Voorlopige editie
ARREST VAN HET GERECHT (Negende kamer, zitting hebbend met vijf rechters)
3 juni 2026 (*)
„ Mededinging – Concentraties – Verzoek om inlichtingen – Artikel 11, lid 3, van verordening (EG) nr. 139/2004 – Keuze van de rechtsgrond – Misbruik van bevoegdheid – Motiveringsplicht – Geen willekeur – Impossibilium nulla obligatio est – Evenredigheid – Noodzakelijkheid van de gevraagde inlichtingen – Artikel 10 van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden – Vrijheid van meningsuiting – Bescherming van journalistieke bronnen – Exceptie van onwettigheid – Artikel 7 van het Handvest van de grondrechten – Recht op eerbiediging van het privéleven en van het familie- en gezinsleven ”
In zaak T‑1097/23,
Vivendi SE, gevestigd te Parijs (Frankrijk), vertegenwoordigd door P. Gassenbach, P. Wilhelm, E. Dumur, O. Thomas, S. Schrameck, F. de Bure, Y. Boubacir en M. Oiknine, advocaten,
verzoekster,
tegen
Europese Commissie, vertegenwoordigd door P. Caro de Sousa, B. Cullen en D. Viros als gemachtigden,
verweerster,
ondersteund door
Raad van de Europese Unie, vertegenwoordigd door A.‑L. Meyer en N. Coghlan als gemachtigden,
interveniënt,
wijst
HET GERECHT (Negende kamer, zitting hebbend met vijf rechters),
tijdens de beraadslagingen samengesteld als volgt: L. Truchot, president, M. Jaeger, J. Schwarcz, M. Sampol Pucurull en T. Perišin (rapporteur), rechters,
griffier: H. Eriksson, administrateur,
gezien de stukken,
na de terechtzitting op 14 mei 2025,
het navolgende
Arrest
1 Met haar beroep krachtens artikel 263 VWEU vordert verzoekster, Vivendi SE, nietigverklaring van besluit C(2023) 6428 final van de Commissie van 19 september 2023 inzake een procedure op grond van artikel 11, lid 3, van verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (zaak M.11184 – Vivendi/Lagardère) (hierna: „besluit van 19 september 2023”), zoals gewijzigd bij besluit C(2023) 7463 final van de Commissie van 27 oktober 2023 (hierna: „besluit van 27 oktober 2023”) (hierna: „bestreden besluit”).
Voorgeschiedenis van het geding
2 Verzoekster is de moedermaatschappij van de Vivendi-groep, een Franse internationale groep die zich richt op media en entertainment en via haar dochterondernemingen actief is op verschillende markten.
3 Op 24 oktober 2022 heeft verzoekster bij de Europese Commissie een concentratie aangemeld die bestond in de verwerving van de uitsluitende zeggenschap over Lagardère SA, een Franse groep die met name actief is in de mediasector.
4 Bij besluit van 9 juni 2023 heeft de Commissie de voorgenomen concentratie goedgekeurd onder de voorwaarde dat verzoekster haar verbintenissen zou uitvoeren om al haar activiteiten op het gebied van boekenuitgeverij en een tijdschrift te verkopen (hierna: „besluit van 9 juni 2023 tot goedkeuring van de concentratie”).
5 Bij brief van 25 juli 2023 heeft de Commissie verzoekster ervan is kennis gesteld dat zij een formeel onderzoek naar de mogelijke vervroegde totstandbrenging van de concentratie had ingesteld (hierna: „brief van 25 juli 2023 betreffende de inleiding van de formele onderzoeksprocedure”).
Besluit van 19 september 2023
6 In het kader van het formele onderzoek naar de mogelijke vervroegde totstandbrenging van de concentratie heeft de Commissie, bij besluit van 19 september 2023, verzoekster om inlichtingen verzocht krachtens artikel 11, lid 3, van verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad van 20 januari 2004 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen (de „EG-concentratieverordening”) (PB 2004, L 24, blz. 1), waartoe zij haar een termijn tot 27 oktober 2023 heeft gegund. Dat besluit verplicht verzoekster in wezen tot het verzamelen en verstrekken aan de Commissie van, ten eerste, de in de periode van 1 januari 2020 tot en met 19 september 2023 (hierna: „betrokken periode”) via verschillende communicatiemiddelen uitgewisselde en door vijftien met naam genoemde natuurlijke personen en hun opvolgers en voorgangers (hierna: „betrokken personen”) ontvangen, verzonden of bijgehouden documenten waarin bepaalde zoektermen voorkomen, en, ten tweede, de documenten die in de betrokken periode zijn uitgewisseld tussen vier met naam genoemde personen, waarvan er twee ook tot de betrokken personen behoren.
7 In punt I.1 van de bijlage bij het bestreden besluit wordt met name bepaald dat „[v]oor het [...] verzoek om inlichtingen, ‚Lagardère’ [...] naar Lagardère S.A. [en] ‚Vivendi’ naar Vivendi SE en de Bolloré-groep [verwijst]”.
8 In punt I.2 van de bijlage bij het besluit van 19 september 2023 wordt het begrip „document” als volgt omschreven:
„Onder het begrip ‚document(en)’ wordt verstaan: alle computerbestanden die in het bezit zijn van, worden bijgehouden door of onder zeggenschap staan van Vivendi, met inbegrip van, maar niet beperkt tot, de volgende zaken:
a) alle informatie die in elektronische vorm is opgeslagen, met inbegrip van e-mails en chatberichten (WhatsApp, sms, Telegram, Signal, enz.), tekstverwerkingsbestanden en pdf-documenten, spreadsheets en presentaties, en alle software en andere systemen voor informatiebeheer en opslag van documenten die zijn opgesomd in het antwoord op vraag 6 van verzoek om inlichtingen nr. 1 van de Commissie van 16 augustus 2023;
b) ontwerpdocumenten, metagegevens en kopieën van documenten waarvan de originelen, al naargelang van het geval, niet in het bezit zijn van Vivendi of niet onder haar zeggenschap staan;
c) het begrip „document” omvat voor alle duidelijkheid ook:
i) materiaal dat is opgeslagen in privé- en/of persoonlijke mailboxen (voor zover deze minstens eenmaal voor zakelijke communicatie werden gebruikt) en op mobiele toestellen, waaronder gsm’s of tablets (met inbegrip van privé- en/of persoonlijke gsm’s of tablets, voor zover deze minstens eenmaal voor zakelijke communicatie werden gebruikt), met inbegrip van chat- en sms-berichten; en
ii) materiaal dat weliswaar door de eindgebruiker is gewist, maar beschikbaar of toegankelijk blijft in de IT-systemen van Vivendi (bijvoorbeeld in back-ups).”
9 In punt I.4 van de bijlage bij het besluit van 19 september 2023 wordt het begrip „betrokken periode” omschreven als de periode van 1 januari 2020 tot en met de dag van dat verzoek om inlichtingen, dat wil zeggen 19 september 2023.
10 In punt II.5 van de bijlage bij het besluit van 19 september 2023 wordt het begrip „betrokken personen” omschreven als een groep van vijftien met naam genoemde personen „en alle personen die hen zijn voorgegaan of opgevolgd in de verschillende functies die zij in de betrokken periode hebben uitgeoefend”. Volgens punt II.6 van de bijlage bij dat besluit hebben die personen „vermoedelijk documenten ontvangen, verstuurd of in hun bezit die volgens de Commissie onontbeerlijk zijn om te kunnen analyseren of de tussenkomst en/of de raadpleging en/of de betrokkenheid van Vivendi bij bepaalde beslissingen van Lagardère kunnen worden aangemerkt als de uitoefening van een beslissende invloed door Vivendi”.
11 In punt III.7 van de bijlage bij het besluit van 19 september 2023 wordt van verzoekster verlangd dat zij de documenten verstrekt die in de betrokken periode werden verzonden of ontvangen door de in punt II.5 van die bijlage met naam genoemde betrokken personen (en hun opvolgers en voorgangers) en waarin minstens één van de in punt VII van die bijlage opgesomde zoektermen voorkwam, alsook de documenten die in de betrokken periode werden uitgewisseld tussen de vier in punt III.7, onder a) tot en met c), van die bijlage met naam genoemde personen.
12 In de punten IV, V en VI van de bijlage bij het besluit van 19 september 2023 wordt verduidelijkt op welke manier de gevraagde documenten dienen te worden verstrekt, wat er dient te worden opgenomen in het begeleidende verslag en aan welke eisen de verklaringen inzake de volledigheid van het antwoord dienen te voldoen. Punt VII van die bijlage bevat een opsomming van de zoektermen.
Ontwikkelingen van na de vaststelling van het besluit van 19 september 2023
13 Bij e-mail van 11 oktober 2023 heeft verzoekster verzocht om de termijn om op het verzoek om inlichtingen te antwoorden, met drie maanden te verlengen. In dat verband heeft zij erop gewezen dat het verzoek om inlichtingen heel wat moeilijkheden met zich meebracht en een uitzonderlijke inspanning vergde op het gebied van het verzamelen, verwerken en inventariseren van gegevens, evenals de inzet van aanzienlijke personele en technische middelen.
14 Bij e-mail van 12 oktober 2023 heeft de Commissie verzoekster verzocht om de aard en het belang van de moeilijkheden die zij ondervond, toe te lichten.
15 Bij e-mail van 14 oktober 2023 heeft verzoekster verduidelijkt dat een aantal van die moeilijkheden met name verband hielden met het ontbreken van voldoende procedurele waarborgen om ervoor te zorgen dat het privéleven van de betrokken personen en dat van andere werknemers en mandatarissen van haar of van eventuele andere door het verzoek om inlichtingen getroffen personen werd geëerbiedigd en de journalistieke bronnen werden beschermd.
16 Tijdens een conference call op 18 oktober 2023 heeft de Commissie aan verzoekster bevestigd dat documenten die mogelijk journalistieke bronnen zouden kunnen onthullen, een bijzondere bescherming zouden genieten naar het voorbeeld van de procedure waarin is voorzien om de vertrouwelijkheid van de communicatie tussen advocaat en cliënt te waarborgen.
17 Op 19 oktober 2023 heeft verzoekster aangegeven dat zij vanwege de huidige „hold separate”-situatie tussen haar en een van haar dochterondernemingen, die voortvloeide uit de in het besluit van 9 juni 2023 tot goedkeuring van de concentratie opgenomen voorwaarden en verplichtingen, geen toegang kon eisen tot de mailboxen en de gsm’s van de in punt II.5, onder i), van de bijlage bij het besluit van 19 september 2023 genoemde persoon.
18 Bij e-mail van 26 oktober 2023 heeft de Commissie verzoekster verzocht om haar de lijst van de betrokken personen met een perskaart toe te zenden en haar uitgenodigd om te overleggen op welke manier de bescherming van journalistieke bronnen in de praktijk kon worden verzoend met het verstrekken van de in het besluit van 19 september 2023 bedoelde documenten.
19 Op 27 oktober 2023, de datum waarop de in het besluit van 19 september 2023 gestelde termijn verstreek, had verzoekster geen enkel document ingediend. Op diezelfde dag heeft de Commissie het besluit van 27 oktober 2023 vastgesteld. Bij artikel 1 van dat besluit heeft de Commissie de in punt II.5, onder i), van de bijlage bij het besluit van 19 september 2023 genoemde persoon van de lijst van de betrokken personen gehaald. Bij artikel 2 van dat besluit is de bij artikel 1 van het besluit van 19 september 2023 oorspronkelijk vastgestelde deadline van 27 oktober 2023 verschoven naar 1 december 2023.
20 Bij verzoekschrift, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 23 november 2023, heeft verzoekster beroep ingesteld tot nietigverklaring van het bestreden besluit, te weten het besluit van 19 september 2023, zoals gewijzigd bij besluit van 27 oktober 2023.
Feiten van na de instelling van het beroep
21 Bij brief van 6 december 2023 heeft de directeur-generaal van het directoraat-generaal Concurrentie van de Commissie verklaard dat alle documenten waarbij de bescherming van gevoelige persoonsgegevens of journalistieke bronnen in het geding is, procedurele waarborgen genieten overeenkomstig de relevante wetgeving en rechtspraak, en heeft hij die procedurele waarborgen nader toegelicht (hierna: „brief van 6 december 2023”).
22 Op 24 januari 2024 heeft de Commissie besluit C(2024) 571 final, inzake een procedure op grond van artikel 11, lid 3, en artikel 15, lid 1, van verordening nr. 139/2004 vastgesteld (hierna: „besluit van 24 januari 2024”). Ten eerste is bij artikel 1 van dat besluit de in artikel 2 van het besluit van 27 oktober 2023 vastgestelde deadline van 1 december 2023 verschoven naar 7 februari 2024. Ten tweede is bij artikel 2 van het besluit van 24 januari 2024 krachtens artikel 15 van verordening nr. 139/2004 aan verzoekster een dwangsom opgelegd van hoogstens 5 % van haar gemiddelde dagelijkse omzet per dag vertraging, te rekenen vanaf de eerste werkdag na de in artikel 1 van dat besluit vastgestelde datum. Ten derde bevat overweging 13, onder a), van het besluit van 24 januari 2024 met de invoering van een virtuele-dataroomprocedure, zoals voorgesteld in de brief van 6 december 2023, aanvullende procedurele waarborgen ten opzichte van het bestreden besluit om de bescherming van gevoelige persoonsgegevens te waarborgen. Overweging 13, onder b), van het besluit van 24 januari 2024 bevat met de bevestiging van de in de brief van 6 december 2023 voorgestelde procedure procedurele waarborgen om de journalistieke bronnen te beschermen.
23 Na de contacten met verzoeksters raadslieden heeft de Commissie tijdens een conference call op 30 januari 2024 aanvaard om de communicatie tussen de personen waarop het bestreden besluit betrekking heeft, alsook contacten die tot de persoonlijke levenssfeer behoren, in de virtuele dataroom op te nemen.
24 In februari 2024 heeft verzoekster de Commissie een deel van de documenten verstrekt die aan de in het bestreden besluit vastgestelde criteria beantwoorden.
25 Tussen september en december 2024 heeft verzoekster nog meer documenten aan de Commissie verstrekt, zodat die instelling in december 2024 van verzoekster de documenten had ontvangen die beantwoordden aan de in het bestreden besluit vastgestelde criteria, met uitzondering van documenten die te beschouwen waren als vertrouwelijke communicatie tussen advocaat en cliënt, vielen onder het journalistieke bronnengeheim of behoorden tot de persoonlijke levenssfeer van de betrokken personen.
Procedure in kort geding
26 Bij afzonderlijke akte, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 24 november 2023, heeft verzoekster in kort geding met name verzocht om de tenuitvoerlegging van het bestreden besluit op te schorten.
27 Bij beschikking van 28 november 2023, Vivendi/Commissie (T‑1097/23 R, niet gepubliceerd) heeft de president van het Gerecht gelast om de tenuitvoerlegging van het bestreden besluit op te schorten totdat een eindbeschikking is gegeven in zaak T‑1097/23 R, onverminderd de verplichting van verzoekster om door te gaan met het verzamelen van informatie en om alle documenten waarop dit besluit betrekking heeft, op een elektronische gegevensdrager te bewaren.
28 Bij beschikking van 19 januari 2024, Vivendi/Commissie (T‑1097/23 R, niet gepubliceerd, EU:T:2024:15) heeft de president van het Gerecht het verzoek in kort geding afgewezen.
29 Bij beschikking van 6 februari 2024, Vivendi/Commissie [C‑90/24 P(R)-R, EU:C:2024:121] heeft de vicepresident van het Hof de opschorting gelast van de bij het litigieuze besluit aan verzoekster opgelegde verplichting, onverminderd de verplichting van verzoekster om alle passende maatregelen te treffen om de bewaring van alle in dat besluit bedoelde documenten te waarborgen.
30 Bij beschikking van 11 april 2024, Vivendi/Commissie [C‑90/24 P(R), EU:C:2024:318] heeft de vicepresident van het Hof de beschikking van 19 januari 2024, Vivendi/Commissie (T‑1097/23 R, niet gepubliceerd, EU:T:2024:15) vernietigd. Voorts heeft hij vastgesteld dat aan de voorwaarde van spoedeisendheid was voldaan en heeft hij de zaak terugverwezen naar het Gerecht voor een uitspraak over de voorwaarde inzake fumus boni juris en, in voorkomend geval, voor een afweging van de betrokken belangen.
31 Bij beschikking van 13 juni 2024, Vivendi/Commissie (T‑1097/23 R-RENV, niet gepubliceerd, EU:T:2024:381) heeft de vicepresident van het Gerecht verzoeksters verzoek om de tenuitvoerlegging van het bestreden besluit op te schorten en om haar bij wijze van voorlopige maatregel te gelasten alle op het litigieuze besluit betrekking hebbende documenten te bewaren op een speciaal daarvoor bestemde elektronische gegevensdrager, elektronisch verzegeld afgeleverd bij een vertrouwde onafhankelijke partij, gedeeltelijk toegewezen.
32 Op 3 juli 2024 heeft verzoekster een hogere voorziening ingesteld tot vernietiging van de beschikking van 13 juni 2024, Vivendi/Commissie (T‑1097/23 R-RENV, niet gepubliceerd, EU:T:2024:381). Daarnaast heeft verzoekster het Hof verzocht de tenuitvoerlegging van die beschikking en het bestreden besluit op te schorten.
33 Bij beschikking van 8 juli 2024, Vivendi/Commissie [C‑470/24 P(R)-R, niet gepubliceerd, EU:C:2024:592] is de aan verzoekster opgelegde verplichting om de in het bestreden besluit bedoelde documenten te verzamelen en aan de Commissie te verstrekken, opgeschort tot de vaststelling van de beschikking die het eerst van beide wordt gegeven, ofwel die waarbij de onderhavige procedure in kort geding wordt beëindigd, ofwel die waarbij uitspraak wordt gedaan op de hogere voorziening in zaak C‑470/24 P(R), onverminderd de verplichting van verzoekster om alle passende maatregelen te treffen om de bewaring van alle documenten te waarborgen.
34 Bij beschikking van 26 juli 2024, Vivendi/Commissie (T‑1097/23 R-RENV-INTP, niet gepubliceerd, EU:T:2024:516) heeft de vicepresident van het Gerecht het verzoek tot uitlegging van punt 1 van het dictum van de beschikking van 13 juni 2024, Vivendi/Commissie (T‑1097/23 R-RENV, niet gepubliceerd, EU:T:2024:381) niet-ontvankelijk verklaard.
35 Bij beschikking van 16 augustus 2024, Vivendi/Commissie [C‑470/24 P(R), niet gepubliceerd, EU:C:2024:674] heeft de vicepresident van het Hof verzoeksters hogere voorziening in zaak C‑470/24 P(R) afgewezen.
Conclusies van partijen
36 Verzoekster verzoekt het Gerecht:
– het bestreden besluit nietig te verklaren;
– de Commissie te verwijzen in de kosten.
37 De Commissie, ondersteund door de Raad van de Europese Unie, verzoekt het Gerecht:
– het beroep te verwerpen;
– verzoekster te verwijzen in de kosten.
In rechte
38 Ter ondersteuning van haar beroep voert verzoekster zeven middelen aan, waarvan het eerste is ontleend aan de keuze van een onjuiste rechtsgrond en aan misbruik van bevoegdheid, het tweede, aan niet-nakoming van de motiveringsplicht, het derde, aan schending van het beginsel van bescherming tegen willekeurige of onredelijke ingrepen van het openbaar gezag, het vierde, aan schending van het beginsel „impossibilium nulla obligatio est”, wat het verzoek betreft om documenten over te leggen die afkomstig zijn van de Bolloré-groep, het vijfde, aan schending van het evenredigheidsbeginsel, het zesde, aan afbreuk die wordt gedaan aan de bescherming van journalistieke bronnen en, het zevende, aan het ontbreken van passende waarborgen om het recht op eerbiediging van het privéleven te beschermen.
39 Het Gerecht acht het aangewezen om eerst het tweede middel, dat is ontleend aan niet-nakoming van de motiveringsplicht, te onderzoeken.
Tweede middel: niet-nakoming van de motiveringsplicht
40 Met haar tweede middel verwijt verzoekster de Commissie dat die instelling de algemene motiveringsplicht en de specifieke motiveringsplicht die op haar rusten krachtens respectievelijk artikel 296 VWEU en artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004, niet is nagekomen doordat zij het voorwerp en de omvang van haar onderzoek niet voldoende duidelijk heeft omschreven.
41 Het tweede middel bestaat in wezen uit vier onderdelen. Met het eerste onderdeel betoogt verzoekster dat het bestreden besluit niet duidelijk aangeeft waarop het verzoek om inlichtingen betrekking heeft, aangezien het geen nauwkeurige en objectieve overwegingen bevat ter rechtvaardiging van de vaststelling ervan. Met het tweede onderdeel stelt verzoekster dat in het bestreden besluit de materiële, temporele en persoonlijke reikwijdte van de gevraagde inlichtingen niet is gemotiveerd. Met het derde onderdeel verwijt verzoekster de Commissie dat zij in het bestreden besluit niet uitlegt waarom de Bolloré-groep in de werkingssfeer van dat besluit moest worden opgenomen. Met het vierde onderdeel betoogt verzoekster in wezen dat in het bestreden besluit onvoldoende is gemotiveerd waarom bij besluit krachtens artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 om inlichtingen is verzocht, noch waarom er snel moest worden opgetreden.
Opmerkingen vooraf
42 Volgens vaste rechtspraak moet de door artikel 296 VWEU vereiste motivering van handelingen van de instellingen van de Europese Unie zijn aangepast aan de aard van de betrokken handeling en de redenering van de instelling die de handeling heeft verricht, duidelijk en ondubbelzinnig tot uitdrukking doen komen, zodat de belanghebbenden de rechtvaardigingsgronden van de genomen maatregel kunnen kennen en de bevoegde rechter zijn toezicht kan uitoefenen. De motiveringsplicht moet worden beoordeeld aan de hand van alle omstandigheden van het geval, waarbij met name rekening moet worden gehouden met de inhoud van de handeling, de aard van de redengeving en het belang dat de adressaten van de handeling of andere personen die door de handeling worden geraakt in de zin van artikel 263, vierde alinea, VWEU, bij een verklaring kunnen hebben. In de motivering hoeven niet alle relevante feitelijke en juridische gegevens te worden gespecificeerd, aangezien bij de vraag of de motivering van een handeling aan de vereisten van artikel 296 VWEU voldoet, niet alleen acht moet worden geslagen op de bewoordingen ervan, maar ook op de context en op het geheel van de rechtsregels die de betrokken materie beheersen (zie arrest van 10 maart 2016, HeidelbergCement/Commissie, C‑247/14 P, EU:C:2016:149, punt 16 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
43 Wat meer in het bijzonder de motivering van een besluit houdende een verzoek om inlichtingen betreft, zij eraan herinnerd dat artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 de wezenlijke elementen ervan bepaalt (zie naar analogie arrest van 10 maart 2016, HeidelbergCement/Commissie, C‑247/14 P, EU:C:2016:149, punt 17).
44 Volgens deze bepaling „vermeldt [de Commissie] de rechtsgrond voor en het doel van het verzoek, geeft zij aan welke inlichtingen worden gevraagd en stelt zij de termijn vast waarbinnen deze inlichtingen moeten worden verstrekt”. Verder, aldus deze bepaling, vermeldt de Commissie „tevens de sancties waarin artikel 14 [van verordening nr. 139/2004] voorziet en de sancties waarin artikel 15 [van die verordening] voorziet, of [...] legt [zij] deze laatste sancties op” en „wijst [zij] ook op het recht, bij het Hof van Justitie beroep tegen [het besluit] in te stellen”.
45 Vooraf zij eraan herinnerd dat alle taalversies van een handeling van de Unie in beginsel dezelfde waarde hebben. Teneinde de eenvormige uitlegging van het Unierecht te handhaven, moet de betrokken bepaling derhalve, indien er verschillen tussen de taalversies bestaan, worden uitgelegd met inachtneming van de algemene opzet en het doel van de regeling waarvan zij een onderdeel vormt. Zo kan de in een van de taalversies van een handeling gebruikte formulering niet als enige grondslag voor de uitlegging van die handeling dienen of in zoverre voorrang hebben boven de andere taalversies. Een dergelijke benadering zou immers onverenigbaar zijn met het vereiste van eenvormige toepassing van het Unierecht (zie arrest van 20 februari 2018, België/Commissie, C‑16/16 P, EU:C:2018:79, punten 49 en 50 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
46 In casu moet erop worden gewezen dat de Franse taalversie van artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 bepaalt dat de Commissie, wanneer zij verzoekt om inlichtingen bij besluit, in dat besluit de rechtsgrond voor dat verzoek vermeldt, alsook het „objet” ervan. Met uitzondering van de Spaanse taalversie, waarin de term „objeto” wordt gehanteerd; wordt in de andere taalversies van die bepaling gebruikgemaakt van termen die overeenkomen met het begrip „doel”, zoals bijvoorbeeld de Engelse, de Duitse, de Nederlandse, de Italiaanse, de Griekse en de Kroatische taalversie, waarin respectievelijk de termen „purpose”, „Zweck”, „doel”, „scopo”, „σκοπό” en „svrhu” worden gehanteerd. Uit de in de andere taalversies gebruikte termen blijkt dus, mede in het licht van de context van die bepaling en de met de betrokken verordening nagestreefde doelstelling, dat de wetgever in artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 heeft willen verwijzen naar het begrip „doel” in artikel 11, lid 2, van verordening nr. 139/2004 en artikel 18, leden 2 en 3, van verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad van 16 december 2002 betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de [artikelen 101 en 102 VWEU] (PB 2003, L 1, blz. 1), zoals uitgelegd in de in punt 48 hieronder aangehaalde rechtspraak.
47 De specifieke motiveringsplicht vormt een fundamenteel vereiste, niet alleen om het voor de betrokken ondernemingen duidelijk te maken dat het verzoek om inlichtingen gerechtvaardigd is, maar ook om hun inzicht te geven in de omvang van hun verplichting tot medewerking en tegelijk hun recht van verweer veilig te stellen (zie naar analogie arrest van 10 maart 2016, HeidelbergCement/Commissie, C‑247/14 P, EU:C:2016:149, punt 19 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
48 De verplichting om het „doel van het verzoek” te vermelden betekent dat de Commissie het voorwerp van haar onderzoek moet aangeven in haar verzoek, en dus de vermoede inbreuk op de mededingingsregels moet identificeren (zie in die zin en naar analogie arrest van 10 maart 2016, HeidelbergCement/Commissie, C‑247/14 P, EU:C:2016:149, punt 20 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
49 In dit verband is de Commissie niet verplicht om de adressaat van een besluit houdende een verzoek om inlichtingen in kennis te stellen van alle inlichtingen waarop zij het vermoeden van het bestaan van inbreuken baseert, noch om een nauwgezette juridische kwalificatie van die inbreuken te geven, maar wel om de vermoedens die zij voornemens is te verifiëren, duidelijk te omschrijven (zie naar analogie arrest van 10 maart 2016, HeidelbergCement/Commissie, C‑247/14 P, EU:C:2016:149, punt 21 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
50 Een dergelijke verplichting is met name te begrijpen door de omstandigheid dat, zoals blijkt uit artikel 11, lid 1, van verordening nr. 139/2004, de Commissie ter vervulling van de haar bij deze verordening opgedragen taken met een gewoon verzoek of bij besluit de ondernemingen en ondernemersverenigingen kan vragen „alle nodige inlichtingen” te verstrekken (zie naar analogie arrest van 10 maart 2016, HeidelbergCement/Commissie, C‑247/14 P, EU:C:2016:149, punt 22).
51 Hieruit volgt dat de Commissie alleen die inlichtingen kan opvragen die voor haar van nut kunnen zijn bij de verificatie van de vermoedens omtrent het bestaan van een inbreuk die het onderzoek rechtvaardigen en die in het verzoek om inlichtingen zijn genoemd (zie naar analogie arrest van 10 maart 2016, HeidelbergCement/Commissie, C‑247/14 P, EU:C:2016:149, punt 23).
52 Aangezien de noodzakelijkheid van de gevraagde inlichtingen moet worden getoetst aan het in het verzoek om inlichtingen vermelde doel, moet dit doel met een redelijke mate van nauwkeurigheid worden aangegeven, omdat anders onmogelijk kan worden bepaald of de gevraagde informatie noodzakelijk is, en omdat anders de Unierechter zijn rechterlijk toezicht niet kan uitoefenen (zie naar analogie arrest van 10 maart 2016, HeidelbergCement/Commissie, C‑247/14 P, EU:C:2016:149, punt 24 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
53 De vraag of een besluit houdende een verzoek om inlichtingen toereikend is gemotiveerd, hangt derhalve af van de vraag of de vermoedens omtrent het bestaan van een inbreuk waarnaar de Commissie een onderzoek wenst in te stellen, voldoende duidelijk worden toegelicht (zie naar analogie arrest van 10 maart 2016, HeidelbergCement/Commissie, C‑247/14 P, EU:C:2016:149, punt 25).
54 Bij de beoordeling van de omvang van de motiveringsplicht ten aanzien van een op artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 gebaseerd besluit houdende een verzoek om inlichtingen, moet ook rekening worden gehouden met het stadium van het onderzoek waarin dat besluit is vastgesteld en met de vraag of de Commissie al dan niet reeds over bepaalde informatie inzake de vermeende inbreuken beschikte (zie in die zin en naar analogie arrest van 9 april 2019, Qualcomm en Qualcomm Europe/Commissie, T‑371/17, niet gepubliceerd, EU:T:2019:232, punt 46 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
55 In het licht van deze overwegingen moet worden onderzocht of het bestreden besluit toereikend is gemotiveerd.
Eerste onderdeel van het tweede middel: ontoereikende motivering van het doel van het verzoek om inlichtingen
56 Met het eerste onderdeel van het tweede middel voert verzoekster in wezen aan dat het bestreden besluit niet duidelijk aangeeft wat het doel van het verzoek om inlichtingen is, aangezien het geen nauwkeurige en objectieve overwegingen bevat ter rechtvaardiging van de vaststelling ervan, en met name niet aangeeft wat de vermoede inbreuken zijn. In het bijzonder bevat het bestreden besluit volgens verzoekster geen nadere informatie over de „klachten” en de „feiten” waarvan de Commissie kennis heeft gekregen en die weliswaar worden vermeld in de brief van 25 juli 2023 betreffende de inleiding van de formele onderzoeksprocedure, maar niet in het bestreden besluit.
57 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
58 Dienaangaande blijkt uit de overwegingen 1 tot en met 3 van het bestreden besluit dat de Commissie de verwerving van Lagardère door verzoekster had goedgekeurd onder de voorwaarde dat verzoekster haar verbintenissen zou uitvoeren om al haar activiteiten op het gebied van boekenuitgeverij (die waren samengebracht in Editis, een dochteronderneming van verzoekster) en het tijdschrift Gala te verkopen en daarnaast dat verzoekster ten tijde van de vaststelling van het bestreden besluit die verwerving nog steeds diende op te schorten, aangezien de Commissie de koper en de voorwaarden voor de verkoop van Editis en Gala nog niet had goedgekeurd.
59 In overweging 4 van het bestreden besluit herinnert de Commissie eraan dat zij krachtens artikel 11, lid 1, van verordening nr. 139/2004 alle nodige inlichtingen kan vragen ter vervulling van de haar bij die verordening opgedragen taken.
60 In overweging 5 van het bestreden besluit verwijst de Commissie voorts naar de motiveringsvereisten waaraan een op artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 gebaseerd verzoek om inlichtingen moet voldoen. In dat verband geeft zij aan dat „[w]anneer [zij] krachtens artikel 11, lid 3, van [die verordening] bij besluit van een onderneming verlangt dat deze inlichtingen verstrekt, zij de rechtsgrond voor en het doel van het verzoek vermeldt, aangeeft welke inlichtingen worden gevraagd en de termijn vaststelt waarbinnen deze inlichtingen moeten worden verstrekt[;] tevens [vermeldt zij] de sancties waarin artikel 14 van [die verordening] voorziet en de sancties waarin artikel 15 van [die verordening] voorziet, of [...] legt [zij] deze laatste sancties op[; b]ovendien informeert zij over het recht om het besluit ter toetsing voor te leggen aan het Hof van Justitie”.
61 Het doel van het verzoek om inlichtingen is aangegeven in de overwegingen 6 en 7 van het bestreden besluit, die luiden als volgt:
„(6) Ter beoordeling of Vivendi een beslissende invloed op Lagardère heeft uitgeoefend die kan worden aangemerkt als een niet-nakoming van de aanmeldingsverplichting en/of een niet-nakoming van de opschortingsverplichting en/of een niet-naleving van de aan het besluit van de Commissie tot goedkeuring van de transactie tussen Vivendi en Lagardère verbonden voorwaarden en verplichtingen heeft de Commissie besloten om van Lagardère te verlangen dat zij een aantal documenten en bepaalde interne en externe communicatie zou verstrekken. Deze documenten en communicatie hebben betrekking op beslissingen van Lagardère waarbij Vivendi mogelijk een beslissende rol heeft gespeeld die vergelijkbaar is met die van een controlerende aandeelhouder. Het verzoek om inlichtingen is als bijlage bij dit besluit gevoegd.
(7) De krachtens dit besluit gevraagde en in de bijlage opgenomen documenten en communicatie zijn cruciaal om de Commissie in staat te stellen te analyseren of de tussenkomst en/of de raadpleging en/of de betrokkenheid van Vivendi bij bepaalde beslissingen kunnen worden aangemerkt als de uitoefening van een beslissende invloed door Vivendi zoals omschreven in overweging 6. De bedoelde documenten en communicatie hebben betrekking op de realisatie van operationele synergieën, zoals gezamenlijke programma’s voor de audiovisuele entiteiten van Vivendi en Lagardère, de vaststelling van het uitzendschema van radiozender Europe 1, die tot de Lagardère-groep behoort, benoemingen en afvloeiingen van journalisten bij tijdschriften van de Lagardère-groep, redactionele keuzen bij tijdschriften van de Lagardère-groep die mogelijk zijn beïnvloed door leidinggevenden van Vivendi of van haar belangrijkste aandeelhouder, de Bolloré-groep, en de verhuizing van entiteiten van de Vivendi-groep naar gebouwen die eigendom zijn van Lagardère. Voorts hebben die documenten en communicatie betrekking op strategische beslissingen die zijn genomen door de boekenuitgeverijgroep Hachette (die deel uitmaakt van Lagardère) en waarbij Vivendi mogelijk een rol heeft gespeeld die kan worden aangemerkt als het uitoefenen van beslissende invloed, zoals het staken van een rechtszaak tegen een dochteronderneming van Vivendi of het niet uitbrengen van een bod op de Amerikaanse uitgever [...], evenals de voorwaarden voor de benoeming van bepaalde leden in de raad van bestuur van Lagardère waarvan bekend is dat zij banden hebben met de Bolloré-groep.”
62 Vastgesteld moet worden dat de Commissie in de overwegingen 6 en 7 van het bestreden besluit in de zin van de in punten 48 en 49 hierboven aangehaalde rechtspraak aangeeft welke vermoede inbreuken op de bepalingen van verordening nr. 139/2004 zij voornemens is te onderzoeken en het voorwerp van haar onderzoek afbakent.
63 De overwegingen 6 en 7 van het bestreden besluit bevatten dus een duidelijke en ondubbelzinnige omschrijving van het voorwerp van het onderzoek van de Commissie. Aan de hand van dergelijke informatie kan tevens overeenkomstig de in de punten 48 tot en met 53 hierboven aangehaalde rechtspraak met voldoende nauwkeurigheid worden achterhaald welke vermoede inbreuken de vaststelling van dat besluit rechtvaardigden.
64 Bijgevolg voldoet die motivering aan de verplichting om het doel van het verzoek om inlichtingen te vermelden in de zin van artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004.
65 Aan die slotsom kan niet worden afgedaan door verzoeksters argument dat het bestreden besluit geen nadere informatie bevat over de „klachten” en de „feiten” waarvan de Commissie kennis heeft gekregen en die weliswaar worden vermeld in de brief van 25 juli 2023 betreffende de inleiding van de formele onderzoeksprocedure, maar niet in het bestreden besluit.
66 Ten eerste is het doel van het verzoek om inlichtingen, zoals verzoekster toegeeft, ook vermeld in de brief van 25 juli 2023 betreffende de inleiding van de formele onderzoeksprocedure, waarvan verzoekster ten tijde van de vaststelling van het bestreden besluit kennis had.
67 Ten tweede is de Commissie volgens de in punt 49 hierboven aangehaalde vaste rechtspraak niet verplicht om de adressaat van een besluit houdende een verzoek om inlichtingen in kennis te stellen van alle inlichtingen waarop zij het vermoeden van het bestaan van inbreuken baseert, noch om een nauwgezette juridische kwalificatie van die inbreuken te geven, maar wel om de vermoedens die zij voornemens is te verifiëren duidelijk te omschrijven.
68 Dienaangaande moet worden opgemerkt dat het bestreden besluit is vastgesteld in het kader van de vooronderzoeksfase van de administratieve procedure uit hoofde van verordening nr. 139/2004, die de Commissie in staat moet stellen alle relevante bewijzen te verzamelen die het bestaan van een inbreuk op de uit die verordening voortvloeiende verplichtingen bevestigen en een eerste standpunt in te nemen over de richting die en het gevolg dat aan de procedure zal worden gegeven (zie in die zin en naar analogie arrest van 29 september 2011, Elf Aquitaine/Commissie, C‑521/09 P, EU:C:2011:620, punt 113 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
69 Volgens de rechtspraak kan de Commissie niet worden verplicht om in de vooronderzoeksfase naast de vermoedens omtrent het bestaan van een inbreuk die zij wenst te verifiëren, ook de aanwijzingen mee te delen, dat wil zeggen de feiten die haar ertoe hebben gebracht om aan te nemen dat het mededingingsrecht mogelijkerwijs is geschonden. Een dergelijke verplichting zou immers afbreuk doen aan het door de rechtspraak gevestigde evenwicht tussen het behoud van de doeltreffendheid van het onderzoek en de bescherming van de rechten van verdediging van de betrokken onderneming (zie in die zin en naar analogie arrest van 14 maart 2014, Cementos Portland Valderrivas/Commissie, T‑296/11, EU:T:2014:121, punt 37).
70 In het licht hiervan moet worden geoordeeld dat verzoekster aan de hand van de motivering van het bestreden besluit kan nagaan of de gevraagde inlichtingen noodzakelijk zijn voor het onderzoek, en de Unierechter aan de hand daarvan zijn toezicht kan uitoefenen. Verzoekster voert dus ten onrechte aan dat, wat betreft het voorwerp van het onderzoek van de Commissie en de omschrijving van de praktijken waarvan die instelling in het kader van haar onderzoek het bestaan wenst te verifiëren, niet voldaan is aan de motiveringsplicht, zoals neergelegd in artikel 296 VWEU en artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004.
71 Gelet op het voorgaande moet het eerste onderdeel van het tweede middel worden afgewezen.
Tweede onderdeel van het tweede middel: geen motivering van de materiële, temporele en personele reikwijdte van de gevraagde inlichtingen
72 Met het tweede onderdeel van het tweede middel betoogt verzoekster dat het bestreden besluit niet voldoende is gemotiveerd om de materiële, temporele en personele reikwijdte van de gevraagde inlichtingen te rechtvaardigen, met name de keuze van de zoektermen, de criteria om de betrokken personen aan te wijzen en de betrokken periode die door het bestreden besluit wordt gedekt.
73 De Commissie betwist verzoeksters argumenten.
74 Dienaangaande moet worden vastgesteld, zoals volgt uit de punten 6 tot en met 12 en 19 hierboven, dat het bestreden besluit, en met name de bijlage erbij, de materiële, temporele en personele reikwijdte van de gevraagde inlichtingen duidelijk afbakent. Zoals de Commissie terecht stelt, kan het feit dat het bestreden besluit geen specifieke motivering bevat voor elke gevraagde inlichting of elke zoekterm, niet als zodanig worden beschouwd als een ontoereikend motivering.
75 Volgens de rechtspraak kan van de Commissie namelijk niet worden verlangd dat zij, alvorens om inlichtingen te verzoeken, kennis heeft van de inhoud van de gevraagde documenten en van het relatieve belang ervan voor het onderzoek (zie in die zin en naar analogie arrest van 22 maart 2012, Slovak Telekom/Commissie, T‑458/09 en T‑171/10, EU:T:2012:145, punt 55).
76 Gelet op de in de punten 42 tot en met 54 hierboven gememoreerde bepalingen en rechtspraak gaat de motiveringsplicht bij een besluit houdende een verzoek om inlichtingen niet zover dat de Commissie uit hoofde daarvan specifiek voor elke gevraagde inlichting, of, zoals in casu, voor elke zoekterm waarvan de toepassing wordt gevraagd, de redenen moet uiteenzetten waarom zij meent dat die inlichting of die zoekterm, ten eerste, noodzakelijk is voor haar onderzoek en, ten tweede, uitsluitend voor dat onderzoek relevante informatie bevat of uitsluitend naar dergelijke informatie leidt.
77 Voorts moet, zoals uit punt 42 hierboven voortvloeit, bij de vraag of voldaan is aan de motiveringsplicht niet alleen acht worden geslagen op de bewoordingen van de betrokken handeling, maar ook op de context ervan, te weten in casu de handelingen die reeds werden vastgesteld in het kader van de vooronderzoeksfase van de administratieve procedure uit hoofde van verordening nr. 139/2004 (zie punt 68 hierboven).
78 Een verzoek om inlichtingen zoals het bestreden besluit dient enkel om de Commissie in staat te stellen de noodzakelijke inlichtingen en documenten te verzamelen om de juistheid en de strekking van een bepaalde feitelijke en rechtstoestand na te gaan (zie naar analogie arrest van 10 maart 2016, HeidelbergCement/Commissie, C‑247/14 P, EU:C:2016:149, punt 37).
79 In het licht van het voorgaande kan verzoekster niet met succes aanvoeren dat de materiële, temporele en personele reikwijdte van de gevraagde inlichtingen niet is gemotiveerd.
80 Er moet trouwens op worden gewezen dat verzoeksters argumenten waarmee zij betwist dat de gevraagde inlichtingen noodzakelijk zijn, de rechtmatigheid ten gronde van het bestreden besluit betreffen en niet in aanmerking kunnen worden genomen in het kader van het onderzoek van het middel inzake niet-nakoming van de motiveringsplicht (zie in die zin arrest van 9 april 2019, Qualcomm en Qualcomm Europe/Commissie, T‑371/17, niet gepubliceerd, EU:T:2019:232, punt 55 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Die argumenten zullen daarom worden geanalyseerd in het kader van het onderzoek van het vijfde middel.
81 Gelet op het voorgaande moet het tweede onderdeel van het tweede middel worden afgewezen.
Derde onderdeel van het tweede middel: geen motivering van de reden waarom de Bolloré-groep in het verzoek om inlichtingen is opgenomen
82 Met het derde onderdeel van het tweede middel stelt verzoekster dat het bestreden besluit geen motivering bevat van de reden waarom de Bolloré-groep in het verzoek om inlichtingen is opgenomen. De vermoedens van de Commissie die zijn uiteengezet in de brief van 25 juli 2023 betreffende de inleiding van de formele onderzoeksprocedure en die bondig zijn overgenomen in het bestreden besluit, zien op de uitoefening van beslissende invloed op Lagardère door verzoekster veeleer dan door de Bolloré-groep. Verzoekster is dan ook van mening dat het verzoek om inlichtingen in handen van een derde waarover zij geen zeggenschap heeft, te weten de Bolloré-groep, niet gemotiveerd is.
83 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
84 Dienaangaande volstaat de vaststelling dat in overweging 7 van het bestreden besluit is aangegeven dat de bedoelde documenten met name betrekking hebben op bepaalde beslissingen van Lagardère „die mogelijk zijn beïnvloed door leidinggevenden van Vivendi of van haar belangrijkste aandeelhouder, de Bolloré-groep”. Zoals de Commissie erop wijst, staat het bovendien volgens het besluit van 9 juni 2023 tot goedkeuring van de concentratie en het door verzoekster bij haar ingediende formulier voor de aanmelding ervan vast dat de Bolloré-groep en Vivendi één enkele onderneming vormen in de zin van het mededingingsrecht.
85 Verzoekster voert bijgevolg ten onrechte aan dat de motiveringsplicht niet is nagekomen met betrekking tot de opname van de Bolloré-groep in de lijst van personen waarop het verzoek om inlichtingen betrekking heeft.
86 Derhalve moet het derde onderdeel van het tweede middel worden afgewezen.
Vierde onderdeel van het tweede middel: ontoereikende motivering van de reden om gebruik te maken van een op artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 gebaseerd besluit houdende een verzoek om inlichtingen en van de noodzaak om snel op te treden
87 Met het vierde onderdeel stelt verzoekster in wezen dat in het bestreden besluit niet rechtens genoegzaam is uiteengezet waarom het nodig werd geacht om gebruik te maken van een op artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 gebaseerd verzoek om inlichtingen bij besluit en niet van een op artikel 11, lid 2, van verordening nr. 139/2004 gebaseerd gewoon verzoek om inlichtingen of van een op artikel 13 van verordening nr. 139/2004 gebaseerde inspectie. Voorts is zij van mening dat in het bestreden besluit niet is gemotiveerd waarom er snel moest worden opgetreden.
88 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
89 In casu wordt in overweging 8 van het bestreden besluit aangegeven dat „[i]n deze procedure tot vaststelling van een inbreuk [...] alleen een op grond van artikel 11, lid 3, van de concentratieverordening vastgesteld besluit er volgens de Commissie voor [kan] zorgen dat Vivendi alle documenten verstrekt die beantwoorden aan de door de Commissie in [dat] besluit genoemde criteria[;] de procedure van artikel 11, lid 3, van de concentratieverordening is namelijk de enige procedure van de concentratieverordening waarmee de ondernemingen tot wie het besluit is gericht, op straffe van sancties kunnen worden verplicht tot het geven van een volledig antwoord[; b]ovendien is het volgens de Commissie noodzakelijk om snel op te treden teneinde te voorkomen dat relevante documenten uit de bestanden van Vivendi zouden worden verwijderd, met name wanneer berichten na een bepaalde tijd worden gewist of bepaalde documenten van een medewerker na diens vertrek niet erg lang worden bewaard[; d]e keuze voor een besluit op grond van artikel 11, lid 3, beantwoordt aan die doelstelling om snel op te treden”.
90 De Commissie zet in overweging 8 van het bestreden besluit dus uiteen dat alleen een op grond van artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 vastgesteld besluit ervoor kan zorgen dat verzoekster, op straffe van sancties, alle documenten verstrekt die beantwoorden aan de door haar genoemde criteria en dat snel kan worden opgetreden teneinde te voorkomen dat relevante documenten uit verzoeksters bestanden zouden worden verwijderd.
91 Derhalve moet worden vastgesteld dat het bestreden besluit met betrekking tot de toepassing van artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 als rechtsgrond voor dat besluit toereikend is gemotiveerd in de zin van de in punt 42 hierboven aangehaalde rechtspraak.
92 Aan die slotsom kan niet worden afgedaan door verzoeksters andere argumenten.
93 Wat in de eerste plaats het gebruik van een op artikel 11, lid 2, van verordening nr. 139/2004 gebaseerd verzoek om inlichtingen bij besluit in plaats van een op artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 gebaseerd gewoon verzoek betreft, volgt uit artikel 11, lid 1, van verordening nr. 139/2004 dat de Commissie „met een gewoon verzoek of bij [besluit]” om inlichtingen mag verzoeken, zonder dat die bepaling vereist dat aan de vaststelling van een besluit een gewoon verzoek voorafgaat.
94 De keuze die moet worden gemaakt tussen een gewoon verzoek om inlichtingen en een besluit moet afhangen van de vereisten van een doeltreffend onderzoek, zulks in het licht van de bijzondere omstandigheden van elk geval [zie naar analogie arrest van 14 maart 2014, Holcim (Deutschland) en Holcim/Commissie, T‑293/11, niet gepubliceerd, EU:T:2014:127, punt 84 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
95 De Commissie beschikt namelijk over een ruime beoordelingsbevoegdheid bij de toepassing van de artikelen 11, 14 en 15 van verordening nr. 139/2004 (arrest van 4 oktober 2024, thyssenkrupp/Commissie, C‑581/22 P, EU:C:2024:821, punt 380).
96 Zoals de Commissie aangeeft, is er met betrekking tot gewone verzoeken om inlichtingen die worden overgemaakt op grond van artikel 11, lid 2, van verordening nr. 139/2004, in artikel 14, lid 1, onder b), van die verordening slechts voorzien in een sanctie in geval van onjuiste of misleidende inlichtingen, terwijl, wanneer het gaat om verzoeken bij besluit op grond van artikel 11, lid 3, van die verordening, onvolledige of te laat verstrekte antwoorden nog andere redenen zijn om sancties op te leggen overeenkomstig artikel 14, lid 1, onder c), van die verordening.
97 Het verschil tussen een verzoek om inlichtingen bij besluit en een gewoon verzoek om inlichtingen is gelegen in het feit dat de Commissie, wanneer zij gebruikmaakt van de eerste mogelijkheid, op grond van respectievelijk artikel 14, lid 1, onder c), en artikel 15, lid 1, onder a), van verordening nr. 139/2004 een boete of dwangsommen kan opleggen om een onderneming te dwingen tot het verstrekken van volledige en juiste inlichtingen (zie in die zin arrest van 4 oktober 2024, thyssenkrupp/Commissie, C‑581/22 P, EU:C:2024:821, punt 379).
98 Zoals volgt uit de in punt 89 hierboven geciteerde overweging 8 van het bestreden besluit, zet de Commissie in casu rechtens genoegzaam uiteen dat zij aan de hand van de procedure van artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 de ondernemingen tot wie haar besluit is gericht, kan verplichten om op straffe van sancties een volledig antwoord te geven.
99 Wat in de tweede plaats het gebruik van een op artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 gebaseerd verzoek om inlichtingen bij besluit veeleer dan een op artikel 13 van verordening nr. 139/2004 gebaseerde inspectie betreft, moet erop worden gewezen dat inspecties volgens de in punt 141 hieronder aangehaalde rechtspraak belastender zijn dan een verzoek om inlichtingen en vergeleken daarmee een bijzonder grote impact hebben op de rechtspositie van de betrokken onderneming.
100 Bijgevolg kan van de Commissie niet worden verlangd dat zij haar keuze rechtvaardigt om geen gebruik te maken van een maatregel als een inspectie, die een belastendere procedure vormt dan een verzoek om inlichtingen waarin artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 voorziet.
101 Wat in de derde plaats de noodzaak om snel op te treden betreft, was de Commissie van mening, zoals volgt uit de in punt 89 hierboven geciteerde overweging 8 van het bestreden besluit, dat snel moest worden opgetreden om te voorkomen dat relevante documenten zouden worden verwijderd uit verzoeksters bestanden, met name wanneer berichten na een bepaalde tijd werden gewist of bepaalde documenten van een medewerker na diens vertrek niet lang genoeg werden bewaard. De keuze voor een op artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 gebaseerd verzoek om inlichtingen bij besluit beantwoordde volgens de Commissie aan die doelstelling om snel op te treden.
102 Gelet op het voorgaande moet tot de slotsom worden gekomen dat het bestreden besluit toereikend is gemotiveerd met betrekking tot zowel het gebruik van een op artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 gebaseerd besluit houdende een verzoek om inlichtingen als de noodzaak om snel op te treden.
103 Afgezien daarvan zij eraan herinnerd dat de motiveringsplicht een wezenlijk vormvoorschrift is dat moet worden onderscheiden van de kwestie van de juistheid van de motivering, die de inhoudelijke wettigheid van de omstreden handeling betreft. De motivering van het besluit houdt immers in dat de gronden waarop dat besluit berust formeel tot uitdrukking worden gebracht. Indien deze gronden berusten op vergissingen doen deze afbreuk aan de inhoudelijke wettigheid van het besluit, maar niet aan de motivering ervan, die toereikend kan zijn ook al zijn de uiteengezette gronden onjuist (zie arrest van 10 juli 2008, Bertelsmann en Sony Corporation of America/Impala, C‑413/06 P, EU:C:2008:392, punt 181 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
104 Derhalve zijn verzoeksters overige argumenten om de onjuistheid van de motivering van het bestreden besluit aan te tonen, niet ter zake dienend in het kader van een middel ontleend aan niet-nakoming van de motiveringsplicht.
105 Aangezien verzoekster in feite de gegrondheid van de toepassing van artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 betwist, zal dat betoog worden onderzocht in het kader van het eerste en het derde onderdeel van het eerste middel (zie punten 109‑125 en 130‑144 hieronder). Voorts betwist verzoekster in feite de noodzaak om snel op te treden, zodat dat betoog zal worden onderzocht in het kader van het tweede onderdeel van het vijfde middel zal worden onderzocht (zie punten 279‑299 hieronder).
106 Ten slotte wordt verzoeksters argument dat de Commissie haar verplichting niet is nagekomen om omstandiger te motiveren wanneer zij haar „vaste praktijk” wijzigt, niet nader toegelicht en voldoende gestaafd, zodat het moet worden verworpen.
107 Derhalve moet het vierde onderdeel van het tweede middel, en bijgevolg het tweede middel in zijn geheel, worden afgewezen.
Eerste middel: keuze van een onjuiste rechtsgrond en misbruik van bevoegdheid
108 Met haar eerste middel stelt verzoekster dat de Commissie artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 niet kon toepassen om het bestreden besluit vast te stellen. Het eerste middel bestaat in wezen uit drie onderdelen. Met het eerste onderdeel betoogt verzoekster dat het in het bestreden besluit niet gaat om de beoordeling van de gevolgen van een concentratie. Met het tweede onderdeel voert verzoekster aan dat het bestreden besluit niet voldoet aan de eraan inherente vereisten van noodzakelijkheid en nauwkeurigheid. Met het derde onderdeel verwijt verzoekster de Commissie dat zij haar bevoegdheid heeft misbruikt.
Eerste onderdeel van het eerste middel: in het bestreden besluit gaat het niet om de beoordeling van de gevolgen van een concentratie
109 Met het eerste onderdeel van het eerste middel betoogt verzoekster dat artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 slechts kan dienen als rechtsgrond voor verzoeken om inlichtingen die gericht zijn op het beoordelen van de verenigbaarheid van een bij de Commissie aangemelde concentratie met de interne markt. Bovendien is er geen reden om artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 toe te passen wanneer het onderzoek van de gevolgen van een concentratie op de markt is afgerond, hetgeen met name het geval is wanneer de concentratie door de Commissie is goedgekeurd.
110 Volgens verzoekster kan artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 in casu niet dienen als rechtsgrond voor het bestreden besluit omdat dit niet gericht is op het verkrijgen van informatie met betrekking tot de verenigbaarheid van verzoeksters verwerving van de zeggenschap over Lagardère en hoe dan ook is vastgesteld na de goedkeuring van die verwerving door de Commissie.
111 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
112 Artikel 11, lid 1, van verordening nr. 139/2004 luidt dat de Commissie „[t]er vervulling van de haar bij [die] verordening opgedragen taken [...] met een gewoon verzoek of bij [besluit] de in artikel 3, lid 1, onder b), bedoelde personen, alsmede ondernemingen en ondernemersverenigingen, [kan] vragen alle nodige inlichtingen te verstrekken”.
113 Uit de formulering van artikel 11, lid 1, van verordening nr. 139/2004 vloeit dus voort dat de Commissie ter vervulling van de haar bij die verordening opgedragen taken alle nodige inlichtingen kan vragen.
114 Het is waar dat er, zoals verzoekster aanvoert, is geoordeeld dat de Commissie de haar krachtens artikel 11 van verordening nr. 139/2004 verleende bevoegdheden slechts kan uitoefenen wanneer zij van mening is dat zij niet beschikt over alle gegevens die zij nodig heeft om zich uit te spreken over de verenigbaarheid van de betrokken concentratie met de gemeenschappelijke markt (zie arrest van 4 februari 2009, Omya/Commissie, T‑145/06, EU:T:2009:27, punt 28 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
115 Zoals de Commissie erop wijst, weerspiegelt die redenering evenwel het beginsel dat de noodzaak van door de Commissie gevraagde inlichtingen moet worden getoetst aan het in het verzoek om inlichtingen genoemde doel. Dit doet niet af aan het feit dat de Commissie overeenkomstig artikel 11, lid 1, van verordening nr. 139/2004 alle inlichtingen kan vragen die nodig zijn ter vervulling van de haar bij die verordening opgedragen taken.
116 In casu wordt het doel van het verzoek om inlichtingen aangegeven in de in punt 61 hierboven geciteerde overwegingen 6 en 7 van het bestreden besluit. Uit die overwegingen blijkt dat de Commissie de betrokken inlichtingen heeft gevraagd om te beoordelen of verzoekster een beslissende invloed op Lagardère had uitgeoefend die kon worden aangemerkt als een niet-nakoming van de aanmeldingsverplichting en/of een niet-nakoming van de opschortingsverplichting en/of een niet-naleving van de aan het besluit van 9 juni 2023 tot goedkeuring van de concentratie verbonden voorwaarden en verplichtingen. Die inlichtingen zouden cruciaal zijn om de Commissie in staat te stellen te analyseren of de tussenkomst en/of de raadpleging en/of de betrokkenheid van verzoekster bij bepaalde beslissingen van Lagardère kunnen worden aangemerkt als de uitoefening van een beslissende invloed door verzoekster.
117 Vastgesteld moet worden dat het doel van het verzoek om inlichtingen, zoals omschreven in de in punt 61 hierboven geciteerde overwegingen 6 en 7 van het bestreden besluit, valt binnen de werkingssfeer van de aan de Commissie bij verordening nr. 139/2004 opgedragen taken.
118 Zoals blijkt uit artikel 8, lid 2, tweede alinea, van verordening nr. 139/2004, kan de Commissie namelijk aan haar besluit waarbij zij de concentratie verenigbaar verklaart met de interne markt, voorwaarden en verplichtingen verbinden die moeten waarborgen dat de betrokken ondernemingen de verbintenissen nakomen die zij tegenover de Commissie zijn aangegaan om de concentratie verenigbaar te maken met de interne markt.
119 Voorts bepaalt artikel 7 van verordening nr. 139/2004, met als opschrift „Opschorting van de totstandbrenging van de concentratie” in lid 1 ervan dat „[e]en concentratie met een communautaire dimensie, zoals omschreven in artikel 1, of een concentratie die door de Commissie overeenkomstig artikel 4, lid 5, dient te worden onderzocht, mag niet tot stand worden gebracht zolang zij niet is aangemeld en met de gemeenschappelijke markt verenigbaar is verklaard bij een krachtens artikel 6, lid 1, onder b), of artikel 8, lid 1 of lid 2, gegeven [besluit], dan wel mag worden geacht verenigbaar te zijn verklaard overeenkomstig artikel 10, lid 6”.
120 In casu volgt uit overweging 1 van het bestreden besluit dat de Commissie „[b]ij [het] besluit van 9 juni 2023 [tot goedkeuring van de concentratie] de verwerving van Lagardère [...] door Vivendi [heeft] goedgekeurd onder de voorwaarde dat laatstgenoemde haar verbintenissen zou uitvoeren om al haar activiteiten op het gebied van boekenuitgeverij (die zijn samengebracht in Editis, een dochteronderneming van Vivendi) en het tijdschrift Gala te verkopen”.
121 Volgens overweging 3 van het bestreden besluit houden „[d]e door Vivendi aangeboden verbintenissen inzake verkoop [...] bovendien in dat de verwerving van Lagardère door Vivendi niet kan worden afgerond zolang de Commissie de koper en de voorwaarden voor de verkoop [...] niet heeft goedgekeurd[; o]p de datum van [dit] besluit moet Vivendi nog steeds aan de opschortingsverplichting voldoen aangezien de Commissie nog niet is overgegaan tot die goedkeuringen”.
122 Overeenkomstig artikel 7 van verordening nr. 139/2004 moest de Commissie er dus op toezien dat verzoekster de bij het besluit van 9 juni 2023 tot goedkeuring van de concentratie opgelegde voorwaarden zou naleven en zich ervan vergewissen zij voldeed aan de verplichtingen die uit hoofde van die verordening op haar rusten.
123 Gelet op het voorgaande moet worden vastgesteld dat het zoeken naar bewijzen waarmee mogelijk een vermoeden van niet-nakoming van de uit verordening nr. 139/2004 voortvloeiende verplichtingen kan worden geverifieerd, een van de bij die verordening aan de Commissie opgedragen taken is voor de uitvoering waarvan de Commissie krachtens artikel 11, lid 1, van die verordening alle nodige inlichtingen kan vragen. Bijgevolg maakt het zoeken naar die bewijzen deel uit van de doelstellingen die worden nagestreefd met een op artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 gebaseerd verzoek om inlichtingen.
124 Hieruit vloeit voort dat de Commissie zich voor de vaststelling van het bestreden besluit rechtsgeldig kon baseren op artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004.
125 Derhalve moet het eerste onderdeel van het eerste middel worden afgewezen.
Tweede onderdeel van het eerste middel: niet-naleving van de vereisten van noodzakelijkheid en nauwkeurigheid
126 Met het tweede onderdeel van haar eerste middel voert verzoekster aan dat de bevoegdheid van de Commissie om inlichtingen te vragen haar uitsluitend in staat stelt om de overlegging van gegevens te verlangen die „nodig” zijn in de zin van artikel 11, lid 1, van verordening nr. 139/2004. Een op artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 gebaseerd verzoek om inlichtingen moet dus voldoen aan de vereisten van noodzakelijkheid en nauwkeurigheid en het bestreden besluit voldoet daar niet aan omdat er een „verkennend doel” mee wordt nagestreefd en het gericht is op een reeks documenten die niet vooraf door de Commissie zijn aangeduid.
127 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
128 Dienaangaande volstaat de vaststelling dat verzoekster met de argumenten die zij in het kader van het tweede onderdeel van het eerste middel uiteenzet, in feite beoogt te betwisten dat het bestreden besluit voldoet aan de vereisten van noodzakelijkheid en nauwkeurigheid.
129 Deze argumenten hebben dus veeleer betrekking op het tweede middel, dat is ontleend aan niet-nakoming van de motiveringsplicht, en op het vijfde middel, dat is ontleend aan een schending van het evenredigheidsbeginsel, en worden bijgevolg geanalyseerd in het kader van die middelen.
Derde onderdeel van het eerste middel: misbruik van bevoegdheid
130 Met het derde onderdeel van het eerste middel betoogt verzoekster dat het bestreden besluit blijk geeft van misbruik van bevoegdheid omdat het niet gericht is op het verzamelen van gegevens met het oog op de beoordeling van de verenigbaarheid van een concentratie met de interne markt, aangezien de concentratie op 9 juni 2023 is goedgekeurd, dat wil zeggen drie maanden vóór de vaststelling van het bestreden besluit. Bovendien is het bestreden besluit volgens verzoekster in feite bedoeld om een „verkennende inspectie” uit te voeren. Ofschoon het bestreden besluit een even ingrijpende maatregel is als een inspectie, biedt het geen enkele procedurele waarborg die aan een dergelijke inspectie verbonden is, met name de verificatiemethode die de vertegenwoordigers van de geïnspecteerde onderneming in staat stelt opmerkingen te maken en te vragen om documenten die buiten het onderzoeksgebied vallen, beschermd zijn of gevoelige persoonsgegevens bevatten, te verwijderen. Volgens verzoekster had de Commissie zich kunnen houden aan het striktere rechtskader dat van toepassing is op inspecties.
131 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
132 Vooraf zij eraan herinnerd dat het begrip „misbruik van bevoegdheid” inhoudt dat een overheidsinstantie haar bevoegdheden heeft gebruikt voor een ander doel dan waarvoor zij zijn verleend. Bij een besluit is slechts sprake van misbruik van bevoegdheid wanneer uit objectieve, ter zake dienende en onderling overeenstemmende aanwijzingen blijkt dat dit met een dergelijk doel is genomen. Wanneer het besluit meer doelen heeft, is er ook indien naast de geldige beweegredenen een niet-gerechtvaardigde wordt aangevoerd, geen sprake van misbruik van bevoegdheid, zolang het wezenlijke doel niet wordt opgeofferd (zie arrest van 4 februari 2009, Omya/Commissie, T‑145/06, EU:T:2009:27, punt 99 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
133 Derhalve moet worden nagegaan of de door verzoekster aangevoerde elementen objectieve, ter zake dienende en onderling overeenstemmende aanwijzingen vormen waaruit blijkt dat het bestreden besluit door de Commissie is vastgesteld voor een ander doel dan dat van artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004.
134 In dat verband volgt uit de punten 123 en 124 hierboven dat het zoeken naar bewijzen waarmee mogelijk een vermoeden van niet-nakoming van de uit verordening nr. 139/2004 voortvloeiende verplichtingen kan worden geverifieerd, een van de bij die verordening aan de Commissie opgedragen taken is. Het zoeken naar die bewijzen behoort bijgevolg tot de wettelijk toegestane doeleinden van een verzoek om inlichtingen krachtens artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004, dat de Commissie in staat stelt ondernemingen bij besluit te vragen alle nodige inlichtingen te verstrekken ter vervulling van de haar bij die verordening opgedragen taken.
135 Hieruit volgt dat, aangezien de uit hoofde van het bestreden besluit gevraagde inlichtingen zijn bedoeld om na te gaan of verzoekster niet heeft voldaan aan de aanmeldingsverplichting, de opschortingsverplichting of de verplichting tot naleving van de voorwaarden die verbonden zijn aan een besluit waarbij een concentratie verenigbaar is verklaard met de interne markt en het gaat om taken die overeenkomstig verordening nr. 139/2004 uitsluitend onder de bevoegdheid van de Commissie vallen, die instelling haar bevoegdheden niet heeft gebruikt voor een ander doel dan waarvoor zij haar zijn verleend.
136 Aan die slotsom wordt niet afgedaan door verzoeksters argument dat de Commissie zich had kunnen houden aan het striktere rechtskader dat van toepassing is op inspecties en dat meer procedurele waarborgen biedt.
137 In dat verband zij eraan herinnerd dat het vaste rechtspraak is dat bij een handeling slechts kan worden gesproken van misbruik van bevoegdheid indien zij, op basis van objectieve, ter zake dienende en onderling overeenstemmende aanwijzingen, uitsluitend, of ten minste in overwegende mate, is vastgesteld voor andere doeleinden dan die waarvoor de betrokken bevoegdheid is verleend of om te ontkomen aan een procedure waarin het VWEU speciaal heeft voorzien om aan de omstandigheden van het geval het hoofd te bieden (zie arrest van 5 mei 2015, Spanje/Parlement en Raad, C‑146/13, EU:C:2015:298, punt 56 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
138 De voor inspecties geldende procedure is geen procedure waarin het VWEU in de omstandigheden van het geval speciaal heeft voorzien.
139 Voorts houdt het feit dat een inspectie kan dienen als alternatief voor een verzoek om inlichtingen, niet in dat de Commissie, door het bestreden besluit vast te stellen, haar bevoegdheden heeft gebruikt voor andere doeleinden dan waarvoor deze haar bij verordening nr. 139/2004 zijn verleend.
140 Bovendien moet worden vastgesteld dat uit de opsomming van de krachtens artikel 13, lid 2, van verordening nr. 139/2004 aan de functionarissen van de Commissie verleende inspectiebevoegdheden volgt dat die inspecties een zeer ruime reikwijdte kunnen hebben (zie in die zin en naar analogie arrest van 12 juli 2007, CB/Commissie, T‑266/03, niet gepubliceerd, EU:T:2007:223, punt 71), aangezien zij de Commissie met name in staat stellen om de ruimten van de betrokken ondernemingen te betreden, afschriften of uittreksels van de boeken en bescheiden te maken of te verkrijgen, of ruimten, boeken en andere bescheiden van die ondernemingen te verzegelen voor de duur van de inspectie te verzegelen. De uitoefening van de inspectiebevoegdheden brengt dus andere gevolgen met zich mee dan die van een verzoek om inlichtingen.
141 Zoals de Commissie aanvoert, volgt uit de rechtspraak dat bij inspecties meer verplichtingen worden opgelegd dan bij verzoeken om inlichtingen en dat zij een bijzondere weerslag hebben op de situatie rechtens van de betrokken onderneming (zie in die zin arrest van 8 juli 2008, AC-Treuhand/Commissie, T‑99/04, EU:T:2008:256, punt 56 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
142 Bovendien blijkt uit de lezing van het bestreden besluit dat de Commissie, anders dan verzoekster stelt, heeft voorzien in een aantal procedurele waarborgen om ervoor te zorgen dat de vertrouwelijkheid van de op een aantal documenten toepasselijke communicatie tussen advocaat en cliënt wordt gewaarborgd [punt IV.10, onder j), van de bijlage bij dat besluit] en dat gevoelige persoonsgegevens worden beschermd [punt IV.10, onder l), van de bijlage bij dat besluit].
143 Uit het voorgaande volgt dat verzoekster niet heeft aangetoond dat het bestreden besluit blijk geeft van misbruik van bevoegdheid.
144 Derhalve moet het derde onderdeel van het eerste middel, en bijgevolg het eerste middel in zijn geheel, worden afgewezen.
Derde middel: schending van het beginsel van bescherming tegen willekeurige of onredelijke ingrepen van het openbaar gezag
145 Met haar derde middel stelt verzoekster dat het bestreden besluit niet gebaseerd is op voldoende ernstige aanwijzingen om een inbreuk op de mededingingsregels te kunnen vermoeden en dat is een schending van het principiële verbod van willekeurige of onredelijke ingrepen van het openbaar gezag.
146 In de eerste plaats is verzoekster van mening dat het bestreden besluit geen informatie bevat over de aard, de herkomst en de inhoud van de gegevens waarop de Commissie zich heeft gebaseerd om dat besluit vast te stellen. Alleen in de brief van 25 juli 2023 betreffende de inleiding van de formele onderzoeksprocedure wordt aangegeven dat de Commissie „klachten [heeft] ontvangen en [...] in kennis [is] gesteld van feiten betreffende de uitoefening door Vivendi van een beslissende invloed op Lagardère”, zonder dat daarin nadere informatie wordt verschaft.
147 In de tweede plaats voert verzoekster aan dat de gegevens waarover de Commissie beschikt, blijkbaar zijn verstrekt door derden, met name de organisatie Reporters sans frontières (RSF). Volgens verzoekster kan op grond van die gegevens geen inbreuk worden vermoed omdat zij vanwege de algemeen bekende en historische vijandigheid van RSF jegens haar en de Bolloré-groep lasterlijk en van twijfelachtige herkomst zijn.
148 In de derde plaats stelt verzoekster dat op grond van het bestreden besluit documenten moeten worden verstrekt die een periode „van bijna vier jaar” bestrijken, zonder dat daarvoor een objectieve basis is, en willekeurig zijn gekozen.
149 In de vierde plaats voert verzoekster aan dat de brief van 25 juli 2023 betreffende de inleiding van de formele onderzoeksprocedure uitsluitend verwijst naar „klachten” of „feiten” volgens welke zij een beslissende invloed op Lagardère heeft uitgeoefend, zonder dat daarin wordt verwezen naar feiten die belastend zijn voor de Bolloré-groep. De bijlage bij het bestreden besluit richt zich nochtans evenzeer op haar als op de Bolloré-groep, waaruit blijkt dat de Commissie bij de vaststelling van het bestreden besluit niet over voldoende ernstige aanwijzingen beschikte om te vermoeden dat zij een inbreuk had begaan.
150 Ten slotte verzoekt verzoekster het Gerecht om in het kader van maatregelen tot organisatie van de procesgang waarin is voorzien in de artikelen 89 en 90 van zijn Reglement voor de procesvoering, de Commissie te gelasten alle documenten, stukken en andere gegevens over te leggen op basis waarvan zij tot de slotsom is gekomen dat zij op de datum van het bestreden besluit over voldoende ernstige aanwijzingen beschikte om de vaststelling van dat besluit te rechtvaardigen met betrekking tot de vermoede inbreuken zoals omschreven in de overwegingen 2, 6 en 7 ervan.
151 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
152 In herinnering zij gebracht dat het een algemeen beginsel van Unierecht is dat bescherming moet worden geboden tegen willekeurige of buitensporige ingrepen van het openbaar gezag in de privésfeer van een persoon, ongeacht of het gaat om een natuurlijke persoon dan wel om een rechtspersoon (zie arrest van 14 maart 2014, Cementos Portland Valderrivas/Commissie, T‑296/11, EU:T:2014:121, punt 39 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
153 Een besluit waarbij om inlichtingen wordt verzocht, voldoet slechts aan dit algemene beginsel indien het beoogt de noodzakelijke bewijsstukken te verzamelen om de juistheid en de strekking na te gaan van een bepaalde situatie feitelijk en rechtens waarover de Commissie reeds gegevens in haar bezit heeft die voldoende ernstige aanwijzingen vormen voor de verdenking van een inbreuk op de mededingingsregels (zie arrest van 14 maart 2014, Cementos Portland Valderrivas/Commissie, T‑296/11, EU:T:2014:121, punt 40 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
154 Volgens de rechtspraak inzake verzoeken om inlichtingen krachtens artikel 18, lid 3, van verordening nr. 1/2003, die mutatis mutandis kan worden toegepast op het onderhavige geval, staat het bovendien, gezien de ruime onderzoeksbevoegdheden die bij verordening nr. 1/2003 aan de Commissie zijn toegekend, aan deze instelling om te beoordelen of een inlichting noodzakelijk is om een inbreuk op de mededingingsregels te kunnen opsporen. Zelfs indien zij reeds over aanwijzingen of zelfs bewijzen voor het bestaan van een inbreuk beschikt, kan de Commissie het zeer wel noodzakelijk achten aanvullende inlichtingen te vragen om zich een nauwkeuriger idee te vormen van de omvang van de inbreuk en de duur daarvan of van de ondernemingen die erbij betrokken zijn (zie naar analogie arrest van 28 januari 2021, Qualcomm en Qualcomm Europe/Commissie, C‑466/19 P, EU:C:2021:76, punt 69 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
155 Aangaande de toetsing door de Unierechter van de beoordeling door de Commissie of de gevraagde inlichtingen noodzakelijk zijn, heeft het Hof geoordeeld dat deze vraag moet worden getoetst aan het in het verzoek om inlichtingen vermelde doel, namelijk de vermoede inbreuken waarnaar de Commissie een onderzoek wenst in te stellen. Aan het vereiste dat er een verband bestaat tussen een verzoek om inlichtingen en de vermoede inbreuk is voldaan indien de Commissie op de datum van het verzoek redelijkerwijs mag aannemen dat deze inlichtingen haar kunnen helpen om het bestaan van die inbreuk aan te tonen (zie naar analogie arrest van 28 januari 2021, Qualcomm en Qualcomm Europe/Commissie, C‑466/19 P, EU:C:2021:76, punt 70 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Bovendien moet er, zoals in punt 54 hierboven is opgemerkt, bij de beoordeling van de omvang van de motiveringsplicht ten aanzien van een besluit waarbij om inlichtingen wordt verzocht, ook rekening worden gehouden met het stadium van het onderzoek en met de vraag of de Commissie al dan niet reeds over bepaalde informatie inzake de vermeende inbreuken beschikt.
156 Ten slotte zij eraan herinnerd dat volgens vaste rechtspraak, en zoals ook is bevestigd in artikel 6, lid 3, VEU, de fundamentele rechten integrerend deel uitmaken van de algemene rechtsbeginselen waarvan het Hof de naleving verzekert. Het Hof heeft herhaaldelijk geoordeeld dat de eerbiediging van de rechten van de verdediging tijdens administratieve mededingingsprocedures een algemeen Unierechtelijk beginsel vormt (zie arrest van 29 september 2011, Elf Aquitaine/Commissie, C‑521/09 P, EU:C:2011:620, punt 112 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
157 Wat de procedure inzake de toepassing van artikel 101 VWEU aangaat, zij erop gewezen dat de administratieve procedure die zich voor de Commissie afspeelt, is onderverdeeld in twee onderscheiden en achtereenvolgende fasen, die elk een eigen innerlijke logica hebben, te weten de vooronderzoeksfase en de fase op tegenspraak. De vooronderzoeksfase, die duurt tot de mededeling van punten van bezwaar, moet de Commissie in staat stellen alle relevante bewijzen te verzamelen die al of niet het bestaan van een inbreuk op de mededingingsregels bevestigen en een eerste standpunt in te nemen over de richting die en het gevolg dat aan de procedure zal worden gegeven. Daarentegen moet de fase op tegenspraak, die loopt van de mededeling van punten van bezwaar tot de vaststelling van het definitieve besluit, de Commissie in staat stellen zich definitief uit te spreken over de verweten inbreuk (zie naar analogie arrest van 29 september 2011, Elf Aquitaine/Commissie, C‑521/09 P, EU:C:2011:620, punt 113 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
158 De vooronderzoeksfase begint op de datum waarop de Commissie krachtens de haar door de Uniewetgever verleende bevoegdheden maatregelen neemt die impliceren dat aan de verdachte ondernemingen een inbreuk wordt verweten, en die belangrijke consequenties hebben voor hun situatie. Pas aan het begin van de administratieve fase op tegenspraak wordt de betrokken onderneming door middel van de mededeling van punten van bezwaar ingelicht over de belangrijkste feiten waarop de Commissie zich in dat stadium van de procedure baseert en beschikt deze onderneming over een recht van toegang tot het dossier, dat dient te waarborgen dat zij haar rechten van verdediging daadwerkelijk kan uitoefenen. De betrokken onderneming kan dus pas na de verzending van de mededeling van punten van bezwaar haar rechten van verdediging ten volle uitoefenen. Indien deze rechten werden uitgebreid tot de periode vóór de verzending van de mededeling van punten van bezwaar, zou immers afbreuk worden gedaan aan de doeltreffendheid van het onderzoek van de Commissie, omdat de onderneming dan reeds in de vooronderzoeksfase zou kunnen achterhalen over welke informatie de Commissie beschikt en welke informatie dus nog voor haar verborgen kan worden gehouden (zie naar analogie arrest van 14 maart 2014, Cementos Portland Valderrivas/Commissie, T‑296/11, EU:T:2014:121, punt 34 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
159 De door de Commissie in de vooronderzoeksfase genomen onderzoeksmaatregelen, met name de verificaties en verzoeken om inlichtingen, impliceren evenwel naar hun aard dat een inbreuk ten laste wordt gelegd, en kunnen belangrijke consequenties hebben voor de situatie van de verdachte ondernemingen. Derhalve moet worden vermeden dat de rechten van verdediging in deze fase van de administratieve procedure onherstelbare schade lijden, aangezien de onderzoeksmaatregelen beslissend kunnen zijn voor de levering van het bewijs van de onrechtmatigheid van gedragingen van ondernemingen die tot hun aansprakelijkheid leiden (zie naar analogie arrest van 14 maart 2014, Cementos Portland Valderrivas/Commissie, T‑296/11, EU:T:2014:121, punt 35 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
160 In dit verband zij eraan herinnerd dat de verplichting van de Commissie om de rechtsgrond voor en het doel van het verzoek om inlichtingen te vermelden een fundamenteel vereiste vormt dat er niet alleen toe strekt duidelijk te maken dat het tot de betrokken ondernemingen gerichte verzoek om inlichtingen gerechtvaardigd is, maar ook om deze ondernemingen inzicht te geven in de omvang van hun verplichting tot medewerking en tegelijk hun rechten van verdediging veilig te stellen. Hieruit volgt dat de Commissie alleen die inlichtingen kan opvragen die voor haar van nut kunnen zijn bij de verificatie van de vermoedens omtrent het bestaan van een inbreuk die het onderzoek rechtvaardigen en die in het verzoek om inlichtingen zijn genoemd (zie in die zin en naar analogie arrest van 14 maart 2014, Cementos Portland Valderrivas/Commissie, T‑296/11, EU:T:2014:121, punt 36 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
161 Voorts moet er worden verwezen naar de in punt 69 hierboven in herinnering gebrachte rechtspraak.
162 In casu verwijt verzoekster de Commissie dat zij het principiële verbod van willekeurige of onredelijke ingrepen van het openbaar gezag heeft geschonden door het bestreden besluit vast te stellen zonder te beschikken over voldoende ernstige aanwijzingen om een inbreuk op de mededingingsregels te kunnen vermoeden.
163 Wat in de eerste plaats verzoeksters stelling betreft dat het bestreden besluit geen informatie bevat over de aanwijzingen waarop het is gebaseerd, zij eraan herinnerd dat de motivering van het bestreden besluit, zoals volgt uit de punten 64 en 70 hierboven, voldoet aan de verplichting om het doel van het verzoek om inlichtingen te vermelden in de zin van artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004.
164 Bovendien is het bestreden besluit overeenkomstig de in punt 157 hierboven aangehaalde rechtspraak vastgesteld tijdens de vooronderzoeksfase, die is bedoeld om de Commissie in staat te stellen alle relevante bewijzen te verzamelen die al of niet het bestaan van een inbreuk op de mededingingsregels bevestigen en een eerste standpunt in te nemen over de richting die en het gevolg dat aan de procedure zal worden gegeven.
165 Overeenkomstig de in punt 69 hierboven aangehaalde rechtspraak kan de Commissie dan ook niet worden verplicht om in het bestreden besluit naast de vermoedens omtrent het bestaan van een inbreuk die zij wenst te verifiëren, ook de aanwijzingen mee te delen, dat wil zeggen de feiten die haar ertoe hebben gebracht om aan te nemen dat de uit verordening nr. 139/2004 voortvloeiende regels mogelijkerwijs zijn geschonden.
166 Wat in de tweede plaats verzoeksters argument betreft dat de gegevens waarover de Commissie beschikt blijkbaar zijn verstrekt door derden en dat op grond van deze gegevens geen inbreuk kan worden vermoed, moet samen met de Commissie worden vastgesteld dat verzoekster niet heeft uiteengezet waarom het feit dat de documenten afkomstig zijn van derden, en met name derden die belang hebben bij de procedure, het bestreden besluit onrechtmatig maakt. Uit het dossier blijkt namelijk dat de Commissie overeenkomstig artikel 18, lid 4, van verordening nr. 139/2004 aan RSF de hoedanigheid van belanghebbende derde had toegekend.
167 Wat in de derde plaats verzoeksters argument betreft inzake de opname van de Bolloré-groep in het verzoek om inlichtingen, wordt, zoals blijkt uit punt 84 hierboven, in overweging 7 van het bestreden besluit aangegeven dat de in dat besluit bedoelde documenten met name betrekking hebben op bepaalde beslissingen van Lagardère „die mogelijk zijn beïnvloed door leidinggevenden van Vivendi of van haar belangrijkste aandeelhouder, de Bolloré-groep”. Zoals de Commissie erop wijst, staat het volgens het besluit van 9 juni 2023 tot goedkeuring van de concentratie en het door verzoekster bij haar ingediende formulier voor de aanmelding ervan bovendien vast dat de Bolloré-groep en verzoekster één enkele onderneming vormen in de zin van het mededingingsrecht. De Commissie kon dus op de datum van het bestreden besluit redelijkerwijs aannemen dat de van die groep afkomstige inlichtingen haar konden helpen om het bestaan van een inbreuk op verordening nr. 139/2004 aan te tonen.
168 Wat in de vierde plaats de betrokken periode betreft, zij opgemerkt dat de Commissie, zoals blijkt uit de punten 218 tot en met 222 hieronder, gelet op het feit dat verzoekster in maart 2020 voor het eerst een deelneming in het kapitaal van Lagardère heeft verworven, op de datum van het bestreden besluit redelijkerwijs mocht aannemen dat de inlichtingen per 1 januari 2020 haar konden helpen om het bestaan van een inbreuk op verordening nr. 139/2004 aan te tonen, met name omdat die inlichtingen bijdragen tot een goed begrip van alle gebeurtenissen en de context waarin deze zich hebben afgespeeld.
169 Gelet op het voorgaande moet het derde middel worden afgewezen.
170 Wat het verzoek betreft om een maatregel van instructie vast te stellen waarbij de Commissie zou worden gelast de documenten, stukken en andere gegevens over te leggen op basis waarvan zij ten tijde van het bestreden besluit dacht te beschikken over aanwijzingen voor vermoedelijke inbreuken, zij eraan herinnerd dat de betrokken onderneming volgens de in punt 158 hierboven aangehaalde rechtspraak pas na de verzending van de mededeling van punten van bezwaar haar rechten van verdediging ten volle kan uitoefenen. Indien deze rechten werden uitgebreid tot de periode vóór de verzending van de mededeling van punten van bezwaar, zou immers afbreuk worden gedaan aan de doeltreffendheid van het onderzoek van de Commissie, omdat de onderneming dan reeds in de vooronderzoeksfase zou kunnen achterhalen over welke informatie de Commissie beschikt en welke informatie dus nog voor haar verborgen kan worden gehouden.
171 Enkel indien bij het Gerecht een verzoek in die zin is ingediend en de ondernemingen waartoe het besluit krachtens artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 is gericht bepaalde gegevens hebben aangevoerd waardoor kan worden betwijfeld of de aanwijzingen waarover de Commissie beschikte voldoende ernstig waren voor de vaststelling van dat besluit, kan het Gerecht oordelen dat het deze aanwijzingen dient te onderzoeken (zie naar analogie arrest van 25 november 2014, Orange/Commissie, T‑402/13, EU:T:2014:991, punt 88 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
172 Anderzijds moet eraan worden herinnerd dat toetsing van de motivering van een besluit de rechter ook de mogelijkheid biedt erop toe te zien dat het beginsel van bescherming tegen willekeurig en onevenredig optreden wordt nageleefd, doordat deze motivering duidelijk maakt dat het voorgenomen optreden in de gebouwen van de betrokken ondernemingen gerechtvaardigd is (zie arrest van 25 november 2014, Orange/Commissie, T‑402/13, EU:T:2014:991, punt 89 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
173 In dat verband zij eraan herinnerd dat artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 de wezenlijke elementen bepaalt die moeten worden opgenomen in een besluit houdende een verzoek om inlichtingen door met name van de Commissie te eisen dat zij het doel van het verzoek vermeldt. Uit de in de punten 52, 53 en 160 hierboven aangehaalde rechtspraak volgt dat de Commissie uit hoofde van die verplichting voldoende nauwkeurig moet aangeven welke vermoedens omtrent het bestaan van een inbreuk zij wenst te verifiëren.
174 In omstandigheden waarin het Gerecht meent dat de vermoedens die de Commissie wil verifiëren en de gegevens waarop het verzoek om inlichtingen betrekking moet hebben, voldoende nauwkeurig zijn omschreven, kan het derhalve tot de slotsom komen dat een besluit houdende een verzoek om inlichtingen niet willekeurig is, zonder dat de strekking van de aanwijzingen waarover de Commissie op de datum van de vaststelling van het besluit beschikt, inhoudelijk hoeft te worden geverifieerd (zie in die zin en naar analogie arrest van 25 november 2014, Orange/Commissie, T‑402/13, EU:T:2014:991, punt 91). Het staat uitsluitend ter beoordeling van het Gerecht of de gegevens waarover het beschikt in de aan hem voorgelegde zaken eventueel aanvulling behoeven (zie arrest van 22 juni 2022, thyssenkrupp/Commissie, T‑584/19, niet gepubliceerd, EU:T:2022:386, punt 344 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
175 Vastgesteld moet worden dat dit het geval is voor het bestreden besluit, aangezien uit de in punt 61 hierboven geciteerde overwegingen 6 en 7 ervan blijkt dat de aard van de vermoedelijke mededingingsbeperkingen in voldoende nauwkeurige en gedetailleerde bewoordingen is omschreven. Bovendien wordt in het bestreden besluit verduidelijkt waarom verzoeksters gedrag onder elk van de vermoedelijke concurrentieverstorende praktijken kan vallen.
176 In die omstandigheden kan het Gerecht alleen al op basis van de in het bestreden besluit uiteengezette gronden tot de slotsom komen dat dit besluit niet willekeurig is vastgesteld, zonder dat de Commissie hoeft te worden gelast de in haar bezit zijnde informatie over te leggen waaruit blijkt dat zij over voldoende ernstige aanwijzingen beschikte om het bestreden besluit vast te stellen.
Vierde middel: schending van het beginsel „impossibilium nulla obligatio est” met betrekking tot het verzoek om documenten te verstrekken die afkomstig zijn van de Bolloré-groep
177 Met haar vierde middel betoogt verzoekster in wezen dat het bestreden besluit het beginsel „impossibilium nulla obligatio est” schendt door van haar te verlangen dat zij documenten aan de Commissie verstrekt die in het bezit zijn van, worden bijgehouden door of onder zeggenschap staan van de Bolloré-groep (hierna: „documenten van de Bolloré-groep”).
178 Ten eerste stelt verzoekster dat het bestreden besluit slechts bindende rechtsgevolgen sorteert ten aanzien van haarzelf en haar mandatarissen. Daarentegen hoeven haar aandeelhouders, waaronder de Bolloré-groep, die niet de adressaten van het bestreden besluit zijn, die niet worden genoemd in artikel 1 ervan en ten aanzien van wie er geen afzonderlijk besluit krachtens artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 is vastgesteld, zich niet te onderwerpen aan het bij het bestreden besluit opgelegde bevel.
179 Ten tweede merkt verzoekster op dat het bestreden besluit haar een verplichting oplegt waarvan de uitvoering van meet af aan objectief en volstrekt onmogelijk was, aangezien zij daarbij wordt verzocht om documenten te bemachtigen die afkomstig zijn van de Bolloré-groep, een van haar talrijke aandeelhouders waarover zij geen zeggenschap uitoefent. Zoals blijkt uit de goedkeuring door de Commissie van de verwerving van de zeggenschap over verzoekster door de Bolloré-groep op 24 april 2017, is het de Bolloré-groep die zeggenschap uitoefent over verzoekster, en niet andersom. In dat verband wijst verzoekster erop dat geen enkele bepaling van het Franse recht een handelsvennootschap toestaat de overlegging van documenten te eisen en, meer in het algemeen, enige dwang uit te oefenen op haar aandeelhouder. Omgekeerd is een referentieaandeelhouder op geen enkele wijze verplicht om zich vrijwillig te onderwerpen aan een bevel dat hem door een derde vennootschap wordt opgelegd, zelfs niet wanneer hij een deelneming in haar kapitaal bezit.
180 Ten derde stelt verzoekster zich op het standpunt dat de Commissie, door haar een onuitvoerbare verplichting op te leggen, haar de facto verplicht om te verzaken aan haar verplichting tot medewerking en haar blootstelt aan het risico dat zij een inbreuk begaat en dat haar krachtens artikel 14, lid 1, onder c), van verordening nr. 139/2004 een boete wordt opgelegd.
181 Ten vierde stelt verzoekster dat het bestreden besluit blijkt geeft van misbruik van bevoegdheid doordat de Commissie, niettegenstaande dat zij de adressaat van dat besluit is, de bedoeling heeft om indirect documenten van de Bolloré-groep te verkrijgen. Volgens verzoekster wordt de Bolloré-groep door het bestreden besluit haar recht op effectieve rechterlijke bescherming ontzegd dat is neergelegd in artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”) en in de artikelen 6 en 13 van het op 4 november 1950 te Rome ondertekende Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM).
182 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
183 Vooraf zij er ten eerste aan herinnerd dat het beginsel dat „niemand rechtens tot het onmogelijke is gehouden” volgens de rechtspraak behoort tot de algemene beginselen van het Unierecht (zie arrest van 6 november 2018, Scuola Elementare Maria Montessori/Commissie, Commissie/Scuola Elementare Maria Montessori en Commissie/Ferracci, C‑622/16 P–C‑624/16 P, EU:C:2018:873, punt 79 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
184 In dat verband volgt uit de rechtspraak dat eventuele procesrechtelijke of andere moeilijkheden met betrekking tot de uitvoering van een besluit de wettigheid ervan niet kunnen beïnvloeden. De Commissie mag daarentegen bij een besluit geen verplichting opleggen waarvan de uitvoering van meet af aan objectief en volstrekt onmogelijk is, op straffe van ongeldigheid van die verplichting (zie arrest van 17 juni 1999, België/Commissie, C‑75/97, EU:C:1999:311, punt 86 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
185 Van een dergelijke onmogelijkheid kan enkel sprake zijn wanneer aan twee cumulatieve voorwaarden is voldaan, namelijk dat de aangevoerde moeilijkheden zich daadwerkelijk voordoen en voorts dat er geen alternatieve wijze van tenuitvoerlegging is (zie in die zin arrest van 6 november 2018, Scuola Elementare Maria Montessori/Commissie, Commissie/Scuola Elementare Maria Montessori en Commissie/Ferracci, C‑622/16 P–C‑624/16 P, EU:C:2018:873, punten 91, 92 en 96 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
186 Ten tweede moet erop worden gewezen dat volgens vaste rechtspraak op de onderneming waartegen een onderzoeksmaatregel wordt genomen, de verplichting rust om actief mee te werken, wat betekent dat zij alle informatie die betrekking heeft op het voorwerp van het onderzoek, ter beschikking van de Commissie moet houden (zie naar analogie arrest van 9 april 2019, Qualcomm en Qualcomm Europe/Commissie, T‑371/17, niet gepubliceerd, EU:T:2019:232, punt 119 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
187 In casu moet worden vastgesteld dat in artikel 2 van het bestreden besluit wordt aangegeven dat de adressaat van dat besluit „Vivendi SE” is.
188 In punt I.1 van de bijlage bij het bestreden besluit wordt evenwel bepaald dat „[v]oor het [...] verzoek om inlichtingen, ‚Lagardère’ [...] naar Lagardère S.A. [en] ‚Vivendi’ naar Vivendi SE en de Bolloré-groep [verwijst]”. In punt I.2 van die bijlage staat onder meer te lezen dat „[o]nder het begrip ‚document(en)’ wordt verstaan: alle computerbestanden die in het bezit zijn van, worden bijgehouden door of onder zeggenschap staan van Vivendi”, dat wil zeggen verzoekster en de Bolloré-groep.
189 Voorts wordt in overweging 7 van het bestreden besluit aangegeven dat „[d]e bedoelde documenten en communicatie [...] betrekking [hebben] op de realisatie van operationele synergieën [...] die mogelijk zijn beïnvloed door leidinggevenden van Vivendi of van haar belangrijkste aandeelhouder, de Bolloré-groep”.
190 Verzoekster stelt dat zij zich met betrekking tot de documenten van de Bolloré-groep onmogelijk kon houden aan het bestreden besluit, aangezien zij geen zeggenschap over of druk op die groep, een van haar aandeelhouders, uitoefent.
191 Er valt evenwel uit niets op te maken dat van een dergelijke onmogelijkheid tot tenuitvoerlegging van het bestreden besluit sprake was bij het ontstaan van de betrokken verplichting. Verzoekster heeft namelijk geen enkel element aangevoerd op grond waarvan kan worden aangenomen dat de bij het bestreden besluit opgelegde verplichting van meet af aan objectief en volstrekt onuitvoerbaar was in de zin van de in punt 184 hierboven aangehaalde rechtspraak.
192 Bovendien heeft verzoekster, zoals zij zelf erkent in haar antwoord op de door het Gerecht op 2 april 2025 vastgestelde maatregelen tot organisatie van de procesgang, voldaan aan de uit het bestreden besluit voortvloeiende verplichting om de documenten van de Bolloré-groep te verstrekken aan de Commissie, waaruit blijkt dat zij het bestreden besluit kon uitvoeren. Verzoekster verklaart namelijk dat zij de Commissie alle gevraagde documenten heeft toegezonden, met uitzondering van documenten die die te beschouwen waren als vertrouwelijke communicatie tussen advocaat en cliënt, vielen onder het journalistieke bronnengeheim of behoorden tot de persoonlijke levenssfeer van de betrokken personen.
193 De Commissie bevestigt dat verzoekster, gelet op de e-mail van haar raadslieden van 6 februari 2024 en het door die raadslieden ingediende begeleidende verslag, documenten van de Bolloré-groep heeft kunnen verzamelen en indienen, zodat de tenuitvoerlegging van het bestreden besluit met betrekking tot die documenten elk betoog dat erop gebaseerd is dat die uitvoering niet mogelijk is, zonder voorwerp maakt.
194 In dat verband moet worden vastgesteld dat beide partijen het erover eens zijn dat verzoekster, door te voldoen aan haar uit het bestreden besluit voortvloeiende verplichting om de Commissie ook de documenten van de Bolloré-groep te verstrekken, haar verplichting is nagekomen om actief mee te werken, zoals deze voortvloeit uit de in punt 186 hierboven aangehaalde rechtspraak.
195 Verzoekster stelt evenwel dat de „vrijwillige” overlegging door de Bolloré-groep van de in haar bezit zijnde documenten – die plaatsvond naar aanleiding van het besluit van 24 januari 2024 waarbij de Commissie haar een dwangsom had opgelegd en gezien het risico dat in geval van niet-nakoming van het bestreden besluit bij besluit nieuwe boeten en dwangsommen zouden worden opgelegd – niet relevant is voor de beoordeling van het vierde middel. Volgens verzoekster gaat het bij de beoordeling van dit middel uitsluitend om de vraag of het bij de vaststelling van het bestreden besluit voor haar onmogelijk was om aan de haar opgelegde verplichting te voldoen, en niet om de vraag of het volstrekt onmogelijk was dat de in de bestreden besluit bedoelde documenten zouden worden verstrekt als gevolg van bijvoorbeeld een gebeurtenis of een externe, eenzijdige en onzekere beslissing van een derde, waarover zij feitelijk noch rechtens enige zeggenschap had.
196 Vastgesteld moet worden dat het feit dat verzoekster heeft kunnen voldoen aan de uit het bestreden besluit voortvloeiende verplichting om de documenten van de Bolloré-groep te verzamelen en aan de Commissie te verstrekken, aantoont die verplichting niet van meet af aan objectief en volstrekt onuitvoerbaar was.
197 Zoals de Commissie erop wijst, kan volgens de rechtspraak de onmogelijkheid om een uit een besluit voortvloeiende verplichting na te komen, dat besluit niet ongeldig maken wanneer die onmogelijkheid pas in het stadium van de nakoming van die verplichting aan het licht komt. Uit de in punt 184 hierboven aangehaalde rechtspraak vloeit immers voort dat eventuele procesrechtelijke of andere moeilijkheden met betrekking tot de uitvoering van de bestreden handeling de wettigheid ervan niet kunnen beïnvloeden.
198 Bijgevolg moet samen met de Commissie worden vastgesteld dat, zelfs indien verzoekster geen documenten van de Bolloré-groep had kunnen verkrijgen, dat niet automatisch zou inhouden dat de uit het verzoek om inlichtingen voortvloeiende verplichting van meet af aan objectief en volstrekt onuitvoerbaar was in de zin van de in punt 184 hierboven aangehaalde rechtspraak.
199 Uit het voorgaande volgt dat verzoekster niet heeft aangetoond dat de uit het bestreden besluit voortvloeiende verplichting om aan de Commissie de documenten van de Bolloré-groep te vertrekken, van meet af aan objectief en volstrekt onuitvoerbaar was.
200 Aan die slotsom kan niet worden afgedaan door verzoeksters argument in punt 181 hierboven dat het bestreden besluit blijk geeft van misbruik van bevoegdheid doordat de doelstelling ervan is om indirect documenten van de Bolloré-groep te verkrijgen en die groep haar recht op effectieve rechterlijke bescherming te ontzeggen.
201 Dienaangaande zij erop gewezen dat volgens de rechtspraak schending van de rechten van de verdediging uit haar aard een subjectieve onregelmatigheid vormt die dus door de betrokken persoon zelf moet worden aangevoerd. Schending van een subjectief recht kan derhalve slechts worden aangevoerd door de persoon wiens recht zou zijn geschonden, en niet door derden [zie arrest van 4 mei 2022, CRIA en CCCMC/Commissie, T‑30/19, EU:T:2022:266, punten 87 en 88 (niet gepubliceerd) en aldaar aangehaalde rechtspraak].
202 Aldus moet worden vastgesteld dat verzoekster slechts procesbelang heeft om de eerbiediging van haar eigen procedurele rechten af te dwingen. Aangezien verzoekster geen procesbelang heeft om de eerbiediging van de rechten van de verdediging van de Bolloré-groep af te dwingen, is de grief inzake schending van die rechten niet-ontvankelijk voor zover verzoekster deze grief indient (zie in die zin arrest van 12 mei 2011, Région Nord-Pas-de-Calais en Communauté d’agglomération du Douaisis/Commissie, T‑267/08 en T‑279/08, EU:T:2011:209, punt 77 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
203 Hoe dan ook heeft verzoekster niet op basis van objectieve, ter zake dienende en onderling overeenstemmende aanwijzingen aangetoond dat de Commissie haar bevoegdheden heeft gebruikt om een handeling vast te stellen voor een ander doel dan waarvoor zij zijn verleend, aangezien zij op grond van artikel 11, lid 1, van verordening nr. 139/2004 alle nodige inlichtingen kan vragen ter vervulling van de haar bij die verordening opgedragen taken (zie punten 123 en 124 hierboven) en zij voorts op de datum van het bestreden besluit redelijkerwijs mocht aannemen dat de overlegging van de in het bezit van de Bolloré-groep zijnde documenten haar kon helpen om het bestaan van de vermoede inbreuken aan te tonen (zie punten 267‑269 hieronder).
204 Gelet op het voorgaande moet het vierde middel worden afgewezen.
Vijfde middel: schending van het evenredigheidsbeginsel
205 Het vijfde middel, waarmee verzoekster aanvoert dat het bestreden besluit het evenredigheidsbeginsel schendt, bestaat uit tweede onderdelen. Met het eerste onderdeel voert zij aan dat de gevraagde documenten geen verband houden met de vermoede inbreuk; met het tweede onderdeel betoogt zij dat het aan haar opgelegde bevel een onevenredige werklast meebrengt.
Opmerkingen vooraf
206 In herinnering zij gebracht dat volgens het evenredigheidsbeginsel, dat deel uitmaakt van de algemene beginselen van het Unierecht, handelingen van de instellingen niet buiten de grenzen mogen treden van wat geschikt en noodzakelijk is voor de verwezenlijking van de legitieme doelstellingen die met de betrokken regeling worden nagestreefd, met dien verstande dat, wanneer een keuze mogelijk is tussen meerdere geschikte maatregelen, die maatregel moet worden gekozen die de minste belasting met zich brengt, en dat de veroorzaakte nadelen niet onevenredig mogen zijn aan het nagestreefde doel (zie arrest van 12 juli 2001, Jippes e.a., C‑189/01, EU:C:2001:420, punt 81 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
207 Volgens vaste rechtspraak rust op de onderneming waartegen een onderzoeksmaatregel wordt genomen, de verplichting om actief mee te werken, hetgeen betekent dat zij alle informatie die betrekking heeft op het voorwerp van het onderzoek, ter beschikking van de Commissie moet houden (zie arrest van 9 april 2019, Qualcomm en Qualcomm Europe/Commissie, T‑371/17, niet gepubliceerd, EU:T:2019:232, punt 119 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
208 Evenwel moet worden benadrukt dat de Commissie bij de uitoefening van die bevoegdheid onder meer het evenredigheidsbeginsel in acht moet nemen. De verplichting tot het verstrekken van een inlichting mag een onderneming namelijk geen last opleggen die onevenredig is aan wat voor het onderzoek noodzakelijk is (zie arrest van 9 april 2019, Qualcomm en Qualcomm Europe/Commissie, T‑371/17, niet gepubliceerd, EU:T:2019:232, punt 120 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
209 Het enkele feit dat een verzoek om inlichtingen de onderneming een aanzienlijke werklast oplegt, volstaat op zich nochtans niet om aan te tonen dat het verzoek onevenredig is aan wat voor het onderzoek noodzakelijk is met betrekking tot met name de vermoedens omtrent het bestaan van een inbreuk die de Commissie wenst te verifiëren, en de omstandigheden van de betrokken procedure (zie arrest van 9 april 2019, Qualcomm en Qualcomm Europe/Commissie, T‑371/17, niet gepubliceerd, EU:T:2019:232, punt 121 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
210 Bovendien kan, zoals in punt 75 hierboven is benadrukt, van de Commissie niet worden verlangd dat zij, alvorens om inlichtingen te verzoeken, kennis heeft van de inhoud van de gevraagde documenten en van het relatieve belang ervan voor het onderzoek.
211 Zoals uit de in punt 154 hierboven aangehaalde rechtspraak blijkt, staat het, gezien de ruime onderzoeksbevoegdheden die bij verordening nr. 139/2004 aan de Commissie zijn toegekend, aan deze instelling om te beoordelen of een inlichting noodzakelijk is om een inbreuk op de mededingingsregels te kunnen opsporen. Zelfs indien zij reeds over aanwijzingen of zelfs bewijzen voor het bestaan van een inbreuk beschikt, kan de Commissie het zeer wel noodzakelijk achten aanvullende inlichtingen te vragen om zich een nauwkeuriger idee te vormen van de omvang van de inbreuk en de duur daarvan of van de ondernemingen die erbij betrokken zijn.
212 Zoals in punt 155 hierboven in herinnering is gebracht, heeft het Hof aangaande de toetsing door de Unierechter van de beoordeling door de Commissie of de gevraagde inlichtingen noodzakelijk zijn, geoordeeld dat deze vraag moet worden getoetst aan het in het verzoek om inlichtingen vermelde doel, namelijk de vermoede inbreuken waarnaar de Commissie een onderzoek wenst in te stellen. Aan het vereiste dat er een verband bestaat tussen een verzoek om inlichtingen en de vermoede inbreuk is voldaan indien de Commissie op de datum van het verzoek redelijkerwijs mag aannemen dat deze inlichtingen haar kunnen helpen om het bestaan van die inbreuk aan te tonen.
213 Aangezien de noodzakelijkheid van de gevraagde inlichtingen moet worden getoetst aan het in het verzoek om inlichtingen vermelde doel, moet dit voldoende nauwkeurig worden omschreven, omdat anders onmogelijk kan worden bepaald of de gevraagde informatie noodzakelijk is, en omdat anders de Unierechter zijn rechterlijk toezicht niet kan uitoefenen (zie naar analogie, arrest van 10 maart 2016, Schwenk Zement/Commissie, C‑248/14 P, niet gepubliceerd, EU:C:2016:150, punt 28 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
214 De twee onderdelen van het vijfde middel moeten worden onderzocht in het licht van deze in de rechtspraak ontwikkelde beginselen.
Eerste onderdeel van het vijfde middel: de gevraagde documenten houden geen verband met de vermoede inbreuk
215 Verzoekster stelt dat de werkingssfeer van het bestreden besluit het doel ervan, te weten „de Commissie in staat stellen te analyseren of de tussenkomst en/of de raadpleging en/of de betrokkenheid van Vivendi bij bepaalde beslissingen van Lagardère kunnen worden aangemerkt als de uitoefening van een beslissende invloed door Vivendi”, ruimschoots te buiten gaat. Zij zet daartoe negen grieven uiteen.
– Eerste grief: keuze van de betrokken periode
216 Verzoekster stelt dat de betrokken periode, namelijk een periode van bijna vier jaar met ingang vanaf 1 januari 2020, willekeurig is gekozen omdat er zich op die datum geen bijzondere gebeurtenis heeft voorgedaan.
217 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
218 Dienaangaande zij erop gewezen dat dat verordening nr. 139/2004 de Commissie opdraagt om erop toe te zien dat Europese concentraties niet tot stand worden gebracht alvorens zij zijn aangemeld en goedgekeurd, omdat zij anders in strijd zijn met artikel 7 van die verordening.
219 In casu zij eraan herinnerd dat het bestreden besluit overeenkomstig de in punt 61 hierboven geciteerde overweging 6 ervan is bedoeld om inlichtingen te verzamelen voor de beoordeling of verzoekster een beslissende invloed op Lagardère heeft uitgeoefend die kan worden aangemerkt als een niet-nakoming van de aanmeldingsverplichting en/of een niet-nakoming van de opschortingsverplichting en/of een niet-naleving van de aan het besluit van 9 juni 2023 tot goedkeuring van de concentratie verbonden voorwaarden en verplichtingen.
220 Voorts blijkt uit het dossier dat in maart 2020 verzoekster voor het eerst een deelneming in het kapitaal van Lagardère heeft verworven en personen uit de naaste omgeving van de betrokken persoon die is genoemd in punt II.5, onder a), van de bijlage bij het bestreden besluit, zijn benoemd in de bestuursorganen van Lagardère.
221 Zoals volgt uit punt 168 hierboven, moet dan ook worden vastgesteld dat de Commissie op de datum van het bestreden besluit redelijkerwijs mocht aannemen dat de inlichtingen per 1 januari 2020 haar konden helpen om het bestaan van een inbreuk aan te tonen, aangezien die inlichtingen bijdragen tot een goed begrip van alle gebeurtenissen en de context waarin deze zich hebben afgespeeld.
222 Derhalve moet de eerste grief van het eerste onderdeel van het vijfde middel worden verworpen.
– Tweede grief: aanwijzing van bepaalde betrokken personen en bepaalde zoektermen
223 Verzoekster verzet zich tegen de aanwijzing van de vijftien personen op wie het bestreden besluit betrekking heeft, waarbij zij erop wijst dat een aantal van die personen geen enkele band hebben met Lagardère of de concentratie. Haars inziens is de keuze van de betrokken personen blijkbaar ingegeven door de wens van de Commissie om haar verzoek te richten tegen de bij haar en de Bolloré-groep werkzame publieke figuren en beroemde leidinggevenden, met name de betrokken persoon die wordt genoemd in punt II.5, onder d), van de bijlage bij het bestreden besluit.
224 Voorts stelt zij dat de keuze om zo algemene zoektermen op te leggen als die vermeld in de eerste rij van de tabel met zoektermen die is opgenomen in punt VII van de bijlage bij het bestreden besluit, in het licht van het onderzoek niet objectief kan worden gerechtvaardigd en gemotiveerd.
225 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
226 In de eerste plaats moet samen met de Commissie worden opgemerkt dat ofschoon verzoekster zich beklaagt over de keuze van de betrokken vijftien personen, zij in feite slechts specifieke argumenten aanvoert met betrekking tot de betrokken persoon die wordt genoemd in punt II.5, onder d), van de bijlage bij het bestreden besluit.
227 Zoals de Commissie erop wijst, moet met name worden vastgesteld dat die persoon in het bestreden besluit wordt genoemd als lid van verzoeksters raad van commissarissen en als plaatsvervangend algemeen directeur van verzoeksters controlerende aandeelhouder.
228 Bijgevolg kan gezien de vooraanstaande rol van die persoon binnen de ondernemingen van de Vivendi-groep redelijkerwijs worden aangenomen dat de Commissie aan de hand van een aantal van de documenten waarover die persoon beschikte, het bestaan van de vermoede inbreuken zou kunnen aantonen.
229 In de tweede plaats moet samen met de Commissie worden opgemerkt dat de toetreding van twee personen – waarnaar de zoektermen in de eerste rij van de in punt VII van de bijlage bij het bestreden besluit opgenomen tabel verwijzen – tot de raad van bestuur van Lagardère samenviel met belangrijke gebeurtenissen in het kader van de overname van Lagardère door verzoekster. Zo werd een van deze personen in maart 2020 voor het eerst aangesteld als lid van de raad van commissarissen van Lagardère, dat wil zeggen zowat op het moment dat verzoekster begon met de aankoop van aandelen in Lagardère. De andere werd op 16 februari 2022 benoemd en diende zijn ontslag in na de afronding van de toenadering tussen de Lagardère-groep en verzoekster.
230 Bijgevolg mocht de Commissie redelijkerwijs aannemen dat zij aan de hand van die zoektermen het bestaan van de vermoede inbreuken zou kunnen aantonen.
231 Gelet op het voorgaande moet tot de slotsom worden gekomen dat de Commissie op de datum van het bestreden besluit redelijkerwijs mocht aannemen dat zij aan de hand van de documenten van de in punt 226 hierboven bedoelde betrokken persoon en de documenten die de in punt 229 hierboven bedoelde zoektermen bevatten, het bestaan van de vermoede inbreuken zou kunnen aantonen. Voor het overige moet de betwisting van de aanwijzing van de andere personen als niet-onderbouwd worden afgewezen, aangezien daartoe in het verzoekschrift geen specifieke argumenten zijn aangevoerd.
232 Derhalve moet de tweede grief van het eerste onderdeel van het vijfde middel worden verworpen.
– Derde grief: vaststelling van het besluit van 27 oktober 2023
233 Verzoekster betoogt dat uit de vaststelling van het besluit van 27 oktober 2023 blijkt dat de punten die uit het verzoek om inlichtingen werden verwijderd, niet cruciaal waren voor het onderzoek en dat het haar opgelegde bevel onevenredig was.
234 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
235 Dienaangaande volstaat het om er samen met de Commissie op de wijzen dat op grond van de vaststelling van het besluit van 27 oktober 2023 niet tot de slotsom kan worden gekomen dat het bij het bestreden besluit aan verzoekster opgelegde bevel onevenredig was. Daaruit blijkt juist dat de Commissie heeft erkend dat verzoekster vanwege de huidige „hold separate”-situatie tussen verzoekster en een van haar in de boekenuitgeverij actieve dochterondernemingen geen toegang kon krijgen tot de gegevens van de in punt II.5, onder i), van de bijlage bij het bestreden besluit genoemde persoon (zie punten 17 en 19 hierboven).
236 Derhalve moet de derde grief van het eerste onderdeel van het vijfde middel worden verworpen.
– Vierde grief: overlegging van alle communicatie tussen bepaalde personen
237 Verzoekster stelt dat zij op grond van het bestreden besluit voor heel de betrokken periode alle documenten dient over te leggen die tussen de in punt III.7, onder a) tot en met c), van de bijlage bij het bestreden besluit genoemde personen zijn uitgewisseld, zonder dat de zoektermen worden bepaald in het licht van het voorwerp van het onderzoek, waardoor noodzakelijkerwijs gegevens aan de Commissie moeten worden verstrekt die het voorwerp van het onderzoek te buiten gaan.
238 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
239 In casu moet worden vastgesteld dat de Commissie overeenkomstig punt III.7, onder a) tot en met c), van de bijlage bij het bestreden besluit verzoekster heeft gevraagd om haar voor heel de betrokken periode alle tussen vier welbepaalde personen uitgewisselde documenten te verstrekken.
240 Dienaangaande zij erop gewezen dat verzoekster met haar argument dat het onevenredig zou zijn om van haar te verlangen dat zij alle communicatie tussen die vier personen verstrekt, geen schending van het evenredigheidsbeginsel kan aantonen omdat de context van een inlichting kan bijdragen tot het begrip ervan en duidelijkheid kan verschaffen over de relevantie ervan voor het onderzoek.
241 Zoals de Commissie opmerkt, blijkt voorts uit het feit dat zij alle communicatie van slechts vier personen en niet die van alle betrokken personen heeft opgevraagd, dat zij het verzoek om inlichtingen zoveel mogelijk heeft beperkt teneinde toegang te krijgen tot de in het licht van het voorwerp van het onderzoek noodzakelijke documenten, dat wil zeggen documenten waarmee zij het bestaan van de vermoede inbreuken kan aantonen.
242 Bovendien heeft verzoekster niet aangetoond dat het aantal „tienduizenden documenten” – dat volgens haar eigen schatting het aantal documenten is dat aan de zoekcriteria van het bestreden besluit beantwoordt, een onevenredige last vormt in vergelijking met de „enkele honderdduizenden documenten” dat zij, volgens haar eigen verklaring in punt 96 van het verzoekschrift, heeft verstrekt in het kader van het onderzoek naar de concentratie.
243 Gelet op het voorgaande moet tot de slotsom worden gekomen dat de Commissie op de datum van het bestreden besluit redelijkerwijs mocht aannemen dat de overlegging van alle communicatie tussen de in punt 239 hierboven bedoelde personen, haar kon helpen om het bestaan van de vermoede inbreuken aan te tonen.
244 Derhalve moet de vierde grief van het eerste onderdeel van het vijfde middel worden verworpen.
– Vijfde grief: keuze van de zoektermen
245 Verzoekster voert aan dat zij op grond van het bestreden besluit ongeveer honderd zoektermen moet toepassen op alle zakelijke en/of persoonlijke communicatiemiddelen van de betrokken personen, zonder dat er wordt verduidelijkt op basis waarvan die zoektermen zijn gekozen. In dat verband is zij van mening dat het bestreden besluit geen specifieke motivering bevat waarmee de keuze van elk van die zoektermen en de combinatie ervan kan worden gerechtvaardigd, dat veel van de in haar bezit zijnde documenten aan elk van die zoektermen kunnen beantwoorden maar geen verband vertonen met het voorwerp van het onderzoek van de Commissie, dat geen enkele zoekterm gepaard gaat met een beperking van de periode van de communicatie en de datum van de door de Commissie beoogde documenten en dat bepaalde zoektermen gegevens aan het licht kunnen brengen die betrekking hebben op het privéleven van de betrokken personen, hun politieke of religieuze overtuigingen, alsook de identificatie of de inhoud van communicatie met journalistieke bronnen.
246 Voorts voert zij aan dat de toepassing van de zoektermen op de in het bestreden besluit genoemde communicatiemiddelen leidt tot aberrante resultaten in het licht van het voorwerp van het onderzoek en dat het ten eerste onevenredig is om van haar te verlangen dat zij over een periode van bijna vier jaar combinaties van zoektermen toepast die verwijzen naar eenmalige gebeurtenissen, zoals de publicatie van artikelen in Paris Match, de aanstelling of het ontslag van met naam genoemde personen, en, ten tweede, dat zij de met aanstellingen of ontslagen verband houdende zoektermen toepast op de hele betrokken periode.
247 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
248 Vooraf zij eraan herinnerd dat volgens artikel 21 van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie en artikel 76, onder d), van het Reglement voor de procesvoering elk verzoekschrift het voorwerp van het geschil en een summiere uiteenzetting van de aangevoerde middelen moet bevatten. Voor de ontvankelijkheid van een beroep is het volgens vaste rechtspraak noodzakelijk dat de wezenlijke elementen, feitelijk en rechtens, waarop het beroep is gebaseerd, op zijn minst summier, maar coherent en begrijpelijk uit de tekst van het verzoekschrift zelf blijken. De tekst daarvan mag weliswaar op specifieke punten worden gestaafd en aangevuld door verwijzingen naar bepaalde passages uit bijgevoegde stukken, maar een algemene verwijzing naar andere stukken, ook al zijn die als bijlage bij het verzoekschrift gevoegd, kan het ontbreken van de wezenlijke elementen van het juridische betoog, die volgens bovengenoemde bepalingen in het verzoekschrift moeten worden vermeld, niet goedmaken. Bovendien is het niet de taak van het Gerecht om in de bijlagen de middelen en argumenten te zoeken en te ontdekken die het als grondslag voor het beroep zou kunnen beschouwen, aangezien de bijlagen slechts als bewijsmiddel dienen (zie arrest van 24 mei 2012, MasterCard e.a./Commissie, T‑111/08, EU:T:2012:260, punt 68 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
249 Wat in casu de zoektermen betreft, moet worden opgemerkt dat verzoeksters verwijzing naar de overzichtstabel met de punten van kritiek in bijlage A.13 niet-ontvankelijk moet worden verklaard, aangezien die verwijzing niet voldoet aan de vereisten die voortvloeien uit artikel 76, onder d), van het Reglement voor de procesvoering. Alleen de in het verzoekschrift genoemde en bekritiseerde zoektermen kunnen dus rechtsgeldig worden betwist.
250 Met betrekking tot de in punt 161 van het verzoekschrift genoemde zoektermen moet worden vastgesteld dat zij geschikt zijn om de voor het onderzoek van de Commissie mogelijk relevante documenten op te sporen.
251 Wat met name de in de eerste rij van de tabel in punt VII van de bijlage bij het bestreden besluit opgenomen zoekterm betreft, zij opgemerkt dat die zoekterm, zoals blijkt uit de punten 220 en 229 hierboven, verwijst naar een persoon wiens toetreding tot de raad van bestuur van Lagardère samenvalt met de sleutelmomenten van de toenadering tussen verzoekster en Lagardère. Die persoon is immers voor het eerst aangesteld als lid van de raad van commissarissen van Lagardère in maart 2020, namelijk de periode waarin verzoekster is begonnen met de aankoop van aandelen in Lagardère. Bovendien onderhoudt die persoon al lang persoonlijke banden met de betrokken persoon die is genoemd in punt II.5, onder a), van de bijlage bij het bestreden besluit.
252 De in de derde rij van de tabel in punt VII van de bijlage bij het bestreden besluit opgenomen zoekterm „Europa” is, zoals de Commissie aangeeft, een verkorte vorm van „Europe 1”, een radiozender van Lagardère, waarnaar in een verslag van de Sénat (Franse senaat) en in tal van persartikelen wordt verwezen als een entiteit van Lagardère waarop de Bolloré-groep invloed heeft uitgeoefend.
253 Wat de in de negende rij van de tabel in punt VII van de bijlage bij het bestreden besluit opgenomen zoekterm „Couv* ET Z” betreft, zij vastgesteld dat die zoekterm op zich niet binnen de werkingssfeer van het bestreden besluit valt. Die term moet namelijk in elk geval vergezeld gaan van de termen „PM” of „Paris Match” om binnen de werkingssfeer van het bestreden besluit te vallen. Zoals de Commissie bovendien opmerkt, beoogt zij met het gebruik van die zoekterm inlichtingen te verkrijgen met betrekking tot de cover van Paris Match van 23 september 2021 over een persoon uit de naaste omgeving van de in punt II.5, onder a), van de bijlage bij het bestreden besluit genoemde betrokken persoon. Het was dus redelijk en evenredig voor de Commissie om aan te nemen dat zij aan de hand van de combinatie van die zoektermen het bestaan van de vermoede inbreuken zou kunnen aantonen.
254 De in de tweede rij van de tabel in punt VII van de bijlage bij het bestreden arrest opgenomen zoekterm „Presbourg” is, zoals de Commissie aangeeft, de straat te Parijs (Frankrijk) waar het historische hoofdkantoor van Lagardère zich bevindt. Bovendien hebben een aantal mediabronnen melding gemaakt van wekelijkse vergaderingen op het hoofdkantoor van Lagardère, in aanwezigheid van „steunpilaren van Vivendi”, om de covers van Paris Match goed te keuren, wat vóór 2021 niet gebruikelijk was. De Commissie mocht dus redelijkerwijs aannemen dat die term was gebruikt als verwijzing naar Lagardère of de plaats van bepaalde vergaderingen van verzoekster en Lagardère, waarvan de inhoud relevant kon zijn voor het onderzoek om het bestaan van de vermoede inbreuken aan te tonen.
255 Wat de in de zesde rij van de tabel in punt VII van de bijlage bij het bestreden besluit opgenomen zoekterm „Couv ET Paris Match” betreft, volgt uit punt 254 hierboven dat een aantal een aantal mediabronnen melding gemaakt van wekelijkse vergaderingen op het hoofdkantoor van Lagardère, in aanwezigheid van „steunpilaren van Vivendi”, om de covers van Paris Match goed te keuren. Het was dan ook redelijk en evenredig voor de Commissie om de overlegging te vragen van documenten met betrekking tot de beslissingen over de covers van Paris Match voor de betrokken periode.
256 De in de 35ste, 43ste, 44ste en 45ste rij van de tabel in punt VII van de bijlage bij het bestreden besluit opgenomen zoektermen, zijn, zoals de Commissie aangeeft, journalisten of columnisten van entiteiten die tot de Vivendi-groep behoren, en die inmiddels ook te horen zijn op Europe 1 en het voorwerp uitmaakten van tal van discussies over de mogelijke synergieën tussen Vivendi en radiozender Europe 1 van Lagardère, synergieën waarnaar in overweging 7 van het bestreden besluit wordt verwezen. Aangezien die personen centraal stonden in de synergieën tussen verzoekster en Lagardère die zouden ontstaan zijn alvorens de Commissie de concentratie van beide groepen goedkeurde, was het dus redelijk en evenredig voor de Commissie om, teneinde het bestaan van de vermoede inbreuken aan te tonen, de overlegging te vragen van de documenten die aan die zoektermen beantwoordden.
257 Gelet op het voorgaande moet tot de slotsom worden gekomen dat verzoekster de onevenredigheid van de betwiste zoektermen niet heeft aangetoond.
258 Voor het overige moet verzoeksters betoog dat er geen specifieke motivering is gegeven ter rechtvaardiging van de keuze van elk van de zoektermen, overeenkomstig de analyse in de punten 74 tot en met 79 hierboven worden afgewezen.
259 Derhalve moet de vijfde grief van het eerste onderdeel van het vijfde middel worden verworpen.
– Zesde grief: overlegging van de documenten die toebehoren aan de in punt II.5, onder o), van de bijlage bij het bestreden besluit genoemde betrokken persoon
260 Verzoekster voert aan dat zij op grond van het bestreden besluit documenten moet verstrekken die sinds het begin van de betrokken periode, dat wil zeggen sinds 1 januari 2020, toebehoren aan de in punt II.5, onder o), van de bijlage bij het bestreden besluit genoemde betrokken persoon, directeur van een van haar in de tijdschriftensector actieve dochterondernemingen. Verzoekster heeft de zeggenschap over die dochteronderneming evenwel pas verkregen vanaf 1 juni 2021. Het is volgens verzoekster dan ook onevenredig om te vragen naar documenten die binnen die dochteronderneming zijn uitgewisseld in de periode die aan die datum voorafgaat, aangezien die entiteit toen geen banden had met haar of Lagardère.
261 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
262 Dienaangaande moet in het licht van in de punten 154 en 211 hierboven aangehaalde rechtspraak worden vastgesteld dat de Commissie, gelet op de ruime onderzoeksbevoegdheid die haar bij verordening nr. 139/2004 wordt verleend, het nodig kon achten om te vragen naar de documenten die toebehoren aan in punt II.5, onder o), van de bijlage bij het bestreden besluit genoemde betrokken persoon, directeur van een van verzoeksters in de tijdschriftensector actieve dochterondernemingen, zelfs vóór verzoeksters verwerving van de zeggenschap over die dochteronderneming op 1 juni 2021.
263 De Commissie mocht namelijk op de datum van het bestreden besluit redelijkerwijs aannemen dat de inlichtingen vanaf 1 januari 2020 haar konden helpen om het bestaan van de vermoede inbreuken aan te tonen, met name door bij te dragen tot een goed begrip van alle gebeurtenissen en de context waarin deze zich hebben afgespeeld.
264 Derhalve moet de zesde grief van het eerste onderdeel van het vijfde middel worden verworpen.
– Zevende grief: overlegging van de documenten van de Bolloré-groep
265 Verzoekster betoogt dat zij op grond van het bestreden besluit documenten aan de Commissie moet verstrekken die afkomstig zijn van de Bolloré-groep, terwijl die groep geen voorwerp uitmaakt van de door de Commissie ingeleide formele onderzoeksprocedure, die betrekking heeft op de omstandigheden waarin zij vervroegd de zeggenschap over Lagardère zou hebben verworven.
266 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
267 Dienaangaande volstaat het in herinnering te brengen dat in de in punt 61 hierboven geciteerde overweging 7 van het bestreden besluit wordt aangegeven dat de bedoelde documenten met name betrekking hebben op bepaalde beslissingen van Lagardère „die mogelijk zijn beïnvloed door leidinggevenden van Vivendi of van haar belangrijkste aandeelhouder, de Bolloré-groep”.
268 Bovendien staat het, zoals er in de punten 84 en 167 hierboven op is gewezen, volgens het besluit van 9 juni 2023 tot goedkeuring van de concentratie en het door verzoekster bij haar ingediende formulier voor de aanmelding ervan vast dat de Bolloré-groep en Vivendi één enkele onderneming vormen in de zin van het mededingingsrecht.
269 De Commissie kon dus op de datum van het bestreden besluit redelijkerwijs aannemen dat de overlegging van de in het bezit van de Bolloré-groep zijnde documenten haar konden helpen om het bestaan van de vermoede inbreuken aan te tonen, aangezien bepaalde beslissingen van Lagardère mogelijk waren beïnvloed door leidinggevenden van Vivendi of van haar belangrijkste aandeelhouder, de Bolloré-groep.
270 Derhalve moet de zevende grief van het eerste onderdeel van het vijfde middel worden verworpen.
– Achtste grief: verplichting tot vrijgave van de volledige conversatie wanneer een bericht onder het verzoek om inlichtingen valt
271 Verzoekster wijst erop dat wanneer een document in de vorm van een via de telefoon of een instant messaging-app uitgewisseld bericht onder het verzoek om inlichtingen valt, zij op grond van het bestreden besluit de volledige conversatie over de gehele betrokken periode moet vrijgeven. Volgens verzoekster gaat een dergelijke verplichting verder dan wat voor het onderzoek noodzakelijk is, aangezien de Commissie, onder het mom dat er sprake is van één enkel relevant bericht, toegang vraagt tot alle gesprekken van de beoogde personen, ook die via hun privételefoons, over de gehele betrokken periode. De Commissie had bijvoorbeeld enkel de overlegging kunnen vragen van berichten die vierentwintig uur vóór en vierentwintig uur na het relevante bericht zijn uitgewisseld.
272 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
273 Dienaangaande volstaat het erop te wijzen dat, zoals volgt uit punt 240 hierboven, de verplichting tot overlegging van alle communicatie tussen bepaalde personen wanneer één enkel bericht beantwoordt een de in het bestreden besluit genoemde zoektermen geen schending van het evenredigheidsbeginsel kan opleveren omdat de context van een inlichting kan bijdragen tot het begrip ervan en duidelijkheid kan verschaffen over de relevantie ervan voor het onderzoek.
274 Derhalve moet de achtste grief van het eerste onderdeel van het vijfde middel worden verworpen.
– Negende grief: inbreuk op het privéleven van de betrokken personen en op de bescherming van journalistieke bronnen
275 Verzoekster betoogt dat zij op grond van het bestreden besluit gegevens aan de Commissie moet verstrekken die vallen onder de persoonlijke levenssfeer van de betrokken personen, alsook informatie die afbreuk doet aan de bescherming van journalistieke bronnen. Volgens verzoekster doet een dergelijk bevel niet alleen afbreuk aan het recht op bescherming van het privéleven en aan de Franse sociale wetgeving, maar is die uitbreiding van de perimeter van de in beslag genomen documenten buiten de beroepssfeer niet noodzakelijk voor het onderzoek en vormt het bijgevolg een schending van het evenredigheidsbeginsel.
276 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
277 Dienaangaande moet worden vastgesteld dat verzoekster met de negende grief in essentie de argumenten herhaalt die zij heeft aangevoerd in het kader van het tweede onderdeel van het zesde middel, dat is ontleend aan afbreuk die wordt gedaan aan de bescherming van journalistieke bronnen, en in het kader van het zevende middel, dat is ontleend aan het ontbreken van toereikende waarborgen ter bescherming van het recht op eerbiediging van het privéleven. Bijgevolg moet de negende grief van het eerste onderdeel van het vijfde middel om dezelfde redenen als uiteengezet in het kader van het onderzoek van het tweede onderdeel van het zesde middel (zie punten 340‑381 hieronder) en van het zevende middel (zie punten 382‑460 hieronder), moet worden verworpen.
278 Gelet op het voorgaande moet het eerste onderdeel van het vijfde middel worden afgewezen.
Tweede onderdeel van het vijfde middel: het bestreden besluit brengt voor verzoekster een onevenredige last met zich mee
279 Verzoekster betoogt dat het bestreden besluit haar in het licht van de vereisten van het onderzoek een buitensporige last oplegt door haar te verplichten een grootschalig intern onderzoek uit te voeren op veel verschillende locaties van haar onderneming. Om hieraan te voldoen, zou zij specifieke personele en technische middelen hebben moeten inzetten en de hulp van twee externe ondernemingen hebben moeten inroepen. Volgens verzoekster waren er enkele tienduizenden documenten die voldeden aan de zoekcriteria van het bestreden besluit.
280 Volgens verzoekster was de bij het bestreden besluit opgelegde en oorspronkelijk op 27 oktober 2023 vastgestelde termijn van ongeveer een maand om aan het bevel te voldoen, bovendien onhaalbaar en kon zij zich er binnen die termijn niet van vergewissen dat de verstrekte documenten volledig, juist en niet misleidend waren.
281 Verzoekster merkt op dat er geen spoed was vereist omdat de inleiding van het onderzoek al in juni 2023 publiek was aangekondigd en vervolgens formeel was vastgelegd in de brief van 25 juli 2023 betreffende de inleiding van de formele onderzoeksprocedure, en dat zij, zoals in die brief werd voorgeschreven, de mogelijk relevante documenten moest bewaren, ongeacht de antwoordtermijn die haar zou worden opgelegd.
282 Ten slotte is verzoekster van mening dat het bestreden besluit haar in het licht van de vereisten van het onderzoek een buitensporige werklast oplegt, aangezien het deels ziet op elementen die aan de Commissie zijn overgelegd in het kader van het onderzoek van de zeggenschap over Lagardère en dus reeds in haar bezit zijn.
283 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
284 Vooraf moet worden verwezen naar de in de punten 206 en 208 hierboven aangehaalde rechtspraak.
285 In casu wijst verzoekster op de buitensporige werklast die is vereist om te antwoorden op het bestreden besluit, zonder dat zij die grief evenwel staaft.
286 Het staat inderdaad buiten kijf dat op grond van het bestreden besluit veel en verregaande inlichtingen worden gevraagd, zodat het antwoord op dat verzoek een aanzienlijke werklast voor verzoekster met zich meebracht.
287 Zoals evenwel voortvloeit uit in punt 209 hierboven aangehaalde rechtspraak, kan niet tot de slotsom worden gekomen dat verzoeksters werklast buitensporig is in het licht van de hetgeen vereist is voor het onderzoek van de vermoedens omtrent het bestaan van een inbreuk die de Commissie wenst te verifiëren.
288 Ten eerste moet in herinnering worden gebracht dat het bestreden besluit overeenkomstig de in punt 61 hierboven geciteerde overweging 6 ervan is bedoeld om inlichtingen te verzamelen voor de beoordeling of Vivendi een beslissende invloed op Lagardère heeft uitgeoefend die kan worden aangemerkt als een niet-nakoming van de aanmeldingsverplichting en/of een niet-nakoming van de opschortingsverplichting en/of een niet-naleving van de aan het besluit van 9 juni 2023 tot goedkeuring van de concentratie verbonden voorwaarden en verplichtingen.
289 In de eveneens in punt 61 hierboven geciteerde overweging 7 van het bestreden besluit verklaart de Commissie dat de gevraagde inlichtingen onontbeerlijk zijn om te kunnen analyseren of de tussenkomst en/of de raadpleging en/of de betrokkenheid van verzoekster bij bepaalde beslissingen van Lagardère kunnen worden aangemerkt als de uitoefening van een beslissende invloed door verzoekster. Bovendien somt zij verzoeksters gedragingen op die een of meer inbreuken op de uit verordening nr. 139/2004 voortvloeiende verplichtingen kunnen opleveren en die zij wenst te onderzoeken.
290 De verificatie van de vermoede inbreuken waarop het onderzoek betrekking heeft, vereist dus ingewikkelde analysen van een groot aantal gegevens, waarvan het merendeel slechts toegankelijk is voor verzoekster.
291 De werkingssfeer van het bestreden besluit en het doel van het onderzoek zijn bijgevolg van dien aard dat de overlegging van een groot aantal inlichtingen gerechtvaardigd is.
292 Ten tweede toont verzoekster met geen enkel van haar argumenten aan dat het bestreden besluit verder gaat dan noodzakelijk is om de doelstelling van het onderzoek te verwezenlijken.
293 In de eerste plaats rechtvaardigde het vereiste om snel op te treden de bij besluit van 19 september 2023 vastgestelde deadline van 27 oktober 2023 (zie punt 101 hierboven), zoals de Commissie opmerkt.
294 Voorts moet er, zoals volgt uit de punten 19 en 22 hierboven, aan worden herinnerd dat de oorspronkelijke bij besluit van 19 september 2023 vastgestelde deadline tweemaal is verschoven. Eerst is de deadline van 27 oktober 2023 bij artikel 2 van het besluit van 27 oktober 2023 met name verschoven naar 1 december 2023. Vervolgens is de deadline van 1 december 2023 bij artikel 1 van het besluit van 24 januari 2024 verschoven naar 7 februari 2024.
295 Verzoeksters in het kader van het tweede onderdeel van het vijfde middel gevoerde betoog is uitsluitend toegespitst op de oorspronkelijke bij besluit van 19 september 2023 vastgestelde deadline van 27 oktober 2023 en houdt met name geen rekening met de verschuiving van die deadline naar 1 december 2023 bij besluit van 27 oktober 2023, noch overigens met de verschuiving van de deadline naar 7 februari 2024 bij besluit van 24 januari 2024. Bijgevolg moet verzoeksters betoog met betrekking tot de bij het bestreden besluit opgelegde deadline worden afgewezen.
296 In de tweede plaats heeft verzoekster, zoals blijkt uit punt 242 hierboven, niet aangetoond dat de bij het bestreden besluit opgelegde werklast onevenredig was.
297 Bovendien moet worden vastgesteld dat verzoeksters argument dat het bestreden besluit deels ziet op elementen die aan de Commissie zijn overgelegd in het kader van het onderzoek van de verwerving van de zeggenschap over Lagardère door verzoekster en dus reeds in haar bezit zijn, niet wordt gestaafd en derhalve moet worden verworpen omdat het niet voldoet aan de in artikel 76, onder d), van het Reglement voor de procesvoering gestelde vereisten van duidelijkheid en nauwkeurigheid.
298 Uit het voorgaande volgt dat verzoekster niet heeft aangetoond dat de Commissie bij de vaststelling van het bestreden besluit het evenredigheidsbeginsel heeft geschonden.
299 Derhalve moet het tweede onderdeel van het vijfde middel, en bijgevolg het vijfde middel in zijn geheel, worden afgewezen.
Zesde middel: afbreuk die wordt gedaan aan de bescherming van journalistieke bronnen
300 Met haar zesde middel voert verzoekster aan dat het bestreden besluit afbreuk doet aan de bij artikel 11 van het Handvest en artikel 10 EVRM gewaarborgde bescherming van journalistieke bronnen. Dat middel bestaat uit twee onderdelen, waarvan het eerste is ontleend aan een exceptie van onwettigheid van artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 en, het tweede, aan afbreuk die wordt gedaan aan de bescherming van journalistieke bronnen.
Opmerkingen vooraf
301 Volgens artikel 11, lid 1, van het Handvest, met als opschrift „De vrijheid van meningsuiting en van informatie”, heeft eenieder recht op vrijheid van meningsuiting, dat de vrijheid omvat om een mening te hebben en kennis te nemen en te geven van informatie of ideeën, zonder inmenging van enig openbaar gezag en ongeacht grenzen.
302 De in het Handvest vervatte rechten overeenkomstig artikel 52, lid 3, ervan dezelfde inhoud en reikwijdte als de overeenkomstige rechten die door het EVRM worden gewaarborgd, hetgeen er niet aan in de weg staat dat het Unierecht ruimere bescherming biedt (zie arrest van 4 oktober 2024, Real Madrid Club de Fútbol, C‑633/22, EU:C:2024:843, punt 51 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
303 Bij de uitlegging van artikel 11 van het Handvest moet de Unierechter dus rekening houden met de overeenkomstige rechten die worden gewaarborgd door artikel 10 EVRM, zoals uitgelegd door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM), als minimaal beschermingsniveau (zie arrest van 4 oktober 2024, Real Madrid Club de Fútbol, C‑633/22, EU:C:2024:843, punt 52 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
304 Artikel 10 EVRM, met als opschrift „Vrijheid van meningsuiting”, luidt als volgt:
„1. Eenieder heeft recht op vrijheid van meningsuiting. Dit recht omvat de vrijheid een mening te koesteren en de vrijheid om inlichtingen of denkbeelden te ontvangen of te verstrekken, zonder inmenging van enig openbaar gezag en ongeacht grenzen. Dit artikel belet Staten niet radio-, omroep-, bioscoop- of televisieondernemingen te onderwerpen aan een systeem van vergunningen.
2. Daar de uitoefening van deze vrijheden plichten en verantwoordelijkheden met zich brengt, kan zij worden onderworpen aan bepaalde formaliteiten, voorwaarden, beperkingen of sancties, die bij de wet zijn voorzien en die in een democratische samenleving noodzakelijk zijn in het belang van de nationale veiligheid, territoriale integriteit of openbare veiligheid, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden, de bescherming van de goede naam of de rechten van anderen, om de verspreiding van vertrouwelijke mededelingen te voorkomen of om het gezag en de onpartijdigheid van de rechterlijke macht te waarborgen.”
305 In herinnering moet worden gebracht dat volgens de rechtspraak van het Hof het in artikel 11 van het Handvest gewaarborgde grondrecht een van de wezenlijke grondslagen van een democratische en pluralistische samenleving is, die behoort tot de waarden waarop de Unie overeenkomstig artikel 2 VEU is gebaseerd (zie arrest van 21 december 2016, Tele2 Sverige en Watson e.a., C‑203/15 en C‑698/15, EU:C:2016:970, punt 93 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
306 Het EHRM heeft altijd een bijzondere waakzaamheid aan de dag gelegd bij het onderzoek van de waarborgen voor de eerbiediging van de vrijheid van meningsuiting in zaken die onder artikel 10 EVRM vallen, aangezien die vrijheid een van de wezenlijke grondslagen van een democratische samenleving vormt. De waarborgen die aan de pers moeten worden geboden, zijn van bijzonder belang, en de bescherming van journalistieke bronnen is een van de hoekstenen van de persvrijheid. Zonder die bescherming kunnen journalistieke bronnen ervan worden weerhouden de pers te helpen bij het informeren van het publiek over aangelegenheden van algemeen belang. Als gevolg daarvan zou de pers haar cruciale rol als „waakhond” minder goed kunnen vervullen en niet zo goed in staat zijn nauwkeurige en betrouwbare informatie te verstrekken (EHRM, 25 mei 2021, Big Brother Watch e.a. tegen Verenigd Koninkrijk, CE:ECHR:2021:0525JUD005817013, § 442).
307 Een bevel tot openbaarmaking van bronnen kan niet alleen nadelige gevolgen hebben voor de bronnen, wier identiteit kan worden onthuld, maar ook voor de krant of elke andere publicatie waarop het bevel betrekking heeft – en waarvan de reputatie bij toekomstige potentiële bronnen door de openbaarmaking kan worden geschaad –, en voor het publiek, dat er belang bij heeft de door anonieme bronnen verstrekte informatie te ontvangen. Er is evenwel een fundamenteel verschil tussen het feit dat de autoriteiten een journalist opdragen de identiteit van zijn bronnen bekend te maken, en het feit dat zij huiszoekingen verrichten in zijn woning en op zijn werkplek om zijn bronnen te achterhalen. Zelfs als de huiszoeking geen resultaat oplevert, vormt zij een ernstigere handeling dan een bevel tot openbaarmaking van de identiteit van de bron, aangezien de onderzoekers die de werkplek van een journalist binnendringen toegang hebben tot alle documenten die hij in zijn bezit heeft (EHRM, 25 mei 2021, Big Brother Watch e.a. tegen Verenigd Koninkrijk, CE:ECHR:2021:0525JUD005817013, § 443).
308 Slechts wanneer om een dwingend vereiste van algemeen belang afbreuk wordt gedaan aan de bescherming van journalistieke bronnen is er geen sprake van een onverenigbaarheid met artikel 10 EVRM. Bovendien moet elke aantasting van het recht op bescherming van journalistieke bronnen gepaard gaan met procedurele waarborgen, die bij wet zijn gesteld en in verhouding staan tot het belang van het in het geding zijnde beginsel. Bovenal moet de maatregel kunnen worden getoetst door een rechter of een ander onafhankelijk en onpartijdig beslissingsorgaan dat bevoegd is om, alvorens de gevraagde gegevens worden overgelegd, te beoordelen of er sprake is van een dwingend vereiste van algemeen belang dat zwaarder weegt dan het beginsel van bescherming van journalistieke bronnen en, indien dat niet het geval is, elke niet-noodzakelijke toegang tot informatie te verhinderen die zou kunnen leiden tot de onthulling van de identiteit van de bronnen (EHRM, 25 mei 2021, Big Brother Watch e.a. tegen Verenigd Koninkrijk, CE:ECHR:2021:0525JUD005817013, § 444).
309 Gelet op de noodzaak van preventieve toetsing moet de rechter of een ander onafhankelijk en onpartijdig orgaan bijgevolg die afweging tussen de potentiële risico’s en de respectieve belangen met betrekking tot de gegevens waarvan openbaarmaking wordt gevraagd kunnen maken, alvorens die gegevens openbaar worden gemaakt, zodat de argumenten van de autoriteiten die die bronnen wensen te kennen, naar behoren kunnen worden beoordeeld. De te nemen beslissing moet beantwoorden aan duidelijke criteria, met name wat betreft de vraag of een minder ingrijpende maatregel kan volstaan om het vastgestelde dwingende algemeen belang te dienen. De rechter of een ander bevoegd orgaan moet de mogelijkheid hebben om een bevel tot openbaarmaking te weigeren of om de reikwijdte van een bevel zodanig te beperken of af te bakenen dat de identiteit van de betrokken bronnen niet openbaar wordt gemaakt, ongeacht of zij al dan niet specifiek worden genoemd in de gegevens waarvan de overlegging wordt gevraagd, op grond dat de openbaarmaking van die gegevens een ernstig risico zou inhouden dat de bronnen van journalisten zouden kunnen worden geïdentificeerd. In dringende gevallen moet er een procedure kunnen worden gevolgd waarmee informatie die de identificatie van bronnen mogelijk maakt kan worden vastgesteld en afgeschermd van informatie die geen dergelijk risico inhoudt, alvorens die informatie door de autoriteiten wordt gebruikt (EHRM, 25 mei 2021, Big Brother Watch e.a. tegen Verenigd Koninkrijk, CE:ECHR:2021:0525JUD005817013, § 445).
Eerste onderdeel van het zesde middel: exceptie van onwettigheid van artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004
310 Met het eerste onderdeel van het zesde middel voert verzoekster krachtens artikel 277 VWEU een exceptie van onwettigheid van artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 aan met als argument dat die bepaling in strijd is met artikel 10 EVRM doordat zij niet voorziet in een specifiek rechtsmiddel ex ante waarmee een onafhankelijke juridische toetsing mogelijk wordt gemaakt alvorens een besluit wordt vastgesteld waarbij de overlegging wordt gelast van gegevens die kunnen vallen onder de bescherming van journalistieke bronnen. In haar repliek voert verzoekster daaraan toe dat de rechtsmiddelen waarin de artikelen 278 en 279 VWEU voorzien, niet volstaan om die leemte op te vullen.
311 De Commissie, ondersteund door de Raad, betwist verzoeksters betoog.
312 Vooraf zij opgemerkt dat volgens artikel 277 VWEU iedere partij naar aanleiding van een geschil waarbij een door een instelling, een orgaan of een instantie van de Unie vastgestelde handeling van algemene strekking in het geding is, de in artikel 263, tweede alinea, VWEU bedoelde middelen kan aanvoeren om voor het Hof van Justitie van de Europese Unie de niet-toepasselijkheid van deze handeling in te roepen.
313 Artikel 277 VWEU is de uitdrukking van een algemeen beginsel volgens hetwelk iedere procespartij met het oog op de nietigverklaring van een handeling waartegen zij beroep kan instellen, incidenteel de rechtsgeldigheid van eerdere, aan de bestreden handeling ten grondslag liggende handelingen van de instellingen kan aanvechten wanneer zij niet krachtens artikel 263 VWEU rechtstreeks tegen laatstgenoemde handelingen kon opkomen, waarvan zij dus de gevolgen moet dragen zonder in staat te zijn geweest de nietigverklaring ervan te vorderen. De handelingen van algemene strekking waarvan de onwettigheid wordt aangevoerd, moeten direct of indirect van toepassing zijn op de aan het beroep ten grondslag liggende zaak en er moet een rechtstreeks juridisch verband bestaan tussen het bestreden individuele besluit en de betrokken algemene handelingen (zie in die zin arrest van 8 september 2020, Commissie en Raad/Carreras Sequeros e.a., C‑119/19 P en C‑126/19 P, EU:C:2020:676, punten 67‑69; zie ook in die zin arrest van 16 september 2013, Mamoli Robinetteria/Commissie, T‑376/10, EU:T:2013:442, punten 48 en 49 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
314 In casu is het waar, zoals verzoekster benadrukt, dat volgens de in de punten 306 tot en met 309 hierboven aangehaalde rechtspraak van het EHRM de aantasting van het recht op bescherming van journalistieke bronnen gepaard moet gaan met procedurele waarborgen, die bij wet zijn gesteld en in verhouding staan tot het belang van het in het geding zijnde beginsel, waarbij het dan in de eerste plaats gaat om de mogelijkheid van een preventieve toetsing volgens de in die rechtspraak vastgestelde modaliteiten.
315 Zoals de Raad er evenwel op wijst, biedt het alomvattende stelsel van rechtsmiddelen en procedures, zoals vastgesteld in het primaire recht, de procedurele waarborgen die vereist zijn volgens de in de punten 306 tot en met 309 vermelde rechtspraak van het EHRM, en met name de mogelijkheid om de maatregel te laten toetsen door een rechter of een ander onafhankelijk en onpartijdig beslissingsorgaan dat bevoegd is om, alvorens de gevraagde gegevens worden overgelegd, te beoordelen of er sprake is van een dwingend vereiste van algemeen belang dat zwaarder weegt dan het beginsel van bescherming van journalistieke bronnen en, indien dat niet het geval is, elke niet-noodzakelijke toegang tot informatie te verhinderen die zou kunnen leiden tot de onthulling van de identiteit van de bronnen.
316 In dat verband zij eraan herinnerd dat het VWEU bij, enerzijds, de artikelen 263 en 277 en, anderzijds, artikel 267, een alomvattend stelsel van rechtsmiddelen en procedures in het leven geroepen, waarbij aan de Unierechter het toezicht op de wettigheid van de handelingen van de Unie is opgedragen (zie arrest van 28 april 2015, T & L Sugars en Sidul Açúcares/Commissie, C‑456/13 P, EU:C:2015:284, punt 45 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
317 De Uniewetgever kan door de vaststelling van een handeling van afgeleid recht geen rechtsmiddel in het leven roepen waarin het VWEU niet voorziet, aangezien dat Verdrag een alomvattend stelsel van rechtsmiddelen en procedures heeft vastgesteld waarbij aan de Unierechter het toezicht op de wettigheid van de handelingen van de instellingen is opgedragen (zie arrest van 5 september 2024, ECHA, C‑256/23 en C‑290/23, EU:C:2024:683, punt 59 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
318 Samen met de Raad moet erop worden gewezen dat aangezien artikel 11 van het Handvest, uitgelegd in het licht van de door artikel 10 EVRM gewaarborgde overeenkomstige rechten, vereist dat er een rechtsmiddel voorhanden is dat aan bepaalde criteria voldoet, dit rechtsmiddel moet worden gezocht in het door de Verdragen vastgestelde stelsel van rechtsmiddelen en daaraan moet voldoen.
319 Het bestaan van een dergelijk rechtsmiddel binnen het door de Verdragen vastgestelde alomvattende stelsel van rechtsmiddelen is bevestigd in de rechtspraak met betrekking tot de vertrouwelijkheid van de communicatie tussen advocaat en cliënt.
320 Zo volgt uit het arrest van 18 mei 1982, AM & S Europe/Commissie (155/79, EU:C:1982:157, punt 32), dat het alomvattende stelsel van rechtsmiddelen voldoende bescherming biedt met betrekking tot de vertrouwelijkheid van de communicatie tussen advocaat en cliënt. Bij dat arrest heeft het Hof met name geoordeeld dat aangezien een door de betrokken onderneming ingesteld beroep tegen besluiten waarbij de overlegging van documenten wordt gelast die beweerdelijk vallen onder de vertrouwelijkheid van de communicatie tussen advocaat en cliënt, ingevolge artikel 185 EEG-Verdrag (thans artikel 278 VWEU) geen schorsende werking heeft, er weinig reden lijkt te bestaan voor de bezorgdheid van de Commissie, dat een langdurige procedure voor het Hof de doeltreffendheid van het door de Commissie uit te oefenen toezicht op de naleving van de mededingingsregels van het Verdrag zou kunnen schaden. Daarnaast heeft het Hof daarbij geoordeeld dat de belangen van de betrokken onderneming worden beschermd, doordat het ingevolge de artikelen 185 en 186 van het EEG-Verdrag (thans de artikelen 278 en 279 VWEU), alsmede artikel 83 van het Reglement voor de procesvoering, in de destijds toepasselijke versie ervan, mogelijk is opschorting van de tenuitvoerlegging van het gegeven besluit dan wel enige andere voorlopige maatregel te verkrijgen.
321 Daaruit volgt dat het alomvattende stelsel van rechtsmiddelen waarborgt dat de rechter, alvorens de Commissie toegang krijgt tot informatie die onder bovengenoemde vertrouwelijkheid valt, een preventieve toetsing kan verrichten.
322 Volgens de rechtspraak met betrekking tot de bevoegdheden van de Commissie tot verificatie van de eerbiediging van de artikelen 101 en 102 VWEU, die in casu mutatis mutandis van toepassing is, geldt met name dat wanneer een onderneming zich beroept op de vertrouwelijkheid van de communicatie tussen advocaat en cliënt om zich te verzetten tegen de inbeslagneming van een document in het kader van een verificatie, het besluit waarbij de Commissie dit verzoek afwijst rechtsgevolgen voor deze onderneming teweegbrengt doordat haar rechtspositie aanmerkelijk wordt gewijzigd. Dat besluit ontzegt haar immers de in het Unierecht vastgestelde bescherming, heeft een definitief karakter en staat los van het eindbesluit waarbij een inbreuk op de mededingingsregels wordt vastgesteld (zie in die zin arrest van 17 september 2007, Akzo Nobel Chemicals en Akcros Chemicals/Commissie, T‑125/03 en T‑253/03, EU:T:2007:287, punt 46 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
323 In dit verband dient te worden vastgesteld dat de onderneming weliswaar beroep zal kunnen instellen tegen een eindbesluit waarbij een inbreuk op de mededingingsregels wordt vastgesteld, doch dat dit niet volstaat om haar een passende bescherming van haar rechten te geven. In de eerste plaats is het mogelijk dat de administratieve procedure niet eindigt met een besluit waarbij een inbreuk wordt vastgesteld. In de tweede plaats, wanneer het wél tot een dergelijk besluit komt, zal de onderneming met het beroep dat ertegen openstaat, hoe dan ook niet de onherstelbare gevolgen kunnen voorkomen van een onregelmatige kennisname van door vertrouwelijkheid beschermde documenten (zie arrest van 17 september 2007, Akzo Nobel Chemicals en Akcros Chemicals/Commissie, T‑125/03 en T‑253/03, EU:T:2007:287, punt 47 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
324 Daaruit volgt dat het besluit van de Commissie waarbij een verzoek om bescherming van een bepaald document uit hoofde van de vertrouwelijkheid wordt afgewezen – en eventueel de overlegging van het betrokken document wordt gelast –, een speciale procedure beëindigt die losstaat van die welke de Commissie in staat moet stellen een beslissing te nemen over het bestaan van een inbreuk op de mededingingsregels, en derhalve een handeling vormt waartegen beroep tot nietigverklaring kan worden ingesteld, indien nodig vergezeld van een verzoek om voorlopige maatregelen, met name bedoeld om de uitvoering van die handeling op te schorten tot de uitspraak van het Gerecht in het hoofdgeding (arrest van 17 september 2007, Akzo Nobel Chemicals en Akcros Chemicals/Commissie, T‑125/03 en T‑253/03, EU:T:2007:287, punt 48).
325 Dienaangaande zij erop gewezen dat, gelet op de bijzondere aard van het beginsel van bescherming van de vertrouwelijkheid van de communicatie tussen advocaat en cliënt, dat tot doel heeft zowel de onverkorte uitoefening van de rechten van verweer van de justitiabelen te garanderen als te verzekeren dat elke justitiabele de mogelijkheid heeft in alle vrijheid een advocaat te raadplegen, kennisname door de Commissie van de inhoud van een vertrouwelijk document op zich een schending van dit beginsel vormt. De bescherming van de vertrouwelijkheid gaat dus verder dan het vereiste dat door de onderneming aan haar advocaat toevertrouwde gegevens of de inhoud van een advies van die advocaat niet tegen haar worden gebruikt in een sanctiebesluit wegens inbreuk op de mededingingsregels (arrest van 17 september 2007, Akzo Nobel Chemicals en Akcros Chemicals/Commissie, T‑125/03 en T‑253/03, EU:T:2007:287, punt 86).
326 De bescherming uit hoofde van de vertrouwelijkheid van de communicatie tussen advocaat en cliënt impliceert tevens dat de Commissie, wanneer zij haar besluit tot afwijzing van een verzoek daartoe eenmaal heeft vastgesteld, pas kennis mag nemen van de inhoud van de betrokken documenten nadat zij de betrokken onderneming de mogelijkheid heeft gegeven naar behoren beroep in te stellen bij het Gerecht. In dit verband moet de Commissie wachten totdat de termijn voor het instellen van beroep tegen haar afwijzend besluit is verstreken alvorens kennis te nemen van de inhoud van deze documenten. Hoe dan ook heeft een dergelijk beroep geen opschortende werking zodat het aan de betrokken onderneming staat om in kort geding te verzoeken om opschorting van de uitvoering van het besluit houdende afwijzing van het verzoek om deze bescherming (zie arrest van 17 september 2007, Akzo Nobel Chemicals en Akcros Chemicals/Commissie, T‑125/03 en T‑253/03, EU:T:2007:287, punt 88 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
327 In casu heeft de Commissie, zoals aangegeven in punt 16 hierboven, op 18 oktober 2023 aan verzoekster bevestigd dat documenten die mogelijk journalistieke bronnen zouden kunnen onthullen, een bijzondere bescherming zouden genieten naar het voorbeeld van de procedure waarin is voorzien om de vertrouwelijkheid van de communicatie tussen advocaat en cliënt te waarborgen. De toepassing van een dergelijke bescherming is nogmaals bevestigd in de brief van 6 december 2023 (zie punt 21 hierboven) en formeel vastgelegd in het besluit van 24 januari 2024 (zie punt 22 hierboven).
328 In het licht van de rechtspraak met betrekking tot de vertrouwelijkheid van de communicatie tussen advocaat en cliënt, die in de punten 320 en 322 tot en met 326 hierboven in herinnering is gebracht en in casu mutatis mutandis van toepassing is, moet worden vastgesteld dat het bij de Verdragen in het leven geroepen alomvattende stelsel van rechtsmiddelen voorziet in effectieve rechterlijke bescherming die voldoet aan alle procedurele waarborgen ter bescherming van journalistieke bronnen, zoals vereist in de rechtspraak van het EHRM met betrekking tot artikel 10 EVRM, een bepaling die overeenkomt met artikel 11 van het Handvest.
329 Aan die slotsom kan niet worden afgedaan door de argumenten die verzoekster in haar repliek heeft aangevoerd.
330 Ten eerste stelt verzoekster dat de procedures waarin is voorzien in de artikelen 263, 278 en 279 VWEU, niet „ex ante” zijn zoals vereist in de rechtspraak van het EHRM, aangezien zij pas kunnen worden „geactiveerd” nadat de Commissie een verzoek om inlichtingen heeft vastgesteld.
331 Er moet evenwel op worden gewezen dat volgens vaste rechtspraak als handelingen die vatbaar zijn voor beroep tot nietigverklaring in de zin van artikel 263 VWEU zijn te beschouwen, maatregelen die bindende rechtsgevolgen in het leven roepen, welke de belangen van de verzoeker kunnen aantasten doordat zij diens rechtspositie aanmerkelijk wijzigen. In beginsel staat er dus geen beroep open tegen tussenmaatregelen die de voorbereiding van het eindbesluit tot doel hebben. Volgens de rechtspraak staat echter ook beroep open tegen handelingen die in de loop van de voorbereidende procedure tot stand zijn gekomen, en op zichzelf het einde markeren van een bijzondere procedure die onderscheiden is van die welke de Commissie in staat moet stellen ten gronde te beslissen, en die bindende rechtsgevolgen in het leven roepen die de belangen van de verzoeker kunnen aantasten doordat zij diens rechtspositie aanmerkelijk wijzigen (zie arrest van 17 september 2007, Akzo Nobel Chemicals en Akcros Chemicals/Commissie, T‑125/03 en T‑253/03, EU:T:2007:287, punt 45 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
332 In het licht van de in de punten 322 en 323 hierboven aangehaalde rechtspraak, die in casu naar analogie van toepassing is, moet erop worden gewezen dat wanneer een onderneming zich beroept op de bescherming van journalistieke bronnen om zich te verzetten tegen de inbeslagneming van een document in het kader van een op artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 gebaseerd verzoek om inlichtingen, het besluit waarbij de Commissie dit verzoek afwijst rechtsgevolgen voor deze onderneming teweegbrengt doordat haar rechtspositie aanmerkelijk wordt gewijzigd. Dat besluit ontzegt haar immers de in het Unierecht vastgestelde bescherming, heeft een definitief karakter en staat los van het eindbesluit waarbij een inbreuk op de mededingingsregels wordt vastgesteld.
333 Daaruit volgt dat het besluit van de Commissie waarbij een verzoek om bescherming van een bepaald document uit hoofde van de bescherming van journalistieke bronnen wordt afgewezen – en eventueel de overlegging van het betrokken document wordt gelast –, een speciale procedure beëindigt die losstaat van die welke de Commissie in staat moet stellen een beslissing te nemen over het bestaan van een inbreuk op de mededingingsregels, en derhalve een handeling vormt waartegen beroep tot nietigverklaring kan worden ingesteld, indien nodig vergezeld van een verzoek om voorlopige maatregelen, met name bedoeld om de uitvoering van die handeling op te schorten tot de uitspraak van het Gerecht in het hoofdgeding.
334 De bescherming van journalistieke bronnen impliceert tevens dat de Commissie, wanneer zij haar besluit tot afwijzing van een verzoek daartoe eenmaal heeft vastgesteld, pas kennis mag nemen van de inhoud van de betrokken documenten nadat zij de betrokken onderneming de mogelijkheid heeft gegeven naar behoren beroep in te stellen bij het Gerecht, en daartoe moet wachten totdat de termijn voor het instellen van beroep tegen haar afwijzend besluit is verstreken. Hoe dan ook heeft een dergelijk beroep geen opschortende werking zodat het aan de betrokken onderneming staat om in kort geding te verzoeken om opschorting van de uitvoering van het besluit houdende afwijzing van het verzoek om deze bescherming.
335 Derhalve kan verzoeksters argument niet slagen dat de procedures waarin is voorzien in de artikelen 263, 278 en 279 VWEU, niet „ex ante” zijn zoals vereist in de rechtspraak van het EHRM.
336 Ten tweede stelt verzoekster dat de voorwaarden voor het verlenen van opschorting van tenuitvoerlegging of andere voorlopige maatregelen in het kader van een kort geding verschillen van de voorwaarde die geldt voor de bescherming van journalistieke bronnen, namelijk het bestaan van een dwingend algemeen belang dat zwaarder weegt dan het beginsel van bescherming van journalistieke bronnen.
337 Samen met de Raad moet evenwel worden opgemerkt dat de voorwaarde met betrekking tot de afweging van de in het geding zijnde belangen waartoe de rechter in kort geding eventueel overgaat, in wezen overeenkomt met het juridische criterium dat geldt voor de beoordeling van gegevens die onder de bescherming van journalistieke bronnen vallen, namelijk de vraag of er sprake is van een dwingend algemeen belang dat zwaarder weegt dan het beginsel van bescherming van journalistieke bronnen.
338 Gelet op het voorgaande kan de krachtens artikel 277 VWEU door verzoekster opgeworpen exceptie van onwettigheid van artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 niet worden aanvaard.
339 Derhalve moet het eerste onderdeel van het zesde middel worden afgewezen.
Tweede onderdeel van het zesde middel: afbreuk die wordt gedaan aan de bescherming van journalistieke bronnen
340 Met het tweede onderdeel van het zesde middel voert verzoekster aan dat het bestreden besluit afbreuk doet aan de bescherming die journalistieke bronnen dienen te genieten, aangezien het onder de betrokken personen twee journalisten bij naam noemt, en verwijst naar hun communicatie met journalisten die banden hebben met de Vivendi-groep en zijn opgenomen in de zoektermen van het bestreden besluit.
341 Voorts wijst verzoekster erop dat de Commissie zelf de noodzaak van de bescherming van journalistieke bronnen heeft erkend, aangezien zij tijdens een telefoongesprek op 18 oktober 2023 tussen de met het onderzoek belaste ambtenaren en verzoeksters raadslieden heeft verklaard dat zij op zoek was naar een oplossing voor dit door verzoekster gesignaleerde probleem. Dit toont volgens verzoekster aan dat de Commissie zich bewust was van de moeilijkheden die het bestreden besluit met zich meebracht. Volgens verzoekster verplichtte het bestreden besluit haar op de datum van het instellen van het onderhavige beroep evenwel nog steeds om al die gegevens te verstrekken, op straffe van sancties.
342 In haar repliek benadrukt verzoekster dat het bestreden besluit geen procedurele waarborgen bevat met betrekking tot de bescherming van journalistieke bronnen. De Commissie heeft pas na de instelling van het onderhavige beroep en bij gewone brief, waarvan de inhoud nadien is overgenomen in het besluit van 24 januari 2024, voorzien in die waarborgen, hetgeen niet tot gevolg heeft dat de gebreken in het bestreden besluit met terugwerkende kracht worden rechtgezet.
343 De Commissie betwist verzoeksters argumenten.
344 Vooraf zij eraan herinnerd dat aangezien de voorwaarden voor ontvankelijkheid van een beroep behoren tot de niet-ontvankelijkheidsgronden van openbare orde wanneer daaraan niet is voldaan, het de taak van het Gerecht is om ambtshalve na te gaan of de verzoekende partij belang heeft bij nietigverklaring van het bestreden besluit (zie arrest van 21 december 2022, E. Breuninger/Commissie, T‑525/21, EU:T:2022:835, punt 17 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
345 Volgens de rechtspraak is een door een natuurlijke of rechtspersoon ingesteld beroep tot nietigverklaring slechts ontvankelijk indien deze persoon belang heeft bij de nietigverklaring van de bestreden handeling. Een dergelijk belang veronderstelt dat de nietigverklaring van die handeling op zichzelf rechtsgevolgen kan hebben en de uitslag van het beroep de partij die dit beroep heeft ingesteld dus een voordeel kan opleveren. Het bewijs van dit belang, dat moet worden beoordeeld naar de dag waarop het beroep is ingesteld en dat de essentiële en eerste voorwaarde voor elk beroep in rechte vormt, moet door de verzoeker worden geleverd (zie arrest van 27 maart 2019, Canadian Solar Emea e.a./Raad, C‑236/17 P, EU:C:2019:258, punt 91 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
346 Het procesbelang van een verzoeker moet, gelet op het voorwerp van het beroep, op straffe van niet-ontvankelijkheid bestaan in het stadium van de instelling van het beroep. Dat voorwerp van het geding, evenals het procesbelang, moet op straffe van afdoening zonder beslissing blijven bestaan tot aan de rechterlijke beslissing, hetgeen veronderstelt dat de uitkomst van het beroep de partij die het heeft ingesteld, tot voordeel kan strekken (zie in die zin arrest van 30 april 2020, Izba Gospodarcza Producentów i Operatorów Urządzeń Rozrywkowych/Commissie, C‑560/18 P, EU:C:2020:330, punt 38 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
347 Het is juist dat het procesbelang van een verzoeker niet noodzakelijkerwijs verdwijnt vanwege het feit dat de door hem aangevochten handeling gedurende de procedure heeft opgehouden effect te sorteren. De door deze handeling geraakte persoon kan er immers belang bij behouden dat deze nietig wordt verklaard, om zijn situatie te herstellen of om de auteur van de aangevochten handeling ertoe te brengen in de toekomst passende wijzigingen aan te brengen en aldus het risico te voorkomen dat de onrechtmatigheid die beweerdelijk aan de aangevochten handeling kleeft, wordt herhaald. Zelfs in gevallen waarin het voor de instelling waarvan de nietig verklaarde handeling is uitgegaan, door omstandigheden onmogelijk blijkt te zijn om haar verplichting na te komen om de maatregelen te nemen die nodig zijn ter uitvoering van het arrest waarbij die nietigverklaring is uitgesproken, kan er een belang blijven bestaan bij het instellen van een beroep tot nietigverklaring, omdat het de grondslag voor een aansprakelijkheidsvordering zou kunnen opleveren (zie arrest van 30 juni 2022, Camerin/Commissie, C‑63/21 P, niet gepubliceerd, EU:C:2022:516, punt 48 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
348 Het staat evenwel aan de verzoeker om te bewijzen dat hij een procesbelang heeft door zijn belang bij de nietigverklaring van die handeling afdoende aan te tonen (zie in die zin arrest van 30 juni 2022, Camerin/Commissie, C‑63/21 P, niet gepubliceerd, EU:C:2022:516, punt 50 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
349 Hetzelfde geldt voor het belang bij het aanvoeren van een middel (arrest van 28 februari 2017, JingAo Solar e.a./Raad, T‑157/14, niet gepubliceerd, EU:T:2017:127, punt 69).
350 Uit de rechtspraak van het Hof volgt eveneens dat het voortbestaan van het procesbelang van een verzoeker in concreto moet worden beoordeeld, met name rekening gehouden met de gevolgen van de gestelde onrechtmatigheid en met de aard van de schade die wordt gesteld te zijn geleden (arrest van 28 mei 2013, Abdulrahim/Raad en Commissie, C‑239/12 P, EU:C:2013:331, punt 65).
351 In dat verband is een middel tot nietigverklaring volgens de rechtspraak niet-ontvankelijk wegens het ontbreken van procesbelang wanneer, gesteld al dat het gegrond zou zijn, de verzoeker met nietigverklaring van de bestreden handeling op grond van dit middel niet zou zijn geholpen (zie arrest van 9 juni 2011, Evropaïki Dynamiki/ECB, C‑401/09 P, EU:C:2011:370, punt 49 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
352 In casu moet er allereerst worden herinnerd aan de feitelijke context van het tweede onderdeel van het zesde middel, zoals die met name blijkt uit de punten 15 tot en met 21 hierboven.
353 De Commissie heeft met name naar aanleiding van verzoeksters e-mail van 14 oktober 2023 aan haar (zie punt 15 hierboven) tijdens de conference call van 18 oktober 2023 aan verzoekster bevestigd dat documenten die mogelijk journalistieke bronnen zouden kunnen onthullen, een bijzondere bescherming zouden genieten naar het voorbeeld van de procedure waarin is voorzien om de vertrouwelijkheid van de communicatie tussen advocaat en cliënt te waarborgen (zie punt 16 hierboven). Vervolgens heeft de Commissie bij e-mail van 26 oktober 2023 verzoekster verzocht om haar de lijst van de betrokken personen met een perskaart over te maken en haar uitgenodigd om te overleggen op welke manier de bescherming van journalistieke bronnen in de praktijk kon worden gewaarborgd (zie punt 18 hierboven).
354 Op 27 oktober 2023, de datum waarop de in het besluit van 19 september 2023 gestelde termijn voor overlegging van de gevraagde documenten verstreek, had verzoekster geen enkel document ingediend. Op diezelfde dag heeft de Commissie het besluit van 27 oktober 2023 vastgesteld (zie punt 19 hierboven).
355 Bij verzoekschrift, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 23 november 2023, heeft verzoekster beroep ingesteld tot nietigverklaring van het bestreden besluit (zie punt 20 hierboven).
356 Bij brief van 6 december 2023 heeft de directeur-generaal van het directoraat-generaal Concurrentie van de Commissie herhaald dat voor alle documenten waarbij de bescherming van gevoelige persoonsgegevens of journalistieke bronnen in het geding is, harde procedurele waarborgen gelden overeenkomstig de relevante wetgeving en rechtspraak, en heeft hij die procedurele waarborgen nader toegelicht (zie punt 21 hierboven).
357 De Commissie heeft met name in punt 14 van de brief van 6 december 2023 voorgesteld om met betrekking tot documenten die journalistieke bronnen zouden kunnen bevatten, soortgelijke procedurele waarborgen te bieden als die welke zijn ingesteld ter waarborging van de bescherming van de vertrouwelijkheid van de communicatie tussen advocaat en cliënt. In de praktijk was het de bedoeling dat de personen op wie het bestreden besluit betrekking had en die in het bezit waren van een perskaart, inzage konden krijgen in de documenten die beantwoordden aan de in het bestreden besluit genoemde criteria, de gegevens konden aanduiden die onder die bescherming vielen, en een versie konden verstrekken waarin de journalistieke bronnen waren weggelaten (of in plaats daarvan het document konden verwijderen uit de over te leggen stukken indien het niet mogelijk was een niet-vertrouwelijke versie te verstrekken). Aangezien verzoekster verantwoordelijk is voor de volledige en correcte verstrekking van alle documenten die onder de werkingssfeer van het bestreden besluit vallen, dient zij de rest van de documenten te verstrekken samen met een overzichtstabel waarin de aard van de weggelaten gegevens of de uit de over te leggen stukken geweerde documenten worden gespecificeerd.
358 Zoals blijkt uit punt 22 hierboven, zijn dergelijke waarborgen met betrekking tot de bescherming van journalistieke bronnen formeel vastgelegd in het besluit van 24 januari 2024, waarvan overweging 13, onder b), luidt dat de personen op wie het bestreden besluit betrekking heeft en die in het bezit zijn van een perskaart, inzage kunnen krijgen in de documenten die beantwoorden aan de in het bestreden besluit genoemde criteria, de gegevens kunnen aanduiden die onder deze bescherming vallen, en een versie kunnen verstrekken waarin de journalistieke bronnen zijn weggelaten of, in plaats daarvan, het document kunnen verwijderen uit de over te leggen stukken indien het niet mogelijk is een niet-vertrouwelijke versie te verstrekken. Voorts is daarin opgenomen dat verzoekster de rest van de documenten dient te verstrekken samen met een overzichtstabel waarin de aard van de weggelaten gegevens of de uit de over te leggen stukken geweerde documenten worden gespecificeerd.
359 Er moet op worden gewezen dat de Commissie het Gerecht bij brief van 25 januari 2024 in kennis heeft gesteld van de vaststelling van het besluit van 24 januari 2024 en verzoekster heeft uitgenodigd om haar verzoekschrift op basis van artikel 86 van het Reglement voor de procesvoering aan te passen. Die brief is opgenomen in het dossier en is aan verzoekster betekend op 1 februari 2024.
360 In dat verband moet worden opgemerkt dat de rechtmatigheid van een Uniehandeling moet worden beoordeeld aan de hand van de feiten en de juridische situatie op de datum waarop die handeling werd vastgesteld (zie in die zin arrest van 17 oktober 2013, Schaible, C‑101/12, EU:C:2013:661, punt 50 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
361 De rechtspraak vereist evenwel dat, wanneer een besluit dat of een verordening die een particulier rechtstreeks en individueel raakt in de loop van de procedure wordt vervangen door een handeling met hetzelfde voorwerp, deze laatste wordt beschouwd als een nieuw element, zodat de verzoekende partij haar conclusies en middelen kan aanpassen. Het zou immers met een goede rechtsbedeling en met de proceseconomie in strijd zijn indien de verzoekende partij verplicht zou worden een nieuw beroep in te stellen. Ook ware het onbillijk dat de betrokken instelling in reactie op de grieven welke besloten liggen in een bij de Unierechter ingediend en tegen een bepaalde handeling gericht verzoekschrift, de bestreden handeling zou kunnen aanpassen of vervangen en, hangende het geding, van die wijziging of vervanging gebruik zou kunnen maken om de wederpartij de mogelijkheid te ontnemen haar aanvankelijke middelen en conclusies ook te doen gelden voor de latere handeling of nadere, tegen de latere handeling gerichte conclusies en middelen voor te dragen (zie arrest van 6 september 2013, Bank Melli Iran/Raad, T‑35/10 en T‑7/11, EU:T:2013:397, punt 53 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
362 Overeenkomstig artikel 86, leden 1 en 2, van het Reglement voor de procesvoering, in de destijds toepasselijke versie, kan de verzoekende partij, wanneer een handeling waarvan om nietigverklaring wordt verzocht, door een andere handeling met hetzelfde voorwerp wordt vervangen of gewijzigd, vóór de sluiting van de mondelinge behandeling of vóór de beslissing van het Gerecht om zonder mondelinge behandeling uitspraak te doen het verzoekschrift aanpassen om met dit nieuwe gegeven rekening te houden. De aanpassing van het verzoekschrift moet bij afzonderlijke akte worden gedaan vóór het verstrijken van de termijn bedoeld in artikel 263, zesde alinea, VWEU waarbinnen kan worden verzocht om nietigverklaring van de handeling die de aanpassing van het verzoekschrift rechtvaardigt.
363 In casu zij in de eerste plaats opgemerkt dat verzoeksters standpunt, zoals verwoord in haar repliek, in haar antwoord op de maatregelen tot organisatie van de procesgang en tijdens de pleitzitting, is dat de vaststelling van het besluit van 24 januari 2024 niet tot gevolg kan hebben dat, hangende het geding, de gebreken in het bestreden besluit met terugwerkende kracht worden rechtgezet. Verzoekster wijst er ook op dat het onderhavige beroep uitsluitend ziet op het bestreden besluit, dat niet is gewijzigd bij het besluit van 24 januari 2024 – waarvan artikel 1 artikel 2 van het besluit van 27 oktober 2023 wijzigt en waarvan artikel 2 voorziet in het opleggen van een dwangsom. Volgens verzoekster was er derhalve geen reden om het voorwerp van het beroep, zoals vastgesteld in het verzoekschrift, te wijzigen.
364 Evenwel moet worden vastgesteld dat het besluit van 24 januari 2024 het bestreden besluit in wezen op drie vlakken wijzigt.
365 Ten eerste voorziet artikel 1 van het besluit van 24 januari 2024, zoals volgt uit punt 22 hierboven, in de verschuiving van de bij besluit van 27 oktober 2023 vastgestelde deadline van 1 december 2023 naar 7 februari 2024, waarbij de deadline van 1 december 2023 op zijn beurt een verschuiving is van de bij besluit van 19 september 2023 vastgestelde deadline van 27 oktober 2023.
366 Ten tweede bevat overweging 13, onder a), van het besluit van 24 januari 2024 met de invoering van een virtuele-dataroomprocedure, zoals voorgesteld in de brief van 6 december 2023, aanvullende procedurele waarborgen ten opzichte van het bestreden besluit om de bescherming van gevoelige persoonsgegevens te waarborgen.
367 Ten derde bevat overweging 13, onder b), van het besluit van 24 januari 2024 met de bevestiging van de in de brief van 6 december 2023 voorgestelde procedure procedurele waarborgen om de journalistieke bronnen te beschermen. Die waarborgen komen in wezen overeen met de informeel tussen de Commissie en verzoekster besproken waarborgen en zijn gebaseerd op de procedure die is ingesteld om de vertrouwelijkheid van de communicatie tussen advocaat en cliënt te beschermen (zie punten 353‑357 hierboven).
368 In de tweede plaats moet, zoals in punt 359 hierboven is verklaard, worden vastgesteld dat verzoekster niet de mogelijkheid is ontzegd om in de zin van de in punt 361 hierboven aangehaalde rechtspraak haar aanvankelijke middelen en conclusies ook te doen gelden voor het besluit van 24 januari 2024 of nadere, tegen dat besluit gerichte conclusies en middelen voor te dragen.
369 Bovendien moet worden opgemerkt dat verzoekster, zoals blijkt uit de punten 353 tot en met 357 hierboven in het kader van haar gesprekken met de Commissie, vóór de indiening van het verzoekschrift op 23 november 2023 kennis heeft gekregen van de inspanningen van de Commissie om een oplossing te vinden voor de bescherming van journalistieke bronnen naar het voorbeeld van de procedure die is ingesteld ter bescherming van de vertrouwelijkheid van de communicatie tussen advocaat en cliënt.
370 Verzoekster heeft er evenwel voor gekozen om haar verzoekschrift niet aan te passen om in het kader van het onderhavige beroep rekening te houden met het besluit van 24 januari 2024, noch trouwens om een nieuw beroep tegen dat besluit in te stellen.
371 In de derde plaats is, zoals volgt uit de in de punten 345 tot en met 348 hierboven aangehaalde rechtspraak, een door een natuurlijke of rechtspersoon ingesteld beroep tot nietigverklaring slechts ontvankelijk indien deze persoon belang heeft bij de nietigverklaring van de bestreden handeling. Een dergelijk belang, dat door de verzoeker moet worden aangetoond, veronderstelt dat de nietigverklaring van die handeling op zichzelf rechtsgevolgen kan hebben en de uitslag van het beroep de partij die dit beroep heeft ingesteld dus een voordeel kan opleveren.
372 In casu betoogt verzoekster, in antwoord op de maatregelen tot organisatie van de procesgang, dat haar belang om met het tweede onderdeel van het zesde middel het bestaan van procedurele waarborgen ter bescherming van het journalistieke bronnengeheim te betwisten, bleef voortbestaan, aangezien de Commissie de onrechtmatigheden van het bestreden besluit niet met terugwerkende kracht ongedaan kan maken en de waarborgen waarin was voorzien, ontoereikend waren om te voorkomen dat afbreuk werd gedaan aan de bescherming van journalistieke bronnen. Dienaangaande voert zij nieuwe argumenten aan om de toereikendheid van de bij het besluit van 24 januari 2024 vastgestelde waarborgen te betwisten.
373 Ten eerste moeten de nieuwe argumenten, die erop gericht zijn de toereikendheid van die waarborgen te betwisten en die voor het eerst zijn aangevoerd in het stadium van het antwoord op de maatregelen tot organisatie van de procesgang, niet-ontvankelijk worden verklaard (zie in die zin arrest van 29 januari 2025, Ben Ali/Raad, T‑178/23, niet gepubliceerd, EU:T:2025:114, punt 54).
374 Ten tweede moet worden vastgesteld dat verzoekster met dat antwoord niet heeft aangetoond dat haar procesbelang in het kader van het tweede onderdeel van het zesde middel bleef voortbestaan. Zij legt met name niet uit waarom de nietigverklaring van het bestreden besluit haar een voordeel kan opleveren na de vaststelling van het besluit van 24 januari 2024, dat verzoekster in het kader van het onderhavige beroep bewust niet heeft betwist.
375 Dienaangaande moet worden vastgesteld dat verzoekster de Commissie vóór de vaststelling van het besluit van 24 januari 2024 geen enkel document had verstrekt.
376 Zoals uit het dossier blijkt en door verzoekster tijdens de pleitzitting is bevestigd, heeft zij namelijk voor het eerst documenten aan de Commissie toegezonden in februari 2024, en vervolgens in september en december 2024. Tijdens de pleitzitting heeft verzoekster aangegeven dat de Commissie in december 2024 de documenten die beantwoordden aan de zoektermen van het bestreden besluit had ontvangen, met uitzondering van documenten die te beschouwen waren als vertrouwelijke communicatie tussen advocaat en cliënt, vielen onder het journalistieke bronnengeheim of behoorden tot de persoonlijke levenssfeer van de betrokken personen.
377 Het bestreden besluit heeft dienaangaande dus geen rechtsgevolgen gesorteerd tussen het tijdstip van de vaststelling ervan, namelijk 19 september 2023, en de inwerkingtreding van het besluit van 24 januari 2024.
378 Bijgevolg kan verzoekster geen enkel voordeel halen uit de eventuele nietigverklaring van het bestreden besluit op grond van het ontbreken van procedurele waarborgen ter bescherming van journalistieke bronnen.
379 Overigens moet erop worden gewezen dat verzoekster in het kader van het onderhavige beroep geen vordering tot schadevergoeding instelt en geen enkel resterend belang aanvoert als bedoeld in de rechtspraak die in punt 347 hierboven is aangehaald.
380 In het licht van het voorgaande kan tot de slotsom worden gekomen dat verzoekster het voortbestaan van haar procesbelang in het kader van het tweede onderdeel van het zesde middel niet heeft aangetoond.
381 Derhalve moet het tweede onderdeel van het zesde middel, en bijgevolg het zesde middel in zijn geheel, worden afgewezen.
Zevende middel: ontoereikende waarborgen ter bescherming van het recht op eerbiediging van het privéleven
382 Met haar zevende middel voert verzoekster aan dat het bestreden besluit geen toereikende waarborgen bevat ter bescherming van het in artikel 7 van het Handvest en artikel 8 EVRM neergelegde recht op eerbiediging van het privéleven.
383 Volgens verzoekster blijkt in wezen uit de volgende feiten dat zij op grond van het bestreden besluit documenten moet overleggen die betrekking hebben op het privéleven van een aantal van haar werknemers en mandatarissen. Ten eerste vallen privé- en/of persoonlijke gsm’s of tablets (hierna: „persoonlijke communicatiemiddelen”) die minstens één keer voor zakelijke doeleinden zijn gebruikt, binnen de werkingssfeer van het bestreden besluit voor de betrokken periode. Ten tweede moeten documenten die beantwoorden aan punt III.7 van de bijlage bij het bestreden besluit in hun geheel worden verstrekt. Ten derde bevat het bestreden besluit geen enkele verwijzing naar procedurele waarborgen ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Ten vierde verzet het Franse arbeidsrecht zich tegen het bij het bestreden besluit opgelegde bevel. Mocht verzoekster voldoen aan de bij het bestreden besluit opgelegde verplichting om documenten die behoren tot de persoonlijke levenssfeer van sommige van haar werknemers en mandatarissen te verzamelen, te verwerken en aan de Commissie door te geven, zou zij zich blootstellen aan strafrechtelijke sancties en zou zij afbreuk doen aan het recht op eerbiediging van het privéleven van die personen.
384 Zij wijst er in dat verband op dat volgens het Franse recht een werkgever zich geen toegang mag verschaffen tot berichten of e-mails die een werknemer op zijn werkplek verzendt of ontvangt, noch tot documenten die de werknemer op zijn werkplek bij zich heeft en door hem als persoonlijke documenten zijn aangemerkt, tenzij de betrokkene tijdens het raadplegen ervan aanwezig is of is uitgenodigd om daarbij aanwezig te zijn. Voorts mag de werkgever geen e-mails inzien die de werknemer via zijn persoonlijke mailbox – die losstaat van de zakelijke mailbox – heeft verzonden of ontvangen, en evenmin de conversaties die een werknemer voert via een persoonlijk chatprogramma, omdat hij anders, zelfs als de persoonlijke mailbox door de werknemer is geïnstalleerd of geraadpleegd op de computer die de werkgever hem ter beschikking heeft gesteld, het briefgeheim schendt en dus een misdrijf begaat.
385 In haar memorie van repliek stelt verzoekster dat de Commissie de begrippen „persoonsgegevens” en informatie die tot de „persoonlijke levenssfeer” behoort, met elkaar verward. Volgens verzoekster is het begrip „persoonsgegevens” nochtans restrictiever dan het ruimere begrip „persoonlijke levenssfeer”. Zij is van mening dat de bescherming die de Commissie naar eigen zeggen uitsluitend aan persoonsgegevens toekent niet geldt voor informatie die niet strikt persoonlijk is, maar onder het grondrecht op eerbiediging van het privéleven valt.
386 De Commissie betwist verzoeksters betoog.
387 Overeenkomstig artikel 7 van het Handvest heeft eenieder recht op eerbiediging van zijn privéleven, zijn familie- en gezinsleven, zijn woning en zijn communicatie.
388 Artikel 7 van het Handvest bevat rechten die corresponderen met die welke worden gewaarborgd door artikel 8, lid 1, EVRM, dat bepaalt dat eenieder recht heeft op respect voor zijn privéleven, zijn familie- en gezinsleven, zijn woning en zijn correspondentie [zie arrest van 8 december 2022, Google (Verwijdering van links naar beweerdelijk onjuiste inhoud), C‑460/20, EU:C:2022:962, punt 59 en aldaar aangehaalde rechtspraak]. Overeenkomstig artikel 52, lid 3, van het Handvest moet aan artikel 7 van het Handvest dus dezelfde inhoud en reikwijdte worden toegekend als aan artikel 8, lid 1, EVRM, zoals uitgelegd in de rechtspraak van het EHRM (zie arrest van 17 december 2015, WebMindLicenses, C‑419/14, EU:C:2015:832, punt 70 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
Uit het bestreden besluit voortvloeiende inmenging in de uitoefening van het in artikel 7 van het Handvest verankerde recht
389 Volgens vaste rechtspraak vormt de mededeling van persoonsgegevens aan een derde, zoals een openbare instantie, een inmenging in het in artikel 7 van het Handvest verankerde grondrecht, ongeacht het latere gebruik van de aldus meegedeelde gegevens en zelfs al kan die inmenging om bepaalde redenen niet als „ernstig” worden aangemerkt. Dit geldt ook voor het bewaren van persoonsgegevens en voor de toegang tot die gegevens met het oog op het gebruik ervan door openbare instanties. Het is van weinig belang of de gegevens betreffende het privéleven al dan niet gevoelig zijn en of de betrokkenen door die inmenging enig nadeel hebben ondervonden (zie in die zin arresten van 2 oktober 2018, Ministerio Fiscal, C‑207/16, EU:C:2018:788, punt 51 en aldaar aangehaalde rechtspraak, en 21 juni 2022, Ligue des droits humains, C‑817/19, EU:C:2022:491, punt 96 en aldaar aangehaalde rechtspraak). In dat verband is het irrelevant dat de betrokken gegevens verband kunnen houden met beroepsactiviteiten (zie in die zin arrest van 22 november 2022, Luxembourg Business Registers, C‑37/20 en C‑601/20, EU:C:2022:912, punt 38 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
390 In die context heeft het Hof reeds verklaard dat de inbeslagname van e‑mails tijdens huiszoekingen in de bedrijfs- of handelsruimten van een natuurlijke persoon of in de ruimten van een handelsvennootschap, inmenging in de uitoefening van het door artikel 7 van het Handvest gewaarborgde recht vormt (zie in die zin arrest van 17 december 2015, WebMindLicenses, C‑419/14, EU:C:2015:832, punten 70‑73 en 80 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
391 In casu legt het bestreden besluit, zoals blijkt uit de punten 6 tot en met 12 en 19 hierboven, verzoekster in wezen de verplichting op om de documenten te verzamelen en aan de Commissie door te geven die in de betrokken periode werden verzonden of ontvangen door veertien in punt II.5, van de bijlage erbij met naam genoemde betrokken personen (alsmede hun opvolgers en voorgangers) en waarin minstens één van de in punt VII van die bijlage opgesomde zoektermen voorkwam, alsook de documenten die in de betrokken periode werden uitgewisseld tussen de vier in punt III.7, onder a) tot en met c), van die bijlage met naam genoemde personen. Deze verplichting geldt voor communicatie via zowel zakelijke als persoonlijke communicatiemiddelen, voor zover deze laatste minstens één keer voor zakelijke communicatie werden gebruikt.
392 In die omstandigheden kunnen de te verzamelen, te verwerken en aan de Commissie door te geven documenten gegevens bevatten die verband houden met het privéleven van bepaalde werknemers en mandatarissen van verzoekster. Bijgevolg brengt de tenuitvoerlegging van het bestreden besluit inmenging in het in artikel 7 van het Handvest gewaarborgde recht met zich mee.
393 Wat de ernst van de inmenging betreft, moet erop worden gewezen dat de bij het bestreden besluit opgelegde verplichting zich ook uitstrekt tot communicatie via persoonlijke communicatiemiddelen, voor zover deze minstens één keer voor zakelijke communicatie werden gebruikt. Daarnaast schrijft het bestreden besluit niet alleen de overlegging van documenten voor die in de gehele betrokken periode zijn uitgewisseld door de in punt 391 hierboven genoemde personen, maar voorziet het in punt III.9 van de bijlage daarbij ook in de verplichting om de volledige communicatie tussen bepaalde personen over te leggen wanneer slechts één enkel bericht voldoet aan de in dat besluit genoemde zoektermen.
394 De tenuitvoerlegging van het bestreden besluit kan dus aanleiding geven tot de overlegging van zeer uiteenlopende persoonsgegevens, die in beginsel moeilijk af te bakenen en potentieel grootschalig is. Bovendien zullen de verzamelde gegevens die afkomstig zijn van persoonlijke communicatiemiddelen wellicht meer gegevens opleveren over gevoelige aspecten van het privéleven van de betrokken personen dan informatie die via zakelijke communicatiemiddelen wordt verkregen. Hieruit volgt dat uit dergelijke gegevens, in hun geheel beschouwd, nauwkeurige gevolgtrekkingen over het privéleven van de betrokken personen kunnen worden gemaakt.
395 De overlegging van gevoelige gegevens over het privéleven van de betrokken personen waaruit nauwkeurige gevolgtrekkingen over het privéleven van die personen kunnen worden gemaakt, vormt een ernstige inmenging in het in artikel 7 van het Handvest verankerde grondrecht [zie in die zin arresten van 1 augustus 2022, Vyriausioji tarnybinės etikos komisija, C‑184/20, EU:C:2022:601, punt 105; 22 november 2022, Luxembourg Business Registers, C‑37/20 en C‑601/20, EU:C:2022:912, punten 41‑44, en 30 april 2024, La Quadrature du Net e.a. (Persoonsgegevens en bestrijding van namaak), C‑470/21, EU:C:2024:370, punt 96 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
396 De in het bestreden besluit opgenomen verplichting tot het verstrekken van documenten aan de Commissie houdt dus het risico op een ernstige inmenging in het in artikel 7 van het Handvest verankerde grondrecht in.
397 Aangezien het bestreden besluit een beperking op de uitoefening van het recht op eerbiediging van het privéleven vormt in de zin van artikel 52, lid 1, van het Handvest, moet worden nagegaan of die beperking wordt gerechtvaardigd overeenkomstig de voorwaarden van die bepaling.
Rechtvaardiging van de uit het bestreden besluit voortvloeiende inmenging
398 Luidens artikel 52, lid 1, eerste volzin, van het Handvest moeten beperkingen op de uitoefening van de in het Handvest erkende rechten en vrijheden bij wet worden gesteld (vereiste dat in de rechtspraak wordt aangeduid als het „legaliteitsbeginsel”) en de wezenlijke inhoud ervan eerbiedigen. Volgens artikel 52, lid 1, tweede volzin, van het Handvest kunnen met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel slechts beperkingen aan die rechten en vrijheden worden gesteld indien zij noodzakelijk zijn en daadwerkelijk beantwoorden aan door de Unie erkende doelstellingen van algemeen belang of aan de eisen van de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen.
– Eerbiediging van het legaliteitsbeginsel
399 Uit de rechtspraak van het Hof blijkt dat de eerbiediging van het legaliteitsbeginsel impliceert dat de wettelijke grondslag die een dergelijke beperking toestaat, de draagwijdte ervan voldoende duidelijk en nauwkeurig omschrijft [zie in die zin arrest van 26 januari 2023, Ministerstvo na vatreshnite raboti (Politiële registratie van biometrische en genetische gegevens), C‑205/21, EU:C:2023:49, punt 65 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
400 In casu moet worden vastgesteld dat de uit de tenuitvoerlegging van het bestreden besluit voortvloeiende beperking op de uitoefening van het in artikel 7 van het Handvest gewaarborgde grondrecht is opgenomen in een wetgevingshandeling van de Unie. Het bestreden besluit is immers vastgesteld op grond van artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004, dat de Commissie de bevoegdheid verleent om bij besluit van ondernemingen en ondernemersverenigingen te verlangen dat zij de inlichtingen verstrekken die nodig zijn ter vervulling van de haar bij die verordening opgedragen taken (zie punten 112‑124 hierboven).
401 De uitoefening van de bij verordening nr. 139/2004 aan de Commissie verleende bevoegdheden draagt bij tot de handhaving van het door de Verdragen nagestreefde mededingingsstelsel, waarvan de naleving voor de ondernemingen een dwingende plicht is (zie naar analogie arrest van 20 juni 2018, České dráhy/Commissie, T‑621/16, niet gepubliceerd, EU:T:2018:367, punt 105 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
402 Aangezien verordening nr. 139/2004 de Commissie dus voldoende duidelijk en nauwkeurig de bevoegdheid verleent tot het vaststellen van besluiten waarbij om inlichtingen wordt verzocht, voldoet het bestreden besluit aan het legaliteitsbeginsel in de zin van artikel 52, lid 1, van het Handvest.
– Eerbiediging van de wezenlijke inhoud van het in artikel 7 van het Handvest verankerde grondrecht
403 Volgens de rechtspraak moet een regeling op grond waarvan de autoriteiten veralgemeend toegang kunnen krijgen tot de inhoud van elektronische communicatie worden beschouwd als een aantasting van de wezenlijke inhoud van het grondrecht op eerbiediging van het privéleven zoals door artikel 7 van het Handvest gewaarborgd (zie arrest van 6 oktober 2015, Schrems, C‑362/14, EU:C:2015:650, punt 94 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
404 Evenzo kan een maatregel aan de hand waarvan de autoriteiten zich een compleet beeld kunnen vormen van het privéleven en van het familie- en gezinsleven van de betrokken personen, afbreuk doen aan de wezenlijke inhoud van het in artikel 7 van het Handvest verankerde grondrecht (arresten van 21 juni 2022, Ligue des droits humains, C‑817/19, EU:C:2022:491, punt 120; 22 november 2022, Luxembourg Business Registers, C‑37/20 en C‑601/20, EU:C:2022:912, punten 50‑52, en 21 maart 2024, Landeshauptstadt Wiesbaden, C‑61/22, EU:C:2024:251, punten 80 en 81).
405 Een beperking op een grondrecht eerbiedigt evenwel de wezenlijke inhoud ervan wanneer zij geen afbreuk doet aan dat recht als zodanig, met name wanneer zij geldt in specifieke omstandigheden en daar ook sprake van is (zie in die zin en naar analogie arresten van 6 oktober 2015, Delvigne, C‑650/13, EU:C:2015:648, punt 48, en 27 september 2017, Puškár, C‑73/16, EU:C:2017:725, punt 64).
406 In casu geldt in de eerste plaats dat de informatie die op grond van het bestreden besluit werd verzameld en aan de Commissie werd overgelegd weliswaar zeer nauwkeurige informatie over het privéleven van de betrokken personen kan onthullen, maar dat dergelijke informatie slechts her en der en terloops aanwijzingen zal verschaffen over specifieke aspecten van het privéleven van die personen. Die informatie heeft namelijk betrekking op uiteenlopende categorieën van tot de persoonlijke levenssfeer behorende gegevens die niet noodzakelijkerwijs onderling verband houden en geen homogeen geheel vormen.
407 Dienaangaande moet worden vastgesteld dat de temporele, personele en materiële werkingssfeer van het bestreden besluit wordt afgebakend aan de hand van nauwkeurige omschrijvingen van de betrokken periode (punt I.4 van de bijlage bij dat besluit), de betrokken personen (punt II.5 van de bijlage bij dat besluit) en de zoektermen (punt VII van de bijlage bij dat besluit), zodat dat besluit verzoekster niet verplicht tot het verzamelen en doorgeven aan de Commissie van alle tussen haar werknemers en mandatarissen uitgewisselde documenten (zie punt 391 hierboven).
408 Voorts moet worden vermeld dat, zoals volgt uit punt I.2 van de bijlage bij het bestreden besluit, persoonlijke communicatiemiddelen slechts door dat besluit worden beoogd voor zover zij minstens één keer werden gebruikt voor zakelijke doeleinden (zie punten 8 en 391 hierboven). Aan de hand van die voorwaarde kan de werkingssfeer van het bestreden besluit worden beperkt tot personen die hun persoonlijke communicatiemiddelen hebben gebruikt voor zakelijke doeleinden. In dat verband moet erop worden gewezen dat het betrokken verzoek om inlichtingen is bedoeld om inbreuken op de mededingingsregels vast te stellen, een gebied waarop tussen de betrokken personen relevante berichten kunnen worden uitgewisseld via andere dan zakelijke communicatiemiddelen.
409 Bovendien moet worden benadrukt dat een op grond van artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004 vastgesteld besluit houdende een verzoek om inlichtingen, zoals het bestreden besluit, niet gericht is op het verzamelen als zodanig van gegevens die tot de persoonlijke levenssfeer van de betrokken personen behoren, of hun persoonsgegevens, maar om inlichtingen te verzamelen die nodig zijn om vermoedens inzake het bestaan van een inbreuk op de uit die verordening voortvloeiende verplichtingen te verifiëren. Dit betekent dat de tot de persoonlijke levenssfeer van de betrokken personen behorende gegevens en hun persoonsgegevens, tenzij zij een zakelijke relevantie hebben en dus dienstig zijn om het bestaan van een dergelijke inbreuk aan te tonen, slechts bijkomstig worden verzameld (zie in die zin en naar analogie arrest van 22 oktober 2002, Roquette Frères, C‑94/00, EU:C:2002:603, punt 45).
410 In de tweede plaats gaat de inmenging die het bestreden beluit inhoudt, gepaard met procedurele waarborgen ter bescherming van gevoelige persoonsgegevens. In punt IV.10, onder l), van de bijlage bij het bestreden besluit wordt namelijk bepaald dat documenten die gevoelige persoonsgegevens bevatten, zoals omschreven in verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming) (PB 2016, L 119, blz. 1; hierna: „AVG), gecodeerd en afzonderlijk zullen worden verstrekt en zullen worden aangemerkt als „gevoelige persoonsgegevens”.
411 Dienaangaande zij eraan herinnerd dat het begrip „gevoelige persoonsgegevens” volgens artikel 9, lid 1, AVG, gelezen in het licht van overweging 10 ervan, verwijst naar persoonsgegevens waarvan de verwerking ras of etnische afkomst, politieke opvattingen, religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen of het lidmaatschap van een vakbond onthult, alsook naar genetische en biometrische gegevens waarvan de verwerking de unieke identificatie van een persoon mogelijk maakt, en naar gegevens over gezondheid of iemands seksueel gedrag of seksuele gerichtheid.
412 Het bestreden besluit bevat dus specifieke procedurele waarborgen met betrekking tot gevoelige persoonsgegevens die ervoor zorgen dat die gegevens gecodeerd en afzonderlijk worden verstrekt.
413 Hoe dan ook moet erop worden gewezen dat het bestreden besluit, zoals blijkt uit punt 22 hierboven, is gewijzigd en vervolledigd bij besluit van 24 januari 2024. Uit overweging 13, onder a), van dat besluit volgt met betrekking tot persoonsgegevens met name dat binnen de werkingssfeer van het bestreden besluit vallende documenten die geen verband houden met verzoeksters zakelijke activiteiten en gevoelige persoonsgegevens bevatten in de zin van artikel 9 AVG en artikel 10 van verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de instellingen, organen en instanties van de Unie en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en tot intrekking van verordening (EG) nr. 45/2001 en besluit nr. 1247/2002/EG (PB 2018, L 295, blz. 39), in een virtuele dataroom kunnen worden geplaatst, zoals aangegeven in punt 2 van het dictum van de beschikkingen van 29 oktober 2020, Facebook Ireland/Commissie (T‑451/20 R, niet gepubliceerd p, EU:T:2020:515), en 29 oktober 2020, Facebook Ireland/Commissie (T‑452/20 R, niet gepubliceerd, EU:T:2020:516), zodat de Commissie kan nagaan of zij al dan niet relevant zijn voor haar onderzoek.
414 Tijdens de pleitzitting heeft de Commissie uiteengezet dat de in punt IV.10, onder l), van de bijlage bij het bestreden besluit opgenomen procedurele waarborgen en die waarin is voorzien in overweging 13, onder a), van het besluit van 24 januari 2024, cumulatief zijn.
415 Aan de hand van de bij het besluit van 24 januari 2024 ingestelde virtuele-dataroomprocedure kan de tenuitvoerlegging van het bestreden besluit strikter worden gestuurd door aanvullende procedurele waarborgen te bieden ter bescherming van gevoelige persoonsgegevens. In dat verband moet erop worden gewezen dat, zoals volgt uit de in punt 444 hieronder aangehaalde rechtspraak en uit de in de punten 442 tot en met 454 hieronder verrichte analyse, het in artikel 8, lid 1, van het Handvest neergelegde recht op bescherming van persoonsgegevens nauw verbonden is met het in artikel 7 van het Handvest verankerde recht op eerbiediging van het privéleven.
416 In de derde plaats is er bij de doorgifte en de verwerking van de in het kader van een onderzoek van de Commissie op het gebied van het mededingingsrecht verstrekte gegevens sprake van algemene procedurele waarborgen die er onder meer op gericht zijn te zorgen voor de veiligheid, integriteit en vertrouwelijkheid van die gegevens.
417 Het is namelijk zo dat alleen de met het onderzoek belaste ambtenaren en personeelsleden van de Commissie, indien nodig, kennis mogen nemen van persoonsgegevens. Functionarissen van de Commissie zijn uit hoofde van hun functie gehouden tot strikte geheimhouding krachtens artikel 339 VWEU en artikel 17 van verordening nr. 139/2004. Laatstgenoemde bepaling verbiedt ambtenaren en personeelsleden van de Commissie de verkregen informatie openbaar te maken of deze te gebruiken voor andere doeleinden dan waarvoor zij werd verkregen. Bovendien zijn de ambtenaren en personeelsleden van de Commissie gebonden aan artikel 17 van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie, dat hen, ook na de beëindiging van de dienst, verbiedt „informatie waarvan [zij] in [hun] ambt kennis [hebben] genomen, aan onbevoegden mede te delen, tenzij die informatie reeds openbaar of voor het publiek toegankelijk is gemaakt”.
418 Hieruit volgt dat het bestreden besluit niet kan worden geacht afbreuk te doen aan de wezenlijke inhoud van artikel 7 van het Handvest.
– Nastreven van door de Unie erkende doelstellingen van algemeen belang
419 Volgens de rechtspraak streeft het mededingingsrecht de voor de werking van de interne markt onontbeerlijke doelstelling na te waarborgen dat de mededinging op die markt niet wordt vervalst ten nadele van het algemeen belang, individuele ondernemingen en consumenten (zie in die zin en naar analogie arresten van 22 maart 2022, bpost, C‑117/20, EU:C:2022:202, punt 46 en aldaar aangehaalde rechtspraak; 22 maart 2022, Nordzucker e.a., C‑151/20, EU:C:2022:203, punt 51 en aldaar aangehaalde rechtspraak, en 20 juni 2018, České dráhy/Commissie, T‑621/16, niet gepubliceerd, EU:T:2018:367, punt 105 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
420 In dit verband moet worden opgemerkt dat het bestreden besluit een uiting is van de uitoefening van de bij artikel 11 van verordening nr. 139/2004 aan de Commissie verleende bevoegdheden die tot doel hebben haar in staat te stellen de haar bij de Verdragen opgedragen taak te vervullen, namelijk toe te zien op de eerbiediging van het mededingingsrecht op de interne markt.
421 Ook het EHRM benadrukt dat het algemeen belang bij een doeltreffende handhaving van het mededingingsrecht zwaar weegt. Gelet met name op de mogelijke nadelige gevolgen die inbreuken op dat recht kunnen hebben voor de mededinging op de markten en de moeilijkheid om die inbreuken op te sporen en te onderzoeken, is het belangrijk dat de mededingingsautoriteiten en andere handhavingsinstanties hun inspanningen kunnen coördineren om die mededingingsverstorende praktijken aan het licht te brengen en te bestraffen. De handhaving van het mededingingsrecht is onontbeerlijk voor het behoud van het prestatiepotentieel en de billijkheid van economische markten, en daarmee voor het economische welzijn van een land (zie EHRM, 1 april 2025, Ships Waste Oil Collector B.V. e.a. tegen Nederland, CE:ECHR:2025:0401JUD000279916, § 197 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
422 Die doelstelling vormt een doelstelling van algemeen belang, die zelfs een ernstige inmenging in het door artikel 7 van het Handvest gewaarborgde grondrecht kan rechtvaardigen (zie in die zin arrest van 18 juni 2015, Deutsche Bahn e.a./Commissie, C‑583/13 P, EU:C:2015:404, punt 20).
423 Derhalve draagt het bestreden besluit bij tot de verwezenlijking van een door de Unie erkende doelstelling van algemeen belang.
– Eerbiediging van het evenredigheidsbeginsel
424 Volgens de rechtspraak van het Hof vereist het evenredigheidsbeginsel dat de beperkingen die door met name handelingen van Unierecht kunnen worden gesteld aan in het Handvest neergelegde rechten en vrijheden niet buiten de grenzen treden van wat geschikt en noodzakelijk is voor de verwezenlijking van de rechtmatige doelstellingen die met de betrokken regeling worden nagestreefd of de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen, met dien verstande dat wanneer een keuze mogelijk is tussen meerdere geschikte maatregelen, de maatregel moet worden gekozen die het minst belastend is, en dat de door die maatregel berokkende nadelen niet onevenredig zijn aan de nagestreefde doelen. Bijgevolg moet de mogelijkheid om een beperking van de door artikel 7 van het Handvest gewaarborgde rechten te rechtvaardigen, worden beoordeeld door de ernst te bepalen van de inmenging die een dergelijke beperking meebrengt en door na te gaan of het belang van de met die beperking nagestreefde doelstelling van algemeen belang in verhouding staat tot die ernst (zie arrest van 8 december 2022, Orde van Vlaamse Balies e.a., C‑694/20, EU:C:2022:963, punt 41 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
– Geschiktheid van de beperking
425 Wat de vraag naar de geschiktheid van de uit het bestreden besluit voortvloeiende beperking van het recht op eerbiediging van het privéleven betreft, moet worden geoordeeld dat, gelet op de punten 419 tot en met 423 hierboven, een besluit houdende een verzoek om inlichtingen, zoals het bestreden besluit, dat is vastgesteld op grond van artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004, een geschikte maatregel is om de doelstelling van algemeen belang bestaande in de bescherming van een daadwerkelijke en onvervalste mededinging op de interne markt te verwezenlijken, aangezien aan de betrokken ondernemingen daarbij de verplichting wordt opgelegd om de inlichtingen te verzamelen en aan de Commissie door te geven die nodig zijn om het bestaan van mededingingsverstorende praktijken aan te tonen.
– Noodzakelijkheid van de beperking
426 Aan het vereiste dat de beperking van het recht op eerbiediging van het privéleven noodzakelijk is, is niet voldaan wanneer de beoogde doelstelling van algemeen belang redelijkerwijs op even doeltreffende wijze kan worden bereikt met andere middelen, die minder inbreuk maken op de grondrechten van de betrokken personen. Daarentegen is aan het noodzakelijkheidsvereiste voldaan wanneer het met de betrokken gegevensverwerking nagestreefde doel niet redelijkerwijs even doeltreffend kan worden bereikt op een andere wijze, die minder inbreuk maakt op de grondrechten van de betrokkenen, met name het door artikel 7 van het Handvest gewaarborgde recht op eerbiediging van het privéleven en het familie- en gezinsleven [zie in die zin arrest van 4 oktober 2024, Bezirkshauptmannschaft Landeck (Poging tot het verkrijgen van toegang tot op een mobiele telefoon opgeslagen persoonsgegevens), C‑548/21, EU:C:2024:830, punten 87 en 88 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
427 In dat verband moet erop worden gewezen dat het in een gedigitaliseerde omgeving vaststaat dat de uitwisseling van informatie binnen een onderneming of tussen ondernemingen grotendeels langs elektronisch weg plaatsvindt via zakelijke of zelfs persoonlijke communicatiemiddelen.
428 De onderzoeksbevoegdheden waarover de Commissie beschikt op het gebied van het mededingingsrecht dreigen geen nuttig effect te hebben indien ondernemingen zouden kunnen verzaken aan hun verplichting om te antwoorden op een verzoek om inlichtingen op de enkele grond dat bepaalde documenten de vermelding „persoonlijk” of „privé” bevatten of zijn uitgewisseld via persoonlijke communicatiemiddelen, zonder dat de vraag is onderzocht of die documenten in de praktijk gegevens bevatten die verband houden met de zakelijke activiteit van de betrokken ondernemingen.
429 Teneinde de doeltreffendheid van het mededingingsrecht te waarborgen moet de Commissie dus al de ter vervulling van de haar bij verordening nr. 139/2004 opgedragen taken nodige informatie kunnen opvragen die is opgenomen in de zakelijke en zelfs in de persoonlijke communicatiemiddelen, voor zover laatstgenoemde middelen voor zakelijke doeleinden zijn gebruikt, en daarbij het in artikel 7 van het Handvest verankerde recht op eerbiediging van het privéleven in acht nemen.
430 De aan verzoekster bij het bestreden besluit opgelegde verplichting om de door de Commissie bedoelde documenten te verzamelen en aan haar door te geven en de daardoor veroorzaakte bijkomstige verzameling van gegevens met betrekking tot het privéleven moeten derhalve noodzakelijk worden geacht om de doelstelling van algemeen belang na te streven bestaande in het beschermen van de mededinging op de interne markt, aangezien die doelstelling niet redelijkerwijs even doeltreffend kan worden bereikt op een andere wijze, die minder inbreuk maakt op de grondrechten, met name het door artikel 7 van het Handvest gewaarborgde recht op eerbiediging van het privéleven.
– Strikte evenredigheid van de beperking
431 De beoordeling van de strikte evenredigheid van de beperking op de uitoefening van het door artikel 7 van het Handvest gewaarborgde grondrecht impliceert een afweging van alle relevante elementen van het geval. Deze elementen omvatten met name de ernst van de beperking op de uitoefening van de betrokken grondrechten, die afhangt van de aard en de gevoeligheid van de gegevens waartoe de bevoegde autoriteiten zich toegang kunnen verschaffen, het belang van de met die beperking nagestreefde doelstelling van algemeen belang, de relatie tussen de eigenaar van de betrokken documenten en het betrokken strafbare feit of de relevantie van de betrokken gegevens voor de vaststelling van de feiten [zie arrest van 4 oktober 2024, Bezirkshauptmannschaft Landeck (Poging tot het verkrijgen van toegang tot op een mobiele telefoon opgeslagen persoonsgegevens), C‑548/21, EU:C:2024:830, punten 89 en 90 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
432 Wat in de eerste plaats de ernst van de inmenging betreft, volgt uit punt 396 hierboven dat de in het bestreden besluit opgenomen verplichting tot het verstrekken van documenten aan de Commissie het risico inhoudt op een ernstige inmenging in het in artikel 7 van het Handvest verankerde grondrecht.
433 Er moet evenwel op worden gewezen dat het bestreden besluit de Commissie geen volledige en ongecontroleerde toegang verschaft tot alle op de persoonlijke communicatiemiddelen van de betrokken personen opgeslagen gegevens en geen systeem van permanente, niet-gerichte en systematische controle beoogt in te voeren waarbij de persoonsgegevens van elk van verzoeksters werknemers en mandatarissen of die van de personen waarop dat besluit betrekking heeft, automatisch worden beoordeeld [zie in die zin arresten van 21 juni 2022, Ligue des droits humains, C‑817/19, EU:C:2022:491, punten 98‑111, en 4 oktober 2024, Bezirkshauptmannschaft Landeck (Poging tot het verkrijgen van toegang tot op een mobiele telefoon opgeslagen persoonsgegevens), C‑548/21, EU:C:2024:830, punten 91‑95 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
434 Ten eerste moet namelijk worden opgemerkt dat bij het zoeken naar zakelijke informatie over de onderneming gegevens met betrekking tot het privéleven veeleer verspreid zullen opduiken in de op grond van het bestreden besluit verzamelde documenten. Wat dat betreft, volstaan die gegevens op zich niet om zich een compleet beeld van het privéleven van de betrokken persoon te kunnen vormen, zonder dat zij aanvullend worden verwerkt, hetgeen geenszins de bedoeling is van het onderzoek.
435 Ten tweede geldt de in het bestreden besluit vervatte verplichting, zoals in de punten 8 en 408 hierboven is aangegeven, voor communicatie via zowel zakelijke communicatiemiddelen als persoonlijke communicatiemiddelen van de betrokken personen, zoals hun persoonlijke gsm’s, doch slechts voor zover deze laatste middelen minstens één keer voor zakelijke communicatie werden gebruikt. Wat betreft de verplichting tot overlegging van de in punt III.7 van de bijlage bij het bestreden besluit bedoelde documenten die afkomstig zijn van persoonlijke communicatiemiddelen, blijkt de reikwijdte van het verzoek om inlichtingen dus te zijn beperkt, zodat de inbreuk op het in artikel 7 van het Handvest verankerde recht op eerbiediging van het privéleven zou worden geminimaliseerd.
436 Ten derde moet worden vastgesteld dat de betrokken personen werden geselecteerd op grond van ofwel het belang van de functies en vennootschapsmandaten die zij binnen de diensten van verzoekster of haar hoofdaandeelhouder uitoefenen, ofwel hun status van personen met een perskaart, aangezien, zoals blijkt uit de in punt 10 hierboven in herinnering gebrachte elementen, met dat verzoek om inlichtingen wordt beoogd vast te stellen of verzoekster een beslissende invloed heeft uitgeoefend op Lagardère. Aldus wordt bij het bestreden besluit niet alleen slechts verzocht de betrokken documenten te verzamelen voor zover deze afkomstig zijn van personen die tot verzoeksters hoger kader behoren, maar wordt bij dat besluit, zoals volgt uit de punten 353 tot en met 358 hierboven, de overlegging van informatie van personen met een perskaart ook strikt geregeld.
437 In de tweede plaats blijkt uit de in de punten 419 tot en met 423 hierboven in herinnering gebrachte elementen dat het belang van de doelstelling om een daadwerkelijke en onvervalste mededinging op de interne markt te waarborgen zelfs een ernstige inmenging in het door artikel 7 van het Handvest gewaarborgde grondrecht kan rechtvaardigen.
438 Wat in de derde plaats het verband tussen de eigenaar van de betrokken communicatiemiddelen en de in het geding zijnde inbreuk betreft, moet erop worden gewezen dat de verzameling van en de toegang tot de tot de persoonlijke levenssfeer behorende gegevens die eventueel zijn opgeslagen op zakelijke communicatiemiddelen, dan wel op de persoonlijke communicatiemiddelen die minstens één keer zijn gebruikt voor zakelijke doeleinden, in beginsel slechts een bijkomstigheid vormen bij het zoeken naar zakelijke informatie om de onderneming op wie het onderzoek betrekking heeft, strafbaar te stellen. Hieruit volgt dat de verzameling van en de toegang tot persoonsgegevens waarop een mededingingsonderzoek betrekking heeft, in beginsel niet bedoeld zijn om de aansprakelijkheid ter zake van mededinging vast te stellen van de natuurlijke persoon om wiens gegevens het gaat, maar enkel die van de rechtspersoon waarmee die natuurlijke persoon een arbeidsrelatie heeft.
439 In de vierde plaats zij eraan herinnerd dat een achteraf verrichte rechterlijke toetsing een essentiële waarborg vormt teneinde de verenigbaarheid van de betrokken maatregel met artikel 7 van het Handvest te verzekeren (zie in die zin arrest van 18 juni 2015, Deutsche Bahn e.a./Commissie, C‑583/13 P, EU:C:2015:404, punt 32 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Het is trouwens in die zin dat artikel 11, lid 3, van verordening nr. 139/2004, op basis waarvan het bestreden besluit is vastgesteld, bepaalt dat besluiten houdende een verzoek om inlichtingen moeten wijzen op het recht om bij de Unierechter beroep tegen dergelijke besluiten in te stellen.
440 Wat het strikt evenredige karakter betreft van de beperkingen die bij het bestreden besluit zijn gesteld aan het door artikel 7 van het Handvest gewaarborgde recht op eerbiediging van het privéleven, zijn de aan de tenuitvoerlegging van het bestreden besluit verbonden nadelen derhalve niet onevenredig aan de met dat besluit nagestreefde doelstelling van algemeen belang om de mededinging op de interne markt te beschermen (zie punten 419‑423 hierboven).
441 Aan die slotsom kan niet worden afgedaan door verzoeksters overige argumenten.
442 Wat ten eerste het door verzoekster aangevoerde onderscheid betreft tussen het begrip „persoonsgegevens” en het begrip informatie die tot de „persoonlijke levenssfeer” behoort, worden bij het bestreden besluit inderdaad procedurele waarborgen ingesteld met betrekking tot de gevoelige persoonsgegevens zoals omschreven in artikel 9, lid 1, AVG.
443 Evenwel moet erop worden gewezen dat het enkele feit dat de bij het bestreden besluit ingestelde procedurele waarborgen uitsluitend verwijzen naar gevoelige persoonsgegevens en niet in het algemeen naar gegevens die tot de persoonlijke levenssfeer behoren, betekent als zodanig niet dat dit besluit inbreuk maakt op het in artikel 7 van het Handvest verankerde grondrecht op eerbiediging van het privéleven.
444 Het in artikel 8, lid 1, van het Handvest neergelegde recht op bescherming van persoonsgegevens houdt namelijk nauw verband met het in artikel 7 van het Handvest neergelegde recht op eerbiediging van het privéleven (arresten van 9 november 2010, Volker und Markus Schecke en Eifert, C‑92/09 en C‑93/09, EU:C:2010:662, punt 47, en 24 november 2011, Asociación Nacional de Establecimientos Financieros de Crédito, C‑468/10 en C‑469/10, EU:C:2011:777, punt 41).
445 Dienaangaande betreft de eerbiediging van het in de artikelen 7 en 8 van het Handvest erkende recht op persoonlijke levenssfeer bij de verwerking van persoonsgegevens volgens de rechtspraak van het Hof gelijk welke informatie aangaande een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon (arrest van 9 november 2010, Volker und Markus Schecke en Eifert, C‑92/09 en C‑93/09, EU:C:2010:662, punt 52). Derhalve wordt een dergelijke verwerking in beginsel ook geacht te voldoen aan de in de artikelen 7 en 8 van het Handvest neergelegde vereisten, voor zover de voorwaarden voor de rechtmatige verwerking van persoonsgegevens op grond van de AVG zijn vervuld [arrest van 5 juni 2023, Commissie/Polen (Onafhankelijkheid en privéleven van rechters), C‑204/21, EU:C:2023:442, punt 332].
446 In casu moet erop worden gewezen dat verzoeksters verwerking van persoonsgegevens op grond van artikel 6, lid 1, onder c), AVG rechtmatig is wanneer zij documenten aan de Commissie verstrekt die dergelijke gegevens bevatten en waar om is verzocht krachtens het bestreden besluit.
447 Bovendien kunnen de instellingen van de Unie krachtens artikel 5, lid 1, onder a), van verordening 2018/1725 rechtmatig persoonsgegevens verwerken wanneer dat noodzakelijk is voor de vervulling van een taak in het algemeen belang of in het kader van de uitoefening van het openbaar gezag dat hun is verleend.
448 Dienaangaande is het bestreden besluit een uiting van de uitoefening van de bevoegdheden die aan de Commissie zijn verleend bij verordening nr. 139/2004, die, zoals volgt uit punt 420 hierboven, bijdraagt tot de handhaving van het door de Verdragen nagestreefde mededingingsstelsel, waarvan de naleving voor de ondernemingen een dwingende plicht is.
449 Bovendien moet eraan worden herinnerd dat het in artikel 7 van het Handvest verankerde grondrecht geen absolute gelding heeft, maar in relatie tot zijn sociale functie moet worden beschouwd (zie in die zin arrest van 21 juni 2022, Ligue des droits humains, C‑817/19, EU:C:2022:491, punt 112 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
450 Zoals in casu volgt uit de analyse in de punten 403 tot en met 418 en 424 tot en met 440 hierboven, doen de bij het bestreden besluit gestelde beperkingen aan het door artikel 7 van het Handvest gewaarborgde recht op eerbiediging van het privéleven geen afbreuk aan de wezenlijke inhoud van het grondrecht en zijn zij niet onevenredig aan de met dat besluit nagestreefde doelstelling van bescherming van een daadwerkelijke en onvervalste mededinging op de interne markt.
451 Verzoeksters argument dat de in het bestreden besluit vastgestelde procedurele waarborgen niet gelden voor alle tot de persoonlijke levenssfeer van de betrokken personen behorende gegevens maar uitsluitend voor gevoelige persoonsgegevens, kan als zodanig niet afdoen aan de verenigbaarheid van het bestreden besluit met het in artikel 7 van het Handvest verankerde grondrecht.
452 Hoe dan ook klopt het weliswaar dat het bestreden besluit slechts verwijst naar waarborgen met betrekking tot gevoelige persoonsgegevens, maar volgt uit punt 23 hierboven ook dat de Commissie de waarborg van de virtuele dataroom heeft toegepast ten aanzien van gegevens die tot de persoonlijke levenssfeer behoren.
453 Die uitbreiding van de toepassingssfeer van de virtuele dataroom tot documenten die tot de persoonlijke levenssfeer behoren, is niet formeel in het besluit vastgelegd.
454 Zoals evenwel volgt uit de punten 472 en 473 hieronder, is de Commissie haar verbintenis nagekomen om het privéleven van de betrokken personen te beschermen door verzoeksters verzoek van 21 januari 2025 in te willigen om bepaalde documenten met gegevens die tot de persoonlijke levenssfeer behoren, te verwijderen.
455 Wat ten tweede verzoeksters argument betreft met betrekking tot het in punt III.9 van de bijlage bij het bestreden besluit opgenomen vereiste dat documenten die beantwoorden aan punt III.7 van die bijlage in hun geheel worden verstrekt, volstaat het eraan te herinneren dat verzoekster, zoals volgt uit punt 240 hierboven, met een dergelijk argument geen schending van het evenredigheidsbeginsel kan aantonen omdat de context van een inlichting kan bijdragen tot het begrip ervan en duidelijkheid kan verschaffen over de relevantie ervan voor het onderzoek.
456 Ten derde stelt verzoekster dat op grond van het bestreden besluit documenten die tot de persoonlijke levenssfeer behoren of die persoonsgegevens bevatten met betrekking tot „politieke opvattingen” of „religieuze overtuigingen” van sommige van de betrokken personen, aan de Commissie kunnen worden verstrekt. In dat verband moet samen met de Commissie worden opgemerkt dat bepaalde documenten die „politieke opvattingen” of „religieuze overtuigingen” bevatten, wellicht deel uitmaken van de documenten die verband houden met verzoeksters zakelijke activiteit en relevant kunnen zijn voor het onderzoek van de Commissie, aangezien dat onderzoek deels ziet op een mogelijke beslissende invloed die is uitgeoefend op tijdschriften of entiteiten van de Lagardère-groep met betrekking tot politieke, religieuze of levensbeschouwelijke onderwerpen. Bovendien wijst verzoekster geen alternatieve of aanvullende zoektermen aan die minder gegevens over de politieke opvattingen van de betrokken personen zouden kunnen onthullen.
457 Wat ten vierde verzoeksters argument betreft dat het Franse arbeidsrecht zich verzet tegen het bij het bestreden besluit opgelegde bevel, zij er allereerst aan herinnerd dat volgens vaste rechtspraak in het beginsel van voorrang van het Unierecht de bevestiging besloten ligt dat het Unierecht voorrang heeft op het recht van de lidstaten en dat dit beginsel alle instanties van de lidstaten ertoe verplicht om volle werking te verlenen aan de verschillende normen van de Unie, aangezien het recht van de lidstaten niet kan afdoen aan de werking die op het grondgebied van deze staten toekomt aan die verschillende normen (zie arrest van 18 januari 2022, Thelen Technopark Berlin, C‑261/20, EU:C:2022:33, punt 25 en aldaar aangehaalde rechtspraak en aldaar aangehaalde rechtspraak).
458 In casu moet hoe dan ook worden opgemerkt dat verzoekster geen concrete analyse verstrekt van de specifieke bepalingen van het Franse recht, die louter worden vermeld in de voetnoten 160 en 161 van het verzoekschrift.
459 Bij gebreke van verdere uitleg of aanvullend bewijsmateriaal moet verzoeksters aan het Franse arbeidsrecht ontleende argument worden verworpen op grond dat het niet voldoet aan de door artikel 76, onder d), van het Reglement voor de procesvoering voorgeschreven vereisten van nauwkeurigheid.
460 Derhalve moet het zevende middel worden afgewezen.
Verzoeksters aanvullend bewijsmateriaal
Bewijsmateriaal dat is overgelegd op 26 juli 2024
461 Bij handeling, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 26 juli 2024, heeft verzoekster onder verwijzing naar artikel 85, lid 3, van het Reglement voor de procesvoering aanvullend bewijsmateriaal overgelegd bestaande uit verschillende tussen haar en de Commissie uitgewisselde correspondentie met betrekking tot de vraag of, en in welke omstandigheden, RSF toegang heeft kunnen krijgen tot of kennis heeft kunnen hebben van de mededeling van punten van bezwaar die tot haar was gericht in het kader van de procedure voor controle van concentraties die door de Commissie is ingeschreven onder nummer M.10433 – Vivendi/Lagardère.
462 In haar opmerkingen van 19 augustus 2024 stelt de Commissie dat het door verzoekster overgelegde bewijsmateriaal niet-ontvankelijk is aangezien niet voldaan is aan de voorwaarden van artikel 85, lid 3, van het Reglement voor de procesvoering doordat die overlegging door verzoeksters fout met vertraging is geschiedt zonder rechtvaardiging. Volgens de Commissie verduidelijkt verzoekster niet waarom zij na de door RSF op 15 juni 2023 afgelegde verklaring tien maanden heeft gewacht om te trachten „te begrijpen in welke omstandigheden RSF toegang had kunnen krijgen of kennis had kunnen hebben van een vertrouwelijk document uit het dossier van de Commissie” of de Commissie te vragen „een intern onderzoek te openen”, terwijl zij dat ruim vóór de eerste memoriewisseling had kunnen doen. De Commissie betoogt hoe dan ook dat het bewijsmateriaal duidelijk niet relevant is om het beroep te beoordelen. Volgens de Commissie is dat bewijsmateriaal louter bedoeld om misbruik te maken van een oud geschil tussen RSF en verzoekster en staaft het geenszins het reeds door verzoekster ter ondersteuning van haar middelen gevoerde betoog. Uit de overlegging van die bewijzen blijkt eens te meer dat verzoeksters strategie erin bestaat verzoeken en procesincidenten op te stapelen teneinde de voortgang van het onderzoek te vertragen.
463 In dat verband moet in herinnering worden gebracht dat artikel 85, lid 3, van het Reglement voor de procesvoering bepaalt dat „[b]ij wijze van uitzondering [...] de hoofdpartijen nog bewijs [kunnen] overleggen of aanbieden hun stellingen nader te bewijzen voordat de mondelinge behandeling is gesloten of voordat het Gerecht beslist om zonder mondelinge behandeling uitspraak te doen, mits de vertraging waarmee dit geschiedt, wordt gerechtvaardigd”.
464 In casu moet worden vastgesteld dat de door verzoekster overgelegde correspondentie dateert van na de indiening van het verzoekschrift (23 november 2023) en de repliek (8 april 2024). Verzoekster kon die bewijzen dus niet toevoegen aan de repliek, laat staan aan het verzoekschrift (zie in die zin arrest van 13 januari 2021, Bezouaoui en HB Consultant/Commissie, T‑478/18, niet gepubliceerd, EU:T:2021:2, punt 79 en aldaar aangehaalde rechtspraak). In die omstandigheden moet dat bewijsmateriaal dan ook ontvankelijk worden verklaard.
465 Zoals de Commissie aangeeft, is dat bewijsmateriaal evenwel niet relevant voor de beoordeling van het onderhavige beroep.
466 Allereerst moet namelijk worden opgemerkt dat de Commissie naar eigen zeggen geen niet-vertrouwelijke versie van de mededeling van punten van bezwaar in zaak M.10433 – Vivendi/Lagardère à RSF, had gericht tot RSF, die niet was erkend als belanghebbende derde in die zaak aangezien zij daartoe geen verzoek had ingediend. Hieruit volgt dat RSF zich toegang tot die versie heeft kunnen verschaffen via een belanghebbende derde die zijn geheimhoudingsplicht niet is nagekomen en die de Commissie niet heeft kunnen identificeren.
467 Het gedrag van een belanghebbende derde kan niet worden toegerekend aan de Commissie.
468 Zoals de Commissie erop wijst, mag zij bovendien geen zakengeheimen, vertrouwelijke gegevens of gevoelige persoonsgegevens doorgeven aan derden.
469 Artikel 16, lid 2, van uitvoeringsverordening (EU) 2023/914 van de Commissie van 20 april 2023 tot uitvoering van verordening nr. 139/2004 en tot intrekking van verordening (EG) nr. 802/2004 van de Commissie (PB 2023, L 119, blz. 22) bepaalt namelijk dat „[w]anneer een mededeling van punten van bezwaar of een aanvullende mededeling van punten van bezwaar is uitgegaan, [...] de Commissie derden een niet-vertrouwelijke versie van die mededeling [kan] toezenden of hen op een andere passende wijze op de hoogte [kan] brengen van de aard en het onderwerp van de procedure[; dat] de aanmeldende partijen [daartoe] binnen vijf werkdagen na ontvangst van de mededeling van punten van bezwaar overeenkomstig artikel 18, lid 3, tweede en derde alinea, [aangeven] welke informatie in de punten van bezwaar zij als vertrouwelijk beschouwen[; dat d]e Commissie [...] derden de niet-vertrouwelijke versie van de punten van bezwaar alleen [verstrekt] voor gebruik in het kader van de desbetreffende procedure uit hoofde van verordening [nr. 139/2004; dat d]erden [...] deze gebruiksbeperking [aanvaarden] vóór ontvangst van de niet-vertrouwelijke versie van de punten van bezwaar”.
470 In casu blijkt evenwel uit geen enkel element van het dossier dat de Commissie op een of andere manier vertrouwelijke informatie met betrekking tot verzoekster bekend heeft gemaakt. Bovendien staaft verzoekster haar argument niet de toegang van RSF tot de niet-vertrouwelijke versie van de mededeling van de punten van bezwaar in zaak M.10433 – Vivendi/Lagardère gevolgen heeft kunnen hebben voor de rechtmatigheid van het bestreden besluit.
471 Derhalve is het door verzoekster op 26 juli 2024 overgelegde bewijsmateriaal niet relevant voor de beoordeling van het onderhavige beroep.
Bewijsmateriaal dat is overgelegd op 6 februari 2025
472 Bij akte, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 6 februari 2025, heeft verzoekster onder verwijzing naar artikel 85, lid 3, van het Reglement voor de procesvoering een aan de Commissie gerichte brief van 21 januari 2025 overgelegd waarbij zij die instelling heeft verzocht om documenten die tot de persoonlijke levenssfeer behorende informatie bevatten en deel uitmaakten van de in september en oktober 2024 verstrekte documenten, uit het dossier te verwijderen (hierna: „verwijderingsverzoek”), alsook verschillende in het verwijderingsverzoek bedoelde documenten.
473 De Commissie wijst er in haar opmerkingen van 25 februari 2025 op dat zij het verwijderingsverzoek heeft ingewilligd door de betrokken documenten weg te laten en dat te bevestigen bij e-mail van 19 februari 2025. Voorts wordt door verzoekster niet aangegeven welke zoektermen tot de overlegging van die documenten hebben geleid, noch in welk opzicht die documenten binnen de werkingssfeer van het bestreden besluit vallen, terwijl verzoekster zelf verklaart dat die documenten nooit hadden mogen worden overgelegd. De Commissie wijst er ook op dat alle door verzoekster in antwoord op het bestreden besluit overgelegde documenten en bestanden afkomstig zijn van zakelijke tools en dat verzoekster de instelling van een virtuele dataroom had geweigerd. Ten slotte benadrukt de Commissie dat zij had aanvaard om de tot de persoonlijke levenssfeer behorende communicatie die door verzoekster zelf wordt opgespoord, uit te sluiten van het verzoek om inlichtingen.
474 Dienaangaande volstaat de vaststelling dat het door verzoekster op 6 februari 2025 overgelegde bewijsmateriaal, gelet op het feit dat verzoekster erkent dat de in het verwijderingsverzoek bedoelde documenten aan de Commissie zijn verstrekt ten gevolge van een technische fout en nooit deel hadden mogen uitmaken van de door haar in september en oktober 2024 overgelegde documenten en dat de Commissie het verwijderingsverzoek heeft ingewilligd, niet langer relevant is voor de beoordeling van het onderhavige beroep.
Conclusie
475 Aangezien geen enkel van de door verzoekster aangevoerde middelen gegrond is, moet het beroep in zijn geheel worden verworpen.
Kosten
476 Volgens artikel 134, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering wordt de in het ongelijk gestelde partij verwezen in de kosten, voor zover dat is gevorderd. Aangezien verzoekster in het ongelijk is gesteld, dient zij overeenkomstig de vordering van de Commissie te worden verwezen in haar eigen kosten alsook in die van de Commissie, met inbegrip van de kosten van de procedures in kort geding die zijn ingeschreven onder de nummers T‑1097/23 R, C‑90/24 P(R)-R, C‑90/24 P(R), T‑1097/23 R-RENV en C‑470/24 P(R)-R.
477 Overeenkomstig artikel 138, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering dragen de lidstaten en de instellingen die in het geding hebben geïntervenieerd, hun eigen kosten. Bijgevolg zal de Raad zijn eigen kosten dragen.
HET GERECHT (Negende kamer, zitting hebbend met vijf rechters),
rechtdoende, verklaart:
1) Het beroep wordt verworpen.
2) Vivendi SE draagt haar eigen kosten alsook die van de Europese Commissie, met inbegrip van de kosten van de procedures in kort geding die zijn ingeschreven onder de nummers T‑1097/23 R, C‑90/24 P(R)-R, C‑90/24 P(R), T‑1097/23 R-RENV en C‑470/24 P(R)-R.
3) De Raad van de Europese Unie draagt zijn eigen kosten.
|
Truchot |
Jaeger |
Schwarcz |
|
Sampol Pucurull |
Perišin |
Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 3 juni 2026.
ondertekeningen
* Procestaal: Frans.