–

għal RB, bħala suċċessur ta’Claude Chabrol, minn J. Aittouares, avocat,

–

għal AD, irrappreżentat mill-kuratriċi tiegħu NM, bħala suċċessur ta’ Claude Chabrol, DR, ZB u VQ, bħala suċċessuri ta’ Claude Chabrol, RZ, DQ, FI, u LF, bħala suċċessuri ta’ Paul Gégauff, minn L. Klein, avocat,

–

għal Radio Days SARL, Brinter Company Ltd, BS, MW, Artedis SA u Panoceanic Films SA, minn P. Spinosi, avocat,

–

għall-Gvern Franċiż, minn B. Fodda u E. Timmermans, bħala aġenti,

–

għall-Gvern Awstrijak, minn A. Posch, J. Schmoll u G. Kunnert, bħala aġenti,

–

għall-Kummissjoni Ewropea, minn C. Auvret u J. Samnadda, bħala aġenti,

1

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 2 sa 4 u 8 tad-Direttiva 2001/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Mejju 2001 dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1, p. 230), tal-Artikoli 1 sa 3 tad-Direttiva 2004/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta’ April 2004 fuq l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 2, p. 32), tad-Direttiva 2006/115/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Diċembru 2006 dwar dritt ta’ kiri u dritt ta’ self u dwar ċerti drittijiet relatati mad-drittijiet ta’ l-awtur fil-qasam tal-proprjetà intellettwali (ĠU 2006, L 376, p. 28), tal-Artikoli 1, 2 u 9 tad-Direttiva 2006/116/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Diċembru 2006 dwar il-perjodu ta’ protezzjoni ta’ drittijiet ta’ l-awtur u ta’ ċerti drittijiet relatati (ĠU 2006, L 372, p. 12), kif ukoll tal-Artikoli 17 u 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).

2

Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn, minn naħa, disa’ persuni fiżiċi, fil-kwalità tagħhom ta’ suċċessuri ta’ Claude Chabrol, direttur tal-films li miet fl-2010, u ta’ Paul Gégauff, xeneġġatur u awtur tad-djalogi li miet fl-1983, u, min-naħa l-oħra, Société des auteurs et compositeurs dramatiques (SACD), Radio Days SARL, Brinter Company Ltd (iktar ’il quddiem “Brinter”), BS, MW, Artedis SA u Panoceanic Films SA dwar l-isfruttament ta’ erbatax-il film prodotti minn C. Chabrol u li għalihom kien ikkollabora P. Gégauff, għal ħamsa minnhom, fil-kwalità ta’ awtur tad-djalogi.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni

Id-Direttiva 2001/29

3

Il-premessa 4 tad-Direttiva 2001/29 tipprovdi:

4

Skond l-Artikolu 2 ta; din id-direttiva, bit-titolu “Dritt ta’ riproduzzjoni”:

5

L-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva, bit-titolu “Id-dritt ta’ komunikazzjoni lill-pubbliku ta’ xogħolijiet u d-dritt li jagħmlu disponibbli għall-pubbliku suġġett ieħor”, jipprevedi:

6

L-Artikolu 4 tal-istess direttiva, bit-titolu “Dritt ta’ Distribuzzjoni”, jipprevedi:

7

L-Artikolu 8 tad-Direttiva 2001/29, bit-titolu “Sanzjonijiet u Rimedji”, jistipula:

Id-Direttiva 2004/48

8

Il-premessi 10 u 13 tad-Direttiva 2004/48 jipprevedu:

9

L-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva, bit-titolu “Materja tas-suġġett”, jipprevedi:

10

L-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva, bit-titolu “Firxa [Kamp] ta’ applikazzjoni”, jipprevedi:

11

Skont l-Artikolu 3 tal-istess direttiva, bit-titolu “Obbligu Ġenerali”:

12

L-Artikolu 4 tad-Direttiva 2004/48, bit-titolu “Il-persuni ntitolati biex japplikaw [jitolbu] għall-applikazzjoni tal-miżuri, tal-proċeduri u tar-rimedji”, jipprovdi:

Id-Direttiva 2006/115

13

Id-Direttiva 2006/115 tikkonċerna kemm id-dritt ta’ kiri u ta’ self kif ukoll ċerti drittijiet relatati mad-drittijiet tal-awtur fil-qasam tal-proprjetà intellettwali.

Id-Direttiva 2006/116

14

Il-premessa 11 tad-Direttiva 2006/116 tistipula:

15

Skont l-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva, bit-titolu “It-tul tal-perjodu ta’ validità tad-drittijiet ta’ l-awtur”:

16

L-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva, bit-titolu “Xogħlijiet ċinematografiċi jew awdjoviżivi”, jipprovdi:

17

Skont l-Artikolu 9 tal-istess direttiva, bit-titolu “Drittijiet morali”:

Id‑dritt Franċiż

18

L-Artikolu L. 113-3 tal-Code de la propriété intellectuelle (il-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali, Franza) jipprovdi:

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari

19

Bejn is-sena 1967 u s-sena 1974, C. Chabrol idderieġa erbatax-il film (iktar ’il quddiem il-“films inkwistjoni”). P. Gégauff ikkollabora f’ħamsa minn dawn il-films bħala l-awtur tad-djalogi, tax-xeneġġatura jew tal-adattament.

20

Il-materjali tal-films inkwistjoni kienu jappartjeni lill-produttur tagħhom, SA Les Films La Boétie, li, matul l-istralċ tagħha, ittrasferixxiethom, permezz ta’ kuntratt tal-25 ta’ Marzu 1982, lill-kumpannija rregolata mid-dritt Ingliż Brinter C.

21

Permezz ta’ kuntratt ta’ bejgħ tal-1 ta’ Jannar 1990, Brinter tat lil Artedis, li tagħha MW kienet id-direttur, awtorizzazzjoni sabiex tiffirma direttament max-xerrejja kuntratti ta’ bejgħ u sabiex tirċievi r-rikavat, għal perijodu ta’ tnax-il xahar li jiġġedded b’mod taċitu.

22

Permezz ta’ kuntratt tat-8 ta’ Ġunju 1990, C. Chabrol ittrasferixxa lill-Brinter id-dritt li “tkompli tisfrutta” diversi mill-films inkwistjoni, għal perijodu ta’ tletin sena. BS kien id-direttur ta’ din il-kumpannija.

23

Erba’ eredi ta’ P. Gégauff ittrasferrixew lill-Brinteri d-drittijiet ta’ sfruttament fuq il-ħames films li għalihom huwa kien ikkollabora permezz ta’ kuntratt tat-8 ta’ Ġunju 1990.

24

Permezz ta’ kuntratt tat-18 ta’ Frar 2012, Brinter ittrasferixxiet lil Panoceanic Films id-dritt ta’ sfruttament ta’ dawn il-ħames films.

25

Fl-11 ta’ Lulju 2019, il-ħames eredi ta’ C. Chabrol u l-erba’ eredi ta’ P. Gégauff ressqu azzjoni kontra Radio Days, Brinter, BS, MW, Artedis u Panoceanic Films għal ksur ta’ kuntratt u għal ksur tad-drittijiet tal-awtur relatati mal-films inkwistjoni. Dawn l-eredi, li huma r-rikorrenti fil-kawża prinċipali, essenzjalment jallegaw l-isfruttament ineżistenti jew insuffiċjenti ta’ dawn il-films u jitolbu l-ħlas ta’ kumpens għad-danni mġarrba minħabba nuqqas ta’ osservanza tal-kuntratti.

26

Fis-27 ta’ Jannar 2020, il-konvenuti fil-kawża prinċipali, abbażi tal-ġurisprudenza dwar it-tieni paragrafu tal-Artikolu L. 113–3 tal-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali, eċepixxew l-inammissibbiltà minħabba li 19-il koawturi tal-imsemmija films ma ssejħux fil-kawża.

27

Permezz ta’ atti tal-5 ta’ Mejju u tat-12 ta’ Ġunju 2020 intiżi sabiex jirregolarizzaw it-talbiet tagħhom, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali sejjħu fil-kawża seba’ persuni fiżiċi li huma qiesu bħala “koawturi” jew “suċċessuri tal-koawturi” li kienu diġà mietu, tmien “suċċessjonijiet” ta’ koawturi, li fir-rigward tagħhom huma ma kinux f’pożizzjoni li jidentifikaw il-persuni fiżiċi li għandhom il-kwalità ta’ werrieta, u żewġ soċjetajiet għall-ġestjoni kollettiva tad-drittijiet tal-awtur, jiġifieri s-Société des auteurs et compositeurs dramatiques (SACD) u s-Société des auteurs, compositeurs et éditeurs de musique (SACEM).

28

Permezz ta’ digriet tad-9 ta’ Frar 2023, it-tribunal judiciaire de Paris (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Pariġi), li hija l-qorti tar-rinviju, ordnat, essenzjalment, lill-konvenuti fil-kawża prinċipali jipprovdu d-data ta’ identifikazzjoni tal-koawturi tal-films inkwistjoni jew tas-suċċessuri tagħhom fit-titolu.

29

Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, anki wara li ngħatat din id-data, ma rnexxielhomx jillokalizzaw u jidentifikaw lill-koawturi kollha tal-films inkwistjoni u s-suċċessuri tagħhom, minħabba n-numru ta’ films inkwistjoni, il-qedem tagħhom, id-diversità tal-partijiet interessati u l-mewt ta’ wħud minn dawn il-koawturi, li l-werrieta tagħhom ma humiex magħrufa jew ma jirrisjedux fi Franza.

30

Il-qorti tar-rinviju tindika li, mis-27 ta’ Jannar 2020, il-kawża prinċipali hija pparalizzata mill-impossibbiltà li jiġu identifikati d-diversi werrieta suċċessivi tal-koawturi tal-films inkwistjoni. Hija tenfasizza li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali ħadu passi kunsiderevoli sabiex jidentifikaw dawn il-koawturi jew s-suċċessuri tagħhom mingħajr ma kien possibbli li dawn jissejħu regolarment fil-kawża, kif teżiġi l-ġurisprudenza nazzjonali dwar l-Artikolu L. 113–3 tal-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali.

31

Dik il-qorti tenfasizza, l-ewwel nett, li d-Direttiva 2001/29 teżiġi madankollu, minn naħa, li l-Istati Membri jipprevedu sanzjonijiet u rimedji xierqa u, min-naħa l-oħra, li dawn is-sanzjonijiet ikunu effettivi, proporzjonati u dissważivi.

32

L-imsemmija qorti tenfasizza, it-tieni nett, li l-miżuri, il-proċeduri u r-rimedji previsti mid-Direttiva 2004/48 huma mingħajr preġudizzju għall-mezzi previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali, iżda “sakemm dawk il-mezzi jistgħu jkunu aktar favorevoli għall-proprjetarji tad-drittijiet” u sakemm dawn il-miżuri, proċeduri u rimedji ma jkunux “mhux neċessarjament [inutilment] kumplikati jew għaljin” u ma jinvolvux “limiti ta’ ħin mhux raġjonevoli” jew iwasslu għal “dewmien mhux ordnat [iġġustifikat]”.

33

Fi kwalunkwe każ, il-qorti tar-rinviju tippreċiża li l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2006/116 jipproteġi d-drittijiet tal-awtur, trażmessi lill-suċċessuri, għal 70 sena wara l-mewt tal-awtur u li din il-protezzjoni hija estiża fir-rigward ta’ xogħlijiet kollettivi, peress li din tiġi kkalkolata mid-data tal-mewt tal-aħħar superstiti minn fost il-kollaboraturi tax-xogħol ikkonċernat. Dan huwa b’mod partikolari l-każ ta’ xogħol ċinematografiku jew awdjoviżiv, fis-sens tal-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva.

34

Barra minn hekk, dik il-qorti tirrileva li l-Karta tiggarantixxi d-dritt tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali għal rimedju ġudizzjarju effettiv. Fil-fehma tagħha, dawn ikunu, effettivament, preklużi milli jaċċedu għal qorti li tiddeċiedi fuq il-mertu tal-kontestazzjoni ċivili tagħhom jekk ma jkunux jistgħu jsejjħu fil-kawża lis-suċċessuri kollha tal-koawturi tal-films inkwistjoni.

35

F’dan ir-rigward, l-imsemmija qorti tenfasizza li inkwistjoni ma hemmx kontestazzjoni ta’ drittijiet kweżiti, ikkontestati mill-partijiet u li jifformaw parti mid-diskussjoni fuq il-mertu, iżda, fl-istadju tal-ammissibbiltà, il-possibbiltà stess li dawn id-drittijiet jiġu invokati permezz ta’ azzjoni ġudizzjarja. Fil-fehma tagħha, f’dan il-każ, l-eżerċizzju tad-drittijiet tal-awtur tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali donnu jiddependi mill-kapaċità tagħhom li jidentifikaw il-komproprjetarji kollha tal-imsemmija drittijiet.

36

F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-tribunal judiciaire de Paris (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Pariġi) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:

Fuq id-domandi preliminari

Fuq l-ammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari sa fejn din tirrigwarda l-interpretazzjoni tad-Direttiva 2006/115

37

Għandu jitfakkar li d-domandi magħmula jirrigwardaw esklużivament problema proċedurali li tirriżulta mill-interpretazzjoni tal-Artikolu L. 113–3 tal-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali, li jipprovdi li l-koawturi ta’ xogħol ta’ kollaborazzjoni għandhom jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom bi ftehim reċiproku. Skont il-ġurisprudenza tal-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza), minn din id-dispożizzjoni jirriżulta li l-koawtur ta’ xogħol ta’ kollaborazzjoni, bħall-films inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li jaġixxi ġudizzjarjament għad-difiża tad-drittijiet patrimonjali tiegħu għandu l-obbligu, taħt piena ta’ inammissibbiltà tal-azzjoni tiegħu, li jsejjaħ fil-kawża l-koawturi kollha tax-xogħol inkwistjoni, meta li l-kontribuzzjoni tiegħu ma tistax tiġi sseparata minn dik ta’ dawn il-koawturi l-oħra. Il-Qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id-dritt tal-Unjoni, li tiegħu hija tinvoka ċerti dispożizzjonijiet, imsemmija f’dawn id-domandi, inkluża d-Direttiva 2006/115, jipprekludix tali rekwiżit.

38

Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE hija strument ta’ kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali, li permezz tiegħu l-Qorti tal-Ġustizzja tipprovdi lill-qrati nazzjonali l-elementi ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li huma neċessarji sabiex il-qrati nazzjonali jsolvu t-tilwima li dwarha huma mitluba jiddeċiedu (sentenza tas-27 ta’ April 2023, Castorama Polska u Knor, C‑628/21, EU:C:2023:342, punt 25 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

39

Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta wkoll li n-neċessità li d-dritt tal-Unjoni jiġi interpretat b’mod li jkun utli għall-qorti nazzjonali teżiġi li dik il-qorti tiddefinixxi l-kuntest fattwali u leġiżlattiv li fih saru d-domandi tagħha jew li, minn tal-inqas, tispjega ċ-ċirkustanzi fattwali li fuqhom ikunu bbażati dawn id-domandi. Id-deċiżjoni tar-rinviju għandha, barra minn hekk, tindika r-raġunijiet preċiżi li jkunu wasslu sabiex il-qorti nazzjonali jkollha dubji dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni u sabiex tqis neċessarju li tagħmel domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja (sentenza tas-27 ta’ April 2023, Castorama Polska u Knor, C‑628/21, EU:C:2023:342, punt 27 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

40

F’dan ir-rigward, hekk kif jirriżulta mill-Artikolu 94(c) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, talba għal deċiżjoni preliminari għandha tinkludi, taħt piena ta’ inammissibbiltà, l-espożizzjoni tar-raġunijiet li wasslu lill-qorti tar-rinviju sabiex ikollha dubji dwar l-interpretazzjoni jew dwar il-validità ta’ ċerti dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, kif ukoll ir-rabta li hija tistabbilixxi bejn dawn id-dispożizzjonijiet u l-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali.

41

Issa, f’dan il-każ, it-talba għal deċiżjoni preliminari ma tinkludi ebda indikazzjoni dwar l-eventwali rilevanza tad-Direttiva 2006/115 għall-finijiet tas-soluzzjoni tat-tilwima fil-kawża prinċipali, u lanqas ma tippreċiża liema huma d-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva li tagħhom il-qorti tar-rinviju tixtieq tikseb interpretazzjoni.

42

Minn dan għandu jiġi konkluż li, f’dak li jirrigwarda d-Direttiva 2006/115, id-deċiżjoni tar-rinviju ma tissodisfax ir-rekwiżiti kollha msemmija fil-punti 39 u 40 ta’ din is-sentenza.

43

Minn dak li ġie espost iktar ’il fuq jirriżulta li t-talba għal deċiżjoni preliminari, sa fejn tirrigwarda l-interpretazzjoni tad-Direttiva 2006/115, hija inammissibbli.

Fuq il-mertu

44

Għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, fil-kuntest tal-proċedura ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja, stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, hija din tal-aħħar li għandha tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tippermettilha tiddeċiedi t-tilwima mressqa quddiemha. F’dan id-dawl, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha, jekk ikun meħtieġ, tifformula mill-ġdid id-domandi li jkunu sarulha (sentenza tat-18 ta’ Novembru 2021, A. S.A., C‑212/20, EU:C:2021:934, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata).

45

F’dan il-każ, mill-motivi tad-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li d-dubji tal-qorti tar-rinviju jirrigwardaw, essenzjalment, l-effett tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 2001/29, tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 2004/48 u tal-Artikolu 1 tad-Direttiva 2006/116 fuq l-ammissibbiltà ta’ azzjoni għal-ksur imressqa minn parti mid-detenturi tad-drittijiet tal-awtur ta’ xogħol kollettiv. Dik il-qorti tirrileva li r-rekwiżit, previst mill-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali, kif interpretat mill-ġurisprudenza tal-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni), li jgħid li tali azzjoni hija ammissibbli biss jekk titressaq minn dawn id-detenturi kollha, ma huwiex issodisfatt f’dan il-każ, peress li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali ma humiex f’pożizzjoni li jidentifikaw is-suċċessuri ta’ ċerti koawturi b’mod li jippermetti li dawn jissejħu fil-kawża.

46

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jitqies li, permezz tad-domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2001/29, l-Artikolu 3 tad-Direttiva 2004/48 u l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2006/116, moqrija flimkien mal-Artikoli 17 u 47 tal-Karta, għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tissuġġetta l-ammissibbiltà ta’ azzjoni għal ksur tad-drittijiet tal-awtur ta’ xogħol kollettiv għas-sejħa fil-kawża tal-komproprjetarji kollha ta’ dawn id-drittijiet.

47

Fl-ewwel lok, l-ewwel sentenza tal-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 2001/29 tipprovdi li l-Istati Membri għandhom jipprevedu sanzjonijiet u rimedji xierqa kontra l-ksur tad-drittijiet u tal-obbligi stipulati minn din id-direttiva u għandhom jieħdu l-miżuri kollha neċessarji sabiex jiżguraw li dawn ikunu applikati.

48

Għalhekk, din id-dispożizzjoni sempliċement tistipula r-rekwiżit li jiġu previsti, b’mod partikolari, rimedji ġudizzjarji xierqa kontra l-ksur tad-drittijiet u tal-obbligi previsti mill-imsemmija direttiva, mingħajr ma tippreċiżax il-modalitajiet ta’ eżerċizzju tal-azzjonijiet ġudizzjarji intiżi li jiggarantixxu l-protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur fil-każ ta’ komproprjetà ta’ tali drittijiet.

49

Fit-tieni lok, f’dak li jirrigwarda d-Direttiva 2004/48, l-Artikolu 3(1) tagħha jipprovdi li l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu l-miżuri, il-proċeduri u r-rimedji neċessarji sabiex jiġi żgurat ir-rispett tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali koperti minn din id-direttiva. Dawn il-miżuri, il-proċeduri u r-rimedji għandhom ikunu ġusti u ma għandhomx ikunu inutilment ikkumplikati jew għaljin u la għandhom iwasslu għal termini mhux raġonevoli u lanqas għal dewmien mhux iġġustifikat. Barra minn hekk, skont dan l-Artikolu 3(2), l-imsemmija miżuri, proċeduri u rimedji għandhom ikun wkoll effettivi, proporzjonati u dissważivi u għandhom ikunu applikati b’tali mod li jevitaw il-ħolqien ta’ ostakoli għall-kummerċ leġittimu u li jiġu provduti protezzjonijiet kontra l-użu abbużiv tagħhom.

50

F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li, għalkemm l-imsemmi Artikolu 3 jeħtieġ l-implementazzjoni, b’mod partikolari, ta’ proċeduri effettivi sabiex jiġi żgurat ir-rispett tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali, filwaqt li huwa ppreċiżat li dawn il-proċeduri ma jistgħux ikunu inutilment ikkumplikati jew għaljin, dan ma jinkludix, madankollu, regoli applikabbli fil-każ ta’ komproprjetà ta’ drittijiet tal-awtur.

51

Fit-tielet lok, l-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2006/116 jirregola l-perijodu ta’ protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur billi jipprevedi li, meta dan id-dritt ikun proprjetà komuni tal-kollaboraturi ta’ xogħol, il-perijodu msemmi f’dan l-Artikolu 1(1) huwa kkalkolat mill-mewt tal-aħħar superstiti minn fost il-kollaboraturi. Konsegwentement, dan ma jindirizzax il-modalitajiet ta’ eżerċizzju tal-azzjonijiet ġudizzjarji intiżi sabiex jiggarantixxu l-protezzjoni ta’ drittijiet tal-awtur fil-każ ta’ komproprjetà ta’ tali drittijiet.

52

Mill-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq jirriżulta li l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2001/29, l-Artikolu 3 tad-Direttiva 2004/48 u l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2006/116 jimponu fuq l-Istati Membri l-obbligu li jipprevedu l-proċeduri neċessarji sabiex jiżguraw il-protezzjoni effettiva tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali koperti minn dawn id-direttivi, billi jipprojbixxu b’mod partikolari l-proċeduri li jkunu inutilment ikkumplikati jew għaljin. Min-naħa l-oħra, ebda wieħed minn dawn l-artikoli ma jiddetermina, bil-formulazzjoni tiegħu biss, il-modalitajiet ta’ din il-protezzjoni fil-każ ta’ komproprjetà ta’ drittijiet tal-awtur.

53

Madankollu, skont ġurisprudenza stabbilita, għall-finijiet tal-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħha, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li minnha tagħmel parti (sentenza tas-27 ta’ April 2023, Castorama Polska u Knor, C‑628/21, EU:C:2023:342, punt 36, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

54

F’dak li jirrigwarda l-kuntest li minnu jifformaw parti l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2001/29, l-Artikolu 3 tad-Direttiva 2004/48 u l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2006/116, għandu jiġi rrilevat li lanqas l-artikoli l-oħra ta’ dawn id-direttivi ma jiddeterminaw il-modalitajiet ta’ eżerċizzju tar-rimedji inkwistjoni fil-każ ta’ komproprjetà ta’ drittijiet tal-awtur.

55

B’mod partikolari, l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2004/48, li jirrigwarda l-persuni intitolati sabiex jitolbu l-applikazzjoni tal-miżuri, tal-proċeduri u tar-rimedji previsti minn din id-direttiva, ma jinkludix regoli speċifiċi fil-qasam ta’ rikorsi ppreżentati minn komproprjetarji ta’ drittijiet tal-awtur.

56

F’dak li jirrigwarda l-għanijiet imfittxija, għandu jiġi rrilevat li mill-premessa 4 tad-Direttiva 2001/29, mill-premessa 10 tad-Direttiva 2004/48 u mill-premessa 11 tad-Direttiva 2006/116 jirriżulta li dawn it-tliet direttivi huma intiżi, b’mod partikolari, sabiex jiżguraw livell għoli ta’ protezzjoni tal-proprjetà intellettwali, inkluż tad-drittijiet tal-awtur.

57

F’dak li jirrigwarda, b’mod partikolari, id-Direttiva 2004/48, skont ġurisprudenza stabbilita, id-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva, ma humiex intiżi li jirregolaw l-aspetti kollha marbuta mad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, iżda biss dawk li huma inerenti minn naħa, għar-rispett ta’ dawn id-drittijiet u, min-naħa l-oħra, għal-ksur tal-imsemmija drittijiet, billi jimponu l-eżistenza ta’ rimedji effettivi intiżi li jipprevjenu, itemmu jew jirrimedjaw kull ksur ta’ drittijiet tal-proprjetà intellettwali eżistenti. B’dan il-mod, il-leġiżlatur tal-Unjoni għażel li jwettaq armonizzazzjoni minima fir-rigward tar-rispett tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali b’mod ġenerali (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad-9 ta’ Lulju 2020, Constantin Film Verleih, C‑264/19, EU:C:2020:542, punt 36, u tal-11 ta’ Jannar 2024, Mylan, C‑473/22, EU:C:2024:8, punt 33 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

58

Konsegwentement, għandu jiġi kkonstatat li, bla ħsara għall-obbligu li jiġu previsti rimedji ġudizzjarji li ma jkunux inutilment ikkumplikati jew għaljin, huma l-Istati Membri li għandhom, skont il-prinċipju ta’ awtonomija proċedurali, jiddeterminaw il-modalitajiet proċedurali tar-rimedji inkwistjoni, u inkluż fil-każijiet ta’ komproprjetà ta’ drittijiet tal-proprjetà intellettwali.

59

F’dan l-aħħar rigward, għandu jitfakkar li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, skont dan il-prinċipju, huwa l-ordinament ġuridiku intern ta’ kull Stat Membru li għandu jirregola l-modalitajiet proċedurali tar-rikorsi ġudizzjarji intiżi sabiex jiżguraw il-protezzjoni tad-drittijiet li l-partijiet f’kawża jisiltu mid-dritt tal-Unjoni, bil-kundizzjoni madankollu li dawn ma jkunux inqas favorevoli minn dawk li jirregolaw sitwazzjonijiet simili suġġetti għad-dritt intern (prinċipju ta’ ekwivalenza) u li ma jagħmlux l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija mid-dritt tal-Unjoni prattikament impossibbli jew eċċessivament diffiċli (prinċipju ta’ effettività) (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas-16 ta’ Diċembru 1976, Rewe-Zentralfinanz u Rewe-Zentral, 33/76, EU:C:1976:188, punt 5, tas-17 ta’ Novembru 2022, Harman International Industries, C‑175/21, EU:C:2022:895, punt 65, kif ukoll tat-30 ta’ April 2024, M.N.(EncroChat), C‑670/22, EU:C:2024:372, punt 129].

60

Barra minn hekk, dawn il-modalitajiet proċedurali għandhom, fi kwalunkwe każ, ikunu konformi mar-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Karta u, b’mod partikolari, mill-Artikolu 17 tagħha, dwar id-dritt għall-proprjetà, kif ukoll mill-Artikolu 47 tagħha, li jistabbilixxi d-dritt għal rimedju effettiv.

61

F’dan il-każ, mill-indikazzjonijiet tal-qorti tar-rinviju jirriżulta li, skont l-Artikolu L. 113–3 tal-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali, il-koawturi ta’ xogħlijiet kollettivi jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom bi ftehim reċiproku u li, fil-każ ta’ nuqqas ta’ qbil, hija l-qorti nazzjonali adita li għandha tiddeċiedi. Madankollu, il-konsegwenza tal-interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni mill-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni) hija l-inammissibbiltà ta’ azzjoni mressqa minn koawtur fl-assenza ta’ sejħa fil-kawża tal-koawturi l-oħra kollha jew, jekk ikun il-każ, tas-suċċessuri tagħhom, anki meta tali kontestazzjoni tirriżulta diffiċli ħafna, jekk mhux saħansitra impossibbli, minħabba ċirkustanzi indipendenti mir-rieda tar-rikorrent.

62

Fid-dawl tar-rekwiżiti mfakkra fil-punti 58 sa 60 ta’ din is-sentenza, għandu jiġi vverifikat jekk, f’dawn iċ-ċirkustanzi, il-proċedura inkwistjoni hijiex inutilment ikkumplikata jew għalja, u jekk hijiex ta’ natura li tmur kontra kemm il-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività, kif ukoll kontra r-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikoli 17 u 47 tal-Karta.

63

L-ewwel nett, mill-indikazzjonijiet ipprovduti mill-qorti tar-rinviju jirriżulta li l-effett tar-rekwiżit li l-koawturi kollha u/jew tas-suċċessuri tagħhom għandhom jissejħu fil-kawża huwa li jagħmel l-eżami ġudizzjarju tat-talbiet tagħhom impossibbli, meqjusa d-diffikultà relatata mal-identifikazzjoni u, konsegwentement, mas-sejħa fil-kawża tas-suċċessuri kollha tal-komproprjetarji tad-drittijiet tal-awtur inkwistjoni. Hija dik il-qorti li għandha tivverifika jekk, f’dan il-każ, dan ir-rekwiżit iwassalx sabiex jagħmel il-proċedura inkwistjoni inutilment ikkumplikata u għalja.

64

It-tieni nett, għalkemm il-proċess għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja ma jissuġġerixxix ebda ksur tal-prinċipju ta’ ekwivalenza, għandu jitfakkar li, f’dak li jirrigwarda l-prinċipju ta’ effettività, l-effett tad-dritt tal-Unjoni ma huwiex dak li jġiegħel lill-Istati Membri jistabbilixxu rimedji legali differenti minn dawk stabbiliti mid-dritt intern, sakemm, madankollu, mill-istruttura tal-ordinament ġuridiku nazzjonali inkwistjoni ma jirriżultax li ma jeżisti ebda rimedju ġudizzjarju li jippermetti, anki jekk b’mod inċidentali, li jiġi żgurat ir-rispett tad-drittijiet li l-partijiet fil-kawża jisiltu mid-dritt tal-Unjoni, jew li l-uniku mod ta’ aċċess għal qorti huwa li l-partijiet fil-kawża jiġu mġiegħla jiksru l-liġi (sentenza tas-17 ta’ Novembru 2022, Harman International Industries, C‑175/21, EU:C:2022:895, punt 67 u l-ġurisprudenza ċċitata).

65

Barra minn dan, għandu jiġi enfasizzat li, konformement mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, kull każ fejn tqum il-kwistjoni dwar jekk dispożizzjoni proċedurali nazzjonali tagħmilx l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni impossibbli jew eċċessivament diffiċli għandu jiġi analizzat billi jittieħdu inkunsiderazzjoni r-rwol ta’ din id-dispożizzjoni fil-proċedura kollha, l-iżvolġiment tagħha u l-aspetti partikolari tagħha quddiem id-diversi istanzi nazzjonali (sentenza tas-17 ta’ Novembru 2022, Harman International Industries, C‑175/21, EU:C:2022:895, punt 68 u l-ġurisprudenza ċċitata).

66

Issa, f’dan il-każ, meta jkun hemm diffikultajiet serji u persistenti sabiex il-koawturi ta’ xogħol kollettiv jiġu identifikati u lokalizzati, il-fatt li l-ammissibbiltà ta’ azzjoni ġudizzjarja tal-koawturi ta’ dan ix-xogħol li jkollhom l-intenzjoni li jiddefendu d-drittijiet tagħhom tkun suġġetta għas-sejħa fil-kawża tal-koawturi l-oħra kollha tal-imsemmi xogħol jista’ jirrendi l-eżerċizzju tad-drittijiet li d-dritt tal-Unjoni jagħti lill-koawturi eċċessivament diffiċli.

67

It-tielet nett, għandu jiġi vverifikat ukoll jekk tali sitwazzjoni tistax tippreġudika d-drittijiet stabbiliti fl-Artikoli 17 u 47 tal-Karta, li jikkonċernaw rispettivament id-dritt għall-proprjetà u d-dritt għal rimedju effettiv.

68

F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, skont l-Artikolu 17(1) tal-Karta, “[k]ull persuna għandha d-dritt li tgawdi mill-proprjetà tal-beni tagħha li tkun akkwistat legalment, li tużahom, li tiddisponi minnhom u li tħallihom bħala wirt. L-ebda persuna ma tista’ tiġi mċaħħda mill-proprjetà tagħha, ħlief fl-interess pubbliku u fil-każijiet u skond il-kondizzjonijiet previsti mil-liġi, bi ħlas ta' kumpens xieraq fi żmien utli għal dak li tkun tilfet. L-użu tal-proprjetà jista’ jiġi rregolat bil-liġi safejn ikun meħtieġ għall-interess pubbliku.” Il-paragrafu (2) ta’ dan l-artikolu jipprovdi li l-proprjetà intellettwali għandha tiġi protetta (sentenza tad-9 ta’ Frar 2012, Luksan, C‑277/10, EU:C:2012:65, punt 68).

69

F’dan il-kuntest, għandu jiġi rrilevat li, meta oġġett jista’ jiġi kklassifikat bħala “xogħol”, fis-sens tad-Direttiva 2001/29, dan għandu, f’din il-kwalità, jibbenefika minn protezzjoni taħt id-drittijiet tal-awtur, konformement ma’ din id-direttiva, filwaqt li din ma tipprevedi, barra minn hekk, ebda kundizzjoni fir-rigward tan-numru ta’ koawturi ta’ tali xogħol.

70

Minn dan għandu jiġi konkluż li, meta diversi persuni jkunu dententuri konġunti ta’ proprjetà intellettwali, bħad-drittijiet tal-awtur, fuq l-istess xogħol, dawn huma kollha meqjusa bħala li kisbu, abbażi tad-dritt tal-Unjoni, id-dritt li jgawdu minn din il-proprjetà intellettwali u huma protetti bl-istess mod.

71

F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-rikonoxximent tal-kwalità ta’ awtur ta’ xogħol ċinematografiku, bħal f’dan il-każ, jikkostitwixxi kundizzjoni suffiċjenti għall-eżerċizzju tad-dritt għall-proprjetà, fid-dawl tal-prinċipji mfakkra fil-punt 59 ta’ din is-sentenza.

72

Barra minn hekk, għandu jitfakkar li kull persuna li d-drittijiet u l-libertajiet tagħha ggarantiti mid-dritt tal-Unjoni jiġu miksura għandha tibbenefika minn rimedju effettiv, kif jipprevedi l-Artikolu 47 tal-Karta. Fil-fatt, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li d-dritt għal rimedju effettiv jista’ jiġi invokat biss abbażi ta’ dan l-Artikolu 47, mingħajr ma jkun meħtieġ li l-kontenut tiegħu jiġi speċifikat minn dispożizzjonijiet oħra tad-dritt tal-Unjoni jew minn dispożizzjonijiet tad-dritt intern tal-Istati Membri, ir-rikonoxximent ta’ dan id-dritt għal rimedju effettiv, f’każ partikolari, għalhekk jippreżupponi li mill-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 jirriżulta li l-persuna li tinvokah qed tinvoka drittijiet jew libertajiet iggarantiti mid-dritt tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-17 ta’ Novembru 2022, Harman International Industries, C‑175/21, EU:C:2022:895, punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata).

73

Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-kontenut essenzjali tad-dritt għal rimedju effettiv stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta jinkludi, fost elementi oħra, dak li jikkonsisti fil-possibbiltà li l-persuna li għandha dan id-dritt ikollha aċċess għal qorti li għandha l-kompetenza sabiex tiżgura r-rispett tad-drittijiet li jiggarantixxilha d-dritt tal-Unjoni u, għal dan il-għan, sabiex teżamina l-kwistjonijiet kollha ta’ liġi u ta’ fatt rilevanti sabiex issolvi t-tilwima li jkollha quddiemha (sentenza tas-17 ta’ Novembru 2022, Harman International Industries, C‑175/21, EU:C:2022:895, punt 61 u l-ġurisprudenza ċċitata).

74

Ċertament, restrizzjoni bħal dik li tirriżulta mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu L. 113–3 tal-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali tipproteġi d-drittijiet tal-komproprjetarji assenti, billi tippermettilhom li jkollhom informazzjoni suffiċjenti sabiex jipparteċipaw jew ma jipparteċipawx fil-proċedura, fatt li jikkontribwixxi, b’mod partikolari, sabiex jiġi ggarantit ir-rispett tad-dritt għall-proprjetà ta’ dawn il-komproprjetarji, fis-sens tal-Artikolu 17 tal-Karta u sabiex jintlaħaq, fir-rigward tagħhom, l-għan imfakkar fil-punt 56 ta’ din is-sentenza.

75

Madankollu, jidher li l-effett ta’ dawn id-dispożizzjonijiet huwa dak li jagħmel l-eżami ġudizzjarju tat-talbiet tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali impossibbli, minkejja l-isforzi u d-diliġenza murija mill-imsemmija rikorrenti sabiex jissejħu fil-kawża l-komproprjetarji kollha tad-drittijiet tal-awtur. F’tali każ, l-obbligu li l-komproprjetarji kollha jissejħu fil-kawża, taħt piena ta’ inammissibbiltà tal-azzjoni kkonċernata, jidher li jipprekludi lil dawn ir-rikorrenti milli jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom stess. F’dan ir-rigward il-Gvern Franċiż ammetta li dan l-obbligu seta’ jikkostitwixxi, f’ċerti każijiet, rekwiżit mhux raġonevoli, li jista’ jagħmel l-eżerċizzju, mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, tad-drittijiet mogħtija mid-dritt tal-Unjoni, impossibbli jew eċċessivament diffiċli. Hekk kif irrileva l-Avukat Ġenerali, essenzjalment, fil-punt 65 tal-konklużjonijiet tiegħu, id-dritt tal-komproprjetarji li jiddefendu d-drittijiet tal-awtur tagħhom ma jistax ikun suġġett għal rekwiżiti proċedurali li l-osservanza tagħhom tkun impossibbli jew diffiċli ħafna, li jkun jammonta għan-newtralizzazzjoni, fil-prattika, ta’ dan id-dritt u għalhekk jippreġudika d-dritt fundamentali ggarantit fl-Artikolu 47 tal-Karta.

76

Bla ħsara għall-verifika li għandhom jitwettqu mill-qorti tar-rinviju, jidher għalhekk li l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tar-rekwiżiti proċedurali imposti fuq ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tat-tilwima mressqa quddiem dik il-qorti, jistgħu jkunu ta’ natura li jagħmlu l-proċedura inkwistjoni inutilment ikkumplikata u għalja, kif ukoll li jippreġudikaw kemm il-prinċipju ta’ effettività kif ukoll l-Artikolu 47 tal-Karta.

77

Jekk il-qorti tar-rinviju jkollha tikkonstata li ma huwiex possibbli li d-dritt nazzjonali tagħha jiġi interpretat b’mod konformi mad-dritt tal-Unjoni, hija jkollha l-obbligu li tiżgura, fil-kuntest tal-kompetenzi tagħha, il-protezzjoni ġuridika li l-partijiet fil-kawża jisiltu minn dan l-Artikolu 47, u li tiggarantixxi l-effett sħiħ tiegħu billi ma tapplikax, jekk ikun hemm bżonn, id-dispożizzjonijiet nazzjonali kkonċernati (ara, b’analoġija, is-sentenza tal-25 ta’ Novembru 2025, Wojewoda Mazowiecki, C‑713/23, EU:C:2025:917, punt 76 u l-ġurisprudenza ċċitata).

78

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha esposti iktar ’il fuq, ir-risposta li għandha tingħata għad-domandi magħmula għandha tkun li l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2001/29, l-Artikolu 3 tad-Direttiva 2004/48 u l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2006/116, moqrija flimkien mal-Artikoli 17 u 47 tal-Karta, għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tissuġġetta l-ammissibbiltà ta’ azzjoni għal ksur tad-drittijiet tal-awtur ta’ xogħol kollettiv għas-sejħa fil-kawża tal-komproprjetarji kollha ta’ dawn id-drittijiet, bil-kundizzjoni li l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni ta’ din il-leġiżlazzjoni ma jagħmlux il-proċedura prevista inutilment ikkumplikata jew għalja, peress li din ma għandhiex tagħmel l-eżerċizzju ta’ din l-azzjoni, unikament minn koawtur jew minn diversi fosthom, impossibbli jew eċċessivament diffiċli. Il-Qorti nazzjonali għandha, fi kwalunkwe każ, tiggarantixxi r-rispett tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta.

Fuq l-ispejjeż

79

Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi dwar l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.