<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><JUDGMENT xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.JUDGMENT><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-107/19</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62019CJ0107</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:722">EU:C:2021:722</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>11</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>11</PAGE.TOTAL><AUTHOR>CJ</AUTHOR></BIB.JUDGMENT><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">wyrok z dnia <DATE ISO="20210909">9.9.2021 r.</DATE> – sprawa C‑107/19</HT></P><P><HT TYPE="SC">Dopravní podnik hl. M. Prahy</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Wyrok Trybunału</HT> (dziesiąta izba)</P><P>z dnia <DATE ISO="20210909">9 września 2021 r.</DATE><NOTE NUMBERING="STAR" TYPE="FOOTNOTE" NOTE.ID="E0001"><P>Język postępowania: czeski.</P></NOTE></P></TI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN=""><KEYWORD>Odesłanie prejudycjalne</KEYWORD><KEYWORD>Polityka społeczna</KEYWORD><KEYWORD>Dyrektywa 2003/88/WE</KEYWORD><KEYWORD>Organizacja czasu pracy</KEYWORD><KEYWORD>Pojęcia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0001" ID="QS0001"/>czasu pracy<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/> i <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0002" ID="QS0002"/>okresu odpoczynku<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/></KEYWORD><KEYWORD>Czas przerwy w pracy, w trakcie której pracownik musi pozostawać w dyspozycji pracodawcy na wypadek nagłego wyjazdu i być gotowy do wyjazdu w dwie minuty</KEYWORD><KEYWORD>Pierwszeństwo prawa Unii</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><JUDGMENT.INIT><P>W sprawie C‑107/19</P><P>mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Obvodní soud pro Prahu 9 (sąd rejonowy dla Pragi 9, Republika Czeska) postanowieniem z dnia <DATE ISO="20190103">3 stycznia 2019 r.</DATE>, które wpłynęło do Trybunału w dniu <DATE ISO="20190212">12 lutego 2019 r.</DATE>, w postępowaniu:</P></JUDGMENT.INIT><PARTIES><PLAINTIFS><P><HT TYPE="BOLD">XR</HT></P></PLAINTIFS><AGAINST>przeciwko</AGAINST><DEFENDANTS><P><HT TYPE="BOLD">Dopravní podnik hl. m. Prahy, akciová společnost,</HT></P></DEFENDANTS></PARTIES><PREAMBLE><PREAMBLE.INIT><P>TRYBUNAŁ (dziesiąta izba),</P><P>w składzie: E. Juhász, pełniący obowiązki prezesa izby, C. Lycourgos (sprawozdawca) i I. Jarukaitis, sędziowie,</P><P>rzecznik generalny: G. Pitruzzella,</P><P>sekretarz: A. Calot Escobar,</P></PREAMBLE.INIT><GR.VISA><VISA>uwzględniając pisemny etap postępowania,</VISA></GR.VISA><GR.CONSID><CONSID><P>rozważywszy uwagi, które przedstawili:</P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>w imieniu Dopravní podnik hl. m. Prahy, akciová společnost – L. Novotná,</P></ITEM><ITEM><P>w imieniu rządu czeskiego – M. Smolek, J. Vláčil i J. Pavliš, w charakterze pełnomocników,</P></ITEM><ITEM><P>w imieniu Komisji Europejskiej – M. van Beek i K. Walkerová, w charakterze pełnomocników,</P></ITEM></LIST></CONSID></GR.CONSID><GR.VISA><VISA>po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu <DATE ISO="20200213">13 lutego 2020 r.</DATE>,</VISA></GR.VISA><?PAGE NO="2"?><PREAMBLE.FINAL>wydaje następujący</PREAMBLE.FINAL></PREAMBLE><CONTENTS.JUDGMENT><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Wyrok</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1</NO.P><TXT>Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2 dyrektywy 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="20031104">4 listopada 2003 r.</DATE> dotyczącej niektórych aspektów organizacji czasu pracy (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="299" PAGE.FIRST="9" DATE.PUB="2003">Dz.U. 2003, L 299, s. 9</REF.DOC.OJ>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2</NO.P><TXT>Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu pomiędzy XR a Dopravní podnik hl. M. Prahy, akciová společnost (zwaną dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0003" ID="QS0003"/>DPP<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/>), dotyczącego odmowy zapłaty przez DPP na rzecz XR kwoty <FT TYPE="NUMBER">95335</FT> CZK (koron czeskich, ok. 3600 EUR) wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu wynagrodzenia za czas przerw od pracy w okresie od listopada 2005 r. do grudnia 2008 r.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Ramy prawne</HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo Unii</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3</NO.P><TXT>Motywy 4 i 5 dyrektywy 2003/88 głoszą:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><GR.CONSID><CONSID><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0004" ID="QS0004"/>(4)</NO.P><TXT>Poprawa bezpieczeństwa, higieny i ochrony zdrowia pracowników w miejscu pracy jest celem, który nie powinien być podporządkowany względom czysto ekonomicznym.</TXT></NP></CONSID><CONSID><NP><NO.P>(5)</NO.P><TXT>Wszystkim pracownikom powinny przysługiwać odpowiednie okresy odpoczynku. Koncepcja <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0005" ID="QS0005"/>odpoczynku<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="00AB" ID="QE0005"/> musi być wyrażona w jednostkach czasu, tzn. w dniach, godzinach i/lub ich częściach. Pracownikom [Unii Europejskiej] należy przyznać minimalne dobowe, tygodniowe i roczne okresy odpoczynku oraz odpowiednie przerwy. […]<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/>.</TXT></NP></CONSID></GR.CONSID></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4</NO.P><TXT>Artykuł 1 tej dyrektywy stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="001.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0006" ID="QS0006"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Niniejsza dyrektywa ustala minimalne wymagania w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w odniesieniu do organizacji czasu pracy.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="001.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA><P>Niniejszą dyrektywę stosuje się do:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>minimalnych okresów dobowego odpoczynku, odpoczynku tygodniowego oraz corocznego urlopu wypoczynkowego, przerw oraz maksymalnego tygodniowego wymiaru czasu pracy; oraz</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>niektórych aspektów pracy w porze nocnej, pracy w systemie zmianowym oraz harmonogramów pracy.</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[…]<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/>.</P></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><?PAGE NO="3"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5</NO.P><TXT>Artykuł 2 tej dyrektywy, zatytułowany <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0007" ID="QS0007"/>Definicje<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/>, przewiduje:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0008" ID="QS0008"/>Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:</P><P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0009" ID="QS0009"/>czas pracy<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="00AB" ID="QE0009"/> oznacza każdy okres, podczas którego pracownik pracuje, jest w dyspozycji pracodawcy oraz wykonuje swoje działania lub spełnia obowiązki, zgodnie z przepisami krajowymi lub praktyką krajową;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0010" ID="QS0010"/>okres odpoczynku<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="00AB" ID="QE0010"/> oznacza każdy okres, który nie jest czasem pracy;</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[…]</P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>5)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0011" ID="QS0011"/>praca w systemie zmianowym<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="00AB" ID="QE0011"/> oznacza każdą formę organizacji pracy w systemie zmianowym, zgodnie z którą pracownicy zmieniają się na tych samych stanowiskach pracy według określonego harmonogramu, łącznie z systemem następowania po sobie, który może mieć charakter nieprzerwany lub przerywany oraz pociąga za sobą konieczność wykonywania pracy przez pracownika o różnych porach w ciągu określonych dni lub tygodni;</TXT><P>[…]<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/>.</P></NP></ITEM></LIST></P></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6</NO.P><TXT>Zgodnie z art. 4 dyrektywy 2003/88, zatytułowanym <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0012" ID="QS0012"/>Przerwy<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/>:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0013" ID="QS0013"/>Państwa członkowskie przyjmują niezbędne środki w celu zapewnienia, że w przypadku gdy dzień roboczy jest dłuższy niż sześć godzin, każdy pracownik jest uprawniony do przerwy na odpoczynek, której szczegóły, w tym długość i warunki przyznania, ustala się w układach zbiorowych pracy lub porozumieniach zawartych między partnerami społecznymi, lub, wobec braku takich porozumień, w przepisach krajowych<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo czeskie</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7</NO.P><TXT>Paragraf 83 zákon č. 65/1965 Sb., zákoník práce (ustawy nr 65/1965 – kodeks pracy), obowiązującej do dnia <DATE ISO="20061231">31 grudnia 2006 r.</DATE>, przewidywał:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="083.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0014" ID="QS0014"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Czas pracy oznacza okres, w którym pracownik jest zobowiązany do wykonywania pracy na rzecz pracodawcy.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="083.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Okres odpoczynku oznacza okres niebędący czasem pracy.</ALINEA></PARAG><ALINEA>[…]</ALINEA><PARAG IDENTIFIER="083.005"><NO.PARAG>5.</NO.PARAG><ALINEA>Dyżur oznacza okres, w którym pracownik, zgodnie z umową o pracę, pozostaje w gotowości do podjęcia ewentualnych zadań, które w razie absolutnej konieczności będą musiały być wykonane poza jego godzinami pracy.</ALINEA></PARAG><ALINEA>[…]<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8</NO.P><TXT>Paragraf 89 tej ustawy, dotyczący <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0015" ID="QS0015"/>[p]rzerwy w pracy<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/>, stanowił:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="089.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0016" ID="QS0016"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Pracodawca jest zobowiązany do udzielenia pracownikowi przerwy na posiłek i odpoczynek po upływie nie więcej niż sześciu godzin nieprzerwanej pracy, w wymiarze co najmniej 30 minut; osobom małoletnim przerwa ta musi być udzielona po upływie nie więcej niż czterech i pół<?PAGE NO="4"?> godziny nieprzerwanej pracy. W przypadku pracy, która nie może zostać przerwana, odpowiedni okres czasu na odpoczynek i posiłek musi być zapewniony nawet bez przerywania służby lub pracy; w przypadku osób małoletnich przerwa przeznaczona na posiłek i odpoczynek w rozumieniu zdania pierwszego winna być zawsze udzielona.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="089.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Pracodawca może w odpowiedni sposób określić długość przerwy przeznaczonej na posiłek po konsultacji z właściwą organizacją związkową.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="089.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>Pracodawca wyznacza początek i koniec przerw po konsultacji z właściwą organizacją związkową.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="089.004"><NO.PARAG>4.</NO.PARAG><ALINEA>Przerw na posiłki i odpoczynek nie udziela się na początku lub na końcu czasu pracy.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="089.005"><NO.PARAG>5.</NO.PARAG><ALINEA>Przerwy przeznaczone na posiłek i na odpoczynek nie są uwzględniane przy obliczaniu czasu pracy<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9</NO.P><TXT>Powyższe przepisy zostały uchylone i zastąpione przez zákon č. 262/2006 Sb., zákoník práce (ustawę nr 262/2006 – kodeks pracy), która weszła w życie w dniu <DATE ISO="20070101">1 stycznia 2007 r.</DATE> Zgodnie z § 78 tej ustawy:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="078.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0017" ID="QS0017"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>Do celów stosowania przepisów określających czas pracy i przerw:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>przez <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0018" ID="QS0018"/>czas pracy<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="00AB" ID="QE0018"/> rozumie się okres, w którym pracownik jest zobowiązany do wykonywania pracy na rzecz pracodawcy oraz okres, w którym pracownik pozostaje w miejscu pracy w gotowości do podjęcia się zadań zgodnie z poleceniami pracodawcy;</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[…]</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>h)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0019" ID="QS0019"/>dyżur<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="00AB" ID="QE0019"/> oznacza okres, w którym pracownik, zgodnie z umową o pracę, pozostaje w gotowości do podjęcia się ewentualnego zadania, które w razie absolutnej konieczności będzie wykonane poza jego godzinami pracy. Dyżur może być pełniony wyłącznie w miejscu uzgodnionym z pracownikiem innym niż miejsce pracy pracodawcy;</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[…]<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/>.</P></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10</NO.P><TXT>W odniesieniu do przerwy i do przerwy podyktowanej względami bezpieczeństwa § 88 tej ustawy precyzuje:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="088.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0020" ID="QS0020"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Pracodawca jest zobowiązany do udzielenia pracownikowi przerwy na posiłek i odpoczynek po upływie nie więcej niż sześciu godzin nieprzerwanej pracy, w wymiarze co najmniej 30 minut; osobie małoletniej przerwa ta musi być udzielona po upływie nie więcej niż czterech i pół godziny nieprzerwanej pracy. W przypadku pracy, która nie może zostać przerwana, odpowiedni okres czasu na odpoczynek i na posiłek musi być zapewniony pracownikowi nawet bez przerywania służby lub pracy; okres ten jest uwzględniany przy obliczaniu czasu pracy. W przypadku małoletnich pracowników przerwa na posiłek i odpoczynek w rozumieniu zdania pierwszego winna być zawsze udzielona.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="088.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Jeśli czas przerwy na posiłek i na odpoczynek musi zostać podzielony, część przerwy musi trwać co najmniej 15 minut. […]<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="5"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Postępowanie główne i pytania prejudycjalne</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11</NO.P><TXT>W okresie od listopada 2005 r. do grudnia 2008 r. XR wykonywał w DPP zawód strażaka zakładowej straży pożarnej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12</NO.P><TXT>XR wykonywał pracę w systemie zmianowym, obejmującym zmianę poranną trwającą od godziny 6.45 do godziny 19.00, oraz zmianę nocną, trwającą od godziny 18.45 do godziny 7.00. Dzień pracy obejmował dwie przerwy przeznaczone na posiłek i odpoczynek o długości 30 minut każda.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13</NO.P><TXT>W godzinach od 6.30 do 13.30 XR mógł udać się do stołówki zakładowej, znajdującej się w odległości 200 metrów od jego stanowiska pracy, pod warunkiem posiadania przy sobie odbiornika umożliwiającego w razie konieczności nagłego wyjazdu na interwencję powiadomienie go, że w ciągu dwóch minut pojazd służbowy zabierze go sprzed stołówki zakładowej. Poza tym remiza, w której XR wykonywał swoją pracę, posiadała pomieszczenie pozwalające na przygotowanie posiłku poza godzinami otwarcia stołówki zakładowej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14</NO.P><TXT>Przerwy były brane pod uwagę przy obliczaniu czasu pracy XR jedynie w wypadku ich zakłócenia w związku z wyjazdem na interwencję. W rezultacie niezakłócone przerwy nie były wynagradzane.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15</NO.P><TXT>XR zakwestionował tę metodę obliczania wynagrodzenia. Uznając, że nawet niezakłócone przerwy stanowiły czas pracy, zażądał kwoty <FT TYPE="NUMBER">95335</FT> CZK wraz z odsetkami za zwłokę, tytułem wynagrodzenia, które według niego przysługiwało mu za dwie przerwy dzienne, które nie zostały uwzględnione przy obliczaniu jego wynagrodzenia w okresie zatrudnienia rozpatrywanego w postępowaniu głównym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16</NO.P><TXT>Rozstrzygając sprawę w pierwszej instancji, Obvodní soud pro Prahu 9 (sąd rejonowy dla Pragi 9, Republika Czeska), będący sądem odsyłającym, uwzględnił żądanie XR wyrokiem z dnia <DATE ISO="20160914">14 września 2016 r.</DATE>, który został następnie utrzymany w mocy przez sąd apelacyjny wyrokiem z dnia <DATE ISO="20170322">22 marca 2017 r.</DATE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17</NO.P><TXT>DPP wniosło skargę kasacyjną od tych wyroków do Nejvyšší soud (sądu najwyższego, Republika Czeska), który uchylił je wyrokiem z dnia <DATE ISO="20180612">12 czerwca 2018 r.</DATE> Sąd ten uznał, na podstawie właściwych przepisów krajowych, że chociaż oczywiście nie można wykluczyć, że przerwy mogą zostać zakłócone w związku z wyjazdem na interwencję, zakłócenia te występują jedynie sporadycznie i są nieprzewidywalne, w związku z czym nie mogą one zostać uznane za zwykły element wykonywania obowiązków pracowniczych. Sąd ten stwierdził wobec tego, że co do zasady przerwy nie powinny być uznawane za czas pracy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18</NO.P><TXT>Nejvyšší soud (sąd najwyższy) przekazał sprawę sądowi odsyłającemu do ponownego rozpoznania. Sąd odsyłający podkreśla, że zgodnie z krajowymi przepisami proceduralnymi jest on związany stanowiskiem Nejvyšší soud (sądu najwyższego).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19</NO.P><TXT>Sąd odsyłający uważa jednak, że okoliczności, w których XR korzystał z przerwy, przemawiają za ich zakwalifikowaniem jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0021" ID="QS0021"/>czas pracy<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/> w rozumieniu art. 2 dyrektywy 2003/88.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="6"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20</NO.P><TXT>W tych okolicznościach Obvodní soud pro Prahu 9 (sąd rejonowy dla Pragi 9) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0022" ID="QS0022"/>1)</NO.P><TXT>Czy czas przerwy od pracy, w trakcie której pracownik musi pozostawać w dyspozycji pracodawcy na wypadek nagłego wyjazdu i być gotowy do wyjazdu w dwie minuty, należy uważać za <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0023" ID="QS0023"/>czas pracy<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="00AB" ID="QE0023"/> w rozumieniu art. 2 dyrektywy [2003/88]?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Czy okoliczność, że do przerwania [przerwy] wskutek nagłego wyjazdu dochodzi tylko sporadycznie [i] nie można tego przewidzieć, ewentualnie, jak często dochodzi do takiego przerwania, ma wpływ na ocenę […] pytania [pierwszego]?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>Czy w sytuacji gdy sąd pierwszej instancji orzeka po tym, jak jego orzeczenie zostało uchylone przez sąd wyższej instancji i sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, a jednocześnie sąd wyższej instancji przedstawił pogląd prawny, który wiąże sąd pierwszej instancji, to sąd ten jest uprawniony do nierespektowania tego poglądu, jeżeli jest on sprzeczny z prawem Unii?<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">W przedmiocie pytań prejudycjalnych</HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie pytań pierwszego i drugiego</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21</NO.P><TXT>Poprzez pytania pierwsze i drugie, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 2 dyrektywy 2003/88 należy interpretować w ten sposób, że przerwy przysługujące pracownikowi podczas jego dobowego czasu pracy, w trakcie których musi on być gotowy do nagłego wyjazdu na interwencję w ciągu dwóch minut, należy uznać za <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0024" ID="QS0024"/>czas pracy<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/> lub <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0025" ID="QS0025"/>okres odpoczynku<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/> w rozumieniu tego przepisu, oraz czy sporadyczny i nieprzewidywalny charakter i częstotliwość wyjazdów na interwencję w trakcie tej przerwy mają wpływ na tę kwalifikację.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22</NO.P><TXT>Na wstępie należy zaznaczyć, że spór w postępowaniu głównym dotyczy wynagrodzenia, do którego pracownik rości sobie prawo z tytułu przerw przysługujących mu w trakcie dnia pracy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23</NO.P><TXT>Jak jednak wynika z orzecznictwa Trybunału, z wyjątkiem szczególnego przypadku dotyczącego corocznego płatnego urlopu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dyrektywy 2003/88, dyrektywa ta ogranicza się do uregulowania niektórych aspektów organizacji czasu pracy celem zapewnienia ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pracowników, a tym samym zasadniczo nie ma ona zastosowania do wynagrodzenia pracowników [zob. wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210309">9 marca 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>Radiotelevizija Slovenija (okres pozostawania w gotowości do pracy w odległym miejscu)</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑344/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:182">EU:C:2021:182</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0057">57</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo].</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24</NO.P><TXT>Niemniej jednak, ponieważ – jak wskazuje sąd odsyłający – w ramach sporu w postępowaniu głównym kwestia wynagrodzenia za okresy przerwy zależy od uznania tych okresów za <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0026" ID="QS0026"/>czas pracy<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/> lub <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0027" ID="QS0027"/>okres odpoczynku<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/> w rozumieniu dyrektywy 2003/88, należy odpowiedzieć na postawione pytania, które dotyczą wspomnianej kwalifikacji.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="7"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25</NO.P><TXT>W tym względzie należy przypomnieć, że w art. 2 pkt 1 dyrektywy 2003/88 pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0028" ID="QS0028"/>czasu pracy<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/> zdefiniowano jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0029" ID="QS0029"/>każdy okres, podczas którego pracownik pracuje, jest w dyspozycji pracodawcy oraz wykonuje swoje działania lub spełnia obowiązki, zgodnie z przepisami krajowymi lub praktyką krajową<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/>. Zgodnie z art. 2 pkt 2 tej dyrektywy pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0030" ID="QS0030"/>okresu odpoczynku<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="201D" ID="QE0030"/> oznacza każdy okres, który nie jest czasem pracy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26</NO.P><TXT>Rozdział drugi dyrektywy 2003/88 jest poświęcony między innymi <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0031" ID="QS0031"/>minimalnemu wymiarowi okresów odpoczynku<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="201D" ID="QE0031"/>. Oprócz uregulowania w nim kwestii związanych z dobowym i tygodniowym okresem odpoczynku w art. 4 tego rozdziału mowa jest o <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0032" ID="QS0032"/>przerwie<QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="201D" ID="QE0032"/>, do której jest uprawniony każdy pracownik, w przypadku gdy dzień roboczy jest dłuższy niż sześć godzin, której szczegóły, w tym długość i warunki przyznania, ustala się w układach zbiorowych pracy lub porozumieniach zawartych między partnerami społecznymi, lub, wobec braku takich porozumień, w przepisach krajowych.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27</NO.P><TXT>W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika, że w trakcie przerwy XR nie był zastępowany na swoim stanowisku i był wyposażony w odbiornik umożliwiający powiadomienie go w przypadku konieczności przerwania przerwy w celu nagłego wyjazdu na interwencję. Wynika z tego, że skarżący w postępowaniu głównym podlegał w trakcie przerw obowiązkowi pełnienia dyżuru, który to termin obejmuje w sposób ogólny wszystkie okresy, w których pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy, aby móc świadczyć pracę na jego żądanie [zob. podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210309">9 marca 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>Radiotelevizija Slovenija (okres pozostawania w gotowości do pracy w odległym miejscu)</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑344/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:182">EU:C:2021:182</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0002">2</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>].</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28</NO.P><TXT>Należy w tym względzie przypomnieć, że pojęcia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0033" ID="QS0033"/>czasu pracy<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="201D" ID="QE0033"/> i <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0034" ID="QS0034"/>okresu odpoczynku<QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="201D" ID="QE0034"/> są rozłączne. Czas dyżuru pracownika należy zatem zakwalifikować jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0035" ID="QS0035"/>czas pracy<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="201D" ID="QE0035"/> albo <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0036" ID="QS0036"/>okres odpoczynku<QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="201D" ID="QE0036"/> dla celów stosowania dyrektywy 2003/88, ponieważ dyrektywa ta nie przewiduje kategorii pośredniej [zob. podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210309">9 marca 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>Radiotelevizija Slovenija (okres pozostawania w gotowości do pracy w odległym miejscu)</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑344/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:182">EU:C:2021:182</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0029">29</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo].</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29</NO.P><TXT>Dodatkowo pojęcia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0037" ID="QS0037"/>czasu pracy<QUOT.END REF.START="QS0037" CODE="201D" ID="QE0037"/> i <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0038" ID="QS0038"/>okresu odpoczynku<QUOT.END REF.START="QS0038" CODE="201D" ID="QE0038"/> stanowią pojęcia prawa Unii, które należy definiować według cech obiektywnych, odwołując się do systematyki i celu dyrektywy 2003/88. Jedynie taka autonomiczna wykładnia jest bowiem w stanie zagwarantować tej dyrektywie pełną skuteczność oraz jednolite stosowanie tych pojęć we wszystkich państwach członkowskich [wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210309">9 marca 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>Radiotelevizija Slovenija (okres pozostawania w gotowości do pracy w odległym miejscu)</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑344/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:182">EU:C:2021:182</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0030">30</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo].</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30</NO.P><TXT>Co się tyczy dokładniej okresu dyżuru, z orzecznictwa Trybunału wynika, że okres, w którym pracownik nie wykonuje faktycznie żadnej pracy na rzecz swojego pracodawcy, niekoniecznie stanowi <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0039" ID="QS0039"/>okres odpoczynku<QUOT.END REF.START="QS0039" CODE="201D" ID="QE0039"/> dla celów stosowania dyrektywy 2003/88 [wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210309">9 marca 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>Radiotelevizija Slovenija (okres pozostawania w gotowości do pracy w odległym miejscu)</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑344/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:182">EU:C:2021:182</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0032">32</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>].</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31</NO.P><TXT>W związku z tym, z jednej strony Trybunał orzekł w odniesieniu do okresów dyżurów w miejscach pracy, które nie pokrywały się z miejscem zamieszkania pracownika, że decydującym czynnikiem dla przyjęcia, że elementy charakteryzujące pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0040" ID="QS0040"/>czasu pracy<QUOT.END REF.START="QS0040" CODE="201D" ID="QE0040"/> w rozumieniu dyrektywy 2003/88 występują, jest fakt, iż pracownik jest zmuszony być fizycznie obecny w miejscu określonym przez pracodawcę i pozostawać tam do jego dyspozycji, aby w razie potrzeby móc<?PAGE NO="8"?> niezwłocznie świadczyć pracę [wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210309">9 marca 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>Radiotelevizija Slovenija (okres pozostawania w gotowości do pracy w odległym miejscu)</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑344/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:182">EU:C:2021:182</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0033">33</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo].</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32</NO.P><TXT>Trybunał stwierdził, że w trakcie takiego okresu dyżuru pracownik, który jest zobowiązany do pozostania w miejscu pracy do niezwłocznej dyspozycji pracodawcy, musi być oddalony od swego środowiska społecznego i rodzinnego oraz korzysta z ograniczonej swobody w zakresie zarządzania czasem, w którym nie wymaga się od niego świadczenia pracy. W związku z tym cały ten okres należy zakwalifikować jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0041" ID="QS0041"/>czas pracy<QUOT.END REF.START="QS0041" CODE="201D" ID="QE0041"/> w rozumieniu dyrektywy 2003/88, niezależnie od rzeczywistego świadczenia pracy przez pracownika w omawianym okresie [wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210309">9 marca 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>Radiotelevizija Slovenija (okres pozostawania w gotowości do pracy w odległym miejscu)</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑344/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:182">EU:C:2021:182</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0035">35</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo].</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33</NO.P><TXT>Z drugiej strony Trybunał orzekł, że okres dyżuru pozazakładowego, czyli okres, w trakcie którego pracownik pozostaje w dyspozycji swojego pracodawcy, aby móc świadczyć pracę na jego żądanie, mimo że nie nakłada na pracownika obowiązku pozostawania w miejscu pracy, należy również zakwalifikować w całości jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0042" ID="QS0042"/>czas pracy<QUOT.END REF.START="QS0042" CODE="201D" ID="QE0042"/> w rozumieniu dyrektywy 2003/88, jeżeli biorąc pod uwagę obiektywny i bardzo znaczący wpływ nałożonych na pracownika ograniczeń na możliwości zajmowania się przez niego sprawami osobistymi i towarzyskimi, różni się on od okresu, w którym pracownik musi wyłącznie pozostawać w dyspozycji pracodawcy, aby ten pracodawca mógł się z nim skontaktować [zob. podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210309">9 marca 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>Radiotelevizija Slovenija (okres pozostawania w gotowości do pracy w odległym miejscu)</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑344/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:182">EU:C:2021:182</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0036">36</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo].</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34</NO.P><TXT>Wynika stąd, że pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0043" ID="QS0043"/>czasu pracy<QUOT.END REF.START="QS0043" CODE="201D" ID="QE0043"/> w rozumieniu dyrektywy 2003/88 obejmuje wszystkie okresy dyżuru, w tym dyżuru pozazakładowego, w trakcie których nałożone na pracownika ograniczenia mają taki charakter, że obiektywnie i bardzo znacząco wpływają na jego zdolność do swobodnego zarządzania podczas tych okresów czasem, w którym nie wymaga się od niego świadczenia pracy, oraz do poświęcania się wówczas własnym sprawom [zob. podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210309">9 marca 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>Radiotelevizija Slovenija (okres pozostawania w gotowości do pracy w odległym miejscu)</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑344/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:182">EU:C:2021:182</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0037">37</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>].</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35</NO.P><TXT>Trybunał uściślił, że okres pełnienia dyżuru, podczas którego pracownik może, uwzględniając rozsądny czas przyznany mu na podjęcie czynności zawodowych, zaplanować swoje zajęcia natury osobistej i towarzyskiej, nie stanowi a priori <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0044" ID="QS0044"/>czasu pracy<QUOT.END REF.START="QS0044" CODE="201D" ID="QE0044"/> w rozumieniu dyrektywy 2003/88. Przeciwnie, okres dyżuru, podczas którego narzucony pracownikowi czas na dotarcie do pracy jest ograniczony do kilku minut, należy co do zasady traktować w całości jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0045" ID="QS0045"/>czas pracy<QUOT.END REF.START="QS0045" CODE="201D" ID="QE0045"/> w rozumieniu tej dyrektywy, ponieważ w tym ostatnim wypadku pracownik jest w praktyce silnie zniechęcony do planowania jakiejkolwiek, nawet krótkotrwałej, aktywności w czasie wolnym [wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210309">9 marca 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>Radiotelevizija Slovenija (okres pozostawania w gotowości do pracy w odległym miejscu)</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑344/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:182">EU:C:2021:182</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0048">48</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>].</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36</NO.P><TXT>Trybunał podkreślił jednak, że wpływ takiego czasu na reakcję należy oszacować po przeprowadzeniu konkretnej oceny, która uwzględnia w danym wypadku inne ograniczenia nałożone na pracownika, podobnie jak przyznane mu ułatwienia w trakcie okresu dyżuru [wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210309">9 marca 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>Radiotelevizija Slovenija (okres pozostawania w gotowości do pracy w odległym miejscu)</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑344/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:182">EU:C:2021:182</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0049">49</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>].</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="9"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37</NO.P><TXT>W niniejszej sprawie sąd odsyłający musi ocenić, w świetle wszystkich istotnych okoliczności, czy ograniczenia, którym podlegał XR w trakcie przerwy, wynikające z konieczności pozostawania w gotowości na wypadek nagłego wyjazdu i bycia gotowym do wyjazdu w dwie minuty, mogły obiektywnie i znacząco ograniczać możliwość swobodnego zarządzania przez pracownika swoim czasem w celu poświęcenia się swoim sprawom.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38</NO.P><TXT>W tym względzie, biorąc pod uwagę zastrzeżenia sformułowane przez DPP i Komisję Europejską w ich uwagach na piśmie, należy też zauważyć, po pierwsze, że zakres uznania, jakim dysponują państwa członkowskie na gruncie art. 4 dyrektywy 2003/88 do określenia warunków przerw w czasie przerwy, a w szczególności czasu trwania i warunków ich przyznania, nie ma znaczenia dla celów kwalifikacji okresów rozpatrywanych w postępowaniu głównym jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0046" ID="QS0046"/>czas pracy<QUOT.END REF.START="QS0046" CODE="201D" ID="QE0046"/> lub <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0047" ID="QS0047"/>okres odpoczynku<QUOT.END REF.START="QS0047" CODE="201D" ID="QE0047"/> w rozumieniu art. 2 dyrektywy 2003/88, ponieważ, jak już wskazano w pkt 29 niniejszego wyroku, oba te pojęcia stanowią autonomiczne pojęcia prawa Unii.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39</NO.P><TXT>W związku z tym, ponieważ – jak wynika z postanowienia odsyłającego – przerwy przysługujące XR były krótkie, tj. po 30 minut każda, sąd odsyłający, badając, czy ograniczenia nałożone na XR w trakcie tych przerw były tego rodzaju, że obiektywnie i znacząco ograniczały możliwości wypoczynku tego pracownika i poświęcenia się swoim sprawom, nie powinien uwzględniać ograniczeń tych możliwości, które istniałyby tak czy inaczej jako nieuchronna konsekwencja długości każdej 30-minutowej przerwy, gdyż ograniczenia te są niezależne od ograniczeń związanych z obowiązkiem pozostawania w gotowości na wypadek nagłego wyjazdu i bycia gotowym do wyjazdu w dwie minuty.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40</NO.P><TXT>W drugiej kolejności, odnosząc się do okoliczności, że zakłócenia okresów przerwy były sporadyczne i niemożliwe do przewidzenia, Trybunał orzekł już, że okoliczność, iż zazwyczaj pracownik jest rzadko wzywany na interwencję w trakcie okresu dyżuru, nie może prowadzić do przyjęcia, że te okresy są <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0048" ID="QS0048"/>okresami odpoczynku<QUOT.END REF.START="QS0048" CODE="201D" ID="QE0048"/> w rozumieniu art. 2 pkt 2 dyrektywy 2003/88, jeżeli wpływ wyznaczonego pracownikowi czasu na podjęcie czynności zawodowej jest taki, że obiektywnie i bardzo znacząco wystarczy do ograniczenia możliwości swobodnego zarządzania przez niego w tych okresach czasem, w którym nie wymaga się od niego świadczenia pracy [wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210309">9 marca 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>Radiotelevizija Slovenija (okres pozostawania w gotowości do pracy w odległym miejscu)</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑344/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:182">EU:C:2021:182</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0054">54</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>].</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41</NO.P><TXT>W tym względzie należy dodać, że nieprzewidywalny charakter ewentualnych zakłóceń w przerwach może mieć dodatkowy skutek ograniczający w odniesieniu do możliwości swobodnego zarządzania tym czasem przez pracownika. Wynikająca z tego niepewność może bowiem sprawiać, że pracownik będzie pozostawać w stanie ciągłej gotowości.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42</NO.P><TXT>Należy wreszcie przypomnieć, że w świetle orzecznictwa przytoczonego w pkt 23 niniejszego wyroku sposób wynagradzania pracowników za okresy dyżuru nie jest objęty zakresem stosowania dyrektywy 2003/88, lecz właściwymi przepisami prawa krajowego. Dyrektywa ta nie stoi w efekcie na przeszkodzie stosowaniu uregulowania państwa członkowskiego, układu zbiorowego pracy lub decyzji pracodawcy, które dla celów wynagradzania z tytułu dyżuru uwzględniają w odmienny sposób okresy rzeczywistego świadczenia pracy oraz okresy, w których rzeczywista praca nie jest świadczona, nawet jeśli okresy te należy traktować w całości jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0049" ID="QS0049"/>czas pracy<QUOT.END REF.START="QS0049" CODE="201D" ID="QE0049"/> dla celów stosowania tej dyrektywy [wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210309">9 marca 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>Radiotelevizija Slovenija (okres pozostawania w gotowości do pracy w odległym miejscu)</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑344/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:182">EU:C:2021:182</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0058">58</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>].</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="10"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43</NO.P><TXT>W świetle wszystkich powyższych rozważań na pytania pierwsze i drugie należy odpowiedzieć, iż art. 2 dyrektywy 2003/88 należy interpretować w ten sposób, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0050" ID="QS0050"/>czas pracy<QUOT.END REF.START="QS0050" CODE="201D" ID="QE0050"/> w rozumieniu tego przepisu obejmuje przerwy przysługujące pracownikowi podczas jego dobowego czasu pracy, w trakcie których musi on być gotowy do nagłego wyjazdu na interwencję w ciągu dwóch minut, jeżeli z całościowej oceny wszystkich istotnych okoliczności wynika, że nałożone na pracownika w omawianym okresie ograniczenia są tego rodzaju, iż obiektywnie i bardzo znacząco wpływają na jego zdolność do swobodnego zarządzania podczas tego okresu czasem, w którym nie wymaga się od niego świadczenia pracy, oraz do poświęcenia się wówczas własnym sprawom.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie pytania trzeciego</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44</NO.P><TXT>Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie sytuacji, w której sąd krajowy orzekający w następstwie uchylenia jego orzeczenia przez sąd wyższej instancji jest związany, zgodnie z krajowym prawem procesowym, oceną prawną dokonaną przez ten sąd wyższej instancji, jeżeli ocena ta nie jest zgodna z prawem Unii.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45</NO.P><TXT>Należy przypomnieć, że zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa Unii w razie braku możliwości dokonania wykładni uregulowania krajowego w sposób zgodny z wymogami określonymi w prawie Unii sąd krajowy, do którego należy w ramach jego kompetencji stosowanie przepisów prawa Unii, jest zobowiązany zapewnić pełną ich skuteczność, w razie konieczności z własnej inicjatywy, nie stosując wszelkich sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego, także późniejszych, bez konieczności żądania lub oczekiwania na uprzednie uchylenie tych przepisów w drodze ustawodawczej lub w jakimkolwiek innym trybie konstytucyjnym (wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190624">24 czerwca 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>Popławski</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑573/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:530">EU:C:2019:530</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0058">58</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46</NO.P><TXT>W tym względzie sąd krajowy, który wykonuje uprawnienie przyznane mu w art. 267 akapit drugi TFUE, jest przy rozstrzyganiu zawisłego przed nim sporu związany dokonaną przez Trybunał wykładnią spornych przepisów i w danym przypadku nie powinien uwzględniać oceny sądu wyższej instancji, jeśli mając na uwadze tę wykładnię, uzna, że ocena ta nie jest zgodna z prawem Unii (wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20101005">5 października 2010 r.</DATE>, <NAME.CASE>Ełczinow</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑173/09</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:581">EU:C:2010:581</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0030">30</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47</NO.P><TXT>W tych okolicznościach wymóg zapewnienia pełnej skuteczności prawa Unii obejmuje w danym wypadku obowiązek zmiany przez sądy krajowe utrwalonego orzecznictwa, jeżeli opiera się ono na interpretacji prawa krajowego niezgodnej z prawem Unii (wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20160705">5 lipca 2016 r.</DATE>, <NAME.CASE>Ognyanov</NAME.CASE>, <NO.CASE>C 614/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:514">EU:C:2016:514</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0035">35</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48</NO.P><TXT>Wynika stąd, że w niniejszej sprawie sąd odsyłający ma obowiązek zapewnienia pełnej skuteczności art. 267 TFUE, w razie potrzeby poprzez odstąpienie z własnej inicjatywy od stosowania wykładni prawa krajowego dokonanej przez Nejvyšší soud (sąd najwyższy), jeżeli wykładnia ta jest niezgodna z prawem Unii</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49</NO.P><TXT>W świetle powyższych rozważań na pytanie trzecie należy udzielić następującej odpowiedzi: zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie sytuacji, w której sąd krajowy orzekający w następstwie uchylenia jego orzeczenia przez sąd wyższej instancji jest związany, zgodnie z krajowym prawem procesowym, oceną prawną dokonaną przez ten sąd wyższej instancji, jeżeli ocena ta nie jest zgodna z prawem Unii.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="11"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">W przedmiocie kosztów</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50</NO.P><TXT>Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><JURISDICTION><INTRO>Z powyższych względów Trybunał (dziesiąta izba) orzeka, co następuje:</INTRO><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">1)</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Artykuł 2 dyrektywy 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="20031104">4 listopada 2003 r.</DATE> dotyczącej niektórych aspektów organizacji czasu pracy należy interpretować w ten sposób, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0051" ID="QS0051"/>czas pracy<QUOT.END REF.START="QS0051" CODE="201D" ID="QE0051"/> w rozumieniu tego przepisu obejmuje przerwy przysługujące pracownikowi podczas jego dobowego czasu pracy, w trakcie których musi on być gotowy do nagłego wyjazdu na interwencję w ciągu dwóch minut, jeżeli z całościowej oceny wszystkich istotnych okoliczności wynika, że nałożone na pracownika w omawianym okresie ograniczenia są tego rodzaju, iż obiektywnie i bardzo znacząco wpływają na jego zdolność do swobodnego zarządzania podczas tego okresu czasem, w którym nie wymaga się od niego świadczenia pracy, oraz do poświęcenia się wówczas własnym sprawom.</HT></TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">2)</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie sytuacji, w której sąd krajowy orzekający w następstwie uchylenia jego orzeczenia przez sąd wyższej instancji jest związany, zgodnie z krajowym prawem procesowym, oceną prawną dokonaną przez ten sąd wyższej instancji, jeżeli ocena ta nie jest zgodna z prawem Unii.</HT></TXT></NP></ITEM></LIST></JURISDICTION></CONTENTS.JUDGMENT><SIGNATURE.CASE><SIGNATORY><P>Podpisy</P></SIGNATORY></SIGNATURE.CASE></JUDGMENT>