I.

Introduzzjoni

1.

Din it-talba għal deċiżjoni preliminari, magħmula mill-Conseil d’État (kunsill tal-istat, Franza), tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 5(5) u tal‑Artikolu 6(1) tas-Sitt Direttiva tal-Kunsill 77/388/KEE, tas-17 ta’ Mejju 1977, fuq l-armonizzazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar taxxi fuq id-dħul mill-bejgħ – Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud: bażi uniformi ta’ stima  ( 2 ), kif emendata bid-Direttiva tal‑Kunsill 95/7/KE, tal-10 ta’ April 1995  ( 3 ) (iktar ’il quddiem is-“Sitt Direttiva”), kif ukoll tal-Artikolu 14(3) u tal-Artikolu 24(1) tad-Direttiva tal‑Kunsill 2006/112/KE, tat-28 ta’ Novembru 2006, dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud  ( 4 ) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva tal‑VAT”), li ssostitwixxiet, b’effett mill-1 ta’ Jannar 2007, is-Sitt Direttiva.

2.

Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Solar Electric Martinique SARL u l-Ministre des Finances et des Comptes publics (ministru tal-finanzi u tal-kontabbiltà pubblika, Franza) dwar stimi ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) li l-kumpannija ġiet suġġetta għalihom għall-perijodu mill-1 ta’ Jannar 2005 sal-31 ta’ Diċembru 2007.

3.

Mill-perspettiva tal-mertu, din il-kawża tirrigwarda, essenzjalment, il-kwistjoni dwar jekk il-provvista u l-installazzjoni ta’ pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin tal-ilma solari fuq il-bejt ta’ bini jew bil‑għan li dan tal-aħħar jiġi fornut bl-elettriku jew bl-ilma sħun għandhomx jiġu analizzati bħala operazzjoni kumplessa unika jew bħala diversi operazzjonijiet separati għall-finijiet tal-VAT. Din il-kwistjoni toriġina mir-regoli differenti tal‑VAT li japplikaw għall-provvista, minn naħa, u għall-installazzjoni, min-naħa l-oħra, tal-apparat inkwistjoni. Filwaqt li l‑provvista ta’ pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin tal-ilma solari fid‑dipartimenti extra-Ewropej Franċiżi tibbenefika minn sistema speċjali ta’ eżenzjoni, l-installazzjoni ta’ dan l-apparat tista’, skont id-dritt Franċiż, taqa’ taħt l-espressjoni “xogħlijiet ta’ kostruzzjoni”, imsemmija fl‑Artikolu 5(5) tas-Sitt Direttiva u riprodotta fl‑Artikolu 14(3) tad‑Direttiva VAT, xogħlijiet li jitqiesu bħala provvista ta’ servizzi u suġġetti għal rata ta’ VAT ta’ 8.5 %.

4.

Madankollu, sabiex tiġi solvuta din il-kwistjoni jfisser li għandha tiġi deċiża qabel xejn il-kwistjoni tal-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tingħata risposta għat-talba li saret mill-qorti tar-rinviju. Fil-fatt, il-kawża prinċipali seħħet f’Martinique, jiġifieri wieħed mid‑dipartimenti extra-Ewropej tar-Repubblika Franċiża, dipartimenti li, skont l‑Artikolu 3(3) tas-Sitt Direttiva u tal-Artikolu 6(1)(c) tad-Direttiva VAT, huma espliċitament esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni rispettiv tal-imsemmija direttivi.

5.

Fil-fatt, għar-raġunijiet li ser jiġu spjegati iktar ’il quddiem, inqis li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddikjara li ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi d-domanda magħmula mill‑Conseil d’État (kunsill tal-istat, Franza).

II.

Il-kuntest ġuridiku

A.

Id-dritt tal-Unjoni

6.

Skont l-Artikolu 2(1) tas-Sitt Direttiva, il-provvisti ta’ oġġetti u ta’ servizzi magħmula bi ħlas fit-territorju tal-pajjiż minn persuna taxxabbli li taġixxi bħala tali għandhom ikunu suġġetti għall-VAT.

7.

L-Artikolu 3 tas-Sitt Direttiva, intitolat “Applikazzjoni territorjali”, jipprevedi, fil-paragrafu 3 tiegħu, li d-dipartimenti extra-Ewropej tar-Repubblika Franċiża huma esklużi mill-intern ta’ dan il-pajjiż u għalhekk huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva.

8.

L-Artikolu 5(1) tas-Sitt Direttiva jiddefinixxi il-provvista ta’ oġġett bħala t-trasferiment tad-dritt ta’ proprjetarju li jiddisponi minn proprjetà tanġibbli.

9.

L-Artikolu 5(5) tas-Sitt Direttiva jipprevedi li l-Istati Membri jistgħu jikkunsidraw bħala provvista, fis-sens tal-paragrafu 1, il-kunsinna ta’ ċerti xogħlijiet ta’ kostruzzjoni.

10.

Skont l-Artikolu 6(1) tas-Sitt Direttiva, kull tranżazzjoni li ma tikkostitwix provvista ta’ oġġetti skont it-tifsira tal-Artikolu 5 għandha titqies bħala provvista ta’ servizzi.

11.

It-tieni paragrafu tal-Artikolu 1(2) tad-Direttiva tal-VAT jipprevedi li, fuq kull tranżazzjoni, il-VAT, ikkalkolata fuq il-prezz tal‑oġġett jew tas-servizz bir-rata applikabbli għal tali oġġett jew servizz, għandha tkun imposta wara t-tnaqqis tal-ammont tal-VAT li huwa impost direttament fuq il-kost tad-diversi komponenti tal-prezz.

12.

Skont l-Artikolu 6(1)(c), id-Direttiva tal-VAT ma tapplikax għad‑dipartimenti extra-Ewropej Franċiżi.

13.

L-Artikolu 14(3) tad-Direttiva VAT huwa fformolat bl-istess mod bħall-Artikolu 5(5) tas-Sitt Direttiva. Skont l-Artikolu 24(1) tad-Direttiva tal-VAT, titqies bħala “provvista ta’ servizzi” kwalunkwe tranżazzjoni li ma tikkostitwix provvista ta’ oġġetti.

B.

Id-dritt Franċiż

14.

Skont il-paragrafu 1 tal-punt IV tal-Artikolu 256 tal-code général des impôts (kodiċi ġenerali tat-taxxi, iktar ’il quddiem il-“KĠT”), fil-verżjoni applikabbli għat-taxxi inkwistjoni fil-kawża prinċipali, “ix-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni għandhom jitqiesu bħala provvista ta’ servizzi” suġġetti għall-VAT.

15.

Skont l-Artikolu 266(1)(f) tal-istess kodiċi, l-ammont taxxabbli għax‑xogħlijiet ta’ kostruzzjoni huwa kkostitwit mill-prezz tal-kuntratti, minn stimi jew minn fatturi.

16.

L-Artikolu 268 bis tal-KĠT jipprevedi li meta persuna twettaq simultanjament tranżazzjonijiet li huma relatati ma’ diversi kategoriji previsti fl-artikoli ta’ dan il-kapitolu, id-dħul mill-bejgħ tagħha għandu jiġi stabbilit billi għal kull grupp ta’ tranżazzjonijiet jiġu applikati r-regoli stabbiliti minn dawn l-artikoli.

17.

L-Artikolu 295 tal-KĠT jipprevedi:

18.

Il-punt I tal-Artikolu 50 duodecies tal-Anness IV tal-KĠT isemmi, fost il‑prodotti li jistgħu jiġu importati fid-dipartimenti ta’ Guadeloupe, ta’ Martinique u ta’ Réunion mingħajr ma jkunu suġġetti għall-VAT, l-“apparat semikonduttur fotosensittiv, inklużi ċelloli fotovoltajċi anki meta jkunu inkorporati f’moduli jew ikkostitwiti f’pannelli”.

III.

Il-kawża prinċipali, id-domanda preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

19.

Solar Electric Martinique topera b’mod partikolari fil-qasam tal‑bejgħ u tal-installazzjoni ta’ apparat relatat mal-enerġija solari fid‑dipartiment ta’ Martinique. Mill-1 ta’ Jannar 2005 sal‑31 ta’ Diċembru 2007, din il-kumpannija ssuġġettat għall-VAT, bir‑rata ta’ 8.5 %, l-operazzjonijiet ta’ installazzjoni fuq il-bejt ta’ bini domestiku ta’ pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin tal-ilma solari biss fir-rigward tal-kost tas-servizzi tal-installazzjoni. Fil-fatt, hija qieset li l-provvista ta’ dan l-apparat kienet tibbenefika mill-eżenzjoni prevista fl‑Artikolu 295 tal-KĠT u tal-punt I tal-Artikolu 50 duodecies tal-Anness IV ta’ dan il-kodiċi.

20.

Wara verifika, l-amministrazzjoni fiskali qieset li l‑operazzjonijiet ta’ installazzjoni ta’ pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin tal‑ilma solari kellhom in-natura ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni u, konsegwentement, kellhom jinkludu l-kost tal-provvista ta’ dan l‑apparat. Din l-amministrazzjoni għalhekk ikkorreġiet il-bażi taxxabbli ta’ dawn it-tranżazzjonijiet abbażi tal-Artikolu 266 tal-KĠT.

21.

Fil-21 ta’ Settembru 2010, Solar Electric Martinique ressqet rikors quddiem it-tribunal administratif de Fort-de-France (qorti amministrattiva ta’ Fort-de-France, Franza) intiż għall-kanċellament tal-istimi tal-VAT maħruġa mill-amministrazzjoni fiskali.

22.

Peress li dan ir-rikors, kif ukoll l-appell segwenti, ġew miċħuda t-tnejn, Solar Electric Martinique appellat fil-kassazzjoni quddiem il‑Conseil d’État (kunsill tal-istat, Franza). Din il-kumpannija ssostni, b’mod partikolari, li l-qrati li jiddeċiedu l-kawża fuq il-mertu wettqu żball ta’ liġi billi qiesu, bħala operazzjoni unika li għandha natura ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni, ix‑xogħlijiet ta’ installazzjoni ta’ pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin tal‑ilma solari li hija kienet wettqet, minkejja li dan l-apparat seta’ jitpoġġa mingħajr ma jiġu kkawżati danni gravi għall-bini kkonċernat, u li normalment ma huwiex parti mill-kostruzzjoni tal-bini.

23.

Il-qorti tar-rinviju tispjega li l-operazzjonijiet ta’ bejgħ u ta’ installazzjoni msemmija fl-Artikolu 295 tal-KĠT u fil-punt I tal‑Artikolu 50 duodecies tal-Anness IV ta’ dan il-kodiċi ma humiex suġġetti għall-VAT ħlief għall-kost tal-operazzjonijiet ta’ installazzjoni, bl‑esklużjoni tal-akkwist tal-apparat, sakemm ma jitqiesx li dawn l-operazzjonijiet ta’ installazzjoni għandhom in-natura ta’ servizzi ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni, u f’dan il-każ l-operazzjonijiet ikunu suġġetti għall-VAT fuq il-prezz kollu ffatturat lix-xerrej.

24.

Din il-qorti tispjega li, filwaqt li l-Artikolu 295 tal-KĠT japplika biss fid-dipartimenti extra-Ewropej, jiġifieri barra mill-kamp ta’ applikazzjoni ratione loci tas-Sitt Direttiva, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 256 ta’ dan il-kodiċi relatati max-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni japplikaw ukoll fi Franza metropolitana u jiżguraw it-traspożizzjoni fid-dritt Franċiż tal‑Artikolu 5(5) u tal-Artikolu 6(1) tas-Sitt Direttiva, li d‑dispożizzjonijiet tagħhom ġew riprodotti fl-Artikolu 14(3) u fl‑Artikolu 24(1) tad-Direttiva tal-VAT.

25.

Skont il-qorti tar-rinviju, hemm lok għal applikazzjoni uniformi tad-dispożizzjonijiet ta’ dawn id-direttivi fi ħdan l-Unjoni Ewropea. Għalhekk, minkejja li l-kawża li hija għandha tiddeċiedi tirrigwarda tranżazzjonijiet li seħħew barra mill-kamp ta’ applikazzjoni ratione loci ta’ dawn id-direttivi, tqum il-kwistjoni dwar jekk il-bejgħ u l‑installazzjoni ta’ pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin tal-ilma solari fuq bini jew bil-għan li binjiet jiġu pprovduti bl-elettriku jew bl-ilma sħun jikkostitwixxux operazzjoni unika li għandha n-natura ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni, fis-sens tal-imsemmija direttivi.

26.

Kien f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Conseil d’État (kunsill tal-istat, Franza) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari segwenti:

27.

Saru osservazzjonijiet bil-miktub fuq din id-domanda mill-Gvern Franċiż u mill-Kummissjoni Ewropea. It-trattazzjonijiet orali tal-partijiet ikkonċernati, kif ukoll ta’ Solar Electric Martinique, instemgħu waqt is-seduta tad-9 ta’ Frar 2017.

IV.

Analiżi

28.

Kif ser nispjega iktar tard f’dawn il-konklużjonijiet, inqis, prinċipalment, li l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi d-domanda li saritilha. Għalhekk, huwa biss b’mod sussidjarju, fil-każ fejn il-Qorti tal‑Ġustizzja ma tilqax din il-proposta, li ser nanalizza, fuq il-mertu, id‑domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju.

A.

Prinċipalment, dwar in-nuqqas ta’ ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tagħti risposta għad-domanda magħmula

29.

Kif tirrikonoxxi l-qorti tar-rinviju u kif enfasizzajt fil-proposti introduttivi tiegħi, il-fatti li wasslu għal din il-kawża jseħħu esklużivament f’Martinique, jiġifieri wieħed mid-dipartimenti extra-Ewropej tar-Repubblika Franċiża, dipartimenti li huma espressament esklużi mill‑kamp ta’ applikazzjoni ratione loci tas-Sitt Direttiva u tad-Direttiva tal-VAT. Il-kawża prinċipali għalhekk taqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt tal-Unjoni.

30.

Huwa veru li l-Qorti tal-Ġustizzja regolarment iddikjarat li għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq it-talbiet għal deċiżjoni preliminari li jirrigwardaw dispożizzjonijiet ta’ att tal-Unjoni f’sitwazzjonijiet li fihom il-fatti tal-kawża prinċipali jaqgħu barra mill‑kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, iżda li fihom l‑imsemmija dispożizzjonijiet ta’ dan id-dritt saru applikabbli permezz tad-dritt nazzjonali minħabba riferiment magħmul minn dan tal-aħħar għall-kontenut tiegħu  ( 5 ).

31.

F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja spjegat, fil-ġurisprudenza reċenti tagħha, li interpretazzjoni minnha tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni f’sitwazzjonijiet li ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu hija ġġustifikata meta dawn id-dispożizzjonijiet jkunu saru applikabbli għal tali sitwazzjonijiet permezz tad-dritt nazzjonali b’mod b’mod dirett u inkundizzjonalment, sabiex jiġi żgurat trattament identiku għal dawn is-sitwazzjonijiet u għal dawk li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni  ( 6 ).

32.

Sabiex tistabbilixxi jekk għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi għad-domanda magħmula lilha, il-Qorti tal-Ġustizzja għalhekk għandha tivverifika jekk jeżistux indikazzjonijiet preċiżi biżżejjed li jippermettulha tikkonstata li d-dritt nazzjonali għamel tali riferiment dirett u inkundizzjonat għad-dritt tal-Unjoni  ( 7 ).

33.

Ċertament, il-ġurisprudenza attwali tal-Qorti tal-Ġustizzja tidher li tvarja b’mod partikolari fir-rigward tal-oriġini tal-indikazzjonijiet preċiżi biżżejjed li għandhom jingħatawlha. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja kultant hija pjuttost intransiġenti, u titlob li tali indikazzjonijiet jingħataw mill‑qorti tar-rinviju biss, u fin-nuqqas ta’ dan, hija tiddikjara li ma hemmx lok li tagħti risposta għad-domanda li tkun saritilha  ( 8 ), u drabi oħra iktar konċiljatorja, billi taċċetta, sabiex tiddikjara li għandha ġurisdizzjoni minkejja l-lakuni tat‑talba għal deċiżjoni preliminari, l-ispjegazzjonijiet mogħtija mill‑partijiet ikkonċernati, b’mod partikolari mill-Gvernijiet intervenjenti, fil-kuntest tal-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, inkluż meta dawn l-ispjegazzjonijiet jingħataw biss matul is-seduta  ( 9 ).

34.

Xorta jibqa’ l-fatt li l-Qorti tal-Ġustizzja titlob li għandu jkun hemm provi preċiżi biżżejjed li jistabbilixxu r-riferiment dirett u inkundizzjonat mid-dritt nazzjonali għad-dispożizzjonijiet jew għall-prinċipji tad-dritt tal-Unjoni li tintalab l‑interpretazzjoni tagħhom  ( 10 ), b’mod partikolari fil-każ ta’ sitwazzjonijiet li huma espliċitament esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni mil-leġiżlatur tal-Unjoni  ( 11 ).

35.

F’din il-kawża, minkejja l-konstatazzjoni li l-operazzjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali jinsabu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tas-Sitt Direttiva u tad-Direttiva tal-VAT u li l-Artikolu 295 tal-KĠT japplika biss għad-dipartimenti extra-Ewropej, il-qorti tar-rinviju tqis li l-Artikolu 256 tal-KĠT, dwar “xogħlijiet ta’ kostruzzjoni”, jiżgura t-traspożizzjoni fid-dritt nazzjonali tad-dispożizzjonijiet rilevanti tal‑imsemmija direttivi u li għalhekk hemm lok, peress li dan l-artikolu japplika wkoll għat-territorju metropolitan ta’ Franza, li tinstab applikazzjoni uniformi tad-dispożizzjonijiet ta’ dawn id-direttivi fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

36.

Dawn l-ispjegazzjonijiet ma jikkonvinċunix.

37.

Qabelxejn nirrileva li t-talba għal deċiżjoni preliminari tressqet speċifikament għaliex jeżistu, fir-rigward tad-dipartimenti extra-Ewropej li fil-konfront tagħhom is-Sitt Direttiva u d-Direttiva tal-VAT ma japplikawx, dispożizzjonijiet speċjali, jiġifieri, l-Artikolu 295 tal-KĠT u l-punt I tal-Artikolu 50 duodecies tal-Anness IV ta’ dan il-kodiċi, li jipprevedu l‑eżenzjoni tal-provvista tal-pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin tal-ilma solari.

38.

Huwa fil-kuntest ta’ din l-eżenzjoni li l-qorti tar-rinviju tqis li huwa neċessarju li jiġi magħruf jekk iż-żewġ operazzjonijiet li jikkostitwixxu l-provvista, minn naħa, u l-installazzjoni tal-pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin tal‑ilma solari, min-naħa l-oħra, għandhomx jitqiesu li huma distinti u indipendenti, f’liema każ il-VAT ikollha titħallas biss fir‑rigward tal-installazzjoni, peress li l-provvista hija eżentata. Min-naħa l-oħra, jekk dawn iż-żewġ operazzjonijiet jitqiesu bħala operazzjoni unika li, skont il-qorti tar-rinviju, tista’ biss tiġi kklassifikata bħala tali jekk l-operazzjoni tal-installazzjoni tal‑apparat inkwistjoni tiġi kklassifikata bħala “xogħlijiet ta’ kostruzzjoni”, anki l-provvista tal-imsemmi apparat ikollha tiġi ntaxxata.

39.

Huwa ċar li l-Artikolu 295 tal-KĠT ma jagħmel ebda riferiment dirett jew inkundizzjonat għad-dispożizzjonijiet tas‑Sitt Direttiva u tad-Direttiva tal-VAT. Fil-fatt, dan l-artikolu jipprovdi sistema ta’ eżenzjoni speċifika għall-provvista ta’ beni li jsiru fid-dipartimenti extra-Ewropej, esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tal‑imsemmija direttivi, sistema li ma hijiex prevista minn dawn id‑direttivi.

40.

Sussegwentment, fir-rigward tal-kwistjoni marbuta mal-kunċett ta’ “xogħlijiet ta’ kostruzzjoni”, għandu jitfakkar li l-Artikolu 5(5) tas-Sitt Direttiva, li sar l-Artikolu 14(3) tad-Direttiva tal-VAT, jagħti lill-Istati Membri l-possibbiltà li jqisu bħala provvista ta’ oġġetti t-twettiq ta’ ċerti xogħlijiet ta’ kostruzzjoni.

41.

Kif sostniet il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet tagħha, mill-paragrafu 1 tal-punt IV tal-Artikolu 256 tal-KĠT jirriżulta li xogħlijiet ta’ kostruzzjoni ma għandhomx jitqiesu bħala provvisti ta’ oġġetti iżda bħala provvisti ta’ servizzi, li jfisser li r-Repubblika Franċiża ma bbażatx ruħha fuq il-possibbiltà offruta lilha bl-Artikolu 5(5) tas-Sitt Direttiva, imbagħad bl-Artikolu 14(3) tad-Direttiva tal-VAT, kif ikkonferma l-Gvern Franċiż fi tweġiba għall-mistoqsijiet magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-paragrafu 1 tal-punt IV tal‑Artikolu 256 tal-KĠT ma jistax jitqies li jikkostitwixxi riferiment dirett u inkundizzjonat għad-dispożizzjonijiet iċċitati hawn fuq tal-imsemmija direttivi.

42.

Ċertament, peress li Franza ma eżerċitatx il-possibbiltà mogħtija bl‑Artikolu 5(5) tas-Sitt Direttiva u bl-Artikolu 14(3) tad-Direttiva tal‑VAT, ix-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni msemmija fil-paragrafu 1 tal‑punt IV tal-Artikolu 256 tal-KĠT jaqgħu, a contrario u b’mod impliċitu, taħt l-Artikolu 6(1) tas-Sitt Direttiva u l-Artikolu 24(1) tad‑Direttiva tal-VAT, li t-tnejn jipprevedu, mingħajr riferiment għall‑kunċett ta’ “xogħlijiet ta’ kostruzzjoni”, li kull tranżazzjoni li ma tikkostitwixxix provvista ta’ oġġetti għandha titqies bħala “provvista ta’ servizzi”  ( 12 ).

43.

Madankollu, dan ir-raġunament a contrario u impliċitu ma huwiex riferiment dirett u inkundizzjonat mill-paragrafu 1 tal-punt IV tal-Artikolu 256 tal-KĠT għall-imsemmija dispożizzjonijiet ta’ dawn id‑direttivi. Għall-kuntrarju, il-paragrafu 1 tal-punt IV tal-Artikolu 256 tal-KĠT huwa, fl-opinjoni tiegħi, il-manifestazzjoni ta’ rifjut minn Franza li teżerċita l-għażla mogħtija bl-Artikolu 5(5) tas-Sitt Direttiva u bl-Artikolu 14(3) tad-Direttiva tal-VAT kemm fil-kuntest tal-kamp ta’ applikazzjoni ratione loci tal-imsemmija direttivi kif ukoll barra minn dan il-kamp ta’ applikazzjoni.

44.

Kif sostniet ġustament il-Kummissjoni, li kieku Franza eżerċitat l-għażla prevista bl-Artikolu 5(5) tas-Sitt Direttiva (u bl‑Artikolu 14(3) tad-Direttiva tal-VAT) billi kklassifikat xogħlijiet ta’ kostruzzjoni bħala provvista ta’ oġġetti, id-domanda preliminari ma kinitx tqum peress li, skont is-sistema speċifika applikabbli għad-dipartimenti extra-Ewropej abbażi tal-Artikolu 295 tal-KĠT, l-installazzjoni ta’ pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin tal-ilma solari, ikklassifikata bħala xogħlijiet ta’ kostruzzjoni mill-qorti tar-rinviju, kienet eżentata, bħala tali, bħall‑provvista u l-importazzjoni ta’ dan l-apparat fl-imsemmija dipartimenti.

45.

Fl-aħħar mill-aħħar, id-domanda preliminari magħmula hija r-riżultat konġunt, minn naħa, tar-rifjut, minn Franza, li teżerċita l-għażla prevista bl-Artikolu 5(5) tas-Sitt Direttiva (u bl-Artikolu 14(3) tad‑Direttiva tal-VAT) u, min-naħa l-oħra, tal-applikazzjoni ta’ eżenzjoni favur dipartimenti extra-Ewropej Franċiżi, li tista’ biss tingħata mid-dritt Franċiż jekk dawn id-dipartimenti jkunu huma stess espressament esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija direttivi  ( 13 ).

46.

Minn dan isegwi li l-Qorti tal-Ġustizzja ma jidhirx li għandha provi li jippermettulha tikkonstata li d-dritt Franċiż jagħmel riferiment dirett u inkundizzjonat għad-dispożizzjonijiet tas-Sitt Direttiva u tad‑Direttiva tal-VAT li l-interpretazzjoni tagħhom hija mitluba mill-qorti tar-rinviju.

47.

Din il-konklużjoni ma hijiex invalidata bl-argument, magħmul mill-qorti tar-rinviju, li jeżisti interess sabiex tingħata interpretazzjoni uniformi tal-espressjoni “xogħlijiet ta’ kostruzzjoni” imsemmija fl‑Artikolu 5(5) tas-Sitt Direttiva u fl-Artikolu 14(3) tad-Direttiva tal‑VAT.

48.

Fil-fatt, anki jekk jitqies li l-interpretazzjoni ta’ din l-espressjoni hija effettivament essenzjali għad-deċiżjoni tal-kawża prinċipali  ( 14 ), kif spjegat il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tat-18 ta’ Ottubru 2012, Nolan (C-583/10, EU:C:2012:638, punt 55), jekk il-leġiżlatur tal-Unjoni jsemmi inekwivokament li l-att li huwa adotta ma japplikax għal qasam partikolari, huwa jirrinunzja, tal-inqas sakemm jiġu adottati possibbilment regoli ġodda tal-Unjoni, għal għan li jkun hemm interpretazzjoni u applikazzjoni unformi tar-regoli tad-dritt f’dan il-qasam eskluż.

49.

Dak li kien japplika li minnha oriġinat fil-kawża tat-18 ta’ Ottubru 2012, Nolan (C-583/10, EU:C:2012:638, punt 55), li kienet tirrigwarda każ ta’ esklużjoni espliċita mill-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae ta’ direttiva, japplika daqstant ieħor, fl‑opinjoni tiegħi, meta s-sitwazzjoni tikkonċerna każ ta’ esklużjoni espliċita ratione loci tal-kamp ta’ applikazzjoni tas-Sitt Direttiva u tad‑Direttiva tal-VAT.

50.

Minkejja li tista’ tidher relattivament stretta fid-dawl tal-ispirtu ta’ kooperazzjoni li jirregola l-proċedura prevista bl-Artikolu 267 TFUE, din il-ġurisprudenza hija bbażata essenzjalment fuq l-osservanza tat‑tqassim tal-kompetenzi bejn il-leġiżlatur u l-qrati tal-Unjoni. Għaldaqstant, il-fatt li l-VAT tapplika fid-dipartimenti extra-Ewropej Franċiżi bl-ebda mod ma jfisser li, minħabba s-sempliċi xewqa, tkun kemm tkun sinċiera, ta’ qorti tar-rinviju, il-Qorti tal-Ġustizzja hija awtorizzata tinterpreta l-kunċetti tad-dritt tal‑Unjoni li jinsabu fis-Sitt Direttiva u fid-Direttiva tal-VAT f’sitwazzjoni fejn il-leġiżlatur tal-Unjoni espliċitament eskluda mill‑kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija direttivi lil dawn id-dipartimenti u fejn, barra minn hekk, ma hemm xejn li jippermetti lill‑Qorti tal-Ġustizzja tiżgura li d-dritt Franċiż jagħmel riferiment dirett u inkundizzjonat għad-dispożizzjonijiet ta’ dawn l-atti li l-interpretazzjoni tagħhom hija mitluba mill-qorti tar-rinviju. Li kieku l‑Qorti tal-Ġustizzja kellha tirrispondi għal kull talba għal deċiżjoni preliminari li tirrigwarda l-VAT minħabba s-sempliċi pretest li din it‑taxxa tapplika fid-dipartimenti extra-Ewropej Franċiżi, hija tmur kontra l‑għażla espliċita tal-leġiżlatur tal-Unjoni li jeskludi lil dawn id-dipartimenti mill-kamp ta’ applikazzjoni tas-sistema komuni tal-VAT stabbilita mis-Sitt Direttiva u mid-Direttiva tal-VAT.

51.

Il-fatt li t-talba għal deċiżjoni preliminari saret minn qorti tal‑aħħar istanza ma jibdel xejn minn din l-analiżi. Il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-fatt, diġà rrifjutat li tirrispondi għal domandi magħmula minn qrati li d-deċiżjonijiet tagħhom ma kellhomx rimedju ġudizzjarju fid-dritt nazzjonali, skont il-ġurisprudenza mibdija bis-sentenzi tal‑21 ta’ Diċembru 2011, Cicala (C-482/10, EU:C:2011:868) u tat‑18 ta’ Ottubru 2012, Nolan (C-583/10, EU:C:2012:638)  ( 15 ).

52.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddikjara li ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi t‑talba għal deċiżjoni preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju.

53.

Għalhekk, kif diġà spjegajt, ser neżamina d-domanda magħmula sempliċement b’mod sussidjarju.

B.

Sussidjarjament, dwar l-eżistenza ta’ operazzjoni unika (li għandha n-natura ta’ “xogħlijiet ta’ kostruzzjoni”) jew ta’ diversi operazzjonijiet separati

54.

Kif diġà enfasizzajt, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-operazzjonijiet ta’ pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin tal-ilma solari, minn naħa, u l-installazzjoni ta’ dan l-apparat fuq il-bejt ta’ bini jew bil-għan li l-bini jiġi pprovdut bl-elettriku jew bl-ilma sħun, min-naħa l-oħra, jikkostitwixxux operazzjoni kumplessa unika magħmula minn diversi elementi jew jekk għandhomx jitqiesu bħala kompletament separati.

55.

Mill-proċess jirriżulta li, skont il-ġurisprudenza tal-Conseil d’État (kunsill tal-istat, Franza)  ( 16 ), in-natura unika tal-operazzjonijiet tista’ biss tiġi applikata jekk l-installazzjoni tal-apparat inkwistjoni hija kklassifikata bħala xogħlijiet ta’ kostruzzjoni, jiġifieri li tikkontribwixxi b’mod dirett għall‑kostruzzjoni ta’ bini.

56.

Fir-rigward tan-natura unika jew distinta tal-operazzjonijiet inkwistjoni, għandu jitfakkar li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal‑Ġustizzja applikabbli kemm taħt is-Sitt Direttiva kif ukoll taħt id‑Direttiva tal-VAT, għall-finijiet tal-VAT, kull operazzjoni għandha normalment titqies li hija distinta u indipendenti  ( 17 ).

57.

Din ir-regola għandha żewġ eċċezzjonijiet.

58.

Fl-ewwel lok, ikun hemm operazzjoni unika meta żewġ, jew iktar, elementi jew atti mogħtija mill-persuna taxxabbli jkunu tant marbuta mill-qrib li jiffurmaw, b’mod oġġettiv, provvista ekonomika waħda indiviżibbli, li d-dekompożizzjoni tagħha tkun artifiċjali  ( 18 ).

59.

Fit-tieni lok, l-eżistenza ta’ operazzjoni unika għandha tiġi kkonstatata wkoll meta provvista tikkostitwixxi provvista prinċipali, filwaqt li element jew elementi oħra jitqiesu bħala provvista anċillari waħda, jew iktar, li għalihom japplika l-istess trattament fiskali tal-ewwel provvista. B’mod partikolari, provvista għandha titqies bħala anċillari għall-provvista prinċipali meta, għall-klijenti, ma tikkostitwixxix għan fih innifsu iżda l-mezz sabiex is-servizz prinċipali tal-fornitur jitgawda bl-aħjar mod  ( 19 ).

60.

Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta wkoll li, sabiex jiġi stabbilit jekk il‑provvisti mogħtija jikkostitwixxux provvista unika għall-finijiet tal-VAT, jeħtieġ li jiġu identifikati l-elementi karatteristiċi tal-operazzjoni kkonċernata  ( 20 ), billi huwa mistenni li, fil-kuntest tal-kooperazzjoni stabbilita bis-saħħa tal-Artikolu 267 TFUE, huma l-qrati nazzjonali li għandhom jiddeterminaw jekk il-persuna taxxabbli tipprovdix provvista unika jew diversi provvisti f’kawża partikolari u li jagħmlu l-evalwazzjonijiet definittivi kollha ta’ fatt f’dak ir-rigward, filwaqt li hija l-Qorti tal‑Ġustizzja li għandha tipprovdi l-elementi kollha rilevanti għall‑interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li jistgħu jkunu utli sabiex tingħata deċiżjoni dwar il-kawża li tkun tressqet quddiemhom  ( 21 ).

61.

F’din il-kawża, minkejja l-ftit informazzjoni mogħtija mill-qorti tar-rinviju, huwa stabbilit li l-kuntratti konklużi minn Solar Electric Martinique mal-klijenti tagħha jirrigwardaw kemm il-provvista ta’ oġġetti tanġibbli kif ukoll l-installazzjoni tagħhom sabiex jintużaw għall-produzzjoni tal‑elettriku jew ta’ ilma sħun għall-binja li fuqha huwa installat dan l-apparat kif ukoll għall-bejgħ mill-ġdid  ( 22 ).

62.

Din il-konstatazzjoni twassal lill-Gvern Franċiż, insegwitu għas-sentenza tad-29 ta’ Marzu 2007, Aktiebolaget NN (C-111/05, EU:C:2007:195) sabiex jiddeskrivi ż-żewġ operazzjonijiet bħala servizz uniku kumpless. Fil-fatt, skont dan il-Gvern, bħal fil-kawża li wasslet għas-sentenza Aktiebolaget NN, l-installazzjoni tal-apparat ikkunsinnat tidher li hija neċessarja għat-twettiq tal-għan tal-kuntratti konklużi minn Solar Electric Martinique, peress li l-provvista tal-pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin tal-ilma solari ma tippermettix l-użu tagħhom.

63.

Il-qari tas-sentenza tad-29 ta’ Marzu 2007 Aktiebolaget NN (C-111/05, EU:C:2007:195) li jagħmel il-Gvern Franċiż jidhirli li hija kemxejn sempliċi.

64.

Infakkar li, f’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja ntalbet b’mod partikolari tagħti risposta dwar jekk il-provvista u t-tqegħid ta’ kejbil ta’ fibri ottiċi taħt il-baħar għandhomx jitqiesu bħala operazzjoni unika fir-rigward tal-VAT, kif kienu sostnew, qabelxejn, il-qorti nazzjonali u l-partijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet. Il-Qorti tal‑Ġustizzja qablet mal-argument invokat minn din il-qorti u minn dawn il‑partijiet, filwaqt li spjegat, fil-punti 24 u 25 tas-sentenza tagħha, li l-kuntratt inkwistjoni kellu bħala suġġett it-trasferiment, wara t-tlestija tal‑installazzjoni u tat-twettiq tat-testijiet ta’ funzjonabbiltà, ta’ kejbil installat u fi stat funzjonabbli, li jippermetti li jiġi konkluż li l-elementi kollha li jiffurmaw l-operazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali jidhru li huma neċessarji għat-twettiq tagħha u li huma strettament konnessi. Din l‑ispjegazzjoni, ripetuta fil-punt 33 tas-sentenza u li fl-opinjoni tiegħi, hija deċiżiva, relatata mal-mument li fih sar it-trasferiment tal-proprjetà tal‑kejbil, jiġifieri li dan it-trasferiment isir qabel jew wara t-tqegħid ta’ dan il-kejbil u t-testijiet ta’ funzjonabbiltà, bla dubju tirrifletti l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Léger fil-Kawża Aktiebolaget NN (C-111/05, EU:C:2006:575). L-Avukat Ġenerali Léger fil-fatt irrileva, fil-punt 45 tal‑konklużjonijiet tiegħu, li fid-dawl tal-fatt li d-dritt għall-bejgħ tal-kejbil jiġi ttrasferit biss wara l-installazzjoni u t-testijiet ta’ funzjonabbiltà, ma jkunx konformi mar-realtà ekonomika ta’ din l-operazzjoni li jitqies li l-klijent ikun akkwista, minn naħa, il-kejbil tal‑fibri ottiċi taħt il-baħar u sussegwentement, min-naħa l-oħra, jixtri s-servizzi relatati mat-tqegħid tiegħu.

65.

Kuntrarjament għal dak li jsostni l-Gvern Franċiż, mis-sentenza tad-29 ta’ Marzu 2007 Aktiebolaget NN (C-111/05, EU:C:2007:195) għalhekk ma għandux jiġi konkluż li l-provvista ta’ oġġett fiżiku u l-installazzjoni sussegwenti mill‑istess persuna taxxabbli jiffurmaw operazzjoni kumplessa unika fir-rigward tal-VAT minħabba s-sempliċi fatt li l-installazzjoni hija neċessarja sabiex tiżgura l-funzjonament tal-imsemmi oġġett fiżiku. Jekk l-operazzjoni ta’ installazzjoni hija xorta neċessarja, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li kienet operazzjoni kumplessa unika sempliċement minħabba l-fatt li l-provvista tal-kejbil, jiġifieri t-trasferiment tal‑proprjetà ta’ dan l-oġġett, issir biss wara l-operazzjoni ta’ installazzjoni.

66.

Minn dan jirriżulta li, qabel ma tkun tista’ tikklassifika l-provvista u l-installazzjoni tal-pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin ta’ ilma solari bħala li jikkostitwixxu elementi ta’ operazzjoni unika kumplessa għall-finijet tal-VAT, il-qorti tar-rinviju għandha, fl-opinjoni tiegħi, tivverifika qabelxejn il-mument li fih iseħħ it-trasferiment ta’ proprjetà favur il‑klijenti tal-kumpannija Solar Electric Martinique, jiġifieri qabel jew wara l-installazzzjoni u t-tqegħid ta’ dan l-apparat.

67.

Jekk it-trasferiment tal-proprjetà tal-pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin ta’ ilma solari jseħħ wara li dawn jiġu installati u jibdew jiffunzjonaw, inqis li, bħas-sitwazzjoni li minnha oriġinat is-sentenza Aktiebolaget NN (C-111/05, EU:C:2007:195), tista’ tiġi kkonstatata l-eżistenza ta’ operazzjoni kumplessa unika.

68.

Fil-każ kuntrarju, l-operazzjonijiet għandhom, fl-opinjoni tiegħi, jitqiesu li huma indipendenti minn xulxin, peress li kull operazzjoni għandha għalhekk tkun is-suġġett ta’ regoli li japplikaw għaliha, peress li l-provvista ta’ pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin ta’ ilma solari għandhom ikunu eżentati, filwaqt li l-installazzjoni ta’ dan l-apparat hija suġġetta għall-ħlas tal-VAT.

69.

Sa fejn ma jirriżultax, mid-deċiżjoni tar-rinviju, li tali eżami jkun sar, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa liema minn dawn iż-żewġ każijiet huwa rilevanti għall-kawża prinċipali.

70.

Is-sitwazzjoni msemmija fil-punt 67 ta’ dawn il-konklużjonijiet, li ż‑żewġ operazzjonijiet jistgħu jitqiesu bħala elementi ta’ operazzjoni kumplessa unika u li tidher li hija ppreferuta mill-qorti tar-rinviju fid‑dawl tad-domanda tagħha, ma hijiex ikkonfutata bil-fatt li dawn iż‑żewġ operazzjonijiet jistgħu, f’ċirkustanzi oħra, jiġu mwettqa minn persuni taxxabbli differenti.

71.

Fil-fatt, minn naħa, u b’mod ġenerali, il-possibbiltà li elementi ta’ operazzjoni kumplessa unika, jistgħu f’ċirkustanzi oħra, jiġu pprovduti separatament hija inerenti għall-kunċett ta’ operazzjoni kumplessa unika  ( 23 ).

72.

Min-naħa l-oħra, jekk klijent jagħżel li jmur għand żewġ persuni taxxabbli differenti għall-provvista u għall-installazzjoni tal-apparat inkwistjoni fil-kawża prinċipali, it-trasferiment ta’ proprjetà ta’ dan l‑apparat favur il-klijent ikun diġà sar wara l-ewwel operazzjoni, peress li l-installazzjoni mbagħad issir fuq apparat li ma jkunx jappartjeni lill‑persuna taxxabbli li tkun ikkunsinnathom iżda lill-klijent ta’ din tal‑aħħar.

73.

Xorta jibqa’ l-fatt li l-klassifikazzjoni taż-żewġ operazzjonijiet bħala elementi ta’ operazzjoni kumplessa unika ma tfissirx, kuntrarjament għal dak li jidher li tippresupponi l-qorti tar-rinviju, li din l-operazzjoni għandha n-natura ta’ “provvista ta’ servizzi”, f’dan il-każ, ta’ “xogħlijiet ta’ kostruzzjoni”, pjuttost milli “provvista ta’ oġġetti”, fis-sens tas-Sitt Direttiva u tad-Direttiva tal-VAT.

74.

Fil-fatt, sabiex jiġi stabbilit jekk operazzjoni kumplessa unika għandhiex tiġi kklassifikata bħala “provvista ta’ oġġetti” jew bħala “provvista ta’ servizzi”, għandhom jiġu identifikati l-elementi predominanti tagħha  ( 24 ).

75.

Skont il-ġurisprudenza, l-element predominanti għandu jiġi stabbilit abbażi tal-perspettiva tal-konsumatur medju u b’kunsiderazzjoni, bl-evalwazzjoni tal-elementi kollha, tal-importanza mhux biss kwantitattiva iżda wkoll kwalitattiva tal-elementi ta’ provvista ta’ servizzi meta mqabbla ma’ dawk li jaqgħu taħt provvista ta’ oġġetti  ( 25 ). Għalhekk, hija meħtieġa evalwazzjoni kumplessa li għandha tkun ibbażata, bħala regola, fuq analiżi każ b’każ  ( 26 ).

76.

Fil-kuntest tat-tqassim tal-kompetenzi bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali previst bl-Artikolu 267 TFUE, hija manifestament il-qorti tar-rinviju li għandha tagħmel tali evalwazzjoni.

77.

Minkejja dan, inqis li mis-sentenza Aktiebolaget NN (C‑111/05, EU:C:2007:195) jistgħu jinsiltu ċerti konklużjonijiet.

78.

Fi tmiem l-evalwazzjoni tal-provi li ġew prodotti lilha mill-qorti tar-rinviju, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fil-punt 40 ta’ din is-sentenza, li l-operazzjoni kumplessa, li kienet tirrigwarda kemm il-provvista ta’ kejbil tal-fibri ottiċi kif ukoll it-tqegħid tiegħu, għandha titqies bħala “provvista ta’ oġġetti”, fis-sens tal-Artikolu 5(1) tas-Sitt Direttiva, peress li dan il-kejbil kien ittrasferit lill-klijent, li l-prezz tiegħu kien jirrappreżenta b’mod ċar il-parti prinċipali tal-prezz totali tal-imsemmija operazzjoni u li s-servizzi tal-fornitur kienu limitati għat-tqegħid tal-imsemmi kejbil, mingħajr ma tinbidel in-natura tiegħu u mingħajr ma jiġi adattat għall-bżonnijiet speċifiċi tal-klijent.

79.

Huwa interessanti li jiġi rrilevat li l-Qorti tal-Ġustizzja kkaraterizzat din l-operazzjoni kumplessa bħala “provvista ta’ oġġetti”, mhux biss minkejja l-fatt li t-tqegħid tal-kejbil kien jirrikjedi l-użu ta’ proċeduri tekniċi kumplessi u li kien jeħtieġ l-użu ta’ apparat speċjalizzat kif ukoll konoxxenza speċifika  ( 27 ), iżda wkoll minkejja l-fatt li l-kejbil, bħala oġġett mobbli, kellu jitwaħħal mal-art, li seta’ jagħti l-impressjoni li l-operazzjoni setgħet pjuttost taqa’ taħt il-kunċett ta’ “xogħlijiet ta’ kostruzzjoni” u għalhekk, bħala regola, ikklassifikata bħala “provvista ta’ servizzi”, fis-sens tal-Artikolu 6(1) tas-Sitt Direttiva  ( 28 ).

80.

Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li, sa fejn, skont is-Sitt Direttiva, l-installazzjoni ta’ oġġett mobbli ma kinitx timplika li l-operazzjoni titlef il-klassifikazzjoni tagħha ta’ “provvista ta’ oġġetti”, il-fatt li l‑installazzjoni għandha bħala karatteristika l-inkorporazzjoni ta’ dan l‑oġġett mobbli mal-art ma għandux iwassal għall-konsegwenza li l‑operazzjoni hija neċessarjament ikklassifikata bħala “xogħlijiet ta’ kostruzzjoni” fis‑sens tal-Artikolu 5(5) tas-Sitt Direttiva  ( 29 ) u għalhekk, bħala regola, bħala “provvista ta’ servizzi”.

81.

Fuq dan l-aħħar punt, ir-raġunament tal-Qorti tal-Ġustizzja huwa kkorroborat, fl-opinjoni tiegħi, mill-osservazzjoni tal-Avukat Ġenerali Léger fil-punt 52 tal-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Aktiebolaget NN (C-111/05, EU:C:2006:575), li l-Artikolu 5(5) tas-Sitt Direttiva ma rriproduċiex id-dispożizzjoni, li kienet tinsab fl-Artikolu 5(2)(e) tat-tieni Direttiva tal-Kunsill 67/228/KEE  ( 30 ), li tipprovdi li l-inkorporazzjoni ta’ oġġett mobbli fuq oġġett immobbli titqies bħala xogħol ta’ kostruzzjoni.

82.

F’din il-kawża, il-qorti tar-rinviju kważi ma tat l-ebda informazzjoni dwar l-apparat inkwistjoni u dwar il-modalitajiet tal-installazzjoni tagħhom, filwaqt li, kif irrilevat ġustament l-Kummissjoni, fir-rigward tal-pannelli fotovoltajċi, teżisti varjetà kemxejn kbira fir-rigward tat-tip ta’ mudell, tad-daqs u tal-piż kif ukoll tal-metodi ta’ installazzjoni, mill-inkorporazzjoni tagħhom fuq il-bejt tal-bini, sas-sempliċi tqegħid fuq virga jew struttura (metodu msejjaħ “sovrappożizzjoni”), jiġifieri l-installazzjoni mal-art biss. Barra minn hekk, l-elettriku ġġenerat minn dan l-apparat jista’ kultant jinbiegħ lill-operatur inkarigat min-netwerk ta’ trasport ta’ elettriku u kultant jintuża sabiex iforni l-immobbli li fuqu huwa installat, jiġifieri jintuża għal dawn iż-żewġ finijiet. Barra minn hekk, kif il-Kummissjoni osservat ukoll, dan huwa qasam li għadu jiżviluppa li fih it-teknoloġija tevolvi b’mod mgħaġġel.

83.

Bħala risposta għall-mistoqsijiet magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, Solar Electric Martinique spjegat li l-pannelli fotovoltajċi inkwistjoni fil-kawża prinċipali kienu ta’ piż differenti, li jvarja bejn 9 sa 19-il kilogramma skont il-mudelli, u ta’ daqs medju. Huma installati b’sovrappożizzjoni fuq il-bejt, jiġifieri mingħajr integrazzjoni fuq il-bejt, u għalhekk mingħajr bidla jew żmuntaġġ ta’ komponenti tal-bejt. Dan il-metodu ta’ installazzjoni ma jirrikjedi l-ebda teknika jew sengħa partikolari u ma huwiex għali. Il-pannelli b’hekk jistgħu jiġu installati u, jekk ikun il-każ, żarmati faċilment u malajr.

84.

Fid-dawl tal-punti li bbażat ruħha fuqhom l-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tad-29 ta’ Marzu 2007 Aktiebolaget NN (C-111/05, EU:C:2007:195, punt 40) sabiex jiġi kkunsidrat li l-provvista ta’ kejbils tal-fibri ottiċi tikkostitwixxi l-operazzjoni l-iktar importanti li twassal għall-konsegwenza li l-operazzjoni kumplessa inkwistjoni f’din il-kawża għandha tiġi kklassifikata bħala “provvista ta’ oġġetti”, jidhirli li l-karatteristiċi deskritti minn Solar Electric Martinique, bil-kundizzjoni li jiġu vverifikati mill-qorti tar-rinviju, għandhom iwasslu għall-istess konklużjoni. Fil-fatt, l-installazzjoni bis-sovrappożizzjoni tal-pannelli fotovoltajċi ma tidhirx li tikkostitwixxi b’mod ċar parti sinjifikattiva tal-prezz totali tal-operazzjoni unika kumplessa, peress li s-servizzi tal-fornitur jidhru li huma limitati għat-tqegħid tal-pannelli, mingħajr ma tinbidel in-natura tagħhom u mingħajr ma jiġu adatti għall-bżonnijiet speċifiċi tal-klijenti. Barra minn hekk, l-installazzjoni tal-pannelli fotovoltajċi ssir relattivament b’mod rapidu u teknikament faċli, kuntrarjament għat-tqegħid tal-kejbil tal-fibri ottiċi inkwistjoni fil-kawża li minnha oriġinat is-sentenza tad-29 ta’ Marzu 2007 Aktiebolaget NN (C-111/05, EU:C:2007:195), li jidhirli li jiġġustifika, b’iktar saħħa, l-argument li l‑provvista ta’ dawn l-oġġetti tikkostitwixxi l-element l-iktar importanti tal-operazzjoni unika kumplessa.

85.

Ma jidhirlix li għandha ssir evalwazzjoni differenti fir-rigward tal-provvista u l-installazzjoni tat-tisħin tal-ilma solari.

86.

Jekk is-sitwazzjoni msemmija fil-punt 67 ta’ dawn il-konklużjonijiet tiġi kkonfermata mill-qorti tar-rinviju u jekk din tal-aħħar tikkonstata wkoll li l-operazzjonijiet imwettqa minn Solar Electric Martinique għandhom il-karatteristiċi deskritti fil-punt 84 ta’ dawn il-konklużjonijiet, l-iskema fiskali tal-provvista ta’ oġġetti għalhekk għandha tiġi applikata għall-operazzjoni unika kumplessa kollha. Konsegwentement, din l‑operazzjoni għandha tiġi eżentata mill-VAT, b’applikazzjoni tal-iskema speċjali applikabbli għad-dipartimenti extra-Ewropej skont l-Artikolu 295 tal-KĠT.

87.

Inżid li, kuntrarjament għal dak li sostna l-Gvern Franċiż quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, il-finijiet tal-elettriku u tal-ilma sħun iġġenerat mill-apparat, bħal dawk ipprovduti u installati minn Solar Electric Martinique, ma jidhirlix li huma direttament rilevanti għall-finijiet tal-klassifikazzjoni tal-operazzjoni kumplessa unika ta’ “provvista ta’ oġġetti” jew ta’ “provvista ta’ servizzi” fir-rigward tal-VAT. Fil-fatt, kif intwera fit-trattazzjonijiet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, l-applikazzjoni ta’ tali kriterju, b’mod partikolari fir-rigward tal-pannelli fotovoltajċi, twassal għal inċertezza legali sinjifikattiva kemm għall-operaturi ekonomiċi kif ukoll għall-klijenti tagħhom, b’mod partikolari meta l-użu tal-elettriku prodott jitħallat jew jinbidel matul il-kuntratt. Fl-opinjoni tiegħi, hija iktar l-importanza kwalitattiva tal-installazzjoni meta mqabbla mal-provvista tal-apparat fl-evalwazzjoni globali tal-operazzjoni unika kumplessa, b’mod partikolari tal-ispiża tal-ewwel meta mqabbla mat-tieni, li tinkludi l-mod ta’ installazzjoni użat, kif ukoll l-adattament ta’ dan l-apparat għall-bżonnijiet partikolari tal-klijenti, li jista’ jimmodifika l-analiżi tal-kriterju tal-importanza  ( 31 ).

88.

Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, huwa evidenti li ma huwiex neċessarju li tiġi interpretata l-espressjoni “xogħlijiet ta’ kostruzzjoni”, fis-sens tal-Artikolu 5(5) tas-Sitt Direttiva u tal-Artikolu 14(3) tad-Direttiva tal-VAT.

89.

Din il-konstatazzjoni tiġġustifika wkoll il-proposta tiegħi, b’mod prinċipali, li ma hemmx lok li tingħata risposta għad-domanda preliminari mressqa mill-Conseil d’État.

90.

Madankollu, fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tqis li hemm lok li tiġi interpretata l-espressjoni “xogħlijiet ta’ kostruzzjoni” fis-sens tal-Artikolu 5(5) tas-Sitt Direttiva u tal-Artikolu 14(3) tad-Direttiva tal‑VAT, ikun neċessarju, fl-opinjoni tiegħi, sabiex qabelxejn jitfakkar li, peress li din l-espressjoni ma hijiex iddefinita mill-imsemmija artikoli, it-tifsira u l-portata tagħha jkollhom jiġu stabbiliti fid-dawl tal-kuntest ġenerali li fih tintuża u skont is-sens normali tagħha fil-lingwaġġ ta’ kuljum  ( 32 ).

91.

Fil-lingwaġġ ta’ kuljum, din l-espressjoni tinkludi x-xogħlijiet kollha li jsiru fuq beni immobbli, bħax-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni, ta’ demolizzjoni, ta’ trasformazzjoni, ta’ rinovazzjoni jew ta’ restawr ta’ immobbli.

92.

Il-kwistjoni dwar jekk l-installazzjoni ta’ oġġett mobbli fuq immobbli għandhiex tiġi inkluża fil-kunċett ta’ “xogħlijiet ta’ kostruzzjoni” għandha, fl-opinjoni tiegħi, tieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li l-Kunsill, kemm waqt l-adozzjoni tas-Sitt Direttiva kif ukoll, sussegwentement waqt dik tad-Direttiva tal-VAT, ma aċċettax il-proposta inizjali tal-Kummissjoni, ippreżentata fid-29 ta’ Ġunju 1973 ( 33 ), li l-inkorporazzjoni ta’ beni mobbli ma’ immobbli, fosthom, b’mod partikolari, ix-xogħlijiet kollha ta’ installazzjoni, għandhom jitqiesu bħala “xogħlijiet ta’ kostruzzjoni”.

93.

Ċertament, taħt l-awspiċi tad-Direttiva tal-VAT, ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) Nru 1042/2013, tas‑7 ta’ Ottubru 2013, li jemenda r-Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) Nru 282/2011 fir-rigward tal-post tal-forniment ta’ servizzi  ( 34 ), jipprevedi l-inklużjoni ta’ Artikolu 13b fit-test ta’ dan l-aħħar regolament, li jgħid li, għall-applikazzjoni tad-Direttiva tal-VAT, jitqies bħala “beni immobbli”, “kwalunkwe element li jkun ġie installat u li jagħmel parti integrali minn binja jew minn struttura u li mingħajru l-binja jew l-istruttura ma jkunux kompluti, bħal bibien, twieqi, soqfa, turġien u lifts”.

94.

Madankollu, anki jekk din id-definizzjoni tfisser li l-espressjoni “xogħlijiet ta’ kostruzzjoni” skont l-Artikolu 14(3) tad-Direttiva tal-VAT issa tinkludi l-installazzjoni tal-element inkwistjoni fl-Artikolu 13b tar-Regolament Nru 282/2011 tal-Kunsill, tal-15 ta’ Marzu 2011, li jistabbilixxi miżuri ta' implimentazzjoni fir-rigward tad-Direttiva 2006/112/KE dwar is-sistema komuni ta' taxxa fuq il-valur miżjud  ( 35 ), kif emendat, għandu jiġi rrilevat li dan l-artikolu ma daħalx fis-seħħ, skont l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 1042/2013, qabel l-1 ta’ Jannar 2017. Għalhekk, minbarra l-fatt li dan l-att ma japplikax għad-dipartimenti extra-Ewropej, huwa, fi kwalunkwe każ, inapplikabbli fil-mument tal-fatti tal-kawża prinċipali.

95.

Minn dan nikkonkludi li, fil-mument tal-fatti tal-kawża prinċipali, ma kien hemm ebda indikazzjoni fl-Artikolu 5(5) tas-Sitt Direttiva u fl-Artikolu 14(3) tad-Direttiv tal-VAT li tissuġġerixxi li kull installazzjoni ta’ oġġett mobbli, bħall-pannella fotovoltajika jew tisħin tal-ilma solari tat-tip bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fuq immobbli, tikkostitwixxi xogħol ta’ kostruzzjoni.

V.

Konklużjoni

96.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet prinċipali li saru f’dawn il-konklużjonijiet, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddikjara li ma għandhiex ġurisdizzjoni tirrispondi għat-talba għal deċiżjoni preliminari magħmula mill-Conseil d’État (kunsill tal-istat, Franza).