ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 6.5.2025
COM(2025) 192 final
Σύσταση για
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
με την οποία εγκρίνεται η έναρξη διαπραγματεύσεων για συμφωνία διευκόλυνσης των βιώσιμων επενδύσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Δημοκρατίας της Ακτής του Ελεφαντοστού
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
1.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
•Αιτιολόγηση και στόχοι της πρότασης
Σύμφωνα με την Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας της 29ης Ιανουαρίου 2025, η ΕΕ πρέπει να «αναζητά νέους τρόπους εμβάθυνσης των εταιρικών σχέσεων και δημιουργίας οφέλους για τις επιχειρήσεις μας», μεταξύ άλλων μέσω συμφωνιών διευκόλυνσης των βιώσιμων επενδύσεων (στο εξής: ΣΔΒΕ) 1 .
Η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της της 18ης Φεβρουαρίου 2021 2 σχετικά με την επανεξέταση της εμπορικής πολιτικής, ανακοίνωσε την πρόθεσή της να «εντείνει σημαντικά τη συνεργασία της με τους Αφρικανούς εταίρους της για την απελευθέρωση των οικονομικών δυνατοτήτων τους, καθώς και την προώθηση της οικονομικής διαφοροποίησης και της χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης» και να «προτείνει μια νέα πρωτοβουλία για βιώσιμες επενδύσεις σε ενδιαφερόμενους εταίρους ή περιφέρειες της Αφρικής και της Νότιας Γειτονίας [...] με τη μορφή αυτόνομων επενδυτικών συμφωνιών ή στο πλαίσιο εκσυγχρονισμού των υφιστάμενων εμπορικών συμφωνιών.».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ολοκλήρωσε τις διαπραγματεύσεις για ΣΔΒΕ με την Ανγκόλα στις 18 Νοεμβρίου 2022 3 . Η ΣΔΒΕ τέθηκε σε ισχύ την 1η Σεπτεμβρίου 2024 4 και είναι η πρώτη ενωσιακή συμφωνία του είδους της. Η Επιτροπή διερευνά επίσης τη δυνατότητα διαπραγμάτευσης ΣΔΒΕ με άλλες ενδιαφερόμενες χώρες-εταίρους, μεταξύ άλλων με τη Δημοκρατία της Ακτής του Ελεφαντοστού (στο εξής: Ακτή Ελεφαντοστού).
Το 2023 το απόθεμα άμεσων ξένων επενδύσεων της ΕΕ στην Ακτή Ελεφαντοστού ανήλθε σε 4,3 δις EUR, σημειώνοντας άνοδο από το ποσό των 4,1 δις EUR το 2022. Η ΕΕ έχει συνάψει ενδιάμεση συμφωνία οικονομικής εταιρικής σχέσης (στο εξής: ΣΟΕΣ) με την Ακτή Ελεφαντοστού, η οποία, ωστόσο, δεν περιέχει διατάξεις σχετικά με τη διευκόλυνση των επενδύσεων.
Υπό το πρίσμα της ευκαιρίας της ΕΕ να εμβαθύνει τις επενδυτικές της σχέσεις με την Ακτή Ελεφαντοστού, συζητήθηκε η δυνατότητα διεξαγωγής διαπραγματεύσεων ΣΔΒΕ στη συνεδρίαση της 6ης επιτροπής ΣΟΕΣ Ακτής Ελεφαντοστού-ΕΕ, η οποία πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 12 και 13 Οκτωβρίου 2023 5 .
Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκαν τεχνικές διερευνητικές συζητήσεις με την Ακτή Ελεφαντοστού σχετικά με το πεδίο εφαρμογής, το περιεχόμενο και τις παραμέτρους της ΣΔΒΕ. Μετά τις συζητήσεις αυτές, στις 6 Μαρτίου 2025 οι δύο πλευρές συμφώνησαν να ξεκινήσουν τις αντίστοιχες εσωτερικές διαδικασίες τους για την έναρξη επίσημων διαπραγματεύσεων για ΣΔΒΕ.
Σκοπός της εν λόγω συμφωνίας είναι η βελτίωση της προσέλκυσης, της επέκτασης και της διατήρησης άμεσων ξένων επενδύσεων μεταξύ της ΕΕ και της Ακτής Ελεφαντοστού, ιδίως μέσω μέτρων διευκόλυνσης των επενδύσεων, όπως η αύξηση της διαφάνειας και της προβλεψιμότητας των μέτρων που σχετίζονται με τις επενδύσεις, ο εξορθολογισμός των διαδικασιών έγκρισης επενδύσεων και η βελτίωση του διαλόγου δημόσιου και ιδιωτικού τομέα μέσω σημείων επαφής για τους επενδυτές και της συμμετοχής των ενδιαφερόμενων μερών. Απώτερος στόχος είναι η προώθηση πιο διαφανούς, αποτελεσματικού και προβλέψιμου επιχειρηματικού κλίματος και, ως εκ τούτου, η ενθάρρυνση υψηλότερων επιπέδων άμεσων ξένων επενδύσεων στην Ακτή Ελεφαντοστού. Με τον τρόπο αυτό, η εν λόγω συμφωνία θα προωθήσει τη βιώσιμη ανάπτυξη, την οικονομική μεγέθυνση και τη δημιουργία θέσεων εργασίας, και θα ενισχύσει τις διμερείς επενδυτικές σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και της Ακτής Ελεφαντοστού. Η συμφωνία θα αποτελέσει επίσης στέρεη βάση για τη συμβολή στην οικονομική διαφοροποίηση της Ακτής Ελεφαντοστού, καθώς και στην ενσωμάτωσή της στην παγκόσμια οικονομία.
•Συνέπεια με τις ισχύουσες διατάξεις στον τομέα πολιτικής
Οι στόχοι της εν λόγω συμφωνίας συνάδουν με τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) η οποία προβλέπει ότι η ΕΕ θα πρέπει να εργάζεται με στόχο «την προώθηση της ενσωμάτωσης όλων των χωρών στην παγκόσμια οικονομία, μεταξύ άλλων και μέσω της προοδευτικής κατάργησης των περιορισμών του διεθνούς εμπορίου» 6 .
Οι στόχοι της συνάδουν επίσης πλήρως με τη συμφωνία εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της, αφενός, και των μελών του Οργανισμού Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, αφετέρου, που υπεγράφη στη Σαμόα στις 15 Νοεμβρίου 2023, και ιδίως τα άρθρα 41 και 42 7 .
Η συμφωνία προωθεί τους στόχους της Πυξίδας Ανταγωνιστικότητας της 29ης Ιανουαρίου 2025, σύμφωνα με την οποία η ΕΕ πρέπει να «αναζητά νέους τρόπους εμβάθυνσης των εταιρικών σχέσεων και δημιουργίας οφέλους για τις επιχειρήσεις μας», μεταξύ άλλων μέσω ΣΔΒΕ 8 . Δίνει επίσης συνέχεια στην προαναφερθείσα ανακοίνωση για την επανεξέταση της εμπορικής πολιτικής και στην ανακοίνωση του 2022 για την επανεξέταση του εμπορίου και της βιώσιμης ανάπτυξης 9 .
Η συμφωνία εντάσσεται στη συνολική στρατηγική της ΕΕ για την Αφρική 10 , στην οποία «προτείνεται η ΕΕ να αναπτύξει πιο φιλόδοξες ρυθμίσεις για τη διευκόλυνση, την προσέλκυση και τη στήριξη των επενδύσεων στην Αφρική». Επιπλέον, συνάδει με το «κοινό όραμα ΕΕ-Αφρικανικής Ένωσης (ΑΕ) για το 2030» 11 , το οποίο εγκρίθηκε κατά την 6η σύνοδο κορυφής ΕΕ-ΑΕ, στην οποία υπογραμμίζεται η κοινή δέσμευση για «την προώθηση υπεύθυνης, διαφανούς, χωρίς αποκλεισμούς και ικανής να ανταποκρίνεται διακυβέρνησης, σύμφωνα με τις οικείες διεθνείς πράξεις, με σκοπό την ενίσχυση των προσπαθειών για τη βελτίωση των επενδύσεων και του επιχειρηματικού κλίματος, καθώς και για την απελευθέρωση και την αύξηση υπεύθυνων και βιώσιμων αφρικανικών και ευρωπαϊκών επενδύσεων». Οι στόχοι της συνάδουν επίσης με τη στρατηγική Global Gateway της ΕΕ που δρομολογήθηκε τον Νοέμβριο του 2021 και με το πρώτο παραδοτέο της, τη δέσμη επενδυτικών μέτρων Αφρικής-Ευρώπης, που συμφωνήθηκε κατά την 6η σύνοδο κορυφής ΕΕ-ΑΕ και αποσκοπεί στη μόχλευση 150 δισ. EUR σε επενδύσεις στην Αφρική έως το 2027 σε έντεκα τομείς προτεραιότητας, συμπεριλαμβανομένων της οικονομικής ολοκλήρωσης, των επενδύσεων και της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα. Η δέσμη επενδυτικών μέτρων Αφρικής-Ευρώπης της Global Gateway αποτελεί το κατευθυντήριο πλαίσιο της ΕΕ για να στηριχθεί η ελκυστικότητα των επενδύσεων στην Αφρική, να διασφαλιστεί ότι το κανονιστικό περιβάλλον ευνοεί τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα και ότι οι επενδύσεις αποφέρουν όλα τα δυνητικά οφέλη προς τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Η υπό εξέταση ΣΔΒΕ συνάδει πλήρως με τη μελλοντική συμφωνία διευκόλυνσης των επενδύσεων για την ανάπτυξη, η οποία αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, και τη συμπληρώνει 12 .
Τέλος, οι οδηγίες διαπραγμάτευσης που περιλαμβάνονται στο παράρτημα συνάδουν με την απόφαση (ΕΕ) 2020/13 του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 2019, για την τροποποίηση των διαπραγματευτικών οδηγιών για τη διαπραγμάτευση των ΣΟΕΣ με τις χώρες και τις περιφέρειες του Οργανισμού Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού 13 .
•Συνέπεια με άλλες πολιτικές της Ένωσης
Οι στόχοι συνάδουν με άλλες πολιτικές της ΕΕ, ιδίως με την αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ.
2.ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ, ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ
•Νομική βάση
Η νομική βάση της παρούσας πράξης είναι το άρθρο 207 παράγραφος 4 πρώτο εδάφιο σε συνδυασμό με το άρθρο 207 παράγραφος 3 δεύτερο και τρίτο εδάφιο και το άρθρο 218 παράγραφος 4 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).
•Επικουρικότητα (σε περίπτωση μη αποκλειστικής αρμοδιότητας)
Το αντικείμενο των προβλεπόμενων διαπραγματεύσεων αφορά την κοινή εμπορική πολιτική. Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 3 της ΣΕΕ, η αρχή της επικουρικότητας δεν εφαρμόζεται στους τομείς που υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ. Η κοινή εμπορική πολιτική συγκαταλέγεται στους τομείς αποκλειστικής αρμοδιότητας της Ένωσης που απαριθμούνται στο άρθρο 3 της ΣΛΕΕ. Μεταξύ άλλων σύμφωνα με το άρθρο 207 της ΣΛΕΕ, η εν λόγω πολιτική περιλαμβάνει τη διαπραγμάτευση εμπορικών συμφωνιών.
•Αναλογικότητα
Η σύσταση της Επιτροπής συνάδει με την αρχή της αναλογικότητας, δεδομένου ότι η σύναψη διεθνούς συμφωνίας αποτελεί το κύριο μέσο για την ανάληψη αμοιβαίων δικαιωμάτων και υποχρεώσεων με υποκείμενο του διεθνούς δικαίου, όπως μια ξένη χώρα.
•Επιλογή της νομικής πράξης
Απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
3.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ, ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ
•Εκ των υστέρων αξιολογήσεις / έλεγχοι καταλληλότητας της ισχύουσας νομοθεσίας
Άνευ αντικειμένου.
•Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη
Το διάστημα Ιουνίου-Νοεμβρίου 2020 η Επιτροπή διεξήγαγε δημόσια διαβούλευση 14 με σκοπό να συγκεντρώσει τις απόψεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, των κρατών μελών, των ενδιαφερόμενων μερών και της κοινωνίας των πολιτών σχετικά με την επανεξέταση της εμπορικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ άλλων, σχετικά με τους τρόπους ενίσχυσης των εμπορικών και επενδυτικών σχέσεων της ΕΕ με τις γειτονικές χώρες και την Αφρική.
Η Επιτροπή διαβουλεύεται τακτικά με τα ενδιαφερόμενα μέρη, μεταξύ άλλων, στο πλαίσιο της ομάδας εμπειρογνωμόνων για τις εμπορικές συμφωνίες 15 και του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών 16 .
•Συλλογή και χρήση εμπειρογνωσίας
Η παρούσα πρόταση βασίζεται σε εξωτερική εμπειρογνωσία που συγκεντρώθηκε στο πλαίσιο έργου που υλοποιήθηκε από την Παγκόσμια Τράπεζα για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η έκθεση προσδιόρισε ιδίως ότι οι επενδυτές 17 προβάλλουν, ως κρίσιμους παράγοντες που επηρεάζουν τις επενδυτικές αποφάσεις τους στις αναπτυσσόμενες χώρες, την έλλειψη διαφάνειας και προβλεψιμότητας όσον αφορά τη συνεργασία με τους δημόσιους οργανισμούς, την αιφνίδια αλλαγή των νόμων και των κανονισμών, καθώς και τις καθυστερήσεις στην απόκτηση κρατικών αδειών και εγκρίσεων. Αυτοί είναι οι τομείς που θα καλύπτονται από την προτεινόμενη ΣΔΒΕ.
•Εκτίμηση επιπτώσεων
Οι δεσμεύσεις για διευκόλυνση των επενδύσεων στο πλαίσιο της ΣΔΒΕ επικεντρώνονται στην εφαρμογή των αρχών της χρηστής διακυβέρνησης και των ορθών ρυθμιστικών πρακτικών, συμπεριλαμβανομένης της διαφάνειας, της προβλεψιμότητας και της διοικητικής αποτελεσματικότητας στο επενδυτικό πλαίσιο μιας χώρας εταίρου (νόμοι, κανονισμοί και διαδικασίες για τις επενδύσεις). Ο αντίκτυπος αυτών των μέτρων διευκόλυνσης των επενδύσεων σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με την εφαρμογή της συμφωνίας από μια χώρα-εταίρο και τη μακροπρόθεσμη βελτίωση του επενδυτικού της περιβάλλοντος. Ο συνολικός αντίκτυπος επηρεάζεται επίσης από μεμονωμένες επενδύσεις τις οποίες μπορεί να προσελκύσει ένα τέτοιο βελτιωμένο επενδυτικό πλαίσιο. Η ΣΔΒΕ κωδικοποιεί πρακτικές που είναι ήδη καθιερωμένες εντός της ΕΕ.
•Καταλληλότητα και απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου
Σκοπός της παρούσας πρότασης είναι να απευθυνθεί στο Συμβούλιο σύσταση για την έκδοση απόφασης με την οποία να εγκρίνεται η έναρξη διαπραγματεύσεων για τη σύναψη ΣΔΒΕ με την Ακτή Ελεφαντοστού. Η πρόταση δεν συνεπάγεται την ανταλλαγή δεδομένων, την αυτοματοποίηση των διαδικασιών, τη χρήση ψηφιακών συστημάτων ή την παροχή δημόσιων υπηρεσιών. Κατά συνέπεια, η αρχή «εξ ορισμού ψηφιακά» δεν εφαρμόζεται, καθώς η πρόταση δεν εισάγει ειδικές ψηφιακές απαιτήσεις.
•Θεμελιώδη δικαιώματα
Η πρωτοβουλία συνάδει πλήρως με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
4.ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ
Η πρωτοβουλία δεν έχει δημοσιονομικές επιπτώσεις.
5.ΛΟΙΠΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
•Σχέδια εφαρμογής και ρυθμίσεις παρακολούθησης, αξιολόγησης και υποβολής εκθέσεων
Οι διαπραγματεύσεις για τη ΣΔΒΕ αναμένεται να ολοκληρωθούν το 2026.
•Επεξηγηματικά έγγραφα (για οδηγίες)
Άνευ αντικειμένου.
•Αναλυτική επεξήγηση των επιμέρους διατάξεων της πρότασης
Οι διατάξεις έχουν ως στόχο να απευθυνθεί στο Συμβούλιο σύσταση, αφενός, για την έκδοση απόφασης που να επιτρέπει την έναρξη διαπραγματεύσεων και, αφετέρου, για τον ορισμό διαπραγματευτή της Ένωσης. Το Συμβούλιο μπορεί να απευθύνει οδηγίες στον διαπραγματευτή.
Σύσταση για
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
με την οποία εγκρίνεται η έναρξη διαπραγματεύσεων για συμφωνία διευκόλυνσης των βιώσιμων επενδύσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Δημοκρατίας της Ακτής του Ελεφαντοστού
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 207 παράγραφος 4 πρώτο εδάφιο, σε συνδυασμό με το άρθρο 207 παράγραφος 3 δεύτερο και τρίτο εδάφιο και το άρθρο 218 παράγραφος 4,
Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
Θα πρέπει να αρχίσουν διαπραγματεύσεις με σκοπό τη σύναψη συμφωνίας διευκόλυνσης των βιώσιμων επενδύσεων με τη Δημοκρατία της Ακτής του Ελεφαντοστού,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να διαπραγματευτεί, εξ ονόματος της Ένωσης, συμφωνία με τη Δημοκρατία της Ακτής του Ελεφαντοστού για τη διευκόλυνση των βιώσιμων επενδύσεων.
Άρθρο 2
Οι οδηγίες διαπραγμάτευσης παρατίθενται στο παράρτημα της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 3
Οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται σε διαβούλευση με την [η ονομασία της ειδικής επιτροπής εισάγεται από το Συμβούλιο].
Άρθρο 4
Η παρούσα απόφαση και το παράρτημά της θα δημοσιοποιηθούν αμέσως μετά την έγκρισή τους.
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Επιτροπή.
Βρυξέλλες,
Για το Συμβούλιο
Ο/Η Πρόεδρος