–

għal JS e.K., minn A. Meisterernst, Rechtsanwalt,

–

għall-Kummissjoni Ewropea, minn C. Hödlmayr u I. Rubene, bħala aġenti,

1

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 2014/40/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑3 ta’ April 2014 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri rigward il-manifattura, il-preżentazzjoni u l-bejgħ tat-tabakk u prodotti relatati u li tħassar id-Direttiva 2001/37/KE (ĠU 2014, L 127, p. 1, u r-rettifika fil-ĠU 2015, L 150, p. 24).

2

Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn Pro Rauchfrei eV u JS e.K. dwar l-użu, minn dan tal-aħħar, ta’ distributuri awtomatiċi ta’ pakketti tas-sigaretti li għandhom l-effett li jaħbu lill-konsumatur it-twissijiet tas-saħħa li jidhru fuq l-ippakkjar tas-sigaretti.

Il-kuntest ġuridiku

3

Il-premessi 21 sa 24 tad-Direttiva 2014/40 jiddikjaraw:

4

L-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva, intitolat “Suġġett”, jipprovdi:

5

Skont l-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Definizzjonijiet”:

6

It-titolu II tal-istess direttiva, intitolat “Prodotti tat-tabakk”, jinkludi Kapitolu II, intitolat “Tikkettjar u ippakkjar”. L-Artikolu 8 tad-Direttiva 2014/40, li jinsab f’dan il-kapitolu u li huwa intitolat “Disposizzjonijiet ġenerali”, jipprovdi, fil-paragrafi 1, 3 u 8 tiegħu:

7

L-Artikolu 10 ta’ din id-direttiva, intitolat “Twissijiet tas-saħħa kkombinati flimkien għal prodotti tat-tabakk għat-tipjip”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari

8

JS, ġestjonarja ta’ żewġ supermarkets li jinsabu f’München (il-Ġermanja), installat, sa mill‑20 ta’ Mejju 2017, distributuri awtomatiċi ta’ pakketti tas-sigaretti maċ-checkout points ta’ dawn is-supermarkets. Il-pakketti tas-sigaretti kienu maħżuna ġewwa dawn id-distributuri b’tali mod li dawn il-pakketti ma kinux viżibbli mill-klijenti. Il-buttuni ta’ selezzjoni tal-imsemmija distributuri ċertament kienu jippermettu li jiġu identifikati marki differenti ta’ sigaretti b’rappreżentazzjoni grafika, iżda mingħajr ma jintwerew it-twissijiet tas-saħħa regolatorji.

9

Sabiex jixtri pakkett ta’ sigaretti, il-klijent kellu jitlob li jiġi żblokkat id-distributur mingħand il-kaxxiera. Sussegwentement huwa stess kellu jagħfas fuq il-buttuna korrispondenti għall-pakkett tas-sigaretti magħżul, li konsegwentement kien jintbagħat direttament fuq iċ-checkout belt biex il-klijent ikun jista’ jħallsu.

10

Pro Rauchfrei hija assoċjazzjoni mingħajr skop ta’ lukru li tiddefendi d-drittijiet tal-pejjiepa passivi. Hija ppreżentat azzjoni quddiem il-Landgericht München I (il-Qorti Reġjonali ta’ München I, il-Ġermanja) sabiex JS tiġi pprojbita milli toffri prodotti tat-tabakk, b’mod partikolari sigaretti, permezz ta’ dispożittiv li għandu bħala effett li jaħbi lill-konsumatur, fil-mument tal-offerta, it-twissijiet tas-saħħa li jidhru fuq il-pakketti individwali u fuq kull ippakkjar estern tal-prodotti tat-tabakk. Sussidjarjament, hija talbet li JS tiġi pprojbita milli toffri tali prodotti permezz ta’ dispożittiv li jirriproduċi biss l-istampa ta’ pakketti individwali tas-sigaretti, mingħajr it-twissijiet tas-saħħa li għandhom jidhru fihom.

11

Il-Landgericht München I (il-Qorti Reġjonali ta’ München I) ċaħdet din l-azzjoni.

12

Pro Rauchfrei ippreżentat appell minn din id-deċiżjoni quddiem l-Oberlandesgericht München (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ München, il-Ġermanja) li din il-qorti ċaħdet ukoll. Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li hija ddeċidiet li tippreżenta rikors għal Reviżjoni kontra din is-sentenza quddiem il-qorti tar-rinviju, il-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja, il-Ġermanja).

13

Il-qorti tar-rinviju tqis li l-eżitu ta’ dan ir-rikors jiddependi mill-interpretazzjoni tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 8(3) u tal-Artikolu 8(8) tad-Direttiva 2014/40.

14

F’dak li jirrigwarda l-ewwel sentenza tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva 2014/40, il-qorti tar-rinviju tesprimi dubji fir-rigward tat-tifsira tal-kunċett ta’ “tqegħid fis-suq” u tal-portata tal-projbizzjoni li jinħbew it-twissijiet permezz ta’ “oġġetti oħrajn”, prevista minn din id-dispożizzjoni.

15

Fir-rigward tal-Artikolu 8(8) tad-Direttiva 2014/40, din il-qorti tistaqsi jekk il-kunċett ta’ “stampi ta’ pakketti individwali”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jinkludix rappreżentazzjonijiet grafiċi bħal dawk imwaħħla fuq il-buttuni ta’ dawn id-distributuri awtomatiċi. Hija tistaqsi wkoll jekk, jekk ikun il-każ, ir-rekwiżiti ta’ dan l-artikolu humiex issodisfatti fil-mument meta, qabel ix-xirja tiegħu, il-konsumatur jirċievi mingħand id-distributur pakkett individwali li jinkludi t-twissijiet regolamentari. Fil-fatt, il-konsumatur jista’, skont l-imsemmija qorti, jassoċja rappreżentazzjoni grafika li tinsab fid-distributur awtomatiku, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma’ pakkett individwali minħabba l-aspett tiegħu, jiġifieri l-kontorni tiegħu, il-proporzjonijiet tiegħu, il-kuluri tiegħu kif ukoll il-logo tat-trade mark, anki jekk din l-istampa ma hijiex riproduzzjoni fidila tal-imballaġġ oriġinali. Madankollu, ladarba l-konsumatur ikun ingħata l-pakkett tas-sigaretti mid-distributur awtomatiku, huwa jkollu l-possibbiltà li jeżaminah u li jieħu konjizzjoni tat-twissijiet tas-saħħa regolatorji qabel il-konklużjoni tal-kuntratt ta’ bejgħ.

16

F’dan il-kuntest, il-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:

Fuq id-domandi preliminari

Fuq it-tielet domanda

17

Permezz tat-tielet domanda tagħha, li għandha tiġi eżaminata fl-ewwel lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 8(8) tad-Direttiva 2014/40 għandux jiġi interpretat fis-sens li tikkostitwixxi “[stampa] ta’ pakkett individwali”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, stampa, li ma hijiex riproduzzjoni fidila ta’ pakkett individwali ta’ sigaretti, iżda li l-konsumatur jassoċja ma’ tali pakkett individwali minħabba d-dehra tiegħu, jiġifieri l-kontorni tiegħu, il-proporzjonijiet tiegħu, il-kuluri tiegħu kif ukoll il-logo tat-trade mark.

18

Skont l-Artikolu 8(8) tad-Direttiva 2014/40, l-istampi ta’ pakketti individwali u ta’ kwalunkwe ppakkjar estern ta’ prodott tat-tabakk għall-konsumaturi tal-Unjoni għandhom ikunu konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu II tat-Titolu II ta’ din id-direttiva.

19

Bis-saħħa tal-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 2014/40, li jagħmel parti mill-Kapitolu II, tat-Titolu II tagħha, kull pakkett individwali ta’ prodott tat-tabakk kif ukoll kull ippakkjar estern għandu jkollu fuqu t-twissijiet tas-saħħa previsti fl-imsemmi kapitolu bil-lingwa jew lingwi uffiċjali tal-Istat Membru fejn il-prodott jitqiegħed fis-suq.

20

Għalhekk, mill-kliem tal-Artikolu 8(8) tad-Direttiva 2014/40, moqri flimkien mal-Artikolu 8(1) tagħha, jirriżulta li l-istampi kollha ta’ pakkett individwali u ta’ kwalunkwe ppakkjar estern intiżi għall-konsumaturi tal-Unjoni għandhom ikollhom it-twissijiet tas-saħħa previsti mid-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu II tat-Titolu II tad-Direttiva 2014/40.

21

Min-naħa l-oħra, il-kunċett ta’ “stampi ta’ pakketti individwali” ma huwiex iddefinit f’dan l-artikolu, u lanqas f’dispożizzjoni oħra ta’ din id-direttiva.

22

F’dan ir-rigward, kif osserva l-Avukat Ġenerali fil-punt 58 tal-konklużjonijiet tiegħu, fl-assenza ta’ tali definizzjoni, id-determinazzjoni tat-tifsira u tal-portata tat-termini għandha tiġi stabbilita konformement mat-tifsira abitwali tagħhom fil-lingwaġġ ta’ kuljum, filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-kuntest li fih jintużaw u l-għanijiet li l-leġiżlazzjoni li minnha jifformaw parti għandha l-intenzjoni li tilħaq (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑22 ta’ April 2021, Austrian Airlines, C‑826/19, EU:C:2021:318, punt 22 u l-ġurisprudenza ċċitata).

23

F’dak li jirrigwarda, l-ewwel, is-sens abitwali tal-kunċett ta’ “stampa”, l-Avukat Ġenerali josserva, fil-punt 59 tal-konklużjonijiet tiegħu, li dan il-kunċett jinkludi l-imitazzjoni tal-forma tal-oġġett li huwa intiż li jirrappreżenta u mhux biss ir-riproduzzjonijiet fidili ta’ dan l-oġġett. Għandu jiġi rrilevat, f’dan ir-rigward, li t-termini użati mil-leġiżlatur tal-Unjoni, pereżempju fil-verżjonijiet bil-lingwa Spanjola (“imagen”), Ġermaniża (“Bild”), Ingliża (“image”), Franċiża (“image”) jew ukoll Pollakka (“wygląd”) tal-Artikolu 8(8) tad-Direttiva 2014/40, għandhom tifsira, f’dawn id-diversi lingwi, li testendi għal imitazzjoni li tirriproduċi l-kontorni, il-proporzjonijiet, il-kuluri u l-forom tal-oġġett irrappreżentat.

24

Minn dan jirriżulta li l-kunċett ta’ “stampa”, fis-sens ta’ dan l-artikolu, għandu jinftiehem fis-sens li jinkludi, ċertament, ir-riproduzzjonijiet fidili tal-pakketti individwali tal-prodotti tat-tabakk, iżda bħala li ma huwiex limitat għal tali riproduzzjonijiet.

25

It-tieni, tali interpretazzjoni hija kkorroborata b’analiżi tal-kuntest li fih jidħol l-Artikolu 8(8) tad-Direttiva 2014/40. Mit-titolu tal-Anness II ta’ din id-direttiva: “Librerija tal-Istampi (ta’ twissijiet tas-saħħa kkombinati flimkien)”, jirriżulta li t-terminu “stampa” jinkludi t-twissijiet tas-saħħa kkombinati flimkien li, skont id-definizzjoni tagħhom fil-punt 33 tal-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva, huma twissijiet li ma jinkludux biss stampi iżda wkoll kitba u immaġini. Għaldaqstant, dan il-kunċett ma jistax jinftiehem fis-sens li jirreferi biss għall-fotografiji tal-pakketti individwali.

26

It-tielet, fil-fehma tiegħi, interpretazzjoni wiesgħa tal-kunċett ta’ “stampi ta’ pakketti individwali” skont it-tifsira tal-Artikolu 8(8) tad-Direttiva 2014/40 bħala li tkopri mhux biss riproduzzjonijiet fidili ta’ pakketti individwali iżda wkoll stampi li l-konsumaturi jassoċjaw ma’ tali pakketti, hija konformi mal-għanijiet ta’ din id-direttiva u b’mod partikolari mal-għan tal-Artikolu 8 tagħha.

27

Fil-fatt, minn naħa, skont l-Artikolu 1 tagħha, id-Direttiva 2014/40 għandha għan doppju li jikkonsisti fl-iffaċilitar tal-funzjonament it-tajjeb tas-suq intern tal-prodotti tat-tabakk u tal-prodotti relatati, billi tieħu bħala bażi livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem, partikolarment għaż-żgħażagħ (is-sentenza tat‑30 ta’ Jannar 2019, Planta Tabak, C‑220/17, EU:C:2019:76, punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata). Għal dan il-għan, din id-direttiva għandha l-intenzjoni li tapprossima liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri dwar, fost oħrajn, ċerti aspetti tal-itikkettjar u l-ippakkjar tal-prodotti tat-tabakk, b’mod partikolari t-twissijiet tas-saħħa li għandhom jidhru fuq il-pakketti individwali u fuq l-ippakkjar estern kif ukoll il-miżuri ta’ traċċabbiltà u ta’ sigurtà li japplikaw għall-prodotti tat-tabakk sabiex tiġi żgurata l-osservanza tal-imsemmija direttiva mill-Istati Membri.

28

Min-naħa l-oħra, bħalma għamel l-Avukat Ġenerali fil-punt 63 tal-konklużjonijiet tiegħu, għandu jiġi osservat li l-Artikolu 8(8) tad-Direttiva 2014/40 huwa intiż, b’mod partikolari, li jimpedixxi l-evażjoni tar-regola ddikjarata fl-Artikolu 8(1) ta’ din id-direttiva, li tipprovdi li kull pakkett individwali ta’ prodott tat-tabakk għandu jkollu t-twissijiet tas-saħħa regolatorji. Fil-fatt -Artikolu 8(3) tal-imsemmija direttiva jiżgura l-effikaċja ta’ din ir-regoli billi jipprojbixxi l-ħabi jew l-interruzzjoni ta’ dawn it-twissijiet. L-Artikolu 8(8) tal-istess direttiva huwa intiż b’mod partikolari li jipprevjeni s-sitwazzjoni fejn bejjiegħ bl-imnut, biex ma jurix it-twissijiet tas-saħħa regolatorji fil-ħanut, jindika, minflok il-pakketti individwali li jkollhom fuqhom dawk it-twissijiet, stampi ta’ dawn il-pakketti mingħajr it-twissijiet. Billi jeżiġi li l-istampi ta’ ppakkjar ta’ tabakk jinkludu wkoll it-twissijiet tas-saħħa regolatorji, l-Artikolu 8(8) tad-Direttiva 2014/40 għandu l-intenzjoni li jipprevjeni din is-sitwazzjoni, sabiex b’hekk jiżgura, bħall-Artikolu 8(3) ta’ din id-direttiva, l-effikaċja tar-regola ddikjarata fl-Artikolu 8(1) tagħha.

29

It-twissijiet tas-saħħa previsti mid-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu II tat-Titolu II tad-Direttiva 2014/40 għandhom b’mod partikolari l-għan li juru aħjar ir-riskji għas-saħħa kkawżati mill-konsum ta’ prodotti tat-tabakk, li jkollhom impatt emozzjonali qawwi u fit-tul u li b’hekk iħeġġu lill-konsumaturi ta’ dawn il-prodotti jnaqqsu jew iwaqqfu l-konsum tagħhom, b’mod partikolari fir-rigward ta’ persuni iktar vulnerabbli, bħal persuni bi ftit edukazzjoni, it-tfal u ż-żgħażagħ (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑4 ta’ Mejju 2016, Philip Morris Brands et, C‑547/14, EU:C:2016:325, punt 204).

30

Issa, kif tosserva l-qorti tar-rinviju, stampa li l-konsumatur jassoċja ma’ pakkett individwali ta’ prodotti tat-tabakk tista’, bħal fil-każ ta’ riproduzzjoni fidila, tagħti lok għal intenzjoni ta’ xiri li t-twissijiet tas-saħħa regolatorji wara kollox iservu sabiex jiddiswadu. Minn dan jirriżulta li interpretazzjoni wiesgħa tal-kunċett ta’ “stampi ta’ pakketti individwali”, fis-sens tal-Artikolu 8(8) tad-Direttiva 2014/40, li testendi wkoll għal tali stampi twassal sabiex jiġi impost it-twaħħil ta’ dawn it-twissijiet tas-saħħa fuq dawn l-istampi, li jikkontribwixxi għall-effett dissważiv intiż u, għalhekk, għall-protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem.

31

Għaldaqstant, il-kunċett ta’ “stampi ta’ pakketti individwali”, fis-sens tal-Artikolu 8(8) tad-Direttiva 2014/40, għandu jinftiehem bħala li jinkludi l-istampi li konsumatur jassoċja ma’ tali pakkett individwali minħabba d-dehra tiegħu, jiġifieri l-kontorni tiegħu, il-proporzjonijiet tieħu, il-kuluri tiegħu kif ukoll il-logo tat-trade mark. Min-naħa l-oħra, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa jekk, fil-kawża prinċipali, l-istampi tal-marki ta’ sigaretti murija fuq il-buttuni ta’ selezzjoni tad-distributuri awtomatiċi inkwistjoni f’din il-kawża jikkostitwixxux stampi li konsumatur medju jassoċja ma’ pakketti individwali ta’ prodotti tat-tabakk minħabba d-dehra tagħhom.

32

Mill-elementi kollha preċedenti jirriżulta li l-Artikolu 8(8) tad-Direttiva 2014/40 għandu jiġi interpretat fis-sens li stampa, li ma hijiex riproduzzjoni fidila ta’ pakkett individwali ta’ sigaretti, iżda li l-konsumatur jassoċja ma’ tali pakkett individwali minħabba d-dehra tiegħu, jiġifieri l-kontorni tiegħu, il-proporzjonijiet tiegħu, il-kuluri tiegħu kif ukoll il-logo tat-trade mark, tikkostitwixxi “stamp[a] ta’ pakkett individwali”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.

Fuq ir-raba’ domanda

33

Permezz tar-raba’ domanda tagħha, li għandha tiġi eżaminata fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 8(8) tad-Direttiva 2014/40 għandux jiġi interpretat fis-sens li stampa ta’ pakkett tas-sigaretti koperta minn din id-dispożizzjoni, iżda li ma fihiex it-twissijiet tas-saħħa previsti fil-Kapitolu II tat-Titolu II ta’ din id-direttiva, hija madankollu konformi mal-imsemmija dispożizzjoni jekk il-konsumatur ikollu l-possibbiltà li jara dawn it-twissijiet fuq il-pakkett tas-sigaretti li jikkorrispondu għal tali stampa qabel ma jixtrih.

34

Għandu jitfakkar li, bis-saħħa tal-Artikolu 8(8) tad-Direttiva 2014/40, l-istampi ta’ pakketti individwali u ta’ kull ippakkjar estern intiżi għall-konsumaturi tal-Unjoni għandhom ikunu konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu II tat-Titolu II ta’ din id-direttiva u għandhom, b’dan il-mod, ikun fihom it-twissijiet tas-saħħa msemmija fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu.

35

Issa, kif irrileva l-Avukat Ġenerali, fil-punt 73 tal-konklużjonijiet tiegħu, din ir-regola tipprojbixxi l-użu ta’ stampi intiżi għall-konsumaturi tal-Unjoni li fuqhom ma jidhrux it-twissijiet tas-saħħa preskritti, indipendentement minn kull proċess ta’ xiri tal-prodotti li għalihom jirreferu dawn l-istampi.

36

Għaldaqstant, ir-risposta għar-raba’ domanda għandha tkun li l-Artikolu 8(8) tad-Direttiva 2014/40 għandu jiġi interpretat fis-sens li stampa ta’ pakkett tas-sigaretti kopert minn din id-dispożizzjoni, iżda li ma fihiex it-twissijiet tas-saħħa previsti fil-Kapitolu II tat-Titolu II ta’ din id-direttiva, ma hijiex konformi mal-imsemmija dispożizzjoni, anki jekk il-konsumatur għandu l-possibbiltà li jara dawn it-twissijiet fuq il-pakkett tas-sigaretti korrispondenti għal tali stampa qabel ma jixtrih.

Fuq l-ewwel u t-tieni domanda

37

Fid-dawl tar-risposta mogħtija lit-tielet u r-raba’ domanda, ma hemmx lok li tingħata risposta għall-ewwel u għat-tieni domanda.

Fuq l-ispejjeż

38

Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

1)

L-Artikolu 8(8) tad-Direttiva 2014/40/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑3 ta’ April 2014 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri rigward il-manifattura, il-preżentazzjoni u l-bejgħ tat-tabakk u prodotti relatati u li tħassar id-Direttiva 2001/37/KE, għandu jiġi interpretat fis-sens li stampa, li ma hijiex riproduzzjoni fidila ta’ pakkett individwali ta’ sigaretti, iżda li l-konsumatur jassoċja ma’ tali pakkett individwali minħabba d-dehra tiegħu, jiġifieri l-kontorni tiegħu, il-proporzjonijiet tiegħu, il-kuluri tiegħu kif ukoll il-logo tat-trade mark, tikkostitwixxi “stamp[a] ta’ pakkett individwali”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.

2)

L-Artikolu 8(8) tad-Direttiva 2014/40 għandu jiġi interpretat fis-sens li stampa ta’ pakkett tas-sigaretti kopert minn din id-dispożizzjoni, iżda li ma fihiex it-twissijiet tas-saħħa previsti fil-Kapitolu II tat-Titolu II ta’ din id-direttiva, ma hijiex konformi mal-imsemmija dispożizzjoni, anki jekk il-konsumatur għandu l-possibbiltà li jara dawn it-twissijiet fuq il-pakkett tas-sigaretti korrispondenti għal tali stampa qabel ma jixtrih.