1.

Din it-talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mit-Tribunalul Bucureşti (il-Qorti tal-Muniċipalità ta’ Bukarest, ir-Rumanija), toriġina minn kawża bejn fornitur ta’ servizzi ta’ telekomunikazzjonijiet u awtorità nazzjonali ta’ protezzjoni tad-data dwar l-obbligi ta’ dan tal-ewwel fil-kuntest ta’ negozjati kuntrattwali ma’ klijent meta dan jirrigwarda l-ikkopjar u l-ħażna ta’ kopja ta’ karta tal-identità.

2.

Hija ser tipprovdi lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità sabiex tiċċara iktar il-kunċett ta’ “kunsens” ta’ suġġett tad-data, li huwa karatteristika ċentrali tad-dritt tal-Unjoni dwar il-protezzjoni tad-data, li fl-aħħar mill-aħħar joriġina mid-dritt fundamentali għall-protezzjoni tad-data. B’rabta ma’ dan, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tindirizza wkoll il-kwistjoni tal-oneru tal-prova dwar jekk is-suġġett tad-data tax il-kunsens tiegħu.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni

Id-Direttiva 95/46/KE

3.

Skont l-Artikolu 2(h) tad-Direttiva 95/46/KE  ( 2 ), għall-finijiet ta’ din id-direttiva, “‘il-kunsens tas-suġġett tad-data’ tfisser indikazzjoni speċifika u infurmata tax-xewqa tiegħu mogħtija liberament li biha s-suġġett tad-data jaqbel li jsir l-ipproċessar ta’ data personali dwaru.”

4.

Il-Kapitolu II ta’ din id-direttiva jirrigwarda r-regoli ġenerali dwar il-legalità tal-ipproċessar ta’ data personali.

5.

L-Artikolu 6 tal-istess direttiva, dwar il-“prinċipji dwar il-kwalità tad-data”  ( 3 ), huwa fformulat kif ġej:

6.

L-Artikolu 7 tad-Direttiva 95/46 jittratta “kriterji biex l-ipproċessar ta’ data jkun leġittimu”  ( 4 ). Skont din id-dispożizzjoni:

Ir-Regolament (UE) 2016/679

7.

Skont l-Artikolu 4(11) tar-Regolament (UE) 2016/679, għall-iskop ta’ dan ir-regolament  ( 5 ), “‘kunsens’ tas-suġġett tad-data tfisser kwalunkwe indikazzjoni tax-xewqat tas-suġġett tad-data mogħtija b’mod liberu, speċifika, infurmata u mhux ambigwa li permezz tagħha s-suġġett tad-data, permezz ta’ dikjarazzjoni jew permezz ta’ azzjoni affermattiva ċara, juri li jaqbel mal-ipproċessar ta’ data personali relatata miegħu”.

8.

L-Artikolu 6(1)(a) u (b) tal-istess regolament huwa fformulat kif ġej:

9.

L-Artikolu 7(1) tal-istess regolament jiddikjara li “fejn l-ipproċessar ikun ibbażat fuq il-kunsens, il-kontrollur għandu jkun jista’ juri li s-suġġett tad-data ta kunsens għall-ipproċessar tad-data personali tiegħu”.

Id-dritt Rumen

10.

Il-legea nr. 677/2001 pentru protecția persoanelor cu privire la prelucrarea datelor cu caracter personal și libera circulație a acestor date (il-Liġi Nru 677/2001 dwar il-protezzjoni tal-persuni fir-rigward tal-ipproċessar tad-data personali u dwar il-moviment liberu ta’ din id-data, iktar ’il quddiem il-“Liġi Nru 677/2001”)  ( 6 ), hija intiża sabiex tittrasponi d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 95/46 fid-dritt nazzjonali.

11.

L-Artikolu 32 ta’ din il-liġi jaqra kif ġej:

Il-fatti, il-proċedura u d-domandi preliminari

12.

Orange România SA hija fornitur ta’ servizzi ta’ telekomunikazzjonijiet mobbli fis-suq Rumen li joffri servizzi kemm fil-kuntest tas-sistema ta’ “prepay”  ( 7 ) kif ukoll skont il-konklużjoni ta’ kuntratt ta’ servizzi  ( 8 ).

13.

Fit‑28 ta’ Marzu 2018, l-Autoritatea Naţională de Supraveghere a Prelucrării Datelor cu Caracter Personal (l-Awtorità Nazzjonali ta’ Sorveljanza tal-Ipproċessar tad-Data Personali, ir-Rumanija, iktar ’il quddiem l-“ANSPDCP”), abbażi tal-Artikolu 32 tal-Liġi Nru 677/2001, moqri flimkien mal-Artikolu 8 ta’ din il-liġi, ħarġet rapport li kien jinkludi l-impożizzjoni ta’ sanzjoni amministrattiva kontra Orange România minħabba li l-kopji tad-dokumenti ta’ identità tal-klijenti tagħha kienu ttieħdu u nżammu mingħajr il-kunsens espliċitu tagħhom.

14.

F’dan ir-rigward, l-ANSPDCP irrilevat li Orange România kienet ikkonkludiet kuntratti bbażati fuq karta għall-forniment ta’ servizzi ta’ telekomunikazzjonijiet mobbli ma’ klijenti individwali f’postijiet kummerċjali u li kopji tad-dokumenti ta’ identità tagħhom kienu annessi ma’ dawk il-kuntratti. Il-kontenut ta’ dawk il-kuntratti kien jinkludi, inter alia, deskrizzjoni tal-fatt li l-klijent kien ġie informat u kien ta l-kunsens tiegħu għall-ġbir u l-ħażna (minn Orange România) ta’ dawk il-kopji u li l-eżistenza tal-kunsens tal-klijenti kienet ġiet stabbilita bl-inklużjoni ta’ slaleb f’kaxxi fid-dokumentazzjoni bil-miktub li tikkonferma l-kuntratt.

15.

Il-parti rilevanti tal-kuntratti inkwistjoni hija fformulata kif ġej:

16.

Skont l-ANSPDCP, Orange România naqset milli turi li l-klijenti kienu għamlu għażla informata dwar il-ġbir u l-ħażna tal-kopji tal-karti tal-identità tagħhom.

17.

Orange România ppreżentat rikors kontra l-multa tat‑28 ta’ Marzu 2018 quddiem il-qorti tar-rinviju.

18.

Skont il-konklużjonijiet tal-qorti tar-rinviju, jeżistu kuntratti li fihom l-għażla liberament espressa mill-klijent dwar iż-żamma ta’ kopja tad-dokument ta’ identità tiegħu hija indikata permezz tad-dħul ta’ salib f’kaxxa, kif ukoll każijiet bil-maqlub li fihom il-klijenti rrifjutaw li jesprimu tali ftehim. Mill-“proċeduri interni” ta’ bejgħ ta’ Orange România jidher li, f’dawn l-aħħar każijiet, Orange România introduċiet l-informazzjoni neċessarja dwar ir-rifjut tal-klijent li tinżamm kopja tad-dokument ta’ identità billi timtela formola speċifika għal dan il-għan u sussegwentement jiġi konkluż il-kuntratt. Għalhekk, minkejja l-indikazzjonijiet li jinsabu fit-Termini u l-Kundizzjonijiet Ġenerali ta’ Orange România, Orange România ma rrifjutatx li tikkonkludi kuntratti ta’ abbonament ma’ klijenti, anki meta huma rrifjutaw li jagħtu l-kunsens tagħhom għaż-żamma ta’ kopja tal-karta tal-identità tagħhom.

19.

Il-qorti tar-rinviju tqis li, f’dawn iċ-ċirkustanzi, huwa partikolarment importanti li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi dwar il-kriterji sabiex jiġi ddeterminat jekk il-kunsens huwiex “speċifiku” u “informat” u, jekk ikun il-każ, dwar il-valur probatorju tal-iffirmar ta’ kuntratti bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali.

20.

Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li, permezz ta’ digriet tal‑14 ta’ Novembru 2018, li wasal fil-Qorti tal-Ġustizzja fid‑29 ta’ Jannar 2019, it-Tribunalul Bucureşti (il-Qorti tal-Muniċipalità ta’ Bukarest) għamlet id-domandi preliminari segwenti:

21.

Osservazzjonijiet bil-miktub ġew ippreżentati mill-partijiet fil-kawża prinċipali, mill-Gvern Rumen, mill-Gvern Taljan, mill-Gvern Awstrijak u mill-Gvern Portugiż, kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea. Orange România, il-Gvern Rumen u l-Kummissjoni Ewropea kienu rrappreżentati waqt is-seduta li seħħet fil‑11 ta’ Diċembru 2019.

Evalwazzjoni

22.

F’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja hija mitluba tippreċiża l-kundizzjonijiet li fihom il-kunsens għall-ipproċessar ta’ data personali jista’ jitqies bħala validu.

Osservazzjonijiet preliminari

Fuq l-istrumenti legali applikabbli

23.

Ir-Regolament 2016/679, li ilu applikabbli mill‑25 ta’ Mejju 2018  ( 9 ), ħassar id-Direttiva 95/46 b’effett mill-istess data  ( 10 ).

24.

Id-deċiżjoni tal-ANSPDCP inkwistjoni fil-kawża prinċipali ġiet adottata fit‑28 ta’ Marzu 2018, li tiġi qabel id-data li minnha r-Regolament 2016/679 huwa applikabbli. Madankollu, l-ANSPDCP mhux biss imponiet multa fuq Orange România, iżda eżiġiet ukoll li din teqred il-kopji tad-dokumenti ta’ identità inkwistjoni. It-tilwima fil-kawża prinċipali tirrigwarda wkoll din l-aħħar ordni. Din l-ordni għandha effett għall-futur, u għalhekk dan ir-regolament jidher li huwa applikabbli ratione temporis.

25.

Konsegwentement, ir-risposta għad-domandi rrinvijati għandha għalhekk tieħu inkunsiderazzjoni kemm id-Direttiva 95/46 kif ukoll ir-Regolament 2016/679  ( 11 ). Barra minn hekk, dan ir-regolament għandu jittieħed inkunsiderazzjoni fl-analiżi tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 95/46  ( 12 ).

Definizzjoni tal-portata tad-domandi għal deċiżjoni preliminari

26.

Iż-żewġ domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju huma fformulati b’mod wisq ġenerali u astratt u għandhom ikunu kemxejn adattati b’mod li jintrabtu mal-fatti tal-kawża prinċipali, sabiex il-qorti tar-rinviju tkun tista’ tiġi ggwidata u tiġi pprovduta b’risposta utli għad-domandi. Sabiex dan isir, jidhirli li huwa indispensabbli li jitfakkru fil-qosor il-fatti tal-kawża prinċipali kif jirriżultaw mid-digriet tal-qorti tar-rinviju u mill-informazzjoni pprovduta mill-partijiet fil-kawża, b’mod partikolari waqt is-seduta quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.

27.

L-awtorità nazzjonali għall-protezzjoni tad-data fir-Rumanija, l-ANSPDCP, ippenalizzat lil Orange România talli ġabret u żammet kopji tad-dokumenti ta’ identità tal-klijenti tagħha mingħajr il-kunsens tagħhom. Din l-awtorità kkonstatat li din il-kumpannija kienet ikkonkludiet kuntratti ta’ provvista ta’ servizzi ta’ telekomunikazzjonijiet mobbli u li kopji ta’ dokumenti ta’ identità kienu annessi magħhom. Dawn il-kuntratti kienu allegatament jistipulaw li l-klijenti kienu ġew informati u kienu taw il-kunsens tagħhom għall-ġbir u għall-ħażna ta’ dawn il-kopji, kif tixhed l-inklużjoni ta’ slaleb fil-kaxxi fil-klawżoli kuntrattwali. Madankollu, skont il-konstatazzjonijiet tal-ANSPDCP, Orange România ma pproduċietx il-prova li, fil-mument tal-konklużjoni tal-kuntratti, il-klijenti kkonċernati kienu għamlu għażla informata dwar il-ġbir u l-ħażna ta’ dawn il-kopji.

28.

Meta persuna li tixtieq tidħol f’relazzjoni kuntrattwali ma’ Orange România tiġi mgħarrfa minn rappreżentant ta’ din il-kumpannija bl-istipulazzjonijiet ta’ kuntratt speċifiku, dan ir-rappreżentant jaħdem, normalment fuq kompjuter, b’mudell ta’ kuntratt li jinkludi kaxxa tal-immarkar fuq iż-żamma ta’ dokument ta’ identità. Il-klijent jidher li huwa informat li din il-kaxxa tal-immarkar ma hemmx bżonn tiġi mmarkata. Jekk il-klijent ma jaqbilx mal-fotokopjar u mal-ħażna tad-dokument ta’ identità tiegħu, huwa għandu jiddikjara dan, fuq il-kuntratt u bil-manuskritt. Dan l-aħħar obbligu tal-manuskritt jidher li jirriżulta mir-regolamenti interni tal-bejgħ ta’ Orange România. Barra minn hekk, il-klijent huwa informat li jista’ jirrifjuta, iżda biss bil-fomm, u mhux f’forma bil-miktub.

29.

F’dan il-kuntest, nifhem li biż-żewġ domandi, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju qiegħda tfittex li tivverifika jekk suġġett tad-data li biħsiebu jidħol f’relazzjoni kuntrattwali għall-provvista ta’ servizzi ta’ telekomunikazzjoni ma’ impriża jagħtix il-kunsens tiegħu “speċifika u informata” u “mogħtija liberament” fis-sens tal-Artikolu 2(h) tad-Direttiva 95/46 u tal-Artikolu 4(11) tar-Regolament 2016/679 lil din l-impriża meta jkollu jindika, bil-manuskritt, fuq kuntratt altrimenti standardizzat, li huwa jirrifjuta li jagħti l-kunsens tiegħu għall-fotokopja u għaż-żamma tad-dokumenti ta’ identità tiegħu.

30.

F’dan ir-rigward, jidher li l-qorti tar-rinviju għandha bżonn gwida dwar l-oneru u l-livell ta’ prova ta’ din l-impriża.

Il-kunsens bħala rekwiżit għall-ipproċessar tad-data personali

31.

Il-kawża inkwistjoni tikkonċerna l-ipproċessar ta’ data personali meta jiġi konkluż kuntratt ta’ provvista ta’ servizzi ta’ telekomunikazzjonijiet.

32.

L-ipproċessar kollu tad-data personali għandu jikkonforma  ( 13 ), l-ewwel, mal-prinċipji relatati mal-kwalità tad-data stabbiliti fl-Artikolu 6 tad-Direttiva 95/46 jew fl-Artikolu 5 tar-Regolament 2016/679 u, it-tieni, ma’ wieħed mill-kriterji li jirregolaw il-leġittimità tal-ipproċessar ta’ data elenkati fl-Artikolu 7 ta’ din id-direttiva jew fl-Artikolu 6 ta’ dan ir-regolament  ( 14 ). Kif tenfasizza l-Kummissjoni, is-sitt kriterji stabbiliti fl-Artikolu 7 tad-Direttiva 95/46 huma fil-fatt l-espressjoni ta’ prinċipju usa’, stabbilit fl-Artikolu 6(1)(a) ta’ din id-direttiva, li jipprevedi li d-data personali trid tiġi pproċessata b’mod ġust u legali.

33.

L-Artikolu 7 tad-Direttiva 95/46 jistabbilixxi lista eżawrjenti ta’ każijiet li fihom l-ipproċessar ta’ data personali jista’ jitqies bħala skont il-liġi  ( 15 ). L-ipproċessar ta’ data personali jista’ jseħħ biss jekk japplika tal-inqas wieħed mis-sitt kriterji relatati mal-leġittimità tal-ipproċessar tad-data. L-eżistenza tal-kunsens inekwivoku tas-suġġett tad-data huwa wieħed minn dawn il-kriterji.

Fuq il-kunċett ta’ kunsens

34.

Min-naħa tiegħu, il-kunsens tas-suġġett tad-data huwa ddefinit fl-Artikolu 2(h) tad-Direttiva 95/46 bħala indikazzjoni speċifika u informata tax-xewqa tiegħu mogħtija liberament li biha s-suġġett tad-data jaqbel li jsir l-ipproċessar ta’ data personali dwaru.

35.

Din il-formulazzjoni fil-biċċa l-kbira tikkorrispondi  ( 16 ) għal dik tal-Artikolu 4(11) tar-Regolament 2016/679, li, skontu, il-kunsens tas-suġġett tad-data jfisser kwalunkwe indikazzjoni tax-xewqat tas-suġġett tad-data mogħtija b’mod liberu, speċifiku, informat u mhux ambigwu li permezz tagħha s-suġġett tad-data, permezz ta’ dikjarazzjoni jew permezz ta’ azzjoni affermattiva ċara, juri li jaqbel mal-ipproċessar ta’ data personali relatata miegħu  ( 17 ).

36.

Ir-rekwiżit tal-kunsens ta’ suġġett tad-data huwa karatteristika ċentrali li fuqha huwa bbażat id-dritt tal-Unjoni fil-qasam tal-protezzjoni tad-data  ( 18 ). Dan jinsab fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, fejn huwa previst fl-Artikolu 8 tagħha li d-data għandha tiġi pproċessata b’mod ġust, għal finijiet speċifiċi u fuq il-bażi tal-kunsens tal-persuna kkonċernata jew fuq bażi leġittima oħra prevista mil-liġi. F’kuntest usa’, il-kunċett ta’ kunsens jippermetti lis-suġġett tad-data kkonċernat sabiex jiddeċiedi huwa stess dwar il-leġittimità ta’ restrizzjonijiet fuq id-dritt tiegħu għall-protezzjoni tad-data personali  ( 19 ).

37.

Il-prinċipju gwida fil-bażi tad-dritt tal-Unjoni dwar il-protezzjoni tad-data huwa dak ta’ deċiżjoni awtodefinita ta’ individwu li huwa kapaċi li jagħmel għażliet dwar l-użu u l-ipproċessar tad-data tiegħu  ( 20 ). Huwa r-rekwiżit tal-kunsens li jippermettilu jagħmel din l-għażla u li fl-istess ħin jipproteġih f’sitwazzjonijiet li min-natura tagħhom stess huma asimetriċi  ( 21 ). Huwa biss meta l-kunsens jingħata liberament, u jkun speċifiku u informat li jissodisfa t-test tad-Direttiva 95/46 u tar-Regolament 2016/679.

38.

F’dan l-istadju, għandhom isiru tliet osservazzjonijiet qosra oħra dwar id-differenza apparenti fil-formulazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.

39.

L-ewwel nett, l-Artikolu 4(11) tar-Regolament 2016/679, kuntrarjament għall-Artikolu 2(h) tad-Direttiva 95/46, jirreferi għal indikazzjoni “mhux ambigwa”. Jiena nsostni li r-raġuni għal dan hija pjuttost sempliċi: l-Artikolu 7(a) ta’ din id-direttiva, dwar il-kriterji sabiex l-ipproċessar ta’ data jkun leġittimu, diġà msemmija iktar ’il fuq, jeħtieġ lis-suġġett tad-data li jagħti l-kunsens tiegħu “mingħajr ambigwità”, filwaqt li d-dispożizzjoni korrispondenti tar-Regolament 2016/679 – l-Artikolu 6(1)(a) – ma fihiex din l-ispeċifikazzjoni. Fi kliem ieħor, dan il-kriterju ta’ indikazzjoni mhux ambigwa sempliċement ġie mċaqlaq għad-dispożizzjoni iktar ġenerali tar-Regolament 2016/679.

40.

It-tieni nett, l-Artikolu 4(11) tar-Regolament 2016/679 jippreċiża li s-suġġett tad-data jimmanifesta ruħu “permezz ta’ dikjarazzjoni jew permezz ta’ azzjoni affermattiva ċara”. Din il-kjarifika hija ċertament ġdida fir-regolament u ma hijiex riflessa semantikament fid-Direttiva 95/46.

41.

It-tielet nett, fir-rigward tan-natura “informata” tal-kunsens tas-suġġett tad-data, il-verżjoni Franċiża tad-Direttiva 95/46 hija differenti minn dik tar-Regolament 2016/679. Filwaqt li l-Artikolu 2(h) ta’ din id-direttiva jirreferi għal “manifestation de volonté […] informée”, l-Artikolu 4(11) ta’ dan ir-regolament jitkellem dwar “manifestation de volonté […] eclairée”.

42.

Jiena nsostni li din il-bidla fil-formulazzjoni tikkonfondi iktar milli tiċċara, għaliex, sa fejn nista’ nifhem, il-verżjoni bil-Franċiż hija l-unika waħda jew, għall-inqas, waħda mill-ftit verżjonijiet lingwistiċi li tagħmel din id-distinzjoni. Numru ta’ verżjonijiet lingwistiċi, fosthom b’mod inċidentali l-lingwi Rumanzi l-oħra, sempliċement jużaw eżattament l-istess termini f’dan ir-rigward  ( 22 ), filwaqt li verżjonijiet lingwistiċi oħra jistgħu jvarjaw ftit fuq dan il-punt, iżda xorta ma jaqblux mad-differenza fil-verżjoni bil-lingwa Franċiża  ( 23 ).

43.

Iktar ’il quddiem ser nerġa’ niġi lura għall-kunċett ta’ kunsens “informat”.

Kunsens mogħti liberament

44.

Ir-rekwiżit ta’ “indikazzjoni” tax-xewqat tas-suġġett tad-data jindika b’mod ċar aġir attiv iktar milli wieħed passiv  ( 24 ) u jeżiġi li s-suġġett tad-data jgawdi minn livell ta’ awtonomija ogħla meta jagħżel jekk jagħtix il-kunsens tiegħu  ( 25 ). Fir-rigward tas-sitwazzjoni speċifika ta’ lotterija online fuq sit internet, il-Qorti tal-Ġustizzja stabbilixxiet li kunsens mogħti permezz ta’ kaxxa tal-immarkar immarkata minn qabel ma jimplikax aġir attiv min-naħa tal-utent ta’ sit internet  ( 26 ).

45.

Fil-fehma tiegħi, sejba bħal din tapplika bl-istess mod għad-dinja analoga: kunsens mogħti permezz ta’ kaxxa tal-immarkar immarkata minn qabel ma jistax jimplika kunsens attiv min-naħa tal-persuna li qiegħda tittratta dokument fiżiku li hija fl-aħħar mill-aħħar tiffirma. Fil-fatt, f’tali sitwazzjoni, wieħed ma jafx jekk dan it-test ifformulat minn qabel inkwistjoni nqarax u ġiex mifhum. Is-sitwazzjoni ma hijiex mingħajr ambigwità. It-test seta’ nqara u seta’ le. Il-“qarrej” seta’ naqas milli jagħmel dan b’negliġenza pura, b’tali mod li jkun impossibbli li jiġi ddeterminat b’mod ċar jekk il-kunsens ingħatax liberament  ( 27 ).

Kunsens informat

46.

Ma għandu jitħalla ebda lok għal dubju fir-rigward tal-fatt li s-suġġett tad-data ma kienx suffiċjentement informat  ( 28 ).

47.

Is-suġġett tad-data għandu jkun informat biċ-ċirkustanzi kollha relatati mal-ipproċessar tad-data u bil-konsegwenzi tiegħu. Huwa għandu b’mod partikolari jkun jaf liema data għandha tiġi pproċessata, it-tul ta’ dan l-ipproċessar, b’liema mod u għal liema għan speċifiku. Huwa għandu jkun jaf ukoll min qiegħed jipproċessa d-data u jekk id-data hijiex intiża li tiġi ttrasferita lil terzi. B’mod kruċjali, huwa għandu jkun informat bil-konsegwenzi tar-rifjut tal-kunsens: l-għoti tal-kunsens għall-ipproċessar tad-data huwa kundizzjoni sabiex jiġi konkluż il-kuntratt jew le  ( 29 )?

Fuq l-oneru tal-prova

48.

Dan iħallina bil-mistoqsija dwar min għandu d-dmir li juri li suġġett tad-data sab ruħu f’tali sitwazzjoni li tippermettilu li jagħti l-kunsens tiegħu abbażi tal-kriterji li għadhom kif ġew stabbiliti.

49.

L-Artikolu 7(1) tar-Regolament 2016/679 huwa ċar u ma jħalli l-ebda lok għal dubju: meta l-ipproċessar ikun ibbażat fuq il-kunsens, huwa l-kontrollur li għandu jkun jista’ juri li s-suġġett tad-data ta l-kunsens għall-ipproċessar tad-data personali tiegħu  ( 30 ). Din id-dispożizzjoni tikkostitwixxi speċifikazzjoni tal-prinċipju tar-responsabbiltà, stabbilit fl-Artikolu 5(2) tar-Regolament 2016/679. Jiena nsostni li l-għan ta’ din id-dispożizzjoni jeżiġi interpretazzjoni wiesgħa fis-sens li l-kontrollur għandu mhux biss jipproduċi l-prova li s-suġġett tad-data ta l-kunsens tiegħu, iżda għandu wkoll jipproduċi l-prova li l-kundizzjonijiet kollha ta’ effettività ġew issodisfatti  ( 31 ).

50.

Xi awturi jiddubitaw li l-Artikolu 7(1) tar-Regolament 2016/679 jittratta l-oneru tal-prova, minħabba l-istorja leġiżlattiva ta’ dan ir-regolament  ( 32 ). Huwa sostnut li, filwaqt li kemm il-Kummissjoni kif ukoll il-Parlament ipproponew formulazzjoni li tirreferi b’mod espliċitu għall-“oneru tal-prova”, tali formulazzjoni ma hijiex riflessa fit-test adottat u għalhekk fil-liġi kif inhi.

51.

Din l-allegazzjoni jistħoqqilha analiżi iktar fil-fond.

52.

Fil-fatt, l-ewwel proposta tal-Kummissjoni  ( 33 ) ssemmi l-“oneru tal-prova” li jaqa’ fuq il-kontrollur. Fuq l-istess linja, il-Parlament fl-ewwel qari  ( 34 ) ma kkontestax din il-formulazzjoni. Kien il-Kunsill  ( 35 ) li, fir-rigward tal-kontrollur, issostitwixxa t-termini “oneru tal-prova” bit-termini “għandu jkun jista’ juri”. Sussegwentement, it-test definittiv ġie adottat taħt din il-forma.

53.

Ma nagħtix importanza kbira wisq lil din il-bidla fil-formulazzjoni  ( 36 ). Il-Kunsill fl-ebda punt fil-premessi tal-pożizzjoni tiegħu ma jsemmi raġunijiet għall-bidla proposta fil-formulazzjoni  ( 37 ). Din hija indikazzjoni li dik l-istituzzjoni sempliċement fittxet li tbiddel il-formulazzjoni tad-dispożizzjoni inkwistjoni semantikament, mingħajr ma tbiddel it-tifsira tagħha. F’din il-perspettiva, il-kelmiet “għandu jkun jista’ juri” effettivament jiddeskrivu b’mod iktar aċċessibbli x’għandu jinftiehem b’“oneru tal-prova”  ( 38 ).

54.

Għalhekk, nistgħu nassumu b’mod sikur li l-Artikolu 7(1) tar-Regolament 2016/679 ipoġġi l-oneru tal-prova għall-kunsens tas-suġġett tad-data għall-ipproċessar tad-data personali fuq il-kontrollur  ( 39 ). Kwalunkwe dubji dwar l-għoti tal-kunsens tas-suġġett tad-data għandhom jiġu eliminati permezz ta’ provi pprovduti mill-kontrollur  ( 40 ). L-oneru tal-prova li s-suġġett tad-data tqiegħed f’sitwazzjoni li tippermettilu jagħti kunsens liberu, speċifiku u informat jaqa’ direttament f’idejn l-entità li twettaq l-ipproċessar.

55.

Is-sitwazzjoni legali taħt id-Direttiva 95/46 ma hijiex differenti f’dan ir-rigward.

56.

Anki jekk id-Direttiva 95/46 ma kinitx tinkludi dispożizzjoni distinta paragunabbli għall-Artikolu 7 tar-Regolament 2016/679, dwar il-kundizzjonijiet għall-kunsens, il-parti l-kbira tal-kundizzjonijiet imsemmija f’dan l-artikolu jistgħu jinsabu wkoll f’din id-direttiva. Għalkemm ir-regola tal-oneru tal-prova ma hijiex espressament prevista minn din id-direttiva, mill-istipulazzjoni tagħha  ( 41 ) jirriżulta, tal-inqas indirettament, li “s-suġġett tad-data jkun ta l-kunsens tiegħu b’mod ċar”  ( 42 ).

Fuq is-sitwazzjoni ta’ Orange România

57.

Issa nixtieq napplika dawn il-kriterji għal din il-kawża inkwistjoni.

58.

Bħala osservazzjoni preliminari, nixtieq ngħid li l-kwistjoni dwar jekk Orange România tistax teżiġi lill-klijenti tagħha li jagħtu l-kunsens tagħhom għall-kopja u għall-ħażna tad-dokumenti ta’ identità tagħhom ma taqax taħt din il-kawża, peress li, għal din l-impriża, din ma hijiex kundizzjoni preliminari għall-konklużjoni ta’ kuntratt. Il-kawża inkwistjoni ma hijiex, fi kliem ieħor, dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 7(b) tad-Direttiva 95/46 u tal-Artikolu 6(1)(b) tar-Regolament 2016/679. Wara li dan ġie ppreċiżat, jidhirli li huwa leġittimu li ditta titlob lill-klijenti sabiex jipprovdu ċerta data personali u b’mod partikolari sabiex jipproduċu prova tal-identità tagħhom għall-finijiet tal-konklużjoni ta’ kuntratt. Madankollu, li teħtieġ li klijent jagħti l-kunsens tiegħu għall-kopja u għall-ħażna tad-dokumenti ta’ identità jidher li jmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju għall-eżekuzzjoni tal-kuntratt.

59.

Abbażi tal-informazzjoni disponibbli, jidhirli li l-klijenti ta’ Orange România ma jagħtux il-kunsens liberu, speċifiku u informat tagħhom skont iċ-ċirkustanzi deskritti mill-qorti tar-rinviju.

60.

L-ewwel nett, ma hemmx kunsens mogħti liberament. Li klijent jiġi obbligat jindika bil-manuskritt li huwa ma jagħtix il-kunsens tiegħu għall-ikkopjar u għall-ħażna tal-karta tal-identità tiegħu ma jippermettix li jingħata l-kunsens tiegħu liberament fis-sens li l-klijent jitqiegħed f’sitwazzjoni li fiha huwa jidher li jiddevja minn proċedura regolari li twassal għall-konklużjoni ta’ kuntratt. F’dan ir-rigward, il-klijenti ma għandhomx iħossu li r-rifjut li jawtorizzaw l-ikkopjar u ż-żamma tad-dokumenti ta’ identità tagħhom ma huwiex konformi ma’ proċeduri regolari. F’dan ir-rigward, nixtieq infakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja għamlet enfasi fuq l-aġir attiv min-naħa tas-suġġett tad-data sabiex jagħti l-kunsens tiegħu  ( 43 ). Azzjoni pożittiva tas-suġġett tad-data hija għalhekk meħtieġa sabiex jingħata kunsens. Madankollu, fil-każ inkwistjoni, jidher li s-sitwazzjoni hija bil-maqlub: tinħtieġ azzjoni pożittiva sabiex wieħed jirrifjuta l-kunsens. Fir-rigward, għal darba oħra, tas-sentenza Planet49  ( 44 ), jekk it-tneħħija ta’ marka diġà mmarkata minn qabel f’kaxxa tal-immarkar fuq sit internet hija meqjusa bħala iebsa wisq għal klijent, għalhekk ma jistax a fortiori jkun raġonevolment mistenni mill-klijent li jirrifjuta l-kunsens tiegħu permezz ta’ forma bil-manuskritt.

61.

It-tieni nett, ma hemmx kunsens informat. Ma huwiex magħmul ċar daqs il-kristall għall-klijent li rifjut ta’ kkopjar u ta’ ħażna tal-karta tal-identità tiegħu ma jrendix impossibbli l-konklużjoni ta’ kuntratt. Il-klijent ma jagħżilx b’mod informat jekk ma jkunx konxju tal-konsegwenzi.

62.

It-tielet nett – u fuq bażi ipotetika biss – ma hemm ebda indikazzjoni li Orange România rnexxielha turi li l-klijenti taw il-kunsens tagħhom għall-ipproċessar tad-data personali tagħhom. F’dan ir-rigward, nuqqas evidenti ta’ ċarezza fil-proċeduri interni ċertament ma jwassalx sabiex titressaq il-prova li l-kunsens ingħata mill-klijent. Tali nuqqas ta’ ċarezza u struzzjonijiet kunfliġġenti għall-persunal inkarigat mill-bejgħ ma jistgħux, evidentement, ikunu għad-detriment tal-klijent, f’dan il-każ is-suġġett tad-data.

Konklużjoni

63.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domandi preliminari magħmula mit-Tribunalul Bucureşti (il-Qorti tal-Muniċipalità ta’ Bukarest, ir-Rumanija) kif ġej: