In de gevoegde zaken 21 tot en met 24-72
betreffende verzoeken aan het Hof krachtens artikel 177 EEG-Verdrag van het College van Beroep voor het Bedrijfsleven, te 's-Gravenhage, in het aldaar aanhangig geding tussen
INTERNATIONAL FRUIT COMPANY NV, Rotterdam (zaak 21-72),
KOOY ROTTERDAM NV, Rotterdam (zaak 22-72),
VELLEMAN EN TAS NV, Rotterdam (zaak 23-72),
JAN VAN DEN BRINKS IM- EN EXPORTHANDEL NV, Rotterdam (zaak 24-72),
PRODUKTSCHAP VOOR GROENTEN EN FRUIT , 's-Gravenhage,
om een prejudiciële beslissing over de uitlegging van genoemd artikel 177 en eventueel over de verenigbaarheid van bepaalde verordeningen der Commissie met artikel XI van de Algemene overeenkomst inzake tarieven en handel (GATT),
wijst
HET HOF VAN JUSTITIE,
samengesteld als volgt: R. Lecourt, President, R. Monaco en P. Pescatore, Kamerpresidenten, A. M. Donner, A. Trabucchi, J. Mertens de Wilmars en H. Kutscher (rapporteur), Rechters,
Advocaat-Generaal: H. Mayras
Griffier: A. Van Houtte
het navolgende
Overwegende dat de aan het geding ten grondslag liggende feiten en het procesverloop kunnen worden samengevat als volgt:
…
Op
Artikel 1, lid 2, van verordening nr. 565/70 bepaalt dat
Bij beroepschriften van
levens hebben verzoeksters op
Artikel XI van de GATT luidt als volgt:
Iedere verdragsluitende partij die overeenkomstig het bepaalde sub c) van dit lid beperkingen aan de invoer van enig produkt oplegt, dient de totale hoeveelheid of waarde van dit produkt welke gedurende een bepaalde toekomstige periode mag worden ingevoerd, alsmede enige verandering in deze hoeveelheid of waarde, ter algemene kennis te brengen. Bovendien mogen de krachtens dit lid, sub i), toegepaste beperkingen de totale invoer niet doen verminderen in verhouding tot de totale binnenlandse produktie, zulks in vergelijking met de verhouding welke men redelijkerwijze tussen deze beide hoeveelheden bij afwezigheid van beperkingen zou kunnen verwachten. Bij vaststelling van deze verhouding houdt de verdragsluitende partij terdege rekening met de verhouding welke in een voorafgaande basisperiode bestond, zomede met alle bijzondere factoren welke van invloed kunnen zijn geweest of kunnen zijn op de handel in het betrokken produkt.
Bij beschikking van
De verzoekende ondernemingen, de regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de Commissie van de Europese Gemeenschappen hebben overeenkomstig artikel 20 van het Statuut van het Hof der EEG schriftelijke opmerkingen ingediend.
Het Hof heeft, op rapport van de Rechter-Rapporteur en gehoord de Advocaat-Generaal, besloten zonder instructie tot de mondelinge behandeling over te gaan. Ter terechtzitting van
De verzoekende ondernemingen werden ten deze vertegenwoordigd door B. H. ter Kuile, advocaat bij de Hoge Raad der Nederlanden, de Nederlandse Regering door E. L. C. Schiff, secretaris-generaal van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, en de Commissie door haar juridisch adviseur R. C. Fischer.
De Advocaat-Generaal heeft ter terechtzitting van
Overwegende dat de krachtens artikel 20 van het Statuut van het Hof van Justitie van de EEG ingediende opmerkingen kunnen worden samengevat als volgt:
De
De
Krachtens artikel 65 en 66 van de Nederlandse grondwet zijn regels van internationaal recht in Nederland onder omstandigheden rechtstreeks toepasselijk, en wel met voorrang boven de regels van het nationaal recht. Derhalve zal de Nederlandse rechter, wiens oordeel wordt ingeroepen in een conflict tussen een communautaire handeling en een internationale overeenkomst, in zijn uitspraak hetzij moeten bepalen welke van de beide rechtsregels geldt in het hem voorgelegde geval, hetzij de betekenis moeten uitleggen, welke aan de beide rechtsregels in onderling verband voor dit concrete geval toekomt. Het Hof is bevoegd tot een uitspraak, indien het in een dergelijk geval door de nationale rechter een vraag krijgt voorgelegd over de geldigheid van een communautaire handeling. Anders zouden de rechterlijke instanties van de onderscheiden Lid-Staten immers wellicht tot uiteenlopende uitspraken komen over de geldigheid of de betekenis van het Gemeenschapsrecht.
De
De GATT is vóór de inwerkingtreding van het Verdrag door alle Lid-Staten met een groot aantal derde landen gesloten. De GATT-bepalingen zijn tot op heden niet formeel in werking getreden, maar worden door de verdragsluitende partijen voorlopig toegepast. Verre van deze overeenkomst als onverenigbaar met het Verdrag te beschouwen — in welk geval de Lid-Staten deze onverenigbaarheid overeenkomstig artikel 234 van het Verdrag hadden moeten opheffen —, heeft de Gemeenschap zich van meet af aan door de GATT gebonden geacht en in haar eigen naam de rechten van haar Lid-Staten uitgeoefend en hun verplichtingen uitgevoerd, voor zover deze rechten en verplichtingen binnen de grenzen van haar bevoegdheden vielen, hetgeen althans sinds het einde van de overgangsperiode voor vrijwel alle gebieden van de GATT het geval was. Hoewel de Gemeenschap nooit formeel tot de GATT is toegetreden en alleen de Lid-Staten stemrecht hebben, treedt bij alle beraadslagingen over handelspolitieke aangelegenheden uitsluitend de Gemeenschap, vertegenwoordigd door de Commissie, op en worden bij stemmingen de stemmen der Lid-Staten altijd in dezelfde zin uitgebracht overeenkomstig het door de Gemeenschap tevoren bepaalde standpunt. Dat de Gemeenschap zich in feite gedraagt als een verdragsluitende partij, wordt door de andere verdragsluitende partijen van de GATT aanvaard. Een en ander schijnt de conclusie te wettigen dat de GATT de Gemeenschap bindt op dezelfde wijze als de overeenkomsten die de Gemeenschap krachtens artikel 228 van het Verdrag heeft gesloten.
Dit wil echter niet zeggen dat de schending van de GATT door een handeling van een Gemeenschapsinstelling voor de rechter kan worden ingeroepen om de ongeldigheid van deze handeling te doen vaststellen. Integendeel, zulks zou in het stelsel van de GATT niet passen. Indien de rechter een betwiste maatregel ongeldig zou verklaren wegens onverenigbaarheid met de GATT, zou hij de procedures doorkruisen die de GATT voor de beslechting van dergelijke geschillen zelf heeft voorzien en die niet het karakter van rechtspraak maar van onderhandeling hebben. Men mag overigens niet vergeten dat de in deze overeenkomst vooziene concessies en voordelen worden beperkt door tal van uitzonderingen; dat deze concessies in vele gevallen kunnen worden ingetrokken of gewijzigd, na overleg met de betrokken verdragsluitende partijen en tegen met hen overeengekomen compensaties; dat gebrek aan overeenstemming de intrekking der concessies niet in de weg staat, maar de andere betrokken partijen eenvoudig het recht geeft hunnerzijds gelijkwaardige concessies in te trekken; dat de verdragsluitende partijen volgens bepaalde, in het kader van de GATT vastgestelde protocollen een aantal GATT-bepalingen, waaronder artikel XI, slechts toepassen,
Op het verbodsbeginsel in lid 1 van dit artikel bevat lid 2 ten slotte een aantal uitzonderingen, waaronder vooral die sub c) hier van belang zijn; ook om deze reden kan lid 1 niet worden ingeroepen tegen de geldigheid van het afgeleide Gemeenschapsrecht.
Volgens de
De
De
Gezien de processtukken;
HET HOF VAN JUSTITIE,
uitspraak doende op de door het College van Beroep voor het Bedrijfsleven bij diens uitspraak van
Lecourt
Monaco
Pescatore
Donner
Trabucchi
Mertens de Wilmars
Kutscher
Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op twaalf december negentienhonderdtweeënzeventig.
De Griffier
A. Van Houtte
De President
R. Lecourt