Eagrán sealadach
TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
LAULHÉ SHAELOU
arna tabhairt an 22 Deireadh Fómhair 2026 (1)
Cás C‑497/25
UAB ‘Maxima LT’
v
Valsts ieņēmumu dienests
(Iarraidh ar réamhrialú ón Administratīvā rajona tiesa (an Chúirt Riaracháin Dúiche, an Laitvia)
(Tarchur chun réamhrialú — Treoir (AE) 2017/1852 — Sásra réitigh díospóidí cánach — Díospóid idir dhá Bhallstát maidir le léiriú agus cur i bhfeidhm comhaontaithe cánach dhéthaobhaigh — Airteagal 2(1)(c) — Coincheap ‘cánachas dúbailte’ – Ioncam atá díolmhaithe ó cháin i mBallstát amháin)
I. Réamhrá
1. Is fíoras aitheanta é go bhféadfadh cásanna cánachais dhúbailte a bheith mar thoradh ar fheidhmiú neamhchomhordaithe na ceannasachta fioscaí i gcúrsaí cánachais dhírigh. (2) Tagann cineálacha cánachais dhúbailte idirnáisiúnta chun cinn go háirithe toisc go mbunaíonn formhór na dtíortha a gcánachas náisiúnta ní hamháin ar idirbhearta intíre, ach ar thosca seach-chríochacha freisin. (3) Chun na hiarmhairtí diúltacha a bhaineann le hinniúlachtaí cánach forluiteacha a sheachaint, is minic a chomhaontaíonn Stáit, trí bhíthin comhaontuithe idirnáisiúnta cánach, a gcearta chun cánachas a ghearradh i leith na ngnéithe den ioncam nó den chaipiteal a thagann faoi raon feidhme na gcomhaontuithe sin. É sin ráite, féadfaidh údaráis náisiúnta seasaimh éagsúla a ghlacadh maidir leis an gcaoi ar cheart na conarthaí sin a léiriú agus a chur i bhfeidhm i gcásanna sonracha, rud a fhágann go mbíonn easaontais ann.
2. Ós rud é gur mheas sé gur féidir le heasaontais den sórt sin ‘bacainní tromchúiseacha cánach a chruthú do ghnólachtaí a oibríonn thar theorainneacha’, (4) agus ós rud é nach raibh na réitigh a bhí ann cheana i gcomhaontuithe idirnáisiúnta sásúil, (5) ghlac reachtas an Aontais an Treoir maidir le sásra réitigh díospóidí. Leagtar amach sa Treoir sin scéim nós imeachta fheabhsaithe chun aghaidh a thabhairt ar easaontais den sórt sin agus, go hidéalach, chun iad a réiteach. Leis an tarchur seo, arna thíolacadh ag Administratīvā rajona tiesa (an Chúirt Riaracháin Dúiche, an Laitvia), tugtar an chéad deis don Chúirt an ionstraim sin de dhlí an Aontais a léiriú.
3. Baineann na fíorais as ar eascair an tarchur seo le cánachas ar ioncam a fuair cuideachta Ollannach ó dhíol scaireanna i roinnt cuideachtaí atá bunaithe sa Laitvia. D’éiligh Poblacht na Laitvia agus Ríocht na hÍsiltíre araon go raibh siad i dteideal cáin a ghearradh ar an ioncam sin agus tharla easaontas idir údaráis an dá Bhallstát maidir le léiriú an chomhaontaithe cánach atá i bhfeidhm eatarthu. É sin ráite, cé gur gearradh cáin ar an ioncam sa Laitvia i ndáiríre, bhí sé díolmhaithe ó cháin san Ísiltír sa deireadh.
4. Bhí an díoltóir den tuairim nár réitíodh an cás cánachais dhúbailte toisc go raibh easaontas fós ann maidir le léiriú an chomhaontaithe cánach. Dá bhrí sin, d’iarr an díoltóir sin ar údaráis na Laitvia Coimisiún Comhairleach a bhunú, ar céim ar leith é den sásra réitigh díospóidí a rialaítear leis an Treoir maidir le sásra réitigh díospóidí. De bhun Airteagal 16(7) den Treoir sin, ní thagann an oibleagáid chun an coimisiún sin a bhunú chun cinn, áfach, i gcás ‘nach mbaineann cánachas dúbailte’ leis an ábhar. Ar bhonn an mhaolaithe sin, agus ós rud é go raibh an t-ioncam díolmhaithe ó cháin san Ísiltír, dhiúltaigh údaráis na Laitvia don iarraidh.
5. Tá agóid á déanamh anois i gcoinne an chinnidh sin os comhair na cúirte a rinne an tarchur, a iarrann soiléiriú maidir leis an méid seo a leanas: ar thaobh amháin, an ‘mbaineann cánachas dúbailte’ leis an gcás agus, ar an taobh eile, raon na hoibleagáide atá ar údaráis na Laitvia Coimisiún Comhairleach a bhunú.
6. Arna iarraidh sin don Chúirt, dírítear sa Tuairim seo ar an gcéad cheist thuasluaite chun a shoiléiriú an dtarlaíonn cás ‘lena mbaineann cánachas dúbailte’ de réir bhrí na Treorach maidir le sásra réitigh díospóidí nuair a éilíonn dhá Bhallstát go bhfuil siad i dteideal cáin a ghearradh ar an ioncam céanna (agus easaontas eatarthu maidir le léiriú agus cur i bhfeidhm an chomhaontaithe cánach is infheidhme), ach nach ngearrann ach ceann amháin de na Ballstáit cáin ar an ioncam sin i ndáiríre.
II. An dlí lena mbaineann
A. Dlí an Aontais
7. Baineann Airteagal 1 den Treoir maidir le sásra réitigh díospóidí le ‘[h]Ábhar agus raon feidhme’ na Treorach sin agus foráiltear mar seo a leanas leis:
‘Leagtar síos leis an Treoir seo rialacha maidir le sásra chun díospóidí idir na Ballstáit a réiteach nuair a eascraíonn na díospóidí sin as léiriú agus cur i bhfeidhm comhaontuithe agus coinbhinsiún lena ndéantar foráil maidir le deireadh a chur le cánachas dúbailte ar ioncam agus, i gcás inarb infheidhme, ar chaipiteal. Leagtar síos leis freisin cearta agus oibleagáidí na ndaoine lena mbaineann nuair a thagann díospóidí den sórt sin chun cinn. Chun críocha na Treorach seo, tugtar “ceist atá faoi dhíospóid” ar an ábhar is cúis le díospóidí den sórt sin.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8. Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 2 den Treoir sin:
‘1. Chun críocha na Treorach seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
…
(c) ciallaíonn “cánachas dúbailte” forchur cánacha ag dhá Bhallstát nó níos mó, ar cánacha iad a chumhdaítear le comhaontú nó coinbhinsiún dá dtagraítear in Airteagal 1, i leith an ioncaim inchánach chéanna nó an chaipitil inchánach chéanna, más rud é go n-eascraíonn ceann amháin díobh seo a leanas as an bhforchur sin: (i) muirear cánach breise; (ii) méadú ar dhliteanais chánach; nó (iii) cealú nó laghdú caillteanas a d’fhéadfaí a úsáid chun brabúis inchánach a fhritháireamh;
…’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
9. Tá an teideal ‘Gearán’ ar Airteagal 3 den Treoir maidir le sásra réitigh díospóidí agus luaitear sa chéad mhír de go mbeidh ‘aon duine lena mbaineann i dteideal gearán maidir le ceist atá faoi dhíospóid a chur faoi bhráid gach údaráis inniúil i ngach ceann de na Ballstáit lena mbaineann, agus réiteach na ceiste sin á iarraidh aige. Cuirfear an gearán isteach laistigh de thréimhse 3 bliana ón tráth a gheobhaidh sé an chéad fhógra faoin ngníomhaíocht as a n-eascraíonn an cheist atá faoi dhíospóid nó as a n-eascróidh sí…’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
10. Baineann Airteagal 4 den Treoir maidir le sásra réitigh díospóidí le ‘Nós imeachta an chomhaontaithe fhrithpháirtigh’. Foráiltear mar seo a leanas leis:
‘1. I gcás ina nglacann údaráis inniúla na mBallstát lena mbaineann le gearán, féachfaidh siad leis an gceist atá faoi dhíospóid a réiteach trí chomhaontú frithpháirteach laistigh de 2 bhliain, ón dáta a tugadh an fógra deireanach faoi chinneadh ó cheann de na Ballstáit maidir le glacadh leis an ngearán.
Féadfar síneadh suas le bliain amháin a chur leis an tréimhse 2 bhliain dá dtagraítear sa chéad fhomhír arna iarraidh sin d’údarás inniúil Ballstáit lena mbaineann chuig údaráis inniúla eile uile na mBallstát lena mbaineann, ar choinníoll go dtugann an t-údarás inniúil iarrthach údar i scríbhinn leis an iarraidh sin.
…
3. I gcás nach dtagann údaráis inniúla na mBallstát lena mbaineann ar chomhaontú maidir le conas an cheist atá faoi dhíospóid a réiteach laistigh den tréimhse dá bhforáiltear i mír 1, cuirfidh údarás inniúil gach ceann de na Ballstáit lena mbaineann an duine lena mbaineann ar an eolas agus léireoidh sé na cúiseanna ginearálta nár thángthas ar chomhaontú.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
11. Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 6 den Treoir maidir le sásra réitigh díospóidí, dar teideal ‘Réiteach díospóidí ag an gCoimisiún Comhairleach’:
‘1. Ar iarratas a dhéanann an duine lena mbaineann ar údaráis inniúla na mBallstát lena mbaineann, bunófar coimisiún comhairleach ('Coimisiún Comhairleach') ag na húdaráis inniúla sin … i gcás:
…
(b) inar ghlac údaráis inniúla na mBallstát lena mbaineann leis an ngearán a chuir an duine lena mbaineann isteach ach inar theip orthu teacht ar chomhaontú maidir le conas an cheist atá faoi dhíospóid a réiteach trí chomhaontú frithpháirteach laistigh den teorainn ama dá bhforáiltear in Airteagal 4(1).
…’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
12. Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 16(7) den Treoir maidir le sásra réitigh díospóidí ‘go bhféadfaidh Ballstát rochtain ar an nós imeachta réitigh díospóidí faoi Airteagal 6 a dhiúltú ar bhonn cás ar chás i gcás nach mbaineann cánachas dúbailte le ceist atá faoi dhíospóid. I gcás den sórt sin, cuirfidh údarás inniúil an Bhallstáit sin an duine lena mbaineann agus údaráis inniúla na mBallstát eile lena mbaineann ar an eolas gan mhoill.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
B. An dlí náisiúnta
13. Is léir ón ordú tarchuir go ndearnadh an Treoir maidir le sásra réitigh díospóidí a thrasuí sa Laitvia le Likums ‘Par nodokļiem un nodevām’ (Dlí maidir le Cánacha agus Dleachtanna) (Latvijas Vēstnesis, Uimh. 26, an 18 Feabhra 1995) (arna leasú le Dlí an 17 Deireadh Fómhair 2019; atá i bhfeidhm ón 23 Deireadh Fómhair 2019, an ‘Dlí maidir le Cánacha agus Dleachtanna’), Caibidil XV, dar teideal ‘Réiteach díospóidí a eascraíonn as léiriú agus cur i bhfeidhm comhaontuithe idirnáisiúnta leis na húdaráis inniúla i mBallstáit eile den Aontas Eorpach, lena ndéantar foráil maidir le deireadh a chur le cánachas dúbailte ar ioncam agus ar chaipiteal.’
14. De bhun Airteagal 119(2) den Dlí sin (‘Forálacha Ginearálta maidir le Díospóidí a Réiteach’), ‘chun críocha na caibidle seo, ciallaíonn cánachas dúbailte cánacha a fhorchur sa Laitvia agus i mBallstát eile den Aontas Eorpach ar an ioncam inchánach céanna nó ar an gcaipiteal inchánach céanna, i gcás ina bhfuil na cánacha sin faoi réir conarthaí idirnáisiúnta lena ndéantar foráil maidir le deireadh a chur le cánachas dúbailte ar ioncam agus ar chaipiteal, agus i gcás ina mbeidh ceann amháin ar a laghad de na cásanna seo a leanas mar thoradh ar fhorchur den sórt sin:
1. muirear cánach breise;
2. méadú ar dhliteanais chánach;
3. cealú nó laghdú caillteanas a d’fhéadfaí a úsáid chun ioncam inchánach a laghdú.
…’
15. Tagraíonn an chúirt a rinne an tarchur do na forálacha seo a leanas den dlí sin a bhaineann leis an ngearán a chomhdú (Airteagal 120(1) agus (5) den Dlí maidir le Cánacha agus Dleachtanna), le scrúdú na díospóide faoi nós imeachta an chomhaontaithe fhrithpháirtigh (Airteagal 121(1) agus (4) den Dlí maidir le Cánacha agus Dleachtanna) agus le bunú Coimisiúin Chomhairligh (pointe 2 d’Airteagal 123(1) den Dlí maidir le Cánacha agus Dleachtanna).
16. Thairis sin, de bhun Airteagal 132(5) den Dlí maidir le Cánacha agus Dleachtanna, ‘féadfaidh an tSeirbhís Ioncaim Stáit an ceart chun úsáid a bhaint as an nós imeachta réitigh díospóide dá dtagraítear in Airteagal 123 den Dlí seo a dhiúltú do cháiníocóir má chinneann an tSeirbhís Ioncaim Stáit, i bhfianaise imthosca an cháis ar leith, nach mbaineann an díospóid le cánachas dúbailte. I gcás den sórt sin, cuirfidh an tSeirbhís Ioncaim Stáit an cáiníocóir agus údaráis inniúla na mBallstát eile lena mbaineann den Aontas Eorpach ar an eolas láithreach.’
17. Tagraíonn an chúirt a rinne an tarchur freisin do phointe 2 d’Airteagal 5(1), agus d’Airteagal 5(2), de Uzņēmumu ienākuma nodokļa likums (an Dlí maidir le Cáin Chorparáide) (Latvijas Vēstnesis, 2017, Uimh. 156) (‘an Dlí maidir le Cáin Chorparáide’).
C. Dlí idirnáisiúnta
18. An 14 Márta 1994, thug Poblacht na Laitvia agus Ríocht na hÍsiltíre coinbhinsiún i gcrích chun cánachas dúbailte a sheachaint agus chun imghabháil cánach a chosc, lena rialaítear, go háirithe, cáin chorparáideach (‘an Coinbhinsiún’). (6)
19. In Airteagal 6(2) den Choinbhinsiún, sainmhínítear an téarma ‘maoin dhochorraithe’ mar théarma a bhfuil ‘an bhrí chéanna aige agus atá aige faoi dhlí an Stáit Chonarthaigh ina bhfuil an mhaoin atá i gceist suite’ agus tugtar liosta táscach ann de na gnéithe a chumhdaítear leis an sainmhíniú sin. (7)
20. Foráiltear le hAirteagal 13(1) den Choinbhinsiún sin ‘go bhféadfar cáin a ghearradh sa Stát eile sin ar ghnóthachain arna bhfáil ag cónaitheoir i Stát Conarthach ó choimhthiú maoine dochorraithe dá dtagraítear in Airteagal 6 agus atá suite sa Stát Conarthach eile.’
21. De bhun Airteagal 13(4), ‘ní bheidh gnóthachain ó choimhthiú aon mhaoine seachas an mhaoin dá dtagraítear i míreanna 1, 2 agus 3 inchánach ach amháin sa Stát Conarthach ina bhfuil cónaí ar an duine a dhéanann an coimhthiú.’
III. Fíorais, an díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
22. Tá UAB Maxima LT, cuideachta a bunaíodh sa Liotuáin agus arb í an t-iarratasóir sna príomhimeachtaí í (‘an t‑iarratasóir’), ina chomharba dlíthiúil ar Lincoln Land Erste B.V., cuideachta atá bunaithe san Ísiltír. Dhíol an chuideachta dheireanach sin a scaireanna i 13 chuideachta a bunaíodh sa Laitvia le cuideachta Laitviach, SIA MAXIMA Latvija, an 20 Bealtaine 2020.
23. Ós rud é go raibh níos mó ná 50 % de luach shócmhainní 12 de na cuideachtaí comhdhéanta de mhaoin dhochorraithe atá suite sa Laitvia, measadh gur díol maoine dochorraithe faoi dhlí na Laitvia é an t‑idirbheart, agus gearradh cáin dá réir sin ar an ioncam a tháinig as, ar mholadh ó Valsts ieņēmumu dienests (Riarachán Cánach Stáit, an Laitvia; ‘an VID’). (8) An tráth céanna, mheas údaráis na hÍsiltíre go raibh an t-ioncam atá i gceist faoi réir inniúlacht chánach na hÍsiltíre chun cáin chorparáideach a ghearradh ar chónaitheoir de chuid na hÍsiltíre.
24. Agus é den tuairim go raibh riosca cánachais dhúbailte ag baint leis an idirbheart atá i gceist sa Laitvia agus san Ísiltír, chuir an díoltóir in iúl do VID, an 20 Iúil 2020, gur cuireadh an t‑ábhar faoi bhráid údarás inniúil na hÍsiltíre.
25. Thionscain VID, le cinneadh an 8 Márta 2021, nós imeachta an chomhaontaithe fhrithpháirtigh de réir bhrí na Treorach maidir le sásraí réitigh díospóidí. Bhí easaontas idir údaráis inniúla an dá Bhallstát maidir leis an bhforáil den Choinbhinsiún ar cheart feidhm a bheith aici maidir leis an ioncam atá i gceist. De réir VID, bhí an Laitvia i dteideal an cháin a bhailiú de bhun Airteagal 13(1) den Choinbhinsiún toisc gur bhain an t‑idirbheart le maoin dhochorraithe atá suite sa Laitvia. An tráth céanna, mheas údarás na hÍsiltíre gurbh ionann an t‑ioncam agus gnóthachan caipitil ó ‘m[h]aoin eile’ de réir bhrí Airteagal 13(4) den choinbhinsiún sin, agus nach raibh an gnóthachan sin inchánach ach amháin sa Stát Conarthach ina raibh cónaí ar an duine a rinne an coimhthiú, eadhon an Ísiltír.
26. An 11 Márta 2024, chuir VID in iúl don iarratasóir nár thángthas ar aon chomhaontú laistigh den tréimhse 3 bliana is infheidhme. Luaigh sé freisin nár fuarthas aon doiciméid ná aon fhianaise maidir le cánachas ar an ioncam san Ísiltír le linn nós imeachta an chomhaontaithe fhrithpháirtigh.
27. I ndáil leis sin, leanann sé ón ordú tarchuir gur taifeadadh an t-ioncam a tháinig as díol na scaireanna atá i gceist i gcuntas brabúis agus caillteanais an díoltóra chun críche cánach corparáide don bhliain 2020. Mar sin féin, bhí an t‑ioncam sin díolmhaithe ó cháin de bhun na gcoinníollacha ábhartha a leagtar síos i ndlí na hÍsiltíre. (9)
28. An 22 Aibreán 2024, d’iarr an t‑iarratasóir ar VID Coimisiún Comhairleach a bhunú.
29. Dhiúltaigh VID don iarraidh sin le cinneadh an 31 Iúil 2024 toisc go raibh an t‑ioncam ó dhíol na scaireanna díolmhaithe ó cháin san Ísiltír agus, dá bhrí sin, nach raibh aon chánachas dúbailte ann.
30. Rinne an t‑iarratasóir iarratas os comhair na cúirte a rinne an tarchur ar ordú lena gceanglaítear ar VID Coimisiún Comhairleach a chur ar bun. Tagraíonn sé don fhíoras go raibh an t-idirbheart faoi réir chóras cánach na hÍsiltíre, mar a thug ionadaí d’údarás cánach na hÍsiltíre le fios, de réir an iarratasóra. Ina theannta sin, áitíonn sé, mura gcomhlíonfaí na coinníollacha faoi dhlí na hÍsiltíre maidir leis an díolúine ón gcáin, go mbeadh an t‑ioncam faoi réir cánach corparáide sa Laitvia agus san Ísiltír araon. Ós rud é gur theip ar nós imeachta an chomhaontaithe fhrithpháirtigh, measann an t‑iarratasóir go raibh sé de cheangal ar VID Coimisiún Comhairleach a bhunú faoi Airteagal 123(1) den Dlí maidir le Cánacha agus Dleachtanna, toisc nach bhfuil aon lánrogha ag baint le foclaíocht na forála sin. Thairis sin, measann an t‑iarratasóir, trí dhiúltú dá iarraidh, gur chuir VID srian ar na cearta atá aige faoi dhlí an Aontais, go háirithe an tsaoirse maidir le saorghluaiseacht caipitil (Airteagal 63 CFAE), an tsaoirse bunaíochta (Airteagal 49 CFAE), chomh maith lena cheart chun leigheas éifeachtach a fháil (Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, ‘an Chairt’).
31. Cuireann VID i gcoinne an éilimh sin, ag brath, go bunúsach, ar na cúiseanna céanna leis na cúiseanna a leagtar amach i mír 29 thuas.
32. Sna himthosca sin, chinn an chúirt a rinne an tarchur bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘1. An gcaithfear Airteagal 6(1)(b) den [Threoir maidir le sásraí réitigh díospóidí] a léiriú sa chaoi go gceanglaítear ar údarás inniúil Ballstáit [C]oimisiún [C]omhairleach a chur ar bun, tar éis iarraidh a fháil ón duine lena mbaineann, i gcás inar ghlac údaráis inniúla na mBallstát lena mbaineann leis an ngearán arna thaisceadh ag an duine lena mbaineann ach nár tháinig siad ar chomhaontú maidir le conas an díospóid a réiteach trí chomhaontú frithpháirteach laistigh den tréimhse dá bhforáiltear in Airteagal 4(1) [den Treoir sin]?
2. An gcaithfear an coincheap “cánachas dúbailte” in Airteagal 2(1)(c) den Treoir [maidir le sásraí réitigh díospóidí] a léiriú sa chaoi, in imthosca amhail imthosca an cháis seo, go dtarlaíonn cánachas dúbailte freisin i gcás ina bhfuil an t‑ioncam céanna faoi réir chórais chánach dhá Bhallstát, fiú má tá an t‑ioncam sin díolmhaithe ó [cháin] i gceann de na Ballstáit sin?
3. Má thugtar freagra diúltach ar an dara ceist, an gcaithfear Airteagal 16(7) den Treoir [maidir le sásraí réitigh díospóidí] a léiriú sa chaoi, in imthosca amhail imthosca an cháis seo, nach bhféadfaidh údaráis inniúla na mBallstát, laistigh de theorainneacha a lánrogha, rochtain a dhiúltú don duine lena mbaineann ar [Choimisiún Comhairleach Réitigh Díospóidí} i gcás nár tháinig údaráis inniúla na mBallstát ar chomhaontú maidir le léiriú agus cur i bhfeidhm ceart an chomhaontaithe cánach dhéthaobhaigh, [ar comhaontú é lena gcinntear, dá réir sin, cén Ballstát atá i dteideal cáin a ghearradh ar an ioncam]?’
33. Chuir an t‑iarratasóir, Rialtais na Laitvia, na Beilge, na Spáinne, na Fraince, na Polainne agus na Fionlainne chomh maith leis an gCoimisiún Eorpach barúlacha i scríbhinn isteach sna himeachtaí seo. Níor tionóladh aon éisteacht.
IV. Anailís
34. Is í an príomhcheist a ardaítear leis an tarchur seo le haghaidh réamhrialú an bhféadfadh údaráis Ballstáit ar leith diúltú go dleathach d’iarraidh arna cur isteach ag cáiníocóir Coimisiún Comhairleach a chur ar bun de réir bhrí na Treorach maidir le sásraí réitigh díospóidí chun aghaidh a thabhairt ar easaontas idir údaráis chánach dhá Bhallstát maidir le léiriú comhaontaithe cánach. Ós rud é, de bhun na Treorach maidir le sásra réitigh díospóidí, gur féidir rochtain ar an gcoimisiún sin a dhiúltú i gcás ‘nach mbaineann cánachas dúbailte leis’, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, sa dara ceist a tarchuireadh, arb í an t-aon cheist a dtugtar aghaidh uirthi sa Tuairim seo, an gcumhdaítear le coincheap an chánachais dhúbailte mar a shainmhínítear sa Treoir sin cás ina bhfuil an t‑ioncam ata i gceist faoi réir inniúlachtaí cánach dhá Bhallstát ach go bhfuil sé díolmhaithe ó cháin i gceann acu.
35. I m’anailís, tiocfaidh mé ar an gconclúid gur cheart freagra diúltach a thabhairt ar an gceist sin, i gcomhréir le seasaimh na rialtas uile a chuir barúlacha isteach sna himeachtaí seo agus ar aon dul le tuairim an Choimisiúin. Sula leagfaidh mé amach na cúiseanna ar a bhfuil mé ag brath (B), déanfaidh mé roinnt barúlacha maidir leis an gcúlra rialála ábhartha (A).
A. Deireadh a chur le cánachas dúbailte agus an Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí
36. Chun an scrúdú ar an dara ceist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú a chur ina chomhthéacs cuí, ba mhaith liom trí shraith barúlacha a thabhairt.
37. Sa chéad áit, meabhraím gur inniúlacht de chuid na mBallstát go príomha é cánachas díreach, cé nach mór do na Ballstáit, agus an inniúlacht sin á feidhmiú acu, na hoibleagáidí ginearálta a eascraíonn as dlí an Aontais a chomhlíonadh, go háirithe na saoirsí bunúsacha a ráthaítear le CFAE (10) (chomh maith leis na hoibleagáidí a shainítear i mbearta comhchuibhithe sonracha). Sa chomhthéacs sin, chinn an Chúirt arís agus arís eile nach srianta a thoirmisctear le CFAE iad na míbhuntáistí a eascraíonn as inniúlachtaí cánach comhthreomhara a fheidhmiú, a mhéid nach bhfuil cleachtadh den sórt sin idirdhealaitheach. (11) Dá bhrí sin, a mhéid nach rialaítear an t‑ábhar áirithe le haon bheart comhchuibhithe, coimeádann na Ballstáit an chumhacht na critéir chun a gcumhachtaí cánachais a fheidhmiú a shainiú, trí chonradh nó go haontaobhach, go háirithe d’fhonn deireadh a chur le cánachas dúbailte, rud is féidir leo a dhéanamh trí na critéir a leantar sa chleachtas cánach idirnáisiúnta a chur i bhfeidhm. (12)
38. Sa dara háit, mar a luadh cheana, meastar cánachas dúbailte a bheith neamh-inmhianaithe mar gheall ar na ‘héifeachtaí díobhálacha atá aige ar mhalartú earraí agus seirbhísí agus ar ghluaiseachtaí caipitil, teicneolaíochta agus daoine’ agus, dá bhrí sin, ar ‘fhorbairt an chaidrimh eacnamaíoch idir tíortha’. (13) Meastar gur uirlis iad comhaontuithe déthaobhacha cánach lena ndéantar foráil maidir le deireadh a chur le cánachas dúbailte, ar comhaontuithe iad atá bunaithe den chuid is mó ar Mhúnlaí ECFE nó na Náisiún Aontaithe, chun na héifeachtaí diúltacha thuasluaite a mhaolú. Is é is aidhm dóibh go háirithe cánachas dúbailte a sheachaint trí chearta na Stát Conarthach chun cáin a ghearradh ar na gnéithe sonraithe ioncaim a leithdháileadh (a mhéid a bhaineann leis na catagóirí cánacha a liostaítear sa chonradh áirithe). De ghnáth, leis na rialacha leithdháilte sin, tugtar cearta cánachais eisiacha do cheann de na Stáit Chonarthacha nó ceadaítear cánachas sa dá Stát, agus déantar foráil ag an am céanna maidir le cánachas dúbailte a sheachaint, go háirithe tríd an modh díolúine ó cháin nó tríd an modh creidmheasa cánach.
39. É sin ráite, ba cheart a lua freisin gur minic a thugtar aghaidh ar an gcuspóir deireadh a chur le cánachas dúbailte i gcomhthráth leis an aidhm seachaint cánach a chomhrac. (14) Sa chomhthéacs sin, cuireadh brollach leis na Múnlaí ECFE agus na Náisiún Aontaithe araon in 2017 chun a aithint nár cheart go gcruthódh an cuspóir deireadh a chur le cánachas dúbailte deiseanna maidir le neamhchánachas nó le cáin níos ísle a ghearradh. (15)
40. Sa tríú háit, díreach mar a aithnítear an gá atá leis na cuspóirí maidir le cánachas dúbailte (agus neamhchánachas dúbailte) a chosc a shaothrú, aithnítear freisin na castachtaí a bhaineann le léiriú agus cur i bhfeidhm na gcoincheap éagsúil a úsáidtear i gcomhaontuithe cánach, ar castachtaí iad a léirítear go maith sa chás seo. (16)
41. Chun aghaidh a thabhairt ar na heasaontais sin, tá forálacha sna conarthaí cánach maidir le réiteach díospóidí. Is iondúil go mbíonn oibleagáid ar na húdaráis faoi seach ‘féachaint leis’ an t-ábhar a réiteach, go haontaobhach nó trí nós imeachta an chomhaontaithe fhrithpháirtigh. Má theipeann ar na hiarrachtaí sin, féadfar foráil a dhéanamh maidir le headráin, ar nós imeachta é a bhíonn, amhail nós imeachta an chomhaontaithe fhrithpháirtigh, idir na húdaráis chánach lena mbaineann (agus, dá bhrí sin, nach nós imeachta é ina ngníomhódh an cáiníocóir mar pháirtí sna himeachtaí). Foráiltear do scéim den sórt sin, i measc nithe eile, in Airteagal 25 de Mhúnla ECFE 2017, in Airteagal 25 (Rogha B) de Mhúnla 2025 na Náisiún Aontaithe, in Airteagal 27 den Choinbhinsiún, (17) nó in Airteagal 6 agus sna forálacha ina dhiaidh sin de Choinbhinsiún Eadrána an Aontais. (18)
42. Agus é den tuairim go bhféadfadh sásraí dlí idirnáisiúnta den sórt sin gan réiteach éifeachtach ar dhíospóidí cánach trasteorann a bhaint amach ‘i ngach cás go tráthúil’, (19) ghlac reachtas an Aontais an Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí d’fhonn réiteach níos éifeachtúla a chur ar fáil.
43. Tá struchtúr trí chéim ag an Treoir sin, ar an gcaoi chéanna leis na hionstraimí atá ann cheana dá dtagraítear thuas: ((i) comhdú an ghearáin, (ii) nós imeachta an chomhaontaithe fhrithpháirtigh, agus (iii) nós imeachta os comhair Coimisiúin Chomhairligh). Tá a breisluach le sonrú ina raon feidhme ginearálta, (20) sa ról feabhsaithe atá ag an gcáiníocóir (21) agus i rialacha sonracha éagsúla lena n‑áirithítear go rachaidh an nós imeachta ar aghaidh laistigh den tréimhse ama is infheidhme, rud a chuireann le héifeachtacht agus le cuimsitheacht na scéime ina hiomláine. (22)
44. Gan gá a bheith ann tuairisc mhionsonraithe a thabhairt ar an bpróiseas sin, is iad seo a leanas príomhthréithe a thrí chéim.
45. Is éard atá sa chéad chéim ná go gcuireann an duine lena mbaineann gearán faoin ábhar atá i gceist faoi bhráid gach ceann d’údaráis inniúla na mBallstát lena mbaineann. Agus an gearán á chur isteach, ní mór don duine lena mbaineann roinnt ceanglas a chomhlíonadh agus críochnaíonn an chéim le cinneadh maidir leis an ngearán a ghlacadh nó a dhiúltú, cinneadh atá le déanamh laistigh de thréimhse 6 mhí. (23)
46. I gcás go nglactar leis an ngearán agus mura réitíonn an t‑údarás faoi seach an t‑ábhar go haontaobhach, téitear ar aghaidh chuig an dara céim, is é sin, nós imeachta an chomhaontaithe fhrithpháirtigh. Ag an bpointe sin, tá sé d’oibleagáid ar na húdaráis inniúla ‘féachaint leis an ábhar a réiteach’. Má thagtar ar an gcomhaontú frithpháirteach, is cinneadh é atá ceangailteach ar na húdaráis agus infhorfheidhmithe ag an duine lena mbaineann, ar choinníoll go nglacann an duine sin leis agus go dtarscaoileann sé a cheart chun aon leigheas eile a fháil. Ní mór an chéim sin a thabhairt i gcrích laistigh de thréimhse 2 bhliain, tréimhse ar féidir síneadh bliana a chur léi. (24)
47. Sa tríú céim, i gcás nach dtagtar ar chomhaontú, tagann oibleagáid chun cinn i bprionsabal chun Coimisiún Comhairleach a bhunú, arna iarraidh sin ag an duine lena mbaineann. Ní mór don choimisiún a bhunaítear ar an gcaoi sin tuairim a thabhairt maidir leis an ábhar laistigh de 6 mhí, tréimhse a fhéadfar a shíneadh go 9 mí. (25) É sin ráite, mar mhaolú ar an oibleagáid Coimisiún Comhairleach a bhunú, le hAirteagal 16(7) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí, is féidir leis na Ballstáit rochtain ar an gcéim sin den sásra réitigh díospóidí a dhiúltú ar bhonn cás ar chás i gcás ‘nach mbaineann cánachas dúbailte leis an ábhar’. Bhain an Laitvia leas as an bhféidearthacht sin.
48. Is leis na barúlacha ginearálta thuas a thabharfaidh mé aghaidh anois ar an tsaincheist shonrach a ardaítear leis an dara ceist a tharchuirtear.
B. Coincheap an chánachais dhúbailte sa Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí
49. Maidir leis an gcoincheap ‘cánachas dúbailte’ de réir bhrí Airteagal 2(1)(c) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí, tugaim faoi deara go sainmhínítear é mar ‘fhorchur cánacha ag dhá Bhallstát nó níos mó, ar cánacha iad a chumhdaítear le comhaontú nó coinbhinsiún [lena ndéantar foráil maidir le deireadh a chur le cánachas dúbailte ar ioncam agus, i gcás inarb infheidhme, ar chaipiteal], i leith an ioncaim inchánach chéanna nó an chaipitil inchánach chéanna, más rud é go n-eascraíonn ceann amháin díobh seo a leanas as an bhforchur sin: (i) muirear cánach breise; (ii) méadú ar dhliteanais chánach; nó (iii) cealú nó laghdú caillteanas a d’fhéadfaí a úsáid chun brabúis inchánach a fhritháireamh’.
50. Ní thagraíonn an sainmhíniú sin do dhlíthe náisiúnta na mBallstát, rud a chiallaíonn, mar a thugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara, nach mór léiriú neamhspleách agus aonfhoirmeach a thabhairt air ar fud an Aontais Eorpaigh ag féachaint d’fhoclaíocht na forála atá i gceist, dá comhthéacs agus do na cuspóirí a shaothraítear leis an reachtaíocht ar cuid di í. (26) Scrúdóidh mé na trí ghné sin ar a seal.
1. Foclaíocht an tsainmhínithe a bhreithniú
51. I gcomhaontú leis na rialtais uile a chuir barúlacha i scríbhinn isteach agus leis an gCoimisiún, táim den tuairim go léirítear go soiléir le foclaíocht Airteagal 2(1)(c) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí nach mór, chun cás cánachais dhúbailte de réir bhrí na forála sin a bheith ann, ní hamháin go mbeadh an t-ioncam nó an caipiteal atá i gceist faoi réir inniúlachtaí cánach dhá Bhallstát (nó níos mó), ach freisin go mbeadh cánachas i ndáiríre sna Stáit lena mbaineann mar thoradh ar fheidhmiú na gcumhachtaí comhthreomhara sin. Is é sin le rá, ní leor an fíoras go bhféadfadh an t‑ioncam céanna a bheith faoi réir dhá dhlínse chánach (nó níos mó) go teibí, i mo thuairimse, chun go dtiocfadh staid cánachais dhúbailte chun cinn de réir bhrí na Treorach maidir le sásraí réitigh díospóidí.
52. Measaim go n‑eascraíonn an chonclúid thuas as úsáid as an téarma ‘forchur’ in Airteagal 2(1)(c) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí agus as na focail ‘(i) muirear cánach breise’; (ii) méadú ar dhliteanais chánach; nó (iii) cealú nó laghdú caillteanas a d’fhéadfaí a úsáid chun brabúis inchánach a fhritháireamh’ a úsáidtear san fhoráil sin.
53. Sa chéad áit, léiríonn an téarma ‘forchur’, i mo thuairimse, go ngearrtar cánacha ar an ioncam nó ar an gcaipiteal atá i gceist, seachas go bhfuil siad dlite go hipitéiseach amháin. Sa dara háit, ní dhéantar cur síos leis na téarmaí ‘muirear cánach breise’, ‘méadú ar dhliteanais chánach’ nó ‘cealú nó laghdú caillteanas a d’fhéadfaí a úsáid chun brabúis inchánach a fhritháireamh’ ar chás ina bhfuil an t-ioncam nó an caipiteal céanna faoi réir inniúlachtaí cánach iomaíocha, ach sainaithnítear leo na hiarmhairtí eacnamaíocha sonracha (don cháiníocóir) a chaithfidh forluí den sórt sin a spreagadh. Deimhnítear le gach ceann de na gnéithe sin, i mo thuairimse, go bhfuil an téarma ‘cánachas dúbailte’ le tuiscint sa chiall go ngearrtar cánacha i ndáiríre.
54. Mar chomparáid ghearr, cé nach cosúil go bhfuil sainmhíniú ginearálta ar cad is cánachas dúbailte ann (chun críocha na n‑ionstraimí sin faoi seach) i Múnlaí ECFE 2017 agus na Náisiún Aontaithe 2025 ná sna samplaí de na conarthaí cánach a bhféadfainn breathnú orthu, déantar cur síos sa tráchtaireacht ar Mhúnla ECFE 2017 ar chánachas dúbailte mar ‘cánacha inchomparáide a fhorchur in dhá Stát (nó níos mó) ar an gcáiníocóir céanna i leith an ábhair chéanna agus do thréimhsí ama comhionanna’. (27)
55. Cé go bhféadfadh ábhar beacht na gconarthaí cánach éagsúla a bheith éagsúil, mhínigh mé thuas gur leasaíodh Múnla ECFE in 2017 chun béim a leagan, ina bhrollach, ar an bprionsabal nár cheart neamhchánachas dúbailte ná cánachas níos ísle a bheith mar thoradh ar iarrachtaí chun deireadh a chur le cánachas dúbailte. Fágann cuspóir den sórt sin nach dócha, i mo thuairimse, go dtuigfí cánachas dúbailte, mar an feiniméan atá le seachaint agus a thuairiscítear mar fhorchur comhthreomhar, ar bhealach teibí amháin seachas mar chás ina ngearrtar cáin níos mó ná uair amháin i leith na gné céanna d’ioncam. (28)
56. Bíodh sin mar atá, dealraíonn sé domsa, dá mbeadh sé beartaithe ag reachtas an Aontais coincheap an chánachais dhúbailte a ghlacadh chomh leathan sin go gcumhdódh sé na cásanna nach bhfuil an t‑ioncam nó an caipiteal céanna, go teibí, ach faoi réir dlínsí cánach iomaíocha, go mbeadh an sainmhíniú a thiocfadh as sin sách difriúil. Ní thagródh sé, i mo thuairimse, ‘d’fhorchur’ agus ní dhéanfaí é a shainiú tuilleadh trí thagairt a dhéanamh do na trí chineál iarmhairtí eacnamaíocha a thuairiscítear thuas (muirear cánach breise, agus mar sin de). Dá mbeadh coincheap an chánachais dhúbailte sainmhínithe trí thagairt d’inniúlachtaí cánach comhthreomhara a bheith ann amháin, ní bheadh aon éifeacht phraiticiúil ag an tuairisc ar na hiarmhairtí sin.
57. Mar sin, tar éis measúnú a dhéanamh ar fhoclaíocht Airteagal 2(1)(c) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí, molaim nach gcumhdaítear leis an téarma ‘cánachas dúbailte’, arna shainmhíniú ann, cás ina bhfuil an t‑ioncam ar leith faoi réir inniúlachtaí cánach dhá Bhallstát, ach go bhfuil sé díolmhaithe ó cháin i gceann amháin acu. Tagtar ar an gconclúid chéanna trí scrúdú a dhéanamh ar an gcomhthéacs ábhartha, a scrúdóidh mé anois.
2. Comhthéacs ábhartha an tsainmhínithe
58. Seachas an sainmhíniú atá faoi scrúdú, ní fheictear an téarma ‘cánachas dúbailte’ i bpríomhthéacs na Treorach maidir le sásraí réitigh díospóidí ach in dhá áit eile.
59. Tá sé le feiceáil, sa chéad áit, in Airteagal 1 den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí, ina sonraítear ‘[á]bhar agus raon feidhme’ na Treorach sin. Ba cheart a mheabhrú go bhfuil sé mar aidhm leis an Treoir sin sásra a leagan amach chun díospóidí idir na Ballstáit a réiteach nuair a eascraíonn siad ‘as léiriú agus cur i bhfeidhm comhaontuithe agus coinbhinsiún lena ndéantar foráil maidir le deireadh a chur le cánachas dúbailte ar ioncam agus, i gcás inarb infheidhme, ar chaipiteal’ (29)
60. Is léir go bhfuil an fhoráil sin ríthábhachtach chun a shainaithint cé hiad na hábhair is féidir a bheith faoi réir an tsásra réitigh díospóidí dá bhforáiltear sa Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí. Is ionstraimí dlí idirnáisiúnta iad na comhaontuithe agus na coinbhinsiúin sin agus, dá bhrí sin, tá siad éagsúil leis an Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí agus leis an sásra réitigh díospóidí a leagtar amach sa Treoir sin. Dá bhrí sin, aontaím le Rialtas na Beilge nach bhfuil an tuairisc ar na conarthaí cánach ábhartha sa sainmhíniú ar raon feidhme na Treorach sin cinntitheach go díreach maidir leis an gcaoi ar cheart an sainmhíniú sonrach ar ‘cánachas dúbailte’ in Airteagal 2(1)(c) den Treoir sin a thuiscint chun críche na hionstraime sin de dhlí an Aontais.
61. Sa dara háit, agus os a choinne sin, is é mo thuairim go bhfuil Airteagal 16(7) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí ábhartha go díreach don tuiscint sin. Is í an fhoráil sin an t-aon uair eile (seachas Airteagal 2(1)(c) den Treoir sin) ina n-úsáidtear an téarma ‘cánachas dúbailte’ go neamhspleách ar chomhthéacs eile (is é sin, ní mar chuid den tuairisc ar chonarthaí cánachais dhúbailte). Ba cheart a mheabhrú go dtugtar isteach leis an bhforáil sin eisceacht ar oibleagáid na mBallstát Coimisiún Comhairleach a chur ar bun a mbeidh feidhm aici nuair ‘nach mbaineann cánachas dúbailte leis an gcás ar leith’.
62. Mar a thug Rialtais na Beilge, na Fraince agus na Polainne chomh maith leis an gCoimisiún faoi deara, go bunúsach, tugtar isteach leis an maolú dá bhforáiltear le hAirteagal 16(7) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí difríocht i raon feidhme nós imeachta an chomhaontaithe fhrithpháirtigh, ar thaobh amháin, agus raon feidhme an nós imeachta os comhair an Choimisiúin Chomhairligh, ar an taobh eile.
63. D’fhéadfadh baint a bheith ag nós imeachta an chomhaontaithe fhrithpháirtigh le haon cheist a eascraíonn as léiriú nó cur i bhfeidhm comhaontaithe nó coinbhinsiúin lena ndéantar foráil maidir le deireadh a chur le cánachas dúbailte (mar is léir ón sainmhíniú ar raon feidhme na Treorach maidir le sásraí réitigh díospóidí in Airteagal 1 den Treoir sin), lena n-áirítear ceist nach mbaineann le cánachas dúbailte (amhail ceist maidir le gearradh cánacha i gcomhréir le conradh áirithe). Os a choinne sin, féadfar rochtain ar Choimisiún Comhairleach a theorannú do cheisteanna ‘lena mbaineann cánachas dúbailte’.
64. Is é sin le rá, nuair a bhreithnítear air ina iomláine, d’fhéadfadh an sásra réitigh díospóidí dá bhforáiltear sa Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí a bheith bainteach le díospóidí a bhaineann le cánachas dúbailte, ach ní gá go mbeadh sé amhlaidh, ag brath ar chéim an tsásra a bhreithnítear agus ar cé acu a chinn nó nár chinn an Ballstát ar leith an maolú in Airteagal 16(7) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí a chur chun feidhme. Aithnítear in aithrisí na Treorach an difríocht sin i raon feidhme an tsásra ina iomláine, agus tagairt á déanamh, go bunúsach, don ghá atá le réiteach éifeachtach ar dhíospóidí a chumhdaítear leis an Treoir, go háirithe (agus, dar liom, ní hamháin) díospóidí a bhfuil cánachas dúbailte mar thoradh orthu. (30)
65. Tugaim faoi deara gur cosúil gur toradh ar an gcaibidlíocht a rinneadh le linn an phróisis reachtaigh í an scéim réitigh díospóidí ina bhfuil raonta feidhme éagsúla ratione materiae ag céimeanna éagsúla. Ní raibh an fhoráil a chomhfhreagraíonn d’Airteagal 16(7) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí sa togra ón gCoimisiún ach is cosúil gur díorthaíodh í ó théacs comhréitigh, mar a thug Rialtais na Beilge, na Fraince agus na Laitvia faoi deara go bunúsach. (31) Bhí an méid sin mar chuid d’athruithe eile níos ginearálta ar an téacs molta.
66. Sa togra uaidh, bhí sé beartaithe ag an gCoimisiún go háirithe go mbeadh feidhm ag an sásra réitigh díospóidí atá idir lámha maidir le ‘díospóidí idir na Ballstáit maidir le conas deireadh a chur le cánachas dúbailte ...’. (32) I bhfianaise an mhéid sin, tá raon feidhme na Treorach maidir le sásraí réitigh díospóidí níos leithne ná mar a ceapadh ar dtús toisc, a mhéid a eascraíonn siad as léiriú agus cur i bhfeidhm comhaontaithe cánach, nach gá go mbainfeadh na díospóidí ‘incháilithe’ le deireadh a chur le cánachas dúbailte. Déantar cur síos ar an tsaincheist atá le réiteach leis an téarma níos ginearálta ‘ceist atá faoi dhíospóid’, téarma a úsáidtear in Airteagal 1 den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí chun ábhar is cúis le díospóid a eascraíonn as léiriú agus cur i bhfeidhm comhaontuithe cánach a chur in iúl go hachomair.
67. I bhfianaise an mhéid sin, tríd an riail in Airteagal 16(7) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí a chur isteach, déantar raon feidhme leathnaithe an chórais réitigh díospóidí a fhrithchothromú leis an bhféidearthacht a thugtar do na Ballstáit an chéim shonrach os comhair an Choimisiúin Chomhairligh a shrianadh do chásanna ‘lena mbaineann cánachas dúbailte’. Cé nach bhfuil aon soiléiriú breise in Airteagal 16(7) maidir le brí na dtéarmaí sin, deimhnítear leis an bhfíoras gurb é an fheidhm atá acu raon feidhme céime réitigh díospóide amháin a theorannú i gcomparáid le céim a bhí ann roimhe sin, nár cheart brí a thabhairt dóibh a théann níos faide ná an bhrí a eascraíonn as an mbreithniú téacsúil sa chuid roimhe seo den Tuairim seo.
68. Is mian liom a rá freisin, i gcomhaontú le Rialtais na Beilge agus na Fionlainne, nach ndéanann an méid seo a leanas difear don chonclúid go dtagraíonn an téarma ‘cánachas dúbailte’ in Airteagal 2(1)(c) agus in Airteagal 16(7) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí do chánachas dúbailte i ndáiríre seachas do chánachas dúbailte hipitéiseach: mhol an Coimisiún, sa togra, ioncam nó caipiteal a bhí díolmhaithe ó cháin nó a raibh ráta nialasach infheidhme ina leith faoi rialacha náisiúnta’ (33) a eisiamh ó raon feidhme na Treorach atá le teacht, ach níor cuireadh an t-eisiamh sin sa téacs a glacadh.
69. I ndáil leis sin, aontaíonn an chúirt a rinne an tarchur leis an seasamh a ghlac an t‑iarratasóir os a comhair (agus sna himeachtaí seo) ar dá réir a chiallaíonn an modhnú áirithe sin laistigh den phróiseas reachtach go bhfuil coincheap an chánachais dhúbailte faoi Airteagal 2(1)(c) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí leathan agus go gcumhdaítear leis freisin cásanna ina bhfuil ioncam faoi réir inniúlachtaí cánach comhthreomhara gan cáin a ghearradh air faoi dhó i ndáiríre. Chiallódh sé sin ansin nach féidir feidhm a bheith ag an maolú faoi Airteagal 16(7) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí i gcás cánachas dúbailte hipitéiseach agus nach mór do na Ballstáit rochtain a thabhairt ar Choimisiún Comhairleach freisin i gcás nach ngearrfar cánacha faoi dhó mar thoradh ar chánachas dúbailte den sórt sin.
70. Mar fhreagairt ar an argóint sin, tugaim faoi deara go ndéanann an t-athrú thuas laistigh den phróiseas reachtach difear do raon feidhme ginearálta an chórais réitigh díospóidí, rud a chiallaíonn nach n-eisiatar na gnéithe ioncaim a thagann faoi raon feidhme díolúine ó cháin agus mar sin de ó na hábhair is féidir a chur faoi bhráid an tsásra sin. Ní dhéanann an t‑athrú sin difear, áfach, don sainmhíniú ar chánachas dúbailte (a d’fhan, ar an ábhar sin, mar an gcéanna go bunúsach sna téacsanna molta agus glactha) (34) ná don chothromaíocht a baineadh amach laistigh den chóras a measadh ina iomláine mar a tuairiscíodh cheana féin. Go háirithe, ní dhéanann an fíoras go bhfuil céim nós imeachta an chomhaontaithe fhrithpháirtigh sách leathan difear don sainmhíniú níos srianta ar an gcéim ina dhiaidh sin os comhair an Choimisiúin Chomhairligh.
71. Leis an mbarúil sin, cuirtear clabhsúr ar m’athbhreithniú ar an gcomhthéacs ábhartha lena ndeimhnítear conclúid an scrúdaithe théacsúil a leagtar amach thuas. Tá impleachtaí na gcuspóirí a shaothraítear leis an Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí fós le scrúdú agam.
3. Cuspóirí a shaothraítear leis an Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí
72. Mar a tugadh faoi deara cheana féin, is é is aidhm don Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí ná díospóidí a bhaineann le léiriú agus cur i bhfeidhm conarthaí cánach a réiteach go héifeachtach. Is léir ó aithrisí éagsúla na Treorach sin go bhfuil gá le réiteach éifeachtach ar dhíospóidí den sórt sin go háirithe, mar a chuireann an t‑iarratasóir i bhfios go láidir, ‘chun deimhneacht dhlíthiúil agus timpeallacht atá fabhrach do ghnó a áirithiú le haghaidh infheistíochtaí chun córais chánach chothroma agus éifeachtúla a bhaint amach san Aontas’. (35)
73. Is fíor go rannchuideodh an seasamh gur cheart an tagairt do chánachas dúbailte in Airteagal 16(7) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí a léamh go leathan, sa chaoi nach mór rochtain ar Choimisiún Comhairleach a dheonú freisin i gcásanna cánachais dhúbailte hipitéisigh, le baint amach na gcuspóirí thuas. Chuirfeadh sé feabhas ar dheimhneacht dhlíthiúil do cháiníocóirí toisc go soiléireofaí an chaoi a ndéileálfar le cásanna comhchosúla amach anseo trí oibleagáid a chur ar na Ballstáit easaontas maidir le léiriú a réiteach gan beann ar aon tionchar eacnamaíoch i ndáiríre. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh sé rannchuidiú le líon na ndíospóidí ábhartha a laghdú. Tar éis an tsaoil, leanann sé ón tuairisc ar an staid sna príomhimeachtaí, mar a áitíonn an t‑iarratasóir, go bhfuil díospóid fós ann idir údaráis na hÍsiltíre agus na Laitvia maidir le léiriú nó cur i bhfeidhm an Choinbhinsiúin toisc nach bhféadfaí í a réiteach ag céim nós imeachta an chomhaontaithe fhrithpháirtigh.
74. É sin ráite, leanann sé ón léiriú téacsúil agus comhthéacsúil a rinneadh sna codanna roimhe seo den Tuairim seo go gcumhdaítear leis an sainmhíniú ar chánachas dúbailte a thugtar in Airteagal 2(1)(c) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí (agus dá dtagraítear in Airteagal 16(7) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí) cásanna de chánachas dúbailte i ndáiríre. Cé go bhfuil na cuspóirí ginearálta dá dtagraítear thuas fós go hiomlán ábhartha, ar ndóigh, leanann sé ó m’anailís thuas go saothraíonn reachtas an Aontais iad tríd an sásra réitigh díospóidí mar atá deartha agus cothromaithe go sonrach (is é sin, ba cheart a mheabhrú, mar cheann a bhfuil raon feidhme leathan aige a d’fhéadfadh a bheith níos srianta ag an gcéim dheireanach). Dá bhrí sin, ní féidir leis na cuspóirí ginearálta sin a spreag glacadh na Treorach maidir le sásraí réitigh díospóidí dul thar na gnéithe sin den sásra ná cur isteach ar an gcothromaíocht sin.
75. Thairis sin, agus an Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí á glacadh, leag reachtas an Aontais béim ar a thábhachtaí atá sásraí chun díospóidí a réiteach, ní hamháin a bheith cuimsitheach agus éifeachtach, ach inbhuanaithe freisin. (36) Dar liomsa, tagraíonn coincheap na hinbhuanaitheachta, sa chomhthéacs seo, do ghnéithe den sórt sin de chóras réitigh díospóidí lena n‑áirithítear a chumas oibriú agus torthaí a bhaint amach laistigh de na sprioc-amanna is infheidhme (thar thréimhse fhada ama). Tá saothrú an chuspóra sin ag teacht go hiomlán leis an sainmhíniú ar chánachas dúbailte mar thagairt do chánachas dúbailte iarbhír, sa mhéid gurb é an sainmhíniú sin an critéar ábhartha lena bhféadfar céim ar leith den chóras réitigh díospóidí a theorannú do chásanna ina bhféachann na Ballstáit lena mbonn cánach a chosaint agus ina bhféadfadh ualach cánach iomarcach teacht chun cinn don cháiníocóir..
76. Dá bhrí sin, ba cheart gurb é an freagra ar an dara ceist a tharchuirtear nach gcumhdaítear leis an téarma ‘cánachas dúbailte’ de réir bhrí Airteagal 2(1)(c) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí cás ina bhfuil an t-ioncam céanna faoi réir chórais chánach dhá Bhallstát, ach ina bhfuil an t-ioncam sin díolmhaithe ó cháin i gceann amháin acu.
V. Conclúid
77. Molaim don Chúirt an freagra seo a leanas a thabhairt ar an dara ceist a tharchuir Administratīvā rajona tiesa (an Chúirt Riaracháin Dúiche, an Laitvia):
Maidir le hAirteagal 2(1)(c) de Threoir (AE) 2017/1852 ón gComhairle an 10 Deireadh Fómhair 2017 maidir le sásraí réitigh díospóidí cánach san Aontas Eorpach,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní chumhdaítear leis an téarma ‘cánachas dúbailte’ dá dtagraítear san fhoráil sin cás ina bhfuil an t-ioncam céanna faoi réir chórais chánach dhá Bhallstát, ach ina bhfuil an t-ioncam sin díolmhaithe ó cháin i gceann amháin acu.
1Bunteanga: an Béarla.
2 Maidir le húsáid na habairte ‘ceannasacht i gcúrsaí cánachais dhírigh’, féach breithiúnas an 12 Bealtaine 1998, Gilly (C‑336/96, EU:C:1998:221, mír 48). Tugaim faoi deara go dtagraíonn an Chúirt, sa chomhthéacs seo, do ‘cheannasacht fhioscach’ freisin. Féach, mar shampla, breithiúnas an 19 Samhain 2015, Bukovansky (C‑241/14, EU:C:2015:766, míreanna 37 agus 38), agus breithiúnas an 14 Samhain 2006, Kerckhaert agus Morres (C‑513/04, EU:C:2006:713, míreanna 19 go 23).
3 Féach, mar shampla, Reimer, E. agus Rust, A., Klaus Vogel onDouble Taxation Conventions, 5ú heagrán, Wolters Kluwer Law International, Alphen aan den Rijn, 2022, lch. 14, míreanna 2 agus 3.
4 De bhun aithris 1 de Threoir (AE) 2017/1852 ón gComhairle an 10 Deireadh Fómhair 2017 maidir le sásraí réitigh díospóidí cánach san Aontas Eorpach (IO 2017 L 265, lch. 1) (‘an Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí), ‘[d’fhéadfaí] cásanna ina ndéanann Ballstáit éagsúla forálacha comhaontuithe agus coinbhinsiún cánach déthaobhach nó [Choinbhinsiún Eadrána an Aontais] a léiriú nó a chur i bhfeidhm ar bhealaí difriúla bacainní tromchúiseacha cánach a chruthú do ghnólachtaí a oibríonn thar theorainneacha. …’ Tagraíonn an téarma ‘Coinbhinsiún Eadrána an Aontais’ don Choinbhinsiún maidir le deireadh a chur le cánachas dúbailte i ndáil le coigeartuithe ar bhrabúis fiontar comhlachaithe (90/436/CEE) (IO 1990 L 225, lch. 10).
5 Foráiltear le haithris 3 den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí ‘[go] bhféadfadh sé nach mbainfeadh na sásraí atá ann faoi láthair i gconarthaí cánach déthaobhacha agus i gCoinbhinsiún Eadrána an Aontais réiteach éifeachtach ar dhíospóidí den sórt sin amach go tráthúil i ngach cás …’
6 Coinbhinsiún idir Poblacht na Laitvia agus Ríocht na hÍsiltíre chun cánachas dúbailte a sheachaint agus chun imghabháil cánach a chosc (Latvijas Vēstnesis, 1994, Uimh. 151), arna shíniú sa Háig an 14 Márta 1994 agus i bhfeidhm ón 29 Eanáir 1995.
7 Leanann sé ar aghaidh ansin mar seo a leanas: ‘go n-áireofar sa téarma, in aon chás, maoin choimhdeach leis an maoin dhochorraithe, beostoc agus trealamh a úsáidtear sa talmhaíocht agus sa fhoraoiseacht; cearta a mbaineann forálacha an dlí ghinearálta maidir le maoin talún leo, foirgnimh, cearta úsáide maoine dochorraithe agus cearta chun íocaíochtaí athraitheacha nó seasta mar chomaoin as taiscí mianraí, foinsí agus acmhainní nádúrtha eile a oibriú, nó as an gceart chun iad a oibriú. …’
8 I gcomhréir le pointe 2 de mhír 1, arna léamh i gcomhar le mír 2, d’Airteagal 5 den Dlí maidir le Cáin Chorparáide.
9 Is léir ón ordú tarchuir gurb iad seo a leanas na coinníollacha: (i) tá úinéireacht de 5 % ar a laghad ann; agus (ii) níl an fho-chuideachta á coinneáil ach amháin mar infheistíocht phunainne; (iii) tá an fho-chuideachta faoi réir ráta cánach éifeachtach réasúnta, bunaithe ar phrionsabail chánach na hÍsiltíre; nó (iv) tá níos lú ná 50 % de shócmhainní na fo-chuideachta ina sócmhainní ‘éighníomhacha’ mar a thugtar orthu. Ní phléitear na coinníollacha sin níos doimhne san ordú tarchuir.
10 Féach, mar shampla, breithiúnas an 30 Deireadh Fómhair 2025, Attal agus Associés (C‑321/24, EU:C:2025:836, mír 27 agus an cásdlí dá dtagraítear) agus Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Kokott sa chás an Coimisiún v an Bheilg (Treoir 2016/1164 – Cánachas dúbailte), C‑524/23, EU:C:2025:381, pointe 1).
11 Féach, mar shampla, breithiúnas an 12 Márta 2026, Marhaux (C‑150/25, EU:C:2026:188, mír 37 agus an cásdlí dá dtagraítear), agus breithiúnas an 25 Feabhra 2021, Société Générale (C‑403/19, EU:C:2021:136, mír 28 agus an cásdlí dá dtagraítear). Féach freisin breithiúnas an 14 Samhain 2006, Kerckhaert agus Morres (C‑513/04, EU:C:2006:713, míreanna 19 agus 20)
12 Mar atá achoimrithe i dTuairim an Abhcóide Ghinearálta Mengozzi in an Ostair v an Ghearmáin (C‑648/15, EU:C:2017:311, pointe 48 agus an cásdlí dá dtagraítear). Féach freisin breithiúnas an 26 Feabhra 2026, an Coimisiún v an Bheilg (Treoir 2016/1164 – Cánachas dúbailte) (C‑524/23, EU:C:2026:111, míreanna 100 agus 101), a bhaineann le cás ina bhfuil beart comhchuibhithe ann.
13 ECFE, Model Tax Convention on Income and on Capital 2017 (Full Version), OECD Publishing, 2019, lch. I‑1, mír 1 (‘Múnla ECFE 2017’). Féach freisin United Nations Model Tax Convention 2025, United Nations, New York, 2025, lch. iv, mír 6 (‘Múnla 2025 na Náisiún Aontaithe’).
14 Mar a léirítear le teideal iomlán na gconarthaí sin, a thagraíonn go minic do dheireadh a chur le cánachas dúbailte agus d’imghabháil cánach a chosc (nó do théarmaí comhchosúla), rud is cosúil atá amhlaidh i gcás an Choinbhinsiúin (atá i gceist sna príomhimeachtaí) agus mar a léirítear freisin san athrú ar theideal ginearálta mhúnlaí leanúnacha ECFE. Féach Múnla ECFE 2017, lch. I‑7, mír 16.
15 Féach Múnla ECFE 2017, lgh. I‑7, pointe 16.1, M‑5 agus M‑6 agus Múnla 2025 na Náisiún Aontaithe, lch. 104, pointe 52. Féach freisin an Coinbhinsiún Iltaobhach chun Bearta a bhaineann le Conarthaí Cánach a Chur chun Feidhme chun Creimeadh Bonn Cánach agus Aistriú Brabús a Chosc, a glacadh faoi choimirce ECFE in 2016, arb é is aidhm dó na conarthaí cánach atá ann cheana a mhodhnú chun aghaidh a thabhairt ar an riosca imghabháil cánach agus seachaint cánach.
16 Féach, maidir leis na castachtaí a bhaineann leis na coincheapa ábhartha a úsáidtear i gcomhaontuithe cánach, mar shampla, Helminen, M., ‘General report’ on the notion of tax and the elimination of international double taxation or double non-taxation, Cahiers de droit fiscal international. Schriften zum internationalen Steuerrecht. Studies on international fiscal law, Iml. 101B, 2016, lgh. 17 go 76.
17 Dá dtagraítear i mír 18 thuas.
18 Dá dtagraítear i bhfonóta 4 thuas.
19 Aithris 3 den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí dá dtagraítear i bhfonóta 5 thuas.
20 I gcomparáid, go háirithe, le Coinbhinsiún Eadrána an Aontais. Féach aithris 7 den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí, lena bhforáiltear ‘[gur] cheart don sásra feabhsaithe réitigh díospóidí tógáil ar chórais atá ann cheana san Aontas, lena n-áirítear Coinbhinsiún Eadrána an Aontais. Ba cheart, áfach, go mbeadh raon feidhme na Treorach seo níos leithne ná raon feidhme Choinbhinsiún Eadrána an Aontais, atá teoranta do dhíospóidí maidir le praghsáil aistrithe agus leithroinnt brabús ar bhunaíochtaí buana…’ D’fhéadfadh raon feidhme comhaontuithe cánach déthaobhacha ar leith a bheith níos leithne, ar ndóigh.
21 Tarraingíonn tráchtairí aird ar na héifeachtaí a d’fhéadfadh teacht as infheidhmeacht na Cairte. Féach, mar shampla, Kokott, J., ‘Taxpayers’ rights’, European Taxation, Eanáir 2020, Iml. 60, Uimh. 1, lgh. 3 go 7.
22 Admhaítear sa Tuarascáil ón gCoimisiún chuig an gComhairle – Tuarascáil maidir le cur chun feidhme an athbhreithnithe ar an Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí, COM(2024) 494 final an 28 Deireadh Fómhair 2024, lch. 1, nach raibh ach sonraí teoranta ar fáil nuair a tarraingíodh suas an tuarascáil chun oibriú na Treorach maidir le sásraí réitigh díospóidí a mheas. Féach freisin CFE Fiscal Committee, ‘Opinion statement FC 3/2020 on the directive on tax dispute resolution mechanisms in the European Union’, 20 Márta 2020.
23 Féach, maidir leis an gcéad chéim, Airteagal 3 den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí.
24 Féach, maidir leis an dara céim, Airteagal 4 den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí.
25 Airteagal 6(3) agus Airteagal 14(1) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí. Ar mhaithe le hiomláine, ba cheart a lua freisin, faoi Airteagal 6(1)(a) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí, go dtagann an oibleagáid chun Coimisiún Comhairleach a bhunú chun cinn freisin i gcás inar dhiúltaigh údarás inniúil amháin ar a laghad don ghearán, ach nár dhiúltaigh na húdaráis inniúla uile lena mbaineann dó (níl an cás sin ábhartha anseo).
26 Féach, mar shampla, breithiúnas an 3 Meán Fómhair 2026, Jautiva (C‑798/24, EU:C:2026:679, mír 40 agus an cásdlí dá dtagraítear). Tugaim faoi deara, faoi Airteagal 2(2) den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí, gur le haon téarma nach sainmhínítear sa Treoir sin, go bunúsach agus mura n-éilíonn an comhthéacs a mhalairt, an bhrí a bhíonn aige ag an am sin faoin gcomhaontú cánachais dhúbailte is infheidhme ábhartha nó, mura bhfuil a leithéid ann, faoi dhlí an Bhallstáit lena mbaineann. Ós rud é go sainmhínítear an coincheap atá i gceist anseo sa Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí, ní mór é a léiriú go huathrialach, mar a mhínigh mé díreach roimhe seo.
27 Múnla ECFE 2017, lch. I‑1, mír 1. sa Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle agus chuig an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta Eorpach – Cánachas dúbailte sa mhargadh aonair, COM(2011) 712 final an 11 Samhain 2011, lch. 4, sainmhínítear cánachas dúbailte freisin mar ‘c[h]ánacha inchomparáide a fhorchur ag dhá dhlínse chánach (nó níos mó) i leith an ioncaim inchánach chéanna nó an chaipitil inchánach chéanna’. Féach freisin Doiciméad Inmheánach Oibre de chuid an Choimisiúin – Measúnú tionchair – Ag gabháil leis an doiciméad ‘Togra le haghaidh Treorach ón gComhairle maidir le sásra réitigh díospóidí cánachais dhúbailte san Aontas Eorpach’, SWD(2016) 343 final an 25 Deireadh Fómhair 2016, lch. 5, pointe 2.1., agus lch. 62. Ar mhaithe le hiomláine, tagraíonn an sainmhíniú a thugtar i bpointe 54 do chánachas dúbailte dlíthiúil idirnáisiúnta mar a thugtar air (atá ábhartha anseo), a idirdhealaítear go ginearálta ó chánachas dúbailte eacnamaíoch idirnáisiúnta toisc go gcuireann an dara ceann acu síos ar an gcás ina bhfuil beirt dhaoine éagsúla inchánach i leith an ioncaim chéanna nó an chaipitil chéanna (Múnla ECFE 2017, lch. C(23)‑1).
28 Féach freisin breithiúnas an 30 Aibreán 2020, Istituto nazionale della previdenza sociale (C‑168/19 agus C‑169/19, EU:C:2020:338, mír 17 agus an cásdlí dá dtagraítear), agus breithiúnas an 12 Bealtaine 1998, Gilly (C‑336/96, EU:C:1998:221, mír 46).
29 Béim curtha leis.
30 Féach aithrisí 2 agus 6 den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí.. Dar le haithris 2 ‘[is] gá go mbeadh sásraí san Aontas lena n-áirithítear réiteach éifeachtach ar dhíospóidí maidir le léiriú agus cur i bhfeidhm conarthaí cánach déthaobhacha den sórt sin agus Choinbhinsiún Eadrána an Aontais, go háirithe díospóidí as a n-eascraíonn cánachas dúbailte.’ De bhun aithris 6 den Troeir maidir le sásraí réitigh díospóidí, ‘[ba] cheart go mbeadh feidhm ag an réiteach díospóidí maidir le léiriú agus cur i bhfeidhm difriúil conarthaí cánach déthaobhacha agus Choinbhinsiún Eadrána an Aontais – go háirithe maidir le léiriú agus cur i bhfeidhm difriúil as a n-eascraíonn cánachas dúbailte…’
31 Féach go háirithe, doiciméad cruinnithe ón Uachtaránacht chuig an bPáirtí Oibre um Cheisteanna Cánach (Cánachas díreach – Réiteach díospóidí) maidir leis an Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí: Téacs comhréitigh do gach airteagal, i bhfianaise chruinniú an Pháirtí Oibre um Cheisteanna Cánach (Cánachas díreach – Réiteach díospóidí) an 27 Aibreán 2017, WK 4620/2017 INIT an 21 Aibreán 2017, dréacht-airteagal 15(7). Tugaim faoi deara gur glacadh an Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí cánach ar bhonn Airteagal 115 CFAE, lena bhforáiltear an méid seo a leanas: ‘Gan dochar d'Airteagal 114, déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta, treoracha a ghlacadh le haghaidh chomhfhogasú fhorálacha reachtaíochta nó rialúcháin nó riaracháin na mBallstát a dhéanann difear go díreach do bhunú nó d'oibriú an mhargaidh inmheánaigh.’
32 I leith na gcánacha a liostaítear san Iarscríbhinn I bheartaithe. Féach dréachtairteagal 1 sa togra le haghaidh Treorach ón gComhairle maidir le sásraí réitigh díospóidí cánachais dhúbailte san Aontas Eorpach, COM(2016) 686 final an 25 Deireadh Fómhair 2016.
33 Foráiltear leis an tríú mír de dhréachtairteagal 1 den togra dá dtagraítear sa fhonóta roimhe seo nach mbeadh feidhm ag an treoir atá le teacht maidir le ‘haon ioncam nó caipiteal laistigh de raon feidhme díolúine ó cháin nó a bhfuil ráta nialasach i bhfeidhm ina leith faoi rialacha náisiúnta’.
34 Faoi réir, go háirithe, an athraithe a bhaineann le modhnú an tsainmhínithe tosaigh ar raon feidhme an chórais réitigh díospóidí mar rud a bhí infheidhme maidir leis na cánacha a liostaítear in iarscríbhinn, mar a thugtar faoi deara i bhfonóta 32 den Tuairim seo.
35 Maidir le haithris 5 den Treoir maidir le sásraí réitigh díospóidí, ‘tá sé ríthábhachtach creat éifeachtach agus éifeachtúil a thabhairt isteach chun díospóidí cánach a réiteach lena n-áirithítear deimhneacht dhlíthiúil agus timpeallacht atá fabhrach do ghnó d’infheistíochtaí chun córais chánach chothroma agus éifeachtúla a bhaint amach san Aontas…’ Féach freisin aithris 1, dá dtagraítear i bhfonóta 4 thuas, agus aithrisí 2 agus 7, dá dtagraítear i bhfonótaí 30 agus 20 thuas faoi seach.
36 De bhun aithris 4 den Treoir sin, ‘… i spiorad córas cánachais chothroim, is gá a áirithiú go bhfuil sásraí chun díospóidí a réiteach cuimsitheach, éifeachtach agus inbhuanaithe. …’