ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
JEAN RICHARD DE LA TOUR
της 20ής Απριλίου 2023 ( 1 )
Υπόθεση C‑246/22
BW
παρισταμένων των
Staatsanwaltschaft Köln,
Bundesamt für Güterverkehr
[αίτηση του Amtsgericht Köln
(ειρηνοδικείου Κολωνίας, Γερμανία)
για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Προδικαστική παραπομπή – Μεταφορές – Συνδυασμένες εμπορευματικές μεταφορές – Οδηγία 92/106/ΕΟΚ – Διεθνείς οδικές μεταφορές – Κανονισμός (ΕΚ) 1072/2009 – Μεταφορά κενών εμπορευματοκιβωτίων με σκοπό τη φόρτωση ή εκφόρτωση εμπορευμάτων ως αναπόσπαστο μέρος της μεταφοράς των έμφορτων εμπορευματοκιβωτίων – Ενδομεταφορές»
I. Εισαγωγή
|
1. |
Η υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία της οδηγίας 92/106/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 7ης Δεκεμβρίου 1992, σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων για ορισμένες συνδυασμένες εμπορευματικές μεταφορές μεταξύ των κρατών μελών ( 2 ), και του κανονισμού (ΕΚ) 1072/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Οκτωβρίου 2009, για τους κοινούς κανόνες πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών ( 3 ). |
|
2. |
Η υπό κρίση αίτηση υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ, αφενός, της BW, διαχειρίστριας μεταφορικής εταιρίας εγκατεστημένης στη Ρουμανία, και, αφετέρου, της Bundesamt für Güterverkehr (ομοσπονδιακής υπηρεσίας αρμόδιας για τις μεταφορές εμπορευμάτων, Γερμανία, στο εξής: BAG), σχετικά με διοικητικό πρόστιμο που επιβλήθηκε στην BW για παράβαση των κανόνων περί ενδομεταφορών, καθόσον η εν λόγω εταιρία φέρεται να υπερέβη τον προβλεπόμενο στο άρθρο 8 του κανονισμού 1072/2009 περιορισμό κατά τη διακίνηση κενών εμπορευματοκιβωτίων τα οποία, κατά την BAG, δεν εμπίπτουν στο καθεστώς προνομιακής μεταχείρισης των συνδυασμένων μεταφορών. |
|
3. |
Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο καλείται να εξετάσει εάν η μεταφορά κενών εμπορευματοκιβωτίων προς τον τόπο φόρτωσης ή από τον τόπο εκφόρτωσης των εμπορευμάτων, όταν προηγείται αμέσως μιας μεταφοράς έμφορτων εμπορευματοκιβωτίων που εκτελείται στο πλαίσιο συνδυασμένης μεταφοράς ή όταν έπεται αμέσως αυτής, εμπίπτει στην έννοια των «συνδυασμένων μεταφορών» ή εάν μια τέτοιου είδους πράξη μεταφοράς πρέπει να υπόκειται στους σχετικούς με τις ενδομεταφορές περιορισμούς που προβλέπονται στον εν λόγω κανονισμό. |
|
4. |
Με τις παρούσες προτάσεις, θα προτείνω στο Δικαστήριο να αποφανθεί ότι το άρθρο 1 της οδηγίας 92/106 και το άρθρο 8 του κανονισμού 1072/2009 έχουν την έννοια ότι η μεταφορά κενών εμπορευματοκιβωτίων προς τον τόπο φόρτωσης ή από τον τόπο εκφόρτωσης των εμπορευμάτων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της μεταφοράς των έμφορτων εμπορευματοκιβωτίων, με αποτέλεσμα η μεταφορά των κενών εμπορευματοκιβωτίων να εμπίπτει στο καθεστώς προνομιακής μεταχείρισης της μεταφοράς των έμφορτων εμπορευματοκιβωτίων τα οποία εξαιρούνται, στο πλαίσιο των συνδυασμένων μεταφορών, από τους κανόνες περί ενδομεταφορών που προβλέπει ο κανονισμός 1072/2009. |
II. Το νομικό πλαίσιο
Α. Το δίκαιο της Ένωσης
1. Η οδηγία 92/106
|
5. |
Η τρίτη, η πέμπτη και η έκτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 92/106 έχουν ως εξής: «[εκτιμώντας] ότι τα αυξανόμενα προβλήματα τα σχετικά με τη συμφόρηση του οδικού δικτύου, το περιβάλλον και την οδική ασφάλεια επιβάλλουν, για το δημόσιο συμφέρον, ταχύτερη ανάπτυξη των συνδυασμένων μεταφορών ως εναλλακτική λύση αντί των οδικών μεταφορών· […] [εκτιμώντας] ότι η απελευθέρωση από κάθε ποσοτικό περιορισμό και η κατάργηση των διάφορων διοικητικών εμποδίων που ακόμα υφίστανται στον τομέα των οδικών μεταφορών προωθούν, από τη φύση τους, μια πιο εκτεταμένη προσφυγή στις συνδυασμένες μεταφορές· [εκτιμώντας] ότι, προκειμένου η τεχνική των συνδυασμένων μεταφορών να οδηγήσει πράγματι στην αποσυμφόρηση του οδικού δικτύου, θα πρέπει η προαναφερόμενη απελευθέρωση να αφορά οδικές διαδρομές των οποίων η έκταση να περιορίζεται.» |
|
6. |
Το άρθρο 1 της εν λόγω οδηγίας προβλέπει τα εξής: «Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στις δραστηριότητες συνδυασμένων μεταφορών, με την επιφύλαξη του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 881/92 [ ( 4 )]. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας νοούνται ως “συνδυασμένες μεταφορές”, οι εμπορευματικές μεταφορές μεταξύ κρατών μελών κατά τις οποίες το φορτηγό, το ρυμουλκούμενο, το ημιρυμουλκούμενο, με ή χωρίς ρυμουλκό, το κινητό αμάξωμα ή το εμπορευματοκιβώτιο 20 ποδών και άνω χρησιμοποιούν το οδικό δίκτυο για το αρχικό ή τελικό τμήμα της διαδρομής και, για το υπόλοιπο τμήμα, το σιδηροδρομικό δίκτυο ή τις εσωτερικές πλωτές οδούς ή μια διαδρομή διά θαλάσσης όταν η διαδρομή αυτή υπερβαίνει τα 100 χιλιόμετρα σε ευθεία γραμμή, και διανύουν την αρχική ή τελική οδική διαδρομή:
|
|
7. |
Το άρθρο 4 της εν λόγω οδηγίας ορίζει τα εξής: «Κάθε οδικός μεταφορέας εγκατεστημένος σε ένα κράτος μέλος ο οποίος ανταποκρίνεται στους όρους πρόσβασης στο επάγγελμα και στην αγορά των εμπορευματικών μεταφορών μεταξύ κρατών μελών δικαιούται να πραγματοποιεί, στα πλαίσια συνδυασμένης μεταφοράς μεταξύ κρατών μελών, αρχικές ή/και τελικές οδικές διαδρομές που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της συνδυασμένης μεταφοράς και που περιλαμβάνουν ή όχι τη διέλευση συνόρων.» |
2. Ο κανονισμός 1072/2009
|
8. |
Οι αιτιολογικές σκέψεις 2, 13, 15 και 16 του κανονισμού 1072/2009 έχουν ως εξής:
[…]
[…]
|
|
9. |
Το άρθρο 1 του ανωτέρω κανονισμού φέρει τον τίτλο «Πεδίο εφαρμογής» και ορίζει τα εξής: «1. Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται στις διεθνείς οδικές εμπορευματικές μεταφορές που εκτελούνται για λογαριασμό τρίτου για τις διαδρομές που πραγματοποιούνται στο έδαφος της [Ένωσης]. […] 4. Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται στις εθνικές οδικές εμπορευματικές μεταφορές που εκτελούνται προσωρινά από μη εγκατεστημένο μεταφορέα, όπως προβλέπεται στο κεφάλαιο III. 5. Οι εξής κατηγορίες μεταφορών και οι διαδρομές χωρίς φορτίο που πραγματοποιούνται σε συνδυασμό με τις εν λόγω μεταφορές δεν απαιτούν κοινοτική άδεια και απαλλάσσονται από οιαδήποτε άδεια μεταφοράς: […]
[…]». |
|
10. |
Το άρθρο 2 του ίδιου κανονισμού, που φέρει τον τίτλο «Ορισμοί», προβλέπει τα εξής: «Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού νοούνται ως: […]
[…]
[…]». |
|
11. |
Στο κεφάλαιο III του ίδιου κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ενδομεταφορές», περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, το άρθρο 8, το οποίο ορίζει τα εξής: «1. Κάθε μεταφορέας που εκτελεί οδικές εμπορευματικές μεταφορές για λογαριασμό τρίτου, ο οποίος είναι κάτοχος κοινοτικής άδειας και του οποίου ο οδηγός, εφόσον είναι υπήκοος τρίτης χώρας, έχει στην κατοχή του βεβαίωση οδηγού, έχει δικαίωμα, σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται στο παρόν κεφάλαιο, να εκτελεί ενδομεταφορές. 2. Αφού παραδώσουν τα εμπορεύματα που μεταφέρθηκαν στο πλαίσιο της εισερχόμενης διεθνούς μεταφοράς, οι μεταφορείς οι οποίοι αναφέρονται στην παράγραφο 1 επιτρέπεται να εκτελούν, με το ίδιο όχημα, ή αν πρόκειται για συνδυασμούς συζευγμένων οχημάτων το μηχανοκίνητο όχημα του ίδιου οχήματος, έως και τρεις ενδομεταφορές αφού εκτελέσουν διεθνή μεταφορά με αφετηρία άλλο κράτος μέλος ή τρίτη χώρα και προορισμό το κράτος μέλος υποδοχής. Η τελευταία εκφόρτωση στο πλαίσιο της ενδομεταφοράς πριν από την αναχώρηση από το κράτος μέλος υποδοχής πραγματοποιείται εντός επτά ημερών από την τελευταία εκφόρτωση στο κράτος μέλος υποδοχής στο πλαίσιο της διεθνούς μεταφοράς εισόδου. […]» |
Β. Το γερμανικό δίκαιο
|
12. |
Το άρθρο 13 της Verordnung über den grenzüberschreitenden Güterkraftverkehr und den Kabotageverkehr (κανονιστικής πράξεως περί των διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών και των ενδομεταφορών) ( 5 ), της 28ης Δεκεμβρίου 2011, προβλέπει τα εξής: «Ως διεθνείς συνδυασμένες μεταφορές για λογαριασμό τρίτου νοούνται οι εμπορευματικές μεταφορές κατά τις οποίες 1. το μηχανοκίνητο όχημα, το ρυμουλκούμενο, το κινητό αμάξωμα ή το εμπορευματοκιβώτιο μήκους τουλάχιστον 6 μέτρων εκτελεί ένα τμήμα της διαδρομής οδικώς και ένα άλλο τμήμα της διαδρομής είτε σιδηροδρομικώς είτε μέσω ποτάμιας ή θαλάσσιας οδού (όταν η θαλάσσια διαδρομή υπερβαίνει τα 100 χιλιόμετρα σε ευθεία γραμμή), 2. το σύνολο της διαδρομής βρίσκεται εν μέρει στο εσωτερικό της χώρας και εν μέρει στο εξωτερικό και 3. η οδική μεταφορά στο εσωτερικό της χώρας πραγματοποιείται αποκλειστικά μεταξύ του τόπου φόρτωσης ή εκφόρτωσης και
|
|
13. |
Το άρθρο 15, παράγραφος 1, της ίδιας κανονιστικής πράξεως ορίζει τα εξής: «Ο επιχειρηματίας του οποίου η επιχείρηση είναι εγκατεστημένη σε κράτος μέλος […] δύναται να πραγματοποιεί φορτώσεις ή εκφορτώσεις στο εθνικό έδαφος στο πλαίσιο συνδυασμένης μεταφοράς, κατά την έννοια του άρθρου 13, εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις πρόσβασης στο επάγγελμα και πρόσβασης στην αγορά των οδικών εμπορευματικών μεταφορών μεταξύ κρατών μελών.» |
III. Το ιστορικό της διαφοράς της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
|
14. |
Στις 22 Ιανουαρίου και στις 6 Φεβρουαρίου 2020, στο πλαίσιο επιχειρησιακών ελέγχων που διενεργήθηκαν στην εταιρία Contargo Rhein-Neckar GmbH, η BAG διατύπωσε αντιρρήσεις για 60 μεταφορές που είχαν πραγματοποιηθεί για λογαριασμό της εν λόγω εταιρίας από μεταφορική εταιρία εγκατεστημένη στη Ρουμανία, της οποίας διαχειρίστρια είναι η BW, κατά το χρονικό διάστημα από τις 6 έως τις 27 Μαΐου 2019. |
|
15. |
Η BAG προσάπτει στην BW ότι σε τουλάχιστον 57 περιπτώσεις πραγματοποίησε πράξεις μεταφοράς κενών εμπορευματοκιβωτίων οι οποίες δεν εμπίπτουν στο καθεστώς προνομιακής μεταχείρισης των συνδυασμένων μεταφορών και οι οποίες, κατά συνέπεια, συνιστούν ενδομεταφορές. Η BW, ως διαχειρίστρια, φέρεται να παρέβη τον περιορισμό των τριών ενδομεταφορών εντός περιόδου επτά ημερών που προβλέπεται στο άρθρο 8 του κανονισμού 1072/2009. |
|
16. |
Η BW υποστηρίζει ότι η μεταφορά των κενών εμπορευματοκιβωτίων αποτελεί μέρος της μεταφοράς των έμφορτων εμπορευματοκιβωτίων, η οποία εμπίπτει στο καθεστώς προνομιακής μεταχείρισης των συνδυασμένων μεταφορών. Διευκρινίζει ότι οι επιχειρηματικές της δραστηριότητες συνίστανται στην παραλαβή έμφορτων εμπορευματοκιβωτίων σε χερσαίο τερματικό σταθμό εμπορευματοκιβωτίων και στη μεταφορά τους προς τον εκάστοτε παραλήπτη τους. Μετά την εκφόρτωση των εμπορευμάτων, τα κενά πλέον εμπορευματοκιβώτια μεταφέρονται εκ νέου σε χερσαίο τερματικό σταθμό εμπορευματοκιβωτίων. Τέλος, μετά την επαναφόρτωση των εμπορευματοκιβωτίων, πραγματοποιείται στη συνέχεια η εκ νέου μεταφορά τους σε χερσαίο τερματικό σταθμό εμπορευματοκιβωτίων και ακολούθως προς λιμένες, με σκοπό τη μεταφορά τους διά θαλάσσης με πλοίο. Επομένως, κατά την BW, θα ήταν ορθό η μεταφορά των κενών εμπορευματοκιβωτίων να μην εξετάζεται μεμονωμένως αλλά ως αναπόσπαστο μέρος μιας ενιαίας συμβάσεως μεταφοράς και, ως εκ τούτου, να εμπίπτει στο καθεστώς προνομιακής μεταχείρισης των συνδυασμένων μεταφορών. |
|
17. |
Με απόφαση της 30ής Οκτωβρίου 2020 η BAG επέβαλε στην BW διοικητικό πρόστιμο ύψους 8625 ευρώ λόγω παραβάσεως των κανόνων περί ενδομεταφορών. |
|
18. |
Κατά της αποφάσεως αυτής η BW άσκησε προσφυγή, υποστηρίζοντας ότι οι επίμαχες μεταφορές εμπίπτουν στην εξαίρεση που προβλέπεται για τις συνδυασμένες μεταφορές. Κατά την άποψή της, οι εν λόγω πράξεις μεταφοράς δεν πρέπει να εξετάζονται μεμονωμένως αλλά ως αναπόσπαστο μέρος της κύριας συμβάσεως. |
|
19. |
Η BAG, αντιθέτως, θεωρεί ότι η μεταφορά κενών εμπορευματοκιβωτίων πριν από φόρτωση και μετά από εκφόρτωση εμπορευμάτων δεν εμπίπτει στο καθεστώς προνομιακής μεταχείρισης των συνδυασμένων μεταφορών, αλλά πρέπει να εξετάζεται μεμονωμένως. Μια τέτοια πράξη μεταφοράς κενών εμπορευματοκιβωτίων εμπίπτει, επομένως, στο άρθρο 8 του κανονισμού 1072/2009, το οποίο θεσπίζει περιορισμούς στις ενδομεταφορές, όπως, μεταξύ άλλων, την υποχρέωση περί εκτελέσεως διεθνούς μεταφοράς και τον περιορισμό περί τριών ενδομεταφορών εντός περιόδου επτά ημερών. |
|
20. |
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Amtsgericht Köln (ειρηνοδικείο Κολωνίας, Γερμανία) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα: «Αποτελεί η μεταφορά κενών εμπορευματοκιβωτίων προς [το σημείο φόρτωσης] ή από [το σημείο εκφόρτωσης] αναπόσπαστο μέρος της μεταφοράς των έμφορτων εμπορευματοκιβωτίων, με αποτέλεσμα η μεταφορά των κενών εμπορευματοκιβωτίων να εμπίπτει στο καθεστώς προνομιακής μεταχείρισης της μεταφοράς των έμφορτων εμπορευματοκιβωτίων τα οποία εξαιρούνται από τους κανόνες περί ενδομεταφορών στο πλαίσιο των συνδυασμένων μεταφορών;» |
|
21. |
Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν η BAG και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
IV. Ανάλυση
|
22. |
Με το προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 1 της οδηγίας 92/106 και το άρθρο 8 του κανονισμού 1072/2009 έχουν την έννοια ότι η μεταφορά κενών εμπορευματοκιβωτίων προς τον τόπο φόρτωσης ή από τον τόπο εκφόρτωσης των εμπορευμάτων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της μεταφοράς των έμφορτων εμπορευματοκιβωτίων, με αποτέλεσμα η μεταφορά των κενών εμπορευματοκιβωτίων να εμπίπτει στο καθεστώς προνομιακής μεταχείρισης της μεταφοράς των έμφορτων εμπορευματοκιβωτίων τα οποία εξαιρούνται από τους προβλεπόμενους στον εν λόγω κανονισμό κανόνες περί ενδομεταφορών στο πλαίσιο των συνδυασμένων μεταφορών. |
|
23. |
Προκαταρκτικώς, σκόπιμο είναι να υπομνησθεί η σχέση μεταξύ του κανονισμού 1072/2009, ο οποίος επιβάλλει ορισμένους περιορισμούς στις ενδομεταφορές, και της οδηγίας 92/106, στην οποία διαλαμβάνονται οι διατάξεις για τις συνδυασμένες μεταφορές. |
|
24. |
Το άρθρο 8, παράγραφος 2, του κανονισμού 1072/2009 προβλέπει, πρώτον, ότι οι ενδομεταφορές, δηλαδή οι εθνικές οδικές εμπορευματικές μεταφορές που εκτελούνται για λογαριασμό τρίτου και σε προσωρινή βάση από μεταφορέα μη εγκατεστημένο σε κράτος μέλος υποδοχής, υπόκεινται σε ορισμένους περιορισμούς. Ωστόσο, στην αιτιολογική σκέψη 16 του κανονισμού διευκρινίζεται ότι ο κανονισμός δεν θίγει τις διατάξεις αναφορικά με την εισερχόμενη ή εξερχόμενη οδική μεταφορά αγαθών ως σκέλος δρομολογίου συνδυασμένων μεταφορών όπως ορίζεται στην οδηγία 92/106. Τα εθνικά οδικά δρομολόγια εντός κράτους μέλους υποδοχής τα οποία δεν αποτελούν μέρος συνδυασμένης μεταφοράς εμπίπτουν στον ορισμό των ενδομεταφορών και υπόκεινται συνεπώς στις απαιτήσεις του προμνησθέντος κανονισμού. |
|
25. |
Δεύτερον, κατά το άρθρο 1 της οδηγίας 92/106, ως συνδυασμένες μεταφορές νοούνται οι εμπορευματικές μεταφορές μεταξύ κρατών μελών κατά τις οποίες το φορτηγό ή το εμπορευματοκιβώτιο χρησιμοποιούν το οδικό δίκτυο για το αρχικό ή τελικό τμήμα της διαδρομής και, για το υπόλοιπο τμήμα, το σιδηροδρομικό δίκτυο ή τις εσωτερικές πλωτές οδούς ή μια διαδρομή διά θαλάσσης όταν η διαδρομή αυτή υπερβαίνει τα 100 χιλιόμετρα σε ευθεία γραμμή, και διανύουν την αρχική ή τελική οδική διαδρομή είτε ανάμεσα στο σημείο φόρτωσης του εμπορεύματος και τον πλησιέστερο κατάλληλο σιδηροδρομικό σταθμό εκφόρτωσης και το σημείο εκφόρτωσης του εμπορεύματος για την τελική διαδρομή είτε μέσα σε ακτίνα που δεν υπερβαίνει τα 150 χιλιόμετρα σε ευθεία γραμμή, από τον ποτάμιο ή θαλάσσιο λιμένα φόρτωσης ή εκφόρτωσης. Επιπλέον, στο ίδιο άρθρο διευκρινίζεται ότι η εν λόγω οδηγία εφαρμόζεται στις δραστηριότητες συνδυασμένων μεταφορών, με την επιφύλαξη του κανονισμού 881/92 ( 6 ). |
|
26. |
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, επισημαίνεται, αφενός, ότι η εφαρμογή της μιας εκ των δύο ως άνω νομοθετικών πράξεων δεν θίγει την εφαρμογή της άλλης και, αφετέρου, ότι ούτε η οδηγία 92/106 ούτε ο κανονισμός 1072/2009 αναφέρονται ρητώς ή σιωπηρώς στο καθεστώς που διέπει τη μεταφορά κενών εμπορευματοκιβωτίων προς τον τόπο φόρτωσης ή από τον τόπο εκφόρτωσης των εμπορευμάτων, μετά ή πριν από μια συνδυασμένη μεταφορά. |
|
27. |
Ειδικότερα, ο κανονισμός 1072/2009, στην αιτιολογική σκέψη 16, περιορίζεται στο να ορίσει τις ενδομεταφορές ως τα εθνικά οδικά δρομολόγια τα οποία δεν αποτελούν μέρος συνδυασμένης μεταφοράς όπως αυτή ορίζεται με την οδηγία 92/106. |
|
28. |
Το δε άρθρο 1 της οδηγίας 92/106, όπως υπενθύμισα στο σημείο 25 των παρουσών προτάσεων, ορίζει τις συνδυασμένες μεταφορές με αναφορά στην αρχική ή τελική οδική διαδρομή, εκ των οποίων η μεν πρώτη νοείται ως η διαδρομή μεταξύ του σημείου φόρτωσης των εμπορευμάτων και του σιδηροδρομικού σταθμού εκφόρτωσης, η δε δεύτερη ως η διαδρομή μεταξύ του σιδηροδρομικού σταθμού εκφόρτωσης και του σημείου εκφόρτωσης των εμπορευμάτων. Το άρθρο 4 της οδηγίας προβλέπει περαιτέρω ότι ο οδικός μεταφορέας δικαιούται να πραγματοποιεί, στο πλαίσιο συνδυασμένης μεταφοράς, αρχικές ή/και τελικές οδικές διαδρομές που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της συνδυασμένης μεταφοράς. Ουδεμία μνεία γίνεται στη μεταφορά κενών εμπορευματοκιβωτίων η οποία προηγείται της αρχικής διαδρομής ή έπεται της τελικής διαδρομής, ούτε διευκρινίζεται εάν μια τέτοιου είδους μεταφορά αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συνδυασμένης μεταφοράς. |
|
29. |
Εντούτοις, στον κανονισμό 1072/2009, στο άρθρο 2, σημείο 2, οι «διεθνείς μεταφορές» ορίζονται ως περιλαμβάνουσες ορισμένες μετακινήσεις οχήματος με φορτίο καθώς και τις συνδεόμενες με αυτές μετακινήσεις χωρίς φορτίο. |
|
30. |
Επ’ αυτού, η BAG υποστηρίζει ότι το γεγονός ότι η συγκεκριμένη διάκριση μεταξύ μετακινήσεων με φορτίο και μετακινήσεων χωρίς φορτίο γίνεται μεν συστηματικά στον κανονισμό αλλά όχι στην οδηγία 92/106 καταδεικνύει ότι βούληση του νομοθέτη της Ένωσης ήταν να μη συμπεριληφθούν στον ορισμό των συνδυασμένων μεταφορών κατά την έννοια του άρθρου 1 της οδηγίας οι κενές φορτίου διαδρομές που εκτελούνται πριν από τη φόρτωση ή μετά την εκφόρτωση των εμπορευμάτων. |
|
31. |
Ωστόσο, πρέπει κατ’ αρχάς να υπομνησθεί ότι ο κανονισμός 1072/2009 και η οδηγία 92/106, μολονότι παραπέμπουν ο μεν στη δε και αντιστρόφως ( 7 ) και εντάσσονται σε μια κοινή πολιτική για τις μεταφορές, αποτελούν εντούτοις διακριτές νομοθετικές πράξεις, οι οποίες εκδόθηκαν σε διαφορετικούς χρόνους και επιδιώκουν διαφορετικούς σκοπούς. Ο κανονισμός αναφέρεται ακριβώς στις κενές φορτίου διαδρομές καθόσον αποσκοπεί στη μείωση του αριθμού των μετακινήσεων των οχημάτων χωρίς φορτίο, βελτιστοποιώντας τις διαδρομές τους μέσω της ελευθέρωσης των ενδομεταφορών, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές δεν εκτελούνται κατά τρόπο που να δημιουργεί μόνιμη ή συνεχή δραστηριότητα στο οικείο κράτος μέλος. Η αναφορά στις κενές φορτίου διαδρομές δεν έχει την ίδια σημασία στο πλαίσιο των συνδυασμένων μεταφορών, σε σχέση με τις οποίες δεν τίθεται το ζήτημα της βελτιστοποιήσεως των κενών φορτίου διαδρομών των οχημάτων, αλλά το ζήτημα της αποτελεσματικής αποσυμφόρησης του οδικού δικτύου και της μείωσης των ρυπογόνων εκπομπών με την προώθηση της χρήσης των θαλάσσιων ή σιδηροδρομικών μεταφορών. |
|
32. |
Δεύτερον, από τη μελέτη των προπαρασκευαστικών εγγράφων της οδηγίας 92/106 προκύπτει ότι η διάκριση μεταξύ μεταφοράς έμφορτων εμπορευματοκιβωτίων και μεταφοράς κενών εμπορευματοκιβωτίων δεν αποτέλεσε αντικείμενο συζητήσεων, γεγονός που δεν επιβεβαιώνει τον ισχυρισμό ότι βούληση του νομοθέτη της Ένωσης ήταν να μην εμπίπτουν οι κενές φορτίου διαδρομές πριν από τη φόρτωση ή μετά την εκφόρτωση των εμπορευμάτων στην έννοια των «συνδυασμένων μεταφορών». |
|
33. |
Εξάλλου, μια πρόταση οδηγίας για την τροποποίηση της οδηγίας 92/106 ( 8 ) προέβλεπε νέα διατύπωση του άρθρου 3 της εν λόγω οδηγίας, διευκρινίζοντας ότι η «μεταφορ[ά] κενών μονάδων φορτίου πριν και μετά την εμπορευματική μεταφορά» συνιστά μέρος της οδικής διαδρομής συνδυασμένης μεταφοράς ( 9 ). |
|
34. |
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διέγραψε την προσθήκη της συγκεκριμένης αναφοράς στις κενές φορτίου διαδρομές ( 10 ). Περαιτέρω, διευκρίνισε ότι η παροχή της δυνατότητας απαλλαγής των κενών φορτίου διαδρομών από το όριο της απόστασης για τα οδικά τμήματα, και συνεπώς η μη ένταξή τους, εν αντιθέσει προς τις έμφορτες διαδρομές, στην έννοια των «συνδυασμένων μεταφορών», θα είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση των ρυπογόνων εκπομπών, γεγονός το οποίο αντιτίθεται στους σκοπούς της οδηγίας 92/106, ήτοι στη μείωση των εκπομπών μέσω της υποστήριξης τρόπων μεταφοράς με χαμηλές εκπομπές ρύπων ( 11 ). |
|
35. |
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρόσθεσε, όσον αφορά τη νέα διατύπωση του άρθρου 1, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 92/106, ότι το όριο απόστασης για τα οδικά τμήματα θα πρέπει να ισχύει και για τη μεταφορά κενών μονάδων φόρτωσης ( 12 ), όπερ μάλλον υποδηλώνει ότι μια τέτοιου είδους μεταφορά εμπίπτει ακριβώς στην έννοια της «συνδυασμένης μεταφοράς» και πρέπει να υπόκειται στο ίδιο όριο απόστασης, καθόσον αποτελεί εγγενές στοιχείο του ίδιου του έμφορτου σκέλους της μεταφοράς. |
|
36. |
Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ( 13 ), από την πλευρά του, πρότεινε την τροποποίηση της νέας διατυπώσεως του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 92/106, αντικαθιστώντας την έννοια των «συνδυασμένων μεταφορών» με την έννοια των «συνδυασμένων διεθνών μεταφορών», η οποία αφορά τη μεταφορά εμπορευματοκιβωτίων ανεξαρτήτως του εάν αυτά είναι έμφορτα ή κενά φορτίου. Ωστόσο, στη νέα διατύπωση του άρθρου 1, παράγραφος 3, της εν λόγω οδηγίας, το Συμβούλιο διευκρίνισε ότι «η μεταφορά κενών μονάδων φορτίου πριν από το αρχικό ή μετά το τελικό οδικό σκέλος (όπως από ή σε αποθήκη εμπορευματοκιβωτίων) δεν θεωρείται τμήμα συνδυασμένης μεταφοράς». |
|
37. |
Εκ των ανωτέρω συνάγω ότι, κατά τον χρόνο εκδόσεως της οδηγίας 92/106, δεν ετέθη το ζήτημα της μεταφοράς κενών εμπορευματοκιβωτίων και ότι το ζήτημα που τίθεται σήμερα δεν έγκειται τόσο στο εάν η μεταφορά κενών εμπορευματοκιβωτίων πριν από τη φόρτωση ή μετά την εκφόρτωση των εμπορευμάτων στο πλαίσιο συνδυασμένης μεταφοράς εμπίπτει ως εκ της φύσεώς της στην έννοια της «συνδυασμένης μεταφοράς», αλλά μάλλον στο κατά πόσον η κενή φορτίου διαδρομή πρέπει να συνυπολογίζεται στο όριο απόστασης της οδικής διαδρομής, τούτο δε με σκοπό την προώθηση άλλων, πιο αποτελεσματικών και λιγότερο ρυπογόνων, τρόπων μεταφοράς. |
|
38. |
Τρίτον, ακόμη και εάν η αναφορά του κανονισμού 1072/2009 στις κενές φορτίου διαδρομές είχε σημασία συναφώς, τούτο θα συνηγορούσε, κατά τη γνώμη μου, υπέρ της απόψεως ότι κάθε κενή φορτίου διαδρομή που συνδέεται άμεσα με μια έμφορτη διαδρομή αποτελεί μέρος της ίδιας μεταφοράς, η οποία πρέπει να αναγνωρίζεται ως ενιαίο σύνολο όσον αφορά το καθεστώς που πρέπει να της αναγνωριστεί. Η μεταφορά κενών εμπορευματοκιβωτίων πριν από τη φόρτωση ή μετά την εκφόρτωση των εμπορευμάτων στο πλαίσιο μιας συνδυασμένης μεταφοράς είναι εγγενές και αναγκαίο στοιχείο της πράξης μεταφοράς αυτής καθεαυτήν και συνεπώς αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της. |
|
39. |
Μοναδική εξαίρεση είναι η περίπτωση κατά την οποία το κενό εμπορευματοκιβώτιο αποτελεί το ίδιο εμπόρευμα, δηλαδή όταν το εμπορευματοκιβώτιο αποτελεί το αντικείμενο αυτοτελούς εμπορικής συναλλαγής, στο πλαίσιο αγοράς ή μισθώσεως. Η μεταφορά των κενών εμπορευματοκιβωτίων θα αποτελούσε τότε μέρος διακριτών πράξεων οι οποίες δεν συνδέονται άμεσα με τη μεταφορά των έμφορτων εμπορευματοκιβωτίων και, ως εκ τούτου, δεν πρέπει να εμπίπτουν στην έννοια των «συνδυασμένων μεταφορών», κατά την οδηγία 92/106, αλλά πρέπει να υπόκεινται στους σχετικούς με τις ενδομεταφορές περιορισμούς που προβλέπει ο κανονισμός 1072/2009. |
|
40. |
Εν προκειμένω, υπενθυμίζεται ότι η δραστηριότητα της BW συνίσταται στην παραλαβή έμφορτων εμπορευματοκιβωτίων σε χερσαίο τερματικό σταθμό εμπορευματοκιβωτίων και στη μεταφορά τους προς τους εκάστοτε παραλήπτες τους. Μετά την εκφόρτωση των εμπορευμάτων, τα κενά πλέον εμπορευματοκιβώτια μεταφέρονται εκ νέου σε χερσαίο τερματικό σταθμό εμπορευματοκιβωτίων. Τέλος, μετά την επαναφόρτωσή τους, πραγματοποιείται στη συνέχεια η εκ νέου μεταφορά τους σε χερσαίο τερματικό σταθμό εμπορευματοκιβωτίων και ακολούθως προς λιμένες, με σκοπό τη μεταφορά τους διά θαλάσσης με πλοίο. Η BW διευκρινίζει ότι τα εμπορευματοκιβώτια, κατά τη φόρτωση ή την εκφόρτωσή τους, παραμένουν πάνω στο σασί του φορτηγού. |
|
41. |
Επομένως, στον βαθμό που το κενό εμπορευματοκιβώτιο δεν θεωρείται αυτό καθεαυτό εμπόρευμα, όπερ εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει, το σύστημα που εφαρμόζει η BW καθιστά δυνατή την επίτευξη των σκοπών της οδηγίας 92/106, οι οποίοι συνίστανται στη μείωση της συμφόρησης του οδικού δικτύου. |
|
42. |
Συγκεκριμένα, συμφωνώ με την Επιτροπή ότι, σε περίπτωση που γινόταν δεκτό ότι η μεταφορά των κενών εμπορευματοκιβωτίων η οποία προηγείται ή έπεται της μεταφοράς των έμφορτων εμπορευματοκιβωτίων στο πλαίσιο συνδυασμένης μεταφοράς υπόκειται στους περιορισμούς των ενδομεταφορών, η διακίνηση των κενών εμπορευματοκιβωτίων θα έπρεπε να πραγματοποιείται από εθνικούς μεταφορείς βάσει διαφορετικών συμβάσεων μεταφοράς, γεγονός το οποίο θα συνεπαγόταν πρόσθετες οικονομικές και διοικητικές επιβαρύνσεις και θα ευνοούσε τις αμιγώς οδικές μεταφορές εις βάρος των συνδυασμένων μεταφορών. Θα ήθελα να προσθέσω ότι, στον βαθμό που η παροχή της δυνατότητας εκτελέσεως ενδομεταφορών που προβλέπεται στον κανονισμό 1072/2009 αποσκοπεί ακριβώς στο να αποτρέψει την επιστροφή των οχημάτων κενών φορτίου κατά τη διέλευση από ένα κράτος μέλος υποδοχής, θα ήταν αντίθετο προς την εν λόγω απελευθέρωση να προσμετρηθεί η μεταφορά των κενών εμπορευματοκιβωτίων στον μέγιστο αριθμό ενδομεταφορών τις οποίες επιτρέπεται να εκτελεί ο μη εγκατεστημένος στο κράτος μέλος υποδοχής μεταφορέας. |
|
43. |
Είναι αληθές ότι ένα τέτοιο μοντέλο προϋποθέτει ότι οι εγκατεστημένοι στην αλλοδαπή μεταφορείς θα μπορούν να εκτελούν απεριόριστο αριθμό συνδυασμένων μεταφορών, δεδομένου ότι οι μεταφορές αυτές δεν υπόκεινται στους περιορισμούς που προβλέπει ο κανονισμός 1072/2009. |
|
44. |
Επί του σημείου αυτού, αναγνωρίζω ότι είναι σημαντικό να λαμβάνεται μέριμνα ώστε οι επιχειρήσεις μεταφορών να μην μπορούν να επικαλούνται καταχρηστικά την οδηγία 92/106 προκειμένου να καταστρατηγούν τους κανόνες περί ενδομεταφορών. |
|
45. |
Εντούτοις, δεν θεωρώ ότι δύναται να οδηγήσει σε καταστρατήγηση των κανόνων μια ερμηνεία της «συνδυασμένης μεταφοράς» υπό την έννοια ότι η μεταφορά των κενών εμπορευματοκιβωτίων προς τον τόπο φόρτωσης ή από τον τόπο εκφόρτωσης των εμπορευμάτων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συνδυασμένης μεταφοράς. |
|
46. |
Ειδικότερα, ο κανονισμός (ΕΕ) 2020/1055 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1071/2009, (ΕΚ) αριθ. 1072/2009 και (ΕΕ) αριθ. 1024/2012 με στόχο την προσαρμογή τους στις εξελίξεις στον τομέα των οδικών μεταφορών ( 14 ), αναφέρει, στην αιτιολογική σκέψη 22, ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να παρεκκλίνουν από το άρθρο 4 της οδηγίας 92/106 και να εφαρμόζουν τις σχετικές με τις ενδομεταφορές διατάξεις του κανονισμού 1072/2009 στους μη εγκατεστημένους σε αυτά οδικούς μεταφορείς οι οποίοι χρησιμοποιούν το οδικό δίκτυο για το αρχικό ή το τελικό τμήμα της διαδρομής στο πλαίσιο συνδυασμένων μεταφορών, προκειμένου να επιλύονται τέτοια προβλήματα. |
|
47. |
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω στοιχείων, προτείνω στο Δικαστήριο να αποφανθεί ότι το άρθρο 1 της οδηγίας 92/106 και το άρθρο 8 του κανονισμού 1072/2009 έχουν την έννοια ότι η μεταφορά κενών εμπορευματοκιβωτίων προς τον τόπο φόρτωσης ή από τον τόπο εκφόρτωσης των εμπορευμάτων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της μεταφοράς των έμφορτων εμπορευματοκιβωτίων, με αποτέλεσμα η μεταφορά κενών εμπορευματοκιβωτίων να εμπίπτει στο καθεστώς προνομιακής μεταχείρισης της μεταφοράς των έμφορτων εμπορευματοκιβωτίων τα οποία εξαιρούνται από τους προβλεπόμενους στον εν λόγω κανονισμό κανόνες περί ενδομεταφορών στο πλαίσιο των συνδυασμένων μεταφορών. |
V. Πρόταση
|
48. |
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο προδικαστικό ερώτημα που υπέβαλε το Amtsgericht Köln (ειρηνοδικείο Κολωνίας, Γερμανία) ως εξής: Το άρθρο 1 της οδηγίας 92/106/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 7ης Δεκεμβρίου 1992, σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων για ορισμένες συνδυασμένες εμπορευματικές μεταφορές μεταξύ των κρατών μελών, και το άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΚ) 1072/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Οκτωβρίου 2009, για τους κοινούς κανόνες πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών, έχουν την έννοια ότι: η μεταφορά κενών εμπορευματοκιβωτίων προς τον τόπο φόρτωσης ή από τον τόπο εκφόρτωσης των εμπορευμάτων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της μεταφοράς των έμφορτων εμπορευματοκιβωτίων, με αποτέλεσμα η μεταφορά κενών εμπορευματοκιβωτίων να εμπίπτει στο καθεστώς προνομιακής μεταχείρισης της μεταφοράς των έμφορτων εμπορευματοκιβωτίων τα οποία εξαιρούνται από τους προβλεπόμενους στον εν λόγω κανονισμό κανόνες περί ενδομεταφορών στο πλαίσιο των συνδυασμένων μεταφορών. |
( 1 ) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
( 2 ) ΕΕ 1992, L 368, σ. 38.
( 3 ) ΕΕ 2009, L 300, σ. 72.
( 4 ) Κανονισμός του Συμβουλίου, της 26ης Μαρτίου 1992, σχετικά με την πρόσβαση στην αγορά των οδικών εμπορευματικών μεταφορών μέσα στην Κοινότητα, οι οποίες έχουν ως σημείο αναχώρησης ή προορισμού το έδαφος κράτους μέλους ή διέρχονται από το έδαφος ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών (ΕΕ 1992, L 95, σ. 1). Ο κανονισμός αυτός καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό 1072/2009 (βλ. άρθρο 18 του εν λόγω κανονισμού).
( 5 ) BGBl. 2012 I, σ. 42.
( 6 ) Βλ. υποσημείωση 4 των παρουσών προτάσεων.
( 7 ) Βλ. υποσημείωση 4 των παρουσών προτάσεων.
( 8 ) Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 92/106/ΕΟΚ σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων για ορισμένες συνδυασμένες εμπορευματικές μεταφορές μεταξύ των κρατών μελών [COM(2017) 648 final]. Ωστόσο, στη συγκεκριμένη πρόταση οδηγίας δεν δόθηκε συνέχεια.
( 9 ) Βλ. σ. 22 της εν λόγω προτάσεως οδηγίας.
( 10 ) Βλ. τροπολογία 33 της έκθεσης σχετικά με την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 92/106/ΕΟΚ σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων για ορισμένες συνδυασμένες εμπορευματικές μεταφορές μεταξύ των κρατών μελών (A8-0259/2018), σ. 24.
( 11 ) Βλ. τροπολογίες 48-268 που κατατέθηκαν στην Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων, διαθέσιμες στην ακόλουθη διεύθυνση στο διαδίκτυο: https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TRAN-AM‑622152_FR.pdf, σ. 71.
( 12 ) Βλ. τροπολογίες που μνημονεύονται στην υποσημείωση 11 των παρουσών προτάσεων, σ. 61.
( 13 ) Βλ. έκθεση της 30ής Νοεμβρίου 2018 (13871/2/18 REV 2), σ. 19 και 20.
( 14 ) ΕΕ 2020, L 249, σ. 17.