European flag

Dziennik Urzędowy
Unii Europejskiej

PL

Seria C


C/2025/5141

28.10.2025

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dobre praktyki w zakresie dialogu obywatelskiego UE w świetle procesów partycypacyjnych

(opinia z inicjatywy własnej)

(C/2025/5141)

Sprawozdawca:

Arnaud SCHWARTZ

Doradczynie i doradcy

Matteo VESPA (z ramienia sprawozdawcy, Grupa III)

Ruairí FITZGERALD (Grupa II)

Decyzja Zgromadzenia Planarnego

19.9.2024

Podstawa prawna

Art. 52 ust. 2 regulaminu wewnętrznego

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

27.6.2025

Data przyjęcia na sesji plenarnej

16.7.2025

Sesja plenarna nr

598

Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się)

183/3/5

1.   Wnioski i zalecenia

1.1.

Niestrudzone wysiłki społeczeństwa obywatelskiego na rzecz promowania zaangażowania obywatelskiego i aktywnego obywatelstwa, krzewienia dialogu obywatelskiego, propagowania praw człowieka i promowania praktyk demokratycznych stanowią nieoceniony wkład w siłę, odporność i legitymację UE (1).

1.2.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) stwierdza, że w strukturach i procesach dialogu społecznego należy w pełni doceniać i szanować szczególną rolę organizacji partnerów społecznych. Trzeba zarazem przyznać, że dialog obywatelski z udziałem szerszego grona zainteresowanych stron i na temat większego spektrum zagadnień jest odrębnym procesem. Rozróżnienie to należy również wprowadzić odnośnie do wspierania budowania zdolności partnerów społecznych i szerzej pojętego społeczeństwa obywatelskiego (2).

1.3.

W kontekście wyraźnych kryzysów geopolitycznych, gospodarczych, społecznych i ekologicznych i wyzwań cyfrowych EKES wzywa instytucje UE i państwa członkowskie do podjęcia działań w oparciu o jego wcześniejsze propozycje dotyczące poprawy dialogu społecznego i obywatelskiego oraz do ogólnego zaangażowania obywateli w demokrację.

1.4.

Ponadto apeluje do instytucji unijnych o wykorzystanie uzupełniających elementów dialogu obywatelskiego, które zostały przedstawione w niniejszej opinii z inicjatywy własnej.

1.5.

W oparciu o zobowiązanie Komisji Europejskiej do natężenia współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego Komitet zamierza ściśle współpracować z Komisją Europejską i innymi kluczowymi zainteresowanymi stronami w tworzeniu platformy społeczeństwa obywatelskiego, zarządzaniu nią i zapewnieniu jej regularnego funkcjonowania.

1.6.

W związku z tym EKES, jako oparty na Traktacie organ doradczy UE, w którego skład wchodzą przedstawicielki i przedstawiciele organizacji pracodawców, pracowników i społeczeństwa obywatelskiego oraz jako dom zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, proponuje, że zostanie gospodarzem tej platformy. Utworzono specjalną grupę ad hoc składającą się z członkiń i członków Komitetu, aby dalej rozwijać współpracę EKES-u z platformą.

1.7.

Komitet, wspierany przez instytucje UE, mógłby również stworzyć przestrzeń dla udziału obywateli i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego i stać na jego straży, co zwiększyłoby skuteczność konsultacji prowadzonych przez Komisję i inne instytucje oraz pozwoliło systematycznie gromadzić informacje zwrotne dotyczące opinii od członkiń i członków EKES-u i ogólnie od europejskiego zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego na temat głównych priorytetów i strategii politycznych w europejskiej agendzie politycznej (3).

1.8.

Ponadto Komitet zwraca uwagę, że jego propozycje opierają się na Traktacie o Unii Europejskiej (TUE), Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) oraz sprawozdaniu końcowym Konferencji w sprawie przyszłości Europy z 9 maja 2022 r., w którym wyraźnie wzywa się do wzmocnienia instytucjonalnej roli EKES-u i jego pozycji jako podmiotu ułatwiającego działania w zakresie demokracji uczestniczącej, takie jak zorganizowany dialog ze społeczeństwem obywatelskim.

2.   Uwagi ogólne

2.1.

Zorganizowane społeczeństwo obywatelskie ma do odegrania kluczową rolę w ułatwianiu uczestnictwa i wyrażania aspiracji całego, zróżnicowanego spektrum jednostek i grup społecznych w demokratycznym procesie decyzyjnym. Udział społeczeństwa obywatelskiego jest kluczowym elementem europejskiej demokracji – zarówno jako warunek wstępny legitymizacji polityk UE, jak i narzędzie gwarantujące, że polityki i przepisy opracowywane na szczeblu europejskim odpowiadają sytuacji i potrzebom wszystkich, na które mają one wpływ. Dialog instytucji ze społeczeństwem jest podstawowym narzędziem budowania zaufania ludzi do demokracji.

2.2.

Jako organ doradczy upoważniony na mocy TFUE (4) EKES dysponuje szczególną wiedzą fachową i stanowi jedyne w swoim rodzaju stałe forum dialogu obywatelskiego, w ramach którego proponuje się rozwiązania oparte na konsensusie między przedstawicielami pracodawców, pracowników i innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego (5). Członkinie i członkowie EKES-u posiadają mandat swych organizacji (6) i reprezentują ok. 90 mln osób ze wszystkich środowisk.

2.3.

Od dziesięcioleci EKES przyczynia się do rozwoju dialogu obywatelskiego (7), który został następnie włączony do art. 11 ust. 1 i 2 Traktatu z Lizbony. Komitet zauważył niedawno (8), że Społeczeństwo Obywatelskie Europy zaapelowało o przestawienie się na bardziej sformalizowane i usystematyzowane ramy dialogu obywatelskiego UE (9).

2.4.

EKES wezwał również instytucje UE do objęcia wiodącej roli w przygotowaniu strategii na rzecz społeczeństwa obywatelskiego, wraz z jasnym planem działania (10). Na wniosek prezydencji belgijskiej Komitet zbadał niedawno, w jaki sposób wzmocnić dialog obywatelski, w tym jakie elementy można by włączyć do ram, aby w większym stopniu sprzyjać bezpośredniemu uczestnictwu obywatelek i obywateli oraz dialogowi z instytucjami pośredniczącymi, zarówno na szczeblu europejskim, jak i na szczeblu państw członkowskich (11).

2.5.

Nawiązując do wcześniejszych prac EKES-u na ten temat (12), w niniejszej opinii przedstawiono główne aspekty ram w większym stopniu sprzyjających dialogowi obywatelskiemu na szczeblu UE w oparciu o TFUE i dobre praktyki.

3.   Cel dialogu obywatelskiego

3.1.

Dialog obywatelski powinien być stałą, ustrukturyzowaną, opartą na równości i znaczącą interakcją między instytucjami a zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim, umożliwiającą tworzenie odpowiednich strategii politycznych, które będą następnie wdrażane i oceniane.

3.2.

Opierając się na zaleceniach Konferencji w sprawie przyszłości Europy, należy podkreślić i usprawnić szczególną rolę EKES-u jako instytucjonalnego strażnika procedur konsultacji ze społeczeństwem obywatelskim i ogólnie dialogu obywatelskiego, jak stwierdzono w opinii w sprawie paneli obywatelskich (13).

3.3.

Dialog obywatelski powinien także być inkluzywny, przejrzysty i zorientowany na wyniki, umożliwiać merytoryczną wymianę informacji, wiedzy fachowej i doświadczeń, a także stwarzać przestrzeń na informacje zwrotne. Wiąże się to ze współtworzeniem rozwiązań i długotrwałego partnerstwa między władzami publicznymi a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. Dialog ten powinien odbywać się na wszystkich szczeblach i na wszystkich etapach cyklu podejmowania decyzji politycznych – od ustalania programu poprzez określanie stanowisk i priorytetów, aż po ocenę. Powinien gwarantować, że decyzje polityczne będą uwzględniać potrzeby osób, do których się odnoszą, zwłaszcza grup znajdujących się w trudnej sytuacji i grup najbardziej zmarginalizowanych, co pozwoli zapewnić udział tych osób w procesie kształtowania polityki oraz skuteczność przyjmowanych środków.

3.4.

Dialog obywatelski na szczeblu UE powinien zawsze obejmować organizacje społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu unijnym. Dając przykład innym instytucjom UE, EKES powołał w 2004 r. Grupę Łącznikową z myślą o zapewnieniu ram dla dialogu i współpracy z europejskimi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i sieciami. Grupa współpracuje w kwestiach przekrojowych będących przedmiotem wspólnego zainteresowania. Zapewnia europejskim organizacjom parasolowym społeczeństwa obywatelskiego (14) wyjątkową strukturę instytucjonalną, która umożliwia dialog obywatelski i sprzyja demokracji uczestniczącej. Dzięki tej platformie zorganizowane społeczeństwo obywatelskie uczestniczące w grupie łącznikowej może omawiać program UE i jej procesy decyzyjne oraz wywierać na nie wpływ (zgodnie z postanowieniami art. 11 TUE) (15).

3.5.

Instytucje UE mają prawny obowiązek ciągłego i skutecznego wdrażania art. 11 TUE na szczeblu UE (16), co podkreślono również w niedawnym dokumencie otwierającym debatę Grupy Łącznikowej pt. „Europejska strategia na rzecz społeczeństwa obywatelskiego” (17). Art. 11 TUE prawnie zobowiązuje instytucje unijne do prowadzenia otwartego, przejrzystego i regularnego dialogu ze stowarzyszeniami przedstawicielskimi i społeczeństwem obywatelskim. Brakuje jednak wytycznych dotyczących sposobu, w jaki społeczeństwo obywatelskie może zaangażować się w ten konstruktywny dialog z instytucjami UE (18).

3.6.

EKES jest zdania, że wprowadzenie w życie art. 11 TUE wymaga stosowania pewnych norm we wszystkich instytucjach UE. Powinno to obejmować takie kwestie jak znaczenie dialogu obywatelskiego, ukierunkowanie tego dialogu na wyniki, regularność i harmonogram działań, wspólny program polityczny i wspólne priorytety, włączenie słabszych grup społecznych, informacje zwrotne i wyniki. EKES podkreśla, że strategia ta może faktycznie poprawić wdrażanie środków polityki europejskiej w codziennym życiu obywateli. Ponadto sprawniejsze wdrażanie art. 11 TUE z myślą o zwiększeniu zaangażowania zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w procesie kształtowania polityki UE, przy jednoczesnym wzmocnieniu roli EKES-u, doprowadziłoby do lepiej ukierunkowanej i skuteczniejszej polityki (19).

3.7.

W dialogu obywatelskim powinni uczestniczyć przedstawiciele delegowani przez zorganizowane społeczeństwo obywatelskie. Krajowe i regionalne organizacje społeczeństwa obywatelskiego od dawna samoorganizowały się w sieci oparte na członkostwie oraz organizacje parasolowe UE służące interakcji z instytucjami UE. Parlament Europejski, a następnie Komisja Europejska za pośrednictwem różnych programów finansowania, wspierały tę współpracę transnarodową w celu zapewnienia demokratycznego uczestnictwa i lepszego sprawowania rządów, działania na rzecz zniwelowania przepaści między obywatelami a instytucjami UE oraz wyważenia interesów prywatnych.

3.8.

Dialog obywatelski nie wyklucza udziału zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w forach konsultacyjnych i decyzyjnych wraz z innymi ważnymi podmiotami takimi jak ośrodki analityczne, instytuty badawcze i inne organizacje zainteresowanych stron. Powinien on raczej uzupełniać, a nie zastępować obecne praktyki dotyczące angażowania zainteresowanych stron, określone w ramach lepszego stanowienia prawa, a także powinien przyczyniać się do poprawy przejrzystości, informacji zwrotnych i działań następczych.

3.9.

EKES ponawia swój apel (20) o strategię na rzecz dialogu obywatelskiego, która doprowadziłaby do opracowania planu działania. W swojej opinii „Wzmocnienie dialogu obywatelskiego i demokracji uczestniczącej w UE” zaproponował, że strategia mogłaby stać się jednym z filarów pakietu na rzecz obrony demokracji. Apel ten pozostaje aktualny i powinien zostać uwzględniony w nadchodzącym wniosku dotyczącym europejskiej tarczy demokracji. Ponadto strategia mogłaby mieć na celu osiągnięcie porozumienia międzyinstytucjonalnego między instytucjami UE określającego działania i związane z nimi zasoby, które należy wykorzystać, zgodnie z wnioskiem Grupy III EKES-u oraz szeregu sieci, organizacji i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego (21). Powinno się to odbywać przy wsparciu Komitetu i udziale sieci społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu UE. Strategia stanowiłaby pierwszy krok na drodze do zwiększenia roli społeczeństwa obywatelskiego i dalszego rozwinięcia dialogu obywatelskiego (22).

3.10.

EKES odnotowuje, że Komisja zobowiązała się do zacieśnienia współpracy ze społeczeństwem obywatelskim w zakresie demokracji, praworządności i powiązanych kwestii oraz stworzenia platformy społeczeństwa obywatelskiego w celu wspierania bardziej systematycznego dialogu obywatelskiego i działań na rzecz lepszej ochrony społeczeństwa obywatelskiego, działaczek i działaczy oraz osób broniących praw człowieka w ich codziennej pracy (23).

3.11.

Jako organ doradczy UE upoważniony na mocy Traktatów, składający się z osób reprezentujących organizacje pracodawców i pracowników i inne organizacje społeczeństwa obywatelskiego, EKES wzywa Komisję, by wyznaczyła go na instytucję ułatwiającą stworzenie platformy społeczeństwa obywatelskiego, jej funkcjonowanie i zarządzanie nią, a także by zapewniła mu dodatkowe zasoby na ten cel.

3.12.

Jak EKES stwierdził już wcześniej, w strukturach i procesach dialogu społecznego należy w pełni doceniać, szanować i promować szczególną rolę organizacji partnerów społecznych. Przyznał zarazem, że dialog obywatelski, z udziałem szerszego grona zainteresowanych stron i na temat większego spektrum zagadnień, jest odrębnym procesem (24). Dyskusje i wszelkie działania dotyczące dialogu obywatelskiego, włączając w to platformę społeczeństwa obywatelskiego, nie mogą podważać dialogu społecznego lub roli i prerogatyw partnerów społecznych określonych w Traktatach, naruszać tych elementów ani ingerować w nie. Dialog społeczny trzeba wzmacniać, a nie ograniczać.

4.   Torowanie drogi dla ram bardziej sprzyjających dialogowi obywatelskiemu na szczeblu UE

4.1.

Stwierdzono (25), że istniejące unijne ramy dialogu obywatelskiego obejmują zarówno wymiar pionowy (sektorowy dialog obywatelski między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego a ich partnerami w ramach obejmujących władze ustawodawcze i wykonawcze na temat konkretnych polityk), jak i wymiar przekrojowy (usystematyzowany i regularny dialog między instytucjami UE lub ich krajowymi odpowiednikami a społeczeństwem obywatelskim w sprawie rozwoju UE i jej polityk przekrojowych). Dialog obywatelski dotyczy zarówno konkretnych obszarów polityki, jak i ogólnych wytycznych politycznych, takich jak roczny program prac Komisji Europejskiej.)

4.2.

W związku z tym i z myślą o ułatwieniu im współtworzenia ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim europejskich ram, które w większym stopniu sprzyjają dialogowi obywatelskiemu na szczeblu UE, EKES zwraca uwagę instytucji unijnych na następujące dobre praktyki krajowe, podkreślając udane procesy partycypacyjne:

4.2.1.

We Francji Krajowa Komisja Debat Publicznych (CNDP) (26) jest niezależnym organem, który chroni prawo społeczeństwa do uzyskania informacji i do udziału w opracowywaniu projektów i polityk publicznych mających wpływ na środowisko. Kwestionowanie przez nią od najwcześniejszych etapów nie tylko sposobów, ale i przyczyn wywarło wpływ na podejmowane decyzje.

4.2.2.

We Włoszech art. 118 konstytucji gwarantuje obywatelom prawo do autonomicznej inicjatywy w interesie ogólnym, na równi z instytucjami publicznymi. Ta zasada pomocniczości znajduje odzwierciedlenie w lokalnych przepisach dotyczących administracji dzielonej, choć jej stosowanie jest nadal skomplikowane i podlega różnym interpretacjom (27).

4.2.3.

W Irlandii Krajowa Rada Społeczno-Gospodarcza (NESC) (28) analizuje i przedstawia rządowi strategiczne kwestie polityczne dotyczące zrównoważonego rozwoju gospodarczego, społecznego i środowiskowego. NESC obejmuje pięć filarów partnerstwa społecznego: związki zawodowe, organizacje przedsiębiorców i pracodawców, organizacje rolnicze, sektor obywatelski i sektor wolontariatu oraz filar środowiskowy.

4.2.4.

Na Łotwie podpisano w 2005 r. Memorandum o współpracy (29) między rządem a ponad 500 organizacjami, które zapewnia strukturę dialogowi obywatelskiemu. Dialog obywatelski zaczyna obecnie odgrywać kluczową rolę koordynacyjną w postaci grup roboczych, możliwości arbitrażu i portalu poświęconego decyzjom publicznym. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego uczestniczą również w dorocznym forum parlamentarnym, dniach otwartych drzwi oraz w przygotowaniu sprawozdania dotyczącego spraw zagranicznych i europejskich. Wszystkie dokumenty są dostępne online, a posiedzenia często odbywają się w trybie hybrydowym, aby ułatwić udział regionów.

4.2.5.

W Niderlandach Rada ds. Klimatu (30) jest organem doradczym odpowiedzialnym za opracowanie krajowego porozumienia klimatycznego w latach 2018–2019. Zgromadziła ona przedstawicieli sektorów gospodarki, organizacji społeczeństwa obywatelskiego i władz lokalnych pod kierownictwem rządu. W porozumieniu przedstawionym w 2019 r. podkreślono nieodwracalność transformacji energetycznej i potrzebę silnego zaangażowania politycznego.

4.2.6.

W Szwecji (31) współpraca między rządem a społeczeństwem obywatelskim opiera się na platformach dialogu i partnerstwach strategicznych mających na celu zwiększenie udziału obywateli w kształtowaniu polityki publicznej. Ważną rolę w zakresie gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej odgrywają szczeble od indywidualnego do lokalnego i krajowego.

5.   Organizacja w ramach poszczególnych instytucji UE

5.1.

Rola konsultacyjna EKES-u umożliwia europejskiemu społeczeństwu obywatelskiemu uczestnictwo w procesie decyzyjnym Unii Europejskiej, wspierając tym samym ideę europejską i przyczyniając się do zwiększenia zaufania obywateli do Europy (32).

5.2.

Dialog obywatelski powinien być organizowany z udziałem trzech głównych instytucji unijnych zgodnie z ich odpowiednimi strukturami i celami. Poniżej przedstawiono niektóre środki, które można podjąć.

5.3.

Parlament Europejski – oprócz wyznaczenia wiceprzewodniczącej lub wiceprzewodniczącego, których zadaniem jest przygotowanie zorganizowanego dialogu ze społeczeństwem obywatelskim, w sekretariacie każdej komisji parlamentarnej można utworzyć punkty kontaktowe ds. dialogu obywatelskiego, w tym coroczny dialog z organizacjami przedstawicielskimi w tych komisjach oraz doroczny dialog ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim na temat kluczowych kwestii omawianych w Parlamencie, wspierając tym samym kontakty między sprawozdawczyniami i sprawozdawcami a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.

5.4.

Komisja Europejska – należy utworzyć następujące elementy: wytyczne dotyczące dialogu obywatelskiego z różnymi dyrekcjami generalnymi; międzyresortowa grupa ds. dialogu obywatelskiego z członkami z różnych dyrekcji generalnych; kursy szkoleniowe w zakresie dialogu obywatelskiego; oraz, zgodnie z wcześniejszymi propozycjami, platformy społeczeństwa obywatelskiego, której gospodarzem jest EKES. W związku z tym w kwietniu 2025 r. Prezydium EKES-u postanowiło powołać specjalną grupę członkiń i członków Komitetu w celu dalszego rozwijania zaangażowania EKES-u w platformę.

5.5.

Rada – Rada powinna sprawdzić, w jaki sposób może organizować systematyczne konsultacje ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim na temat swoich prac legislacyjnych i politycznych. Mogą one przyjąć formę zaproszeń dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego na posiedzenia jej grup roboczych. Ponadto rotacyjne prezydencje Rady mogą organizować spotkania na temat swych priorytetów z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego (33).

6.   Dialog obywatelski a EKES

6.1.

EKES, jako organ doradczy złożony z przedstawicieli pracodawców, pracowników i innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, odgrywa kluczową rolę w ochronie i promowaniu dialogu obywatelskiego.

6.2.

Obecne praktyki promujące zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego UE w prace Komitetu będą kontynuowane, w szczególności Grupa Łącznikowa, organizowanie wysłuchań z udziałem zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, wkład w sporządzanie opinii EKES-u, test wpływu polityki UE na młodzież, zapraszanie przedstawicielek i przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego do zabierania głosu na sesjach plenarnych oraz doroczny Tydzień Społeczeństwa Obywatelskiego.

6.3.

W następstwie planu działania przyjętego przez forum organizacji pozarządowych w Rydze w 2015 r. Grupa Łącznikowa EKES-u przygotowała w 2018 r. plan działania dotyczący wdrożenia art. 11 ust. 1 i 2 Traktatu. Jedną z propozycji było utworzenie europejskiego obserwatorium dialogu obywatelskiego. EKES przyjmuje do wiadomości ten wniosek (34).

6.4.

Wreszcie EKES ponawia apel zawarty w opinii w sprawie wzmocnienia dialogu obywatelskiego i demokracji uczestniczącej w UE o opracowanie strategii na rzecz dialogu obywatelskiego skutkującej planem działania, która mogłaby stać się jednym z filarów europejskiej tarczy demokracji.

Bruksela, dnia 16 lipca 2025 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Oliver RÖPKE


(1)   Wkład EKES-u w program prac Komisji Europejskiej na 2025 r.: https://www.eesc.europa.eu/en/documents/resolution/european-economic-and-social-committee-contribution-2025-european-commission-work-programme-all-languages.

(2)  Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie wzmacniania dialogu społecznego w Unii Europejskiej” (COM(2023) 38 final – 2023/0012 (NLE)) oraz „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Wzmacnianie dialogu społecznego w Unii Europejskiej: wykorzystanie jego pełnego potencjału do zarządzania sprawiedliwymi transformacjami« ” (COM(2023) 40 final) ( Dz.U. C 228 z 29.6.2023, s. 87, pkt. 1.7.

(3)   Grupa Łącznikowa EKES-u, cykl dialogu 2024, dokument otwierający debatę na temat europejskiej strategii na rzecz społeczeństwa obywatelskiego : https://www.eesc.europa.eu/sites/default/files/2025-01/reflection_paper_on_a_european_strategy_for_civil_society_fin_eesc-2024-04653-00-00-info-edi.pdf.

(4)  Art. 300–304 TFUE.

(5)  Art. 300 ust. 2 TFUE.

(6)   Dz.U. C 349 z 29.9.2023, punkt 4.5, oraz Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wzmocnienie dialogu obywatelskiego i demokracji uczestniczącej w UE: kierunki działań” (opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji belgijskiej) ( Dz.U. C, C/2024/2481, 23.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/2481/oj), punkt 1.8.

(7)   Kompendium EKES-u 2020 na temat demokracji uczestniczącej: https://www.eesc.europa.eu/en/our-work/publications-other-work/publications/participatory-democracy-success-story-written-eesc.

(8)   Dz.U. C, C/2024/2481, 23.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/2481/oj, punkt 3.8.

(9)   Pismo otwarte Społeczeństwa Obywatelskiego Europy do przewodniczącej Komisji Europejskiej, 2022: https://www.eesc.europa.eu/en/our-work/publications-other-work/publications/participatory-democracy-success-story-written-eesc. Bez partnerów społecznych.

(10)   Wkład EKES-u w program prac Komisji Europejskiej na 2025 r., punkt 6.7: https://www.eesc.europa.eu/en/documents/resolution/european-economic-and-social-committee-contribution-2025-european-commission-work-programme-all-languages.

(11)   Dz.U. C, C/2024/2481, 23.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/2481/oj

(12)  W szczególności Dz.U. C, C/2024/2481, 23.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/2481/oj, Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie obrony demokracji (COM(2023) 630 final) – Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1024/2012 i (UE) 2018/1724 w odniesieniu do niektórych wymogów określonych w dyrektywie (UE) XXXX/XXXX (COM(2023) 636 final) – Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej zharmonizowane wymogi na rynku wewnętrznym dotyczące przejrzystości reprezentacji interesów w imieniu państw trzecich oraz zmieniającej dyrektywę (UE) 2019/1937 (COM(2023) 637 final) ( Dz.U. C, C/2024/4061, 12.7.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/4061/oj, Dz.U. C 349 z 29.9.2023, s. 69)_, Dz.U. C 228 z 29.6.2023, s. 87.

(13)  Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „W jaki sposób nawiązać dialog z docelowymi grupami społeczeństwa i skutecznie wykorzystywać wyniki prac paneli obywatelskich?” (opinia z inicjatywy własnej) (Dz.U. C 349 z 29.9.2023, s. 69) oraz Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – Ogólna nierównowaga w ochronie socjalnej, w szczególności w odniesieniu do nowych form pracy i nietypowych pracowników (opinia z inicjatywy własnej) ( Dz.U. C, C/2025/106, 10.1.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/106/oj), punkt 5.9.

(14)  Nie obejmuje to europejskich organizacji partnerów społecznych: organizacje społeczeństwa obywatelskiego/Sociétés civiles Organisées, EKES: https://www.eesc.europa.eu/en/sections-other-bodies/other/liaison-group/organisation/civil-society-organisations-societes-civiles-organisees.

(15)   Dz.U. C, C/2024/2481, 23.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/2481/oj, punkt 2.4.

(16)   Dz.U. C, C/2024/2481, 23.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/2481/oj, punkt 5.3.

(17)   https://www.eesc.europa.eu/pl/news-media/news/civil-society-organisations-call-eu-civil-society-strategy.

(18)  Grupa Łącznikowa, cykl dialogu 2024, dokument otwierający debatę na temat europejskiej strategii na rzecz społeczeństwa obywatelskiego.

(19)   Dz.U. C, C/2024/2481, 23.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/2481/oj, punkt 1.9.

(20)   Dz.U. C, C/2024/2481, 23.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/2481/oj, punkt 1.5.

(21)   https://www.eesc.europa.eu/sites/default/files/2024-01/qe-04-23-852-pl-n.pdf.

(22)   Dz.U. C, C/2024/2481, 23.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/2481/oj, punkt 1.5.

(23)   Pismo określające zadania komisarza Michaela McGratha: https://commission.europa.eu/document/download/27636865-211e-46fe-97fb-582b514c78f9_en?filename=mission-letter-mcgrath.pdf.

(24)   Dz.U. C, C/2024/2481, 23.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/2481/oj, punkt 1.4.

(25)  Zob. np. Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wzmocnienie dialogu obywatelskiego i demokracji uczestniczącej w UE: kierunki działań” (opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji belgijskiej) ( Dz.U. C, C/2024/2481, 23.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/2481/oj), punkt 3.5.

(26)   www.debatpublic.fr.

(27)   www.labsus.org/2024/03/unutopia-realizzata-dieci-anni-dopo.

(28)   www.ihrec.ie.

(29)   www.icnl.org/wp-content/uploads/Latvia_memo.pdf.

(30)   www.klimaatakkoord.nl.

(31)   www.nodsverige.se/english/.

(32)   Nowe badanie Eurobarometr pokazuje rekordowo wysokie zaufanie do UE: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_24_6126.

(33)  Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wzmocnienie dialogu obywatelskiego i demokracji uczestniczącej w UE: kierunki działań” (opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji belgijskiej) ( Dz.U. C, C/2024/2481, 23.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/2481/oj).

(34)   Dz.U. C, C/2024/2481, 23.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/2481/oj, punkt 1.11.


ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/5141/oj

ISSN 1977-1002 (electronic edition)