστωσης του αιτούντος δικαστηρίου ότι, στην προκειμένη περίπτωση, η μέγιστη διάρκεια τοποθέτησης του S O είναι 18 μήνες, όπως προβλέπεται στο άρθρο 1, παράγραφος 1b, πρώτη περίοδος, του AÜG, χωρίς η διάρκεια αυτή να έχει αυξηθεί δυνάμει συλλογικής σύμβασης σε 48 μήνες.

34.      Υπό τις συνθήκες αυτές, η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως πρέπει να κριθεί παραδεκτή.

Β.      Επί των προδικαστικών ερωτημάτων

35.      Με τα προδικαστικά ερωτήματα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2008/104 έχει την έννοια ότι, σε περίπτωση που ένας προσωρινά απασχολούμενος τοποθετείται στην επιχείρηση έμμεσου εργοδότη, προκειμένου να εργασθεί προσωρινά υπό την επίβλεψη και τη διεύθυνσή του, και η επιχείρηση αυτή αποτέλεσε, κατά τη διάρκεια της τοποθέτησης, αντικείμενο μεταβίβασης κατά την έννοια της οδηγίας 2001/23, ο μεταβιβάζων και ο διάδοχος πρέπει να θεωρηθούν ως ένας και ο αυτός «έμμεσος εργοδότης» για τον υπολογισμό της προβλεπόμενης από την εφαρμοστέα εθνική νομοθεσία μέγιστης διάρκειας τοποθέτησης του εν λόγω προσωρινά απασχολουμένου.

36.      Κατά το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/104, η οδηγία αυτή εφαρμόζεται στους εργαζομένους με σύμβαση εργασίας ή σχέση εξαρτημένης εργασίας μέσω εταιρίας προσωρινής απασχόλησης, οι οποίοι τοποθετούνται σε έμμεσους εργοδότες για να εργασθούν προσωρινά υπό την επίβλεψη και τη διεύθυνσή τους.

37.      Όπως προκύπτει από τη νομολογία του Δικαστηρίου, η διάθεση προσωρινά απασχολούμενων εργαζομένων συνιστά μια πολύπλοκη και ιδιαίτερη δομή του εργατικού δικαίου, η οποία περιλαμβάνει διπλή σχέση εργασίας μεταξύ, αφενός, της εταιρίας προσωρινής απασχόλησης και του προσωρινά απασχολουμένου και, αφετέρου, του προσωρινά απασχολουμένου και του έμμεσου εργοδότη, καθώς και μια έννομη σχέση με αντικείμενο τη διάθεση προσωπικού μεταξύ της εταιρίας προσωρινής απασχόλησης και του έμμεσου εργοδότη. Η ιδιαιτερότητα της εν λόγω σχέσεως εργασίας έγκειται στο γεγονός ότι, στο πλαίσιο της διαθέσεως του προσωρινά απασχολουμένου, η εταιρία προσωρινής απασχόλησης διατηρεί την εργασιακή σχέση με τον προσωρινά απασχολούμενο, αλλά μεταβιβάζει στον έμμεσο εργοδότη την επίβλεψη και τη διεύθυνση τις οποίες ασκεί κατ’ αρχήν κάθε εργοδότης, δημιουργώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο νέο δεσμό εξαρτήσεως μεταξύ του προσωρινά απασχολουμένου και του έμμεσου εργοδότη, δεδομένου ότι ο πρώτος εκπληρώνει παροχή η οποία οφείλεται συμβατικώς από την εταιρία προσωρινής απασχόλησης στον έμμεσο εργοδότη και τελεί, για τον σκοπό αυτόν, υπό τη διεύθυνση και την επίβλεψή του (14).

38.      Επίσης κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, τόσο από το γράμμα του άρθρου 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/104 όσο και από τους ορισμούς των εννοιών «εταιρεία προσωρινής απασχόλησης», «προσωρινά απασχολούμενος», «έμμεσος εργοδότης» και «τοποθέτηση» κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχεία βʹ, γʹ, δʹ και εʹ, της εν λόγω οδηγίας, προκύπτει ότι η σχέση εργασίας με έμμεσο εργοδότη έχει, εξ ορισμού, προσωρινό χαρακτήρα. Υπό τις συνθήκες αυτές, η λέξη «προσωρινά» στο άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/104 δεν έχει ως σκοπό να περιορίσει τη χρησιμοποίηση της προσωρινής απασχόλησης μόνον για την πλήρωση μη μόνιμων θέσεων εργασίας ή θέσεων που καλύπτονται στο πλαίσιο αναπλήρωσης, δεδομένου ότι η λέξη αυτή δεν προσδιορίζει την προς πλήρωση θέση απασχόλησης, αλλά τους όρους της τοποθέτησης του εργαζομένου στον έμμεσο εργοδότη. Συνεπώς, προκειμένου να εμπίπτει μια σχέση εργασίας στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2008/104 τόσο κατά τη σύναψη της οικείας συμβάσεως εργασίας όσο και στο πλαίσιο καθεμίας από τις τοποθετήσεις που πραγματοποιούνται στην πράξη, πρέπει ο εργοδότης να έχει την πρόθεση να τοποθετήσει προσωρινά τον εν λόγω εργαζόμενο σε έμμεσο εργοδότη (15).

39.      Επιπλέον, το άρθρο 5, παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2008/104 επιβάλλει στα κράτη μέλη να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να αποτρέπονται οι διαδοχικές τοποθετήσεις προσωρινά απασχολουμένου προς τον σκοπό της καταστρατήγησης των διατάξεων της οδηγίας στο σύνολό της. Ειδικότερα, τα κράτη μέλη πρέπει να μεριμνούν ώστε η παροχή εργασίας μέσω εταιρίας προσωρινής απασχόλησης στον ίδιο έμμεσο εργοδότη να μην καθίσταται μόνιμη κατάσταση για τον προσωρινά απασχολούμενο. Τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να καθορίζουν, στο εθνικό δίκαιο, συγκεκριμένη διάρκεια πέραν της οποίας η τοποθέτηση δεν μπορεί πλέον να χαρακτηρίζεται ως προσωρινή, ιδίως σε περίπτωση διαδοχικών τοποθετήσεων του ίδιου προσωρινά απασχολουμένου στον ίδιο έμμεσο εργοδότη που εκτείνονται σε μεγάλο χρονικό διάστημα. Πάντως, μια τέτοια διάρκεια πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/104, να έχει κατ’ ανάγκην προσωρινό χαρακτήρα, ήτοι να είναι, κατά την έννοια του όρου στην καθομιλουμένη, χρονικώς περιορισμένη (16).

40.      Στο πλαίσιο αυτό, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι η εφαρμοστέα γερμανική νομοθεσία έχει καθορίσει συγκεκριμένη διάρκεια πέραν της οποίας η τοποθέτηση ενός προσωρινά απασχολουμένου δεν μπορεί πλέον να θεωρείται ως προσωρινή. Συγκεκριμένα, κατά το άρθρο 1, παράγραφος 1b, πρώτη περίοδος, του AÜG, μια εταιρία προσωρινής απασχόλησης δεν επιτρέπεται να τοποθετεί τον ίδιο προσωρινά απασχολούμενο στον ίδιο έμμεσο εργοδότη για χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τους 18 συναπτούς μήνες. Όπως επισήμανε το αιτούν δικαστήριο, εάν ο προσωρινά απασχολούμενος δεν δηλώσει εγγράφως προς την εταιρία προσωρινής απασχόλησης ή προς τον έμμεσο εργοδότη, εντός προθεσμίας ενός μηνός από την υπέρβαση της μέγιστης επιτρεπόμενης διάρκειας τοποθέτησης, ότι επιθυμεί τη διατήρηση σε ισχύ της σύμβασης εργασίας με την εταιρία προσωρινής απασχόλησης, από το άρθρο 9, παράγραφος 1, σημείο 1b, και το άρθρο 10, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, του εν λόγω νόμου προκύπτει ότι στην περίπτωση αυτή δημιουργείται σχέση εργασίας μεταξύ του έμμεσου εργοδότη και του προσωρινά απασχολουμένου.

41.      Στην υπόθεση της κύριας δίκης, ο S O ισχυρίζεται ότι υπήρξε υπέρβαση της εν λόγω μέγιστης διάρκειας των 18 μηνών και ότι, ως εκ τούτου, δημιουργήθηκε σχέση εργασίας μεταξύ αυτού και της εταιρίας G. Η ιδιαιτερότητα της εν λόγω υποθέσεως έγκειται στο ότι, κατά τη διάρκεια της τοποθέτησης του S O στο τμήμα εφοδιασμού της επιχείρησης παραγωγής στο οποίο ασκούσε τα καθήκοντά του, το εν λόγω τμήμα ανέλαβε η εταιρία G στο πλαίσιο μεταβίβασης επιχείρησης κατά την έννοια της οδηγίας 2001/23. Κατά το άρθρο 1, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2001/23, θεωρείται ως «μεταβίβαση», κατά την έννοια της οδηγίας αυτής, η μεταβίβαση μιας οικονομικής οντότητας που διατηρεί την ταυτότητά της, η οποία νοείται ως σύνολο οργανωμένων πόρων με σκοπό την άσκηση οικονομικής δραστηριότητας, είτε κυρίας είτε δευτερεύουσας. Στην προκειμένη περίπτωση, δεν αμφισβητείται ότι υπήρξε τέτοια μεταβίβαση επιχείρησης μεταξύ της επιχείρησης παραγωγής και της εταιρίας G.

42.      Υπενθυμίζω ότι, στο πλαίσιο της διαδικασίας συνεργασίας μεταξύ των εθνικών δικαστηρίων και του Δικαστηρίου την οποία θεσπίζει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, το Δικαστήριο ενδέχεται να χρειαστεί να λάβει υπόψη κανόνες του δικαίου της Ένωσης στους οποίους δεν αναφέρθηκε ο εθνικός δικαστής με τα ερωτήματά του (17). Επομένως, προκειμένου να δοθεί χρήσιμη απάντηση στο αιτούν δικαστήριο, πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι διατάξεις της οδηγίας 2001/23.

43.      Στην προκειμένη περίπτωση, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται σχετικά με τον τρόπο κατά τον οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη η μεταβίβαση επιχείρησης για τον υπολογισμό της μέγιστης νόμιμης διάρκειας τοποθέτησης ενός προσωρινά απασχολουμένου. Όσον αφορά την οδηγία 2008/104, όπως επισήμανε το αιτούν δικαστήριο, το ζήτημα έγκειται στο πώς πρέπει να ερμηνευθεί η έννοια του «έμμεσου εργοδότη», κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της εν λόγω οδηγίας, για τον προσδιορισμό της διάρκειας της τοποθέτησης στην περίπτωση που, κατά τη διάρκεια της τοποθέτησης, πραγματοποιείται μεταβίβαση επιχείρησης.

44.      Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, για την ερμηνεία διάταξης του δικαίου της Ένωσης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όχι μόνον το γράμμα της, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο αυτή εντάσσεται και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος (18).

45.      Κατά πρώτον, όσον αφορά το γράμμα του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2008/104, η διάταξη αυτή ορίζει ότι ως «έμμεσος εργοδότης» νοείται «το φυσικό ή νομικό πρόσωπο για το οποίο και υπό την επίβλεψη και τη διεύθυνση του οποίου εργάζεται προσωρινά ο προσωρινά απασχολούμενος». Η επιχείρηση αυτή διακρίνεται από την «εταιρεία προσωρινής απασχόλησης», η οποία, κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της οδηγίας αυτής, είναι «το φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, συνάπτει συμβάσεις εργασίας ή σχέσεις εξαρτημένης εργασίας με προσωρινά απασχολουμένους, με σκοπό να τους τοποθετεί σε έμμεσους εργοδότες για να εργασθούν προσωρινά υπό την επίβλεψη και τη διεύθυνσή τους».

46.      Η εταιρία G, παραπέμποντας στην άποψη μερίδας της γερμανικής θεωρίας, υποστηρίζει με τις γραπτές παρατηρήσεις της ότι το καθοριστικό στοιχείο για τον ορισμό της έννοιας του «εργοδότη» κατά τον AÜG είναι ότι ο προσωρινά απασχολούμενος τίθεται στη διάθεση του έμμεσου εργοδότη ως νομικής οντότητας και όχι ότι η εργασία εκτελείται εντός μιας συγκεκριμένης επιχείρησης ή στο πλαίσιο μιας συγκεκριμένης θέσης εργασίας. Κατά την εν λόγω τυποκρατική ερμηνεία της έννοιας του «έμμεσου εργοδότη», η μεταβίβαση επιχείρησης επιφέρει τερματισμό της τοποθέτησης του προσωρινά απασχολουμένου στον μεταβιβάζοντα και συνεπάγεται την έναρξη νέας χρονικής περιόδου κατά την έννοια του άρθρου 1 του εν λόγω νόμου, ακόμη και όταν ο διάδοχος συνεχίζει να απασχολεί τον εν λόγω εργαζόμενο. Η έναρξη νέας χρονικής περιόδου δικαιολογείται, κατά την άποψή της, από το γεγονός ότι το άρθρο 613a του BGB δεν εφαρμόζεται στη σχέση εργασίας μεταξύ του προσωρινά απασχολουμένου και του έμμεσου εργοδότη.

47.      Όσον αφορά το δίκαιο της Ένωσης, επισημαίνω ότι, μολονότι από το άρθρο 3 της οδηγίας 2008/104 προκύπτει σαφώς ότι η εταιρία προσωρινής απασχόλησης και ο έμμεσος εργοδότης πρέπει να είναι δύο διαφορετικές νομικές οντότητες, εντούτοις δεν μπορεί να συναχθεί από το ίδιο άρθρο ότι, σε περίπτωση μεταβίβασης επιχείρησης, οι διαφορετικοί έμμεσοι εργοδότες πρέπει να διακρίνονται με βάση τη νομική προσωπικότητά τους. Ειδικότερα, ούτε στο εν λόγω άρθρο ούτε σε καμία άλλη διάταξη της οδηγίας 2008/104 γίνεται λόγος για μεταβίβαση επιχείρησης. Επομένως, από μόνο το γράμμα του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχεία βʹ και δʹ, της οδηγίας 2008/104 δεν μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι ο μεταβιβάζων και ο διάδοχος δεν μπορούν να αποτελούν έναν και τον αυτόν «έμμεσο εργοδότη».

48.      Κατά δεύτερον, όσον αφορά το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2008/104, ήτοι, εν προκειμένω, το πλαίσιο της μεταβίβασης επιχείρησης, υπενθυμίζω ότι το άρθρο 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 2001/23 καθιερώνει την αρχή ότι τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του μεταβιβάζοντος που απορρέουν από σύμβαση εργασίας ή από εργασιακή σχέση υφισταμένη κατά την ημερομηνία της μεταβίβασης, μεταβιβάζονται στον διάδοχο. Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, η οδηγία αυτή αποσκοπεί στη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση αλλαγής του επιχειρηματικού φορέα παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να παραμείνουν στην υπηρεσία του νέου εργοδότη υπό τους αυτούς όρους που είχαν συμφωνηθεί με τον μεταβιβάζοντα. Σκοπός της οδηγίας 2001/23 είναι να διασφαλίσει, στο μέτρο του δυνατού, τη χωρίς τροποποίηση συνέχιση των συμβάσεων ή των σχέσεων εργασίας με τον διάδοχο, κατά τρόπον ώστε οι ενδιαφερόμενοι εργαζόμενοι να μην περιέρχονται σε δυσμενέστερη θέση απλώς και μόνο λόγω της μεταβίβασης (19). Το Δικαστήριο έχει επίσης κρίνει ότι η μεταβίβαση επιχείρησης, κατά την έννοια της οδηγίας 2001/23, προϋποθέτει ιδίως την αλλαγή του φυσικού ή νομικού προσώπου το οποίο είναι υπεύθυνο για την οικονομική δραστηριότητα της μεταβιβαζόμενης επιχείρησης και το οποίο, βάσει της ιδιότητας αυτής, δημιουργεί εργασιακές σχέσεις με τους εργαζομένους της επιχειρήσεως αυτής, ως εργοδότης τους, ενδεχομένως ακόμη και ελλείψει συμβατικής σχέσης με τους εργαζομένους αυτούς (20).

49.      Κατά συνέπεια, η οδηγία 2001/23 συνηγορεί υπέρ της ερμηνείας ότι η μεταβίβαση της επιχείρησης του έμμεσου εργοδότη δεν διακόπτει την τοποθέτηση ενός προσωρινά απασχολουμένου, αλλά διασφαλίζει, αντιθέτως, τη συνέχισή της, ακόμη και ελλείψει συμβατικής σχέσης μεταξύ του προσωρινά απασχολούμενου και του έμμεσου εργοδότη. Με άλλα λόγια, όπως υποστήριξε η Επιτροπή με τις γραπτές παρατηρήσεις της, το να γίνει δεκτό ότι οι περίοδοι απασχόλησης στον μεταβιβάζοντα και στον διάδοχο πρέπει να λαμβάνονται υπόψη χωριστά για τον υπολογισμό της διάρκειας της τοποθέτησης θα μπορούσε να υπονομεύσει τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων και, ως εκ τούτου, να θίξει την πρακτική αποτελεσματικότητα της οδηγίας.

50.      Όσον αφορά, ειδικότερα, την προϋπηρεσία, επισημαίνω ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, για τον υπολογισμό των δικαιωμάτων οικονομικής φύσεως, όπως η αποζημίωση για τη λήξη της εργασιακής σχέσεως ή οι μισθολογικές αυξήσεις, ο διάδοχος οφείλει να λάβει υπόψη το σύνολο των ετών υπηρεσίας που έχει συμπληρώσει το προσωπικό που μεταφέρθηκε, στο μέτρο που η υποχρέωση αυτή απέρρεε από την εργασιακή σχέση που συνέδεε το προσωπικό αυτό με τον μεταβιβάζοντα και σύμφωνα με τους όρους που είχαν συνομολογηθεί στο πλαίσιο της εργασιακής αυτής σχέσης (21). Στην προκειμένη περίπτωση, μολονότι η παράβαση της μέγιστης διάρκειας τοποθέτησης του προσωρινά απασχολουμένου δεν γεννά δικαίωμα χρηματικής αποζημίωσης αλλά συνεπάγεται τη δημιουργία σχέσης εργασίας μεταξύ αυτού και του έμμεσου εργοδότη, πρέπει να ισχύσει η ίδια συλλογιστική που αφορά τις νομικές υποχρεώσεις που συνδέονται με τον χρόνο υπηρεσίας. Επομένως, σε περίπτωση μεταβίβασης της επιχείρησης του έμμεσου εργοδότη, ο διάδοχος υποχρεούται να λάβει υπόψη, για τον υπολογισμό της μέγιστης νόμιμης διάρκειας τοποθέτησης, τη διάρκεια της τοποθέτησης που έχει συμπληρωθεί στον μεταβιβάζοντα.

51.      Κατά τρίτον και τελευταίον, η ερμηνεία ότι ο μεταβιβάζων και ο διάδοχος πρέπει να θεωρηθεί ότι αποτελούν έναν και τον αυτόν «έμμεσο εργοδότη» για τον υπολογισμό της μέγιστης νόμιμης διάρκειας τοποθέτησης ενός προσωρινά απασχολουμένου, επιρρωννύεται από τους σκοπούς που επιδιώκει η οδηγία 2008/104. Ειδικότερα, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, από τις αιτιολογικές σκέψεις 10 και 12 της οδηγίας αυτής προκύπτει ότι, επειδή υπάρχουν σημαντικές διαφορές όσον αφορά τη νομική κατάσταση καθώς και το καθεστώς και τους όρους εργασίας των προσωρινά απασχολουμένων εντός της Ένωσης, η εν λόγω οδηγία έχει ως σκοπό να θεσπίσει, για τους προσωρινά απασχολουμένους, προστατευτικό πλαίσιο το οποίο δεν επιτρέπει διακρίσεις, χαρακτηρίζεται από διαφάνεια και είναι αναλογικό, ενώ ταυτόχρονα λαμβάνει υπόψη την ποικιλομορφία των αγορών εργασίας και των εργασιακών σχέσεων. Συγκεκριμένα, το άρθρο 2 της οδηγίας 2008/104 προβλέπει ότι σκοπός της είναι η εξασφάλιση της προστασίας των προσωρινά απασχολουμένων και η βελτίωση της ποιότητας της προσωρινής απασχόλησης, με την εξασφάλιση της εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης στους προσωρινά απασχολουμένους και με την αναγνώριση των εταιριών προσωρινής απασχόλησης ως εργοδοτών, λαμβανομένης ταυτόχρονα υπόψη της ανάγκης θέσπισης κατάλληλου πλαισίου για τη χρήση της συγκεκριμένης μορφής εργασίας, προκειμένου να ενισχυθεί ουσιαστικά η δημιουργία θέσεων απασχόλησης και η ανάπτυξη ευέλικτων μορφών εργασίας. Επιπλέον, στην αιτιολογική σκέψη 11 της οδηγίας 2008/104 επισημαίνεται ότι η εν λόγω οδηγία έχει ως σκοπό να ανταποκριθεί όχι μόνο στις ανάγκες ευελιξίας των επιχειρήσεων, αλλά και στην ανάγκη των μισθωτών να συνδυαστεί αρμονικά η ιδιωτική και η επαγγελματική ζωή τους, και ότι, κατ’ αυτόν τον τρόπο, συμβάλλει στη δημιουργία θέσεων εργασίας, καθώς και στη συμμετοχή και στην ένταξη στην αγορά εργασίας. Επομένως, η οδηγία αποσκοπεί στον συγκερασμό του σκοπού της ευελιξίας, που επιδιώκεται από τις επιχειρήσεις, και του σκοπού της ασφάλειας, που εξυπηρετεί την προστασία των εργαζομένων. Ο διττός αυτός σκοπός ανταποκρίνεται, συνεπώς, στη βούληση του νομοθέτη της Ένωσης να επιτύχει την προσέγγιση των όρων της προσωρινής απασχόλησης με εκείνους των «κανονικών» σχέσεων εργασίας, κατά μείζονα λόγο δεδομένου ότι, στην αιτιολογική σκέψη 15 της οδηγίας 2008/104, ο νομοθέτης της Ένωσης διευκρίνισε ρητώς ότι η σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου αποτελεί τη γενική μορφή εργασίας. Ως εκ τούτου, η οδηγία αυτή αποσκοπεί επίσης στο να ενθαρρύνει την πρόσβαση των προσωρινά απασχολουμένων σε μόνιμη θέση εργασίας στον έμμεσο εργοδότη (22).

52.      Προς τούτο, το άρθρο 5, παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2008/104 ορίζει ότι τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να αποτραπεί η καταχρηστική εφαρμογή του εν λόγω άρθρου. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να μεριμνούν ώστε η εργασία μέσω εταιρίας προσωρινής απασχόλησης στον ίδιο έμμεσο εργοδότη να μην καθίσταται μόνιμη κατάσταση για τον προσωρινά απασχολούμενο (23).

53.      Όπως και στην περίπτωση των διαδοχικών τοποθετήσεων στον ίδιο έμμεσο εργοδότη, των οποίων ο «προσωρινός» χαρακτήρας μπορεί να αμφισβητηθεί, και οι μεταβιβάσεις επιχείρησης μπορεί επίσης να οδηγήσουν σε αμφισβήτηση του προσωρινού χαρακτήρα της τοποθέτησης όταν ο προσωρινά απασχολούμενος τοποθετείται σε επιχείρηση έμμεσου εργοδότη η οποία μεταβιβάζεται. Πράγματι, ο εν λόγω προσωρινά απασχολούμενος, μολονότι απασχολείται από διαφορετικές νομικές οντότητες, εξακολουθεί να ασκεί την επαγγελματική του δραστηριότητα στην ίδια επιχείρηση πριν και μετά τη μεταβίβαση. Το να θεωρηθεί ότι η μεταβίβαση μιας εγκατάστασης ή τμήματος επιχείρησης ή εγκατάστασης επιφέρει τον τερματισμό, κατά την ημερομηνία της μεταβίβασης, της τοποθέτησης του προσωρινά απασχολουμένου στον μεταβιβάζοντα και ότι συνεπάγεται την έναρξη νέας τοποθέτησης στον διάδοχο θα καθιστούσε δυνατή την καταστρατήγηση των διατάξεων της οδηγίας 2008/104 σχετικά με τη μέγιστη διάρκεια τοποθέτησης, η οποία είναι εν προκειμένω 18 μήνες. Επιπλέον, σε περίπτωση διαδοχικών μεταβιβάσεων επιχείρησης κατά τη διάρκεια της τοποθέτησης, ο προσωρινά απασχολούμενος θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι καλύπτει σε μόνιμη βάση τις ανάγκες της οικείας οντότητας σε προσωπικό.

54.      Συνεπώς, η μεταβίβαση της επιχείρησης του έμμεσου εργοδότη πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό της διάρκειας της τοποθέτησης, προκειμένου να μη θίγεται η πρακτική αποτελεσματικότητα της οδηγίας 2008/104 όσον αφορά τον προσωρινό χαρακτήρα της τοποθέτησης του προσωρινά απασχολουμένου.

55.      Δεδομένου ότι η σχέση εργασίας με τον έμμεσο εργοδότη έχει, εξ ορισμού, προσωρινό χαρακτήρα, επιβάλλεται να λαμβάνεται υπόψη κάθε μεταβίβαση επιχείρησης, κατά την έννοια της οδηγίας 2001/23, χωρίς να είναι απαραίτητο ο μεταβιβάζων και ο διάδοχος να ανήκουν στον ίδιο όμιλο επιχειρήσεων ή ο προσωρινά απασχολούμενος να τοποθετείται σε έμμεσο εργοδότη στην ίδια θέση εργασίας (24). Εξάλλου, δεδομένου ότι, εν προκειμένω, η εθνική νομοθεσία έχει καθορίσει μέγιστη διάρκεια τοποθέτησης του προσωρινά απασχολουμένου, παρέλκει η εξέταση ενδεχόμενης καταχρηστικής χρησιμοποίησης διαδοχικών τοποθετήσεων, κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2008/104, σε περίπτωση που η διάρκεια της παροχής εργασίας στον έμμεσο εργοδότη είναι μεγαλύτερη από εκείνη η οποία μπορεί ευλόγως να χαρακτηριστεί ως «προσωρινή» (25).

56.      Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, είμαι της γνώμης ότι το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2008/104 έχει την έννοια ότι, σε περίπτωση που ένας προσωρινά απασχολούμενος τοποθετείται στην επιχείρηση έμμεσου εργοδότη, προκειμένου να εργασθεί προσωρινά υπό την επίβλεψη και τη διεύθυνσή του, και η επιχείρηση αυτή αποτέλεσε, κατά τη διάρκεια της τοποθέτησης, αντικείμενο μεταβίβασης κατά την έννοια της οδηγίας 2001/23, ο μεταβιβάζων και ο διάδοχος πρέπει να θεωρηθούν ως ένας και ο αυτός «έμμεσος εργοδότης» για τον υπολογισμό της προβλεπόμενης από την εφαρμοστέα εθνική νομοθεσία μέγιστης διάρκειας τοποθέτησης του εν λόγω προσωρινά απασχολουμένου.

V.      Πρόταση

57.      Κατόπιν των ανωτέρω, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το Bundesarbeitsgericht (Ομοσπονδιακό Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών, Γερμανία) ως εξής:

Το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2008/104/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Νοεμβρίου 2008, περί της εργασίας μέσω εταιρείας προσωρινής απασχόλησης,

έχει την έννοια ότι:

σε περίπτωση που ένας προσωρινά απασχολούμενος τοποθετείται στην επιχείρηση έμμεσου εργοδότη, προκειμένου να εργασθεί προσωρινά υπό την επίβλεψη και τη διεύθυνσή του, και η επιχείρηση αυτή αποτέλεσε, κατά τη διάρκεια της τοποθέτησης, αντικείμενο μεταβίβασης κατά την έννοια της οδηγίας 2001/23/ΕΚ του Συμβουλίου, της 12ης Μαρτίου 2001, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, σχετικά με τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβιβάσεων επιχειρήσεων, εγκαταστάσεων ή τμημάτων εγκαταστάσεων ή επιχειρήσεων, ο μεταβιβάζων και ο διάδοχος πρέπει να θεωρηθούν ως ένας και ο αυτός «έμμεσος εργοδότης» για τον υπολογισμό της προβλεπόμενης από την εφαρμοστέα εθνική νομοθεσία μέγιστης διάρκειας τοποθέτησης του εν λόγω προσωρινά απασχολουμένου.


1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.


i      Η ονομασία της υπό κρίση υποθέσεως είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.


2      Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Νοεμβρίου 2008, περί της εργασίας μέσω εταιρείας προσωρινής απασχόλησης (ΕΕ 2008, L 327, σ. 9).


3      Οδηγία του Συμβουλίου, της 12ης Μαρτίου 2001, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, σχετικά με τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβιβάσεων επιχειρήσεων, εγκαταστάσεων ή τμημάτων εγκαταστάσεων ή επιχειρήσεων (ΕΕ 2001, L 82, σ. 16).


4      BGBl. 1995 I, σ. 158.


5      Ήτοι, σε περίπτωση υπέρβασης της μέγιστης επιτρεπόμενης διάρκειας που προβλέπεται στο άρθρο 1, παράγραφος 1b, του AÜG, εκτός εάν, εντός προθεσμίας ενός μηνός από την υπέρβαση αυτή, ο προσωρινά απασχολούμενος γνωστοποιήσει εγγράφως στην εταιρία προσωρινής απασχόλησης ή στον έμμεσο εργοδότη ότι επιθυμεί τη διατήρηση σε ισχύ της σύμβασης εργασίας με την εταιρία προσωρινής απασχόλησης.


6      Το αιτούν δικαστήριο παραπέμπει, σχετικώς, στην απόφαση της 14ης Οκτωβρίου 2020, KG (Διαδοχικές τοποθετήσεις στον ίδιο έμμεσο εργοδότη μέσω εταιρίας προσωρινής απασχόλησης) (C‑681/18, EU:C:2020:823, σκέψη 61).


7      Το αιτούν δικαστήριο μνημονεύει την απόφαση της 17ης Μαρτίου 2022, Daimler (C‑232/20, στο εξής: απόφαση Daimler, EU:C:2022:196, σκέψη 31).


8      Βλ. απόφαση Daimler (σκέψη 60 έως 63 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).


9      Απόφαση Daimler (σκέψη 61).


10      Το αιτούν δικαστήριο παραπέμπει στην απόφαση της 22ας Ιουνίου 2023, ALB FILS Kliniken (C‑427/21, EU:C:2023:505, σκέψη 44).


11      Απόφαση της 21ης Οκτωβρίου 2010, Albron Catering (C‑242/09, EU:C:2010:625, σκέψη 32).


12      Το αιτούν δικαστήριο μνημονεύει, επ’ αυτού, την απόφαση Daimler (σκέψη 60).


13      Βλ. απόφαση της 15ης Ιανουαρίου 2026, Verein für Konsumenteninformation (Προμήθεια που εισπράττεται από διαμεσολαβητή) (C‑45/24, EU:C:2026:2, σκέψη 26 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).


14      Απόφαση της 24ης Οκτωβρίου 2024, Omnitel Comunicaciones κ.λπ. (C‑441/23, EU:C:2024:916, σκέψεις 56 και 57 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).


15      Πρβλ. απόφαση της 22ας Ιουνίου 2023, ALB FILS Kliniken (C‑427/21, EU:C:2023:505, σκέψεις 42 έως 44 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).


16      Βλ. απόφαση Daimler (σκέψεις 56 και 57 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Σχετικά με την έννοια του, κατά την οδηγία 2008/2014, «προσωρινού χαρακτήρα» της τοποθέτησης του προσωρινά απασχολουμένου στον έμμεσο εργοδότη, βλ. Kullmann, M., «The “Temporariness” of Temporary Agency Work Assignments», European Labour Law Journal, 2024, τόμ. 15, αριθ. 1, σ. 4 έως 16.


17      Πρβλ. απόφαση της 5ης Φεβρουαρίου 2026, Aleb (C‑718/24, EU:C:2026:68, σκέψη 67 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).


18      Απόφαση της 12ης Φεβρουαρίου 2026, Stichting Koskea (C‑490/24, EU:C:2026:89, σκέψη 23 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).


19      Απόφαση της 24ης Ιουνίου 2021, Obras y Servicios Públicos και Acciona Agua (C‑550/19, EU:C:2021:514, σκέψη 102 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).


20      Βλ. απόφαση της 21ης Οκτωβρίου 2010, Albron Catering (C‑242/09, EU:C:2010:625, σκέψη 28).


21      Βλ. απόφαση της 24ης Ιουνίου 2021, Obras y Servicios Públicos και Acciona Agua (C‑550/19, EU:C:2021:514, σκέψη 107 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).


22      Βλ. απόφαση της 12ης Μαΐου 2022, Luso Temp (C‑426/20, EU:C:2022:373, σκέψεις 41 έως 43 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).


23      Βλ. σημείο 39 των παρουσών προτάσεων.


24      Βλ., επ’ αυτού, τη μνημονευόμενη στο σημείο 38 των παρουσών προτάσεων νομολογία. Βλ., επίσης, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα E. Tanchev στην υπόθεση Daimler (C 232/20, EU:C:2021:727, σημείο 41).


25      Βλ., συναφώς, απόφαση Daimler (σκέψη 60), στην οποία παραπέμπει το αιτούν δικαστήριο.