<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-117/20</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62020CC0117</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:680">EU:C:2021:680</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>34</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>34</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">Opinia M. Bobeka – Sprawa C‑117/20</HT></P><P><HT TYPE="SC">bpost</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Opinia rzecznika generalnego</HT></P><P><HT TYPE="UC">Michala Bobeka</HT></P><P>przedstawiona w dniu <DATE ISO="20210902">2 września 2021 r.</DATE><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0001"><P>Język oryginału: angielski.</P></NOTE></P></TI><STI><P><HT TYPE="BOLD">Sprawa C‑117/20</HT></P><P>bpost SA</P><P>przeciwko</P><P>Autorité belge de la concurrence</P><P><HT TYPE="NORMAL">[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Cour d’appel de Bruxelles (sąd apelacyjny w Brukseli, Belgia)]</HT></P></STI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN=""><KEYWORD>Odesłanie prejudycjalne</KEYWORD><KEYWORD>Artykuł 50 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej</KEYWORD><KEYWORD>Zasada ne bis in idem</KEYWORD><KEYWORD>Grzywna nałożona przez krajowy organ regulacyjny w dziedzinie rynku usług pocztowych</KEYWORD><KEYWORD>Grzywna nałożona przez krajowy organ ochrony konkurencji</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><CONTENTS.CONCLUSION><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Wprowadzenie</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1.</NO.P><TXT>Artykuł 50 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0001" REF.END="QE0001"/>kartą<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/>) ujmuje szlachetną ideę jednej przestrzeni prawnej. W ramach tej przestrzeni nikt nie może być ponownie sądzony lub ukarany w postępowaniu karnym za ten sam czyn zabroniony. Ochrona przyznana wcześniej na poziomie państw członkowskich istnieje obecnie na poziomie Unii.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2.</NO.P><TXT>Wdrożenie tej idei do prawa Unii było z wielu względów nieco utrudnione. Warto wspomnieć o trzech z nich. Po pierwsze, w tak złożonej przestrzeni prawnej, jaką jest Unia Europejska, czy to horyzontalnie (państwa członkowskie – państwa członkowskie), czy to wertykalnie (państwa członkowskie – Unia Europejska), praktyczna realizacja tej idei wiąże się ze zwiększonym poziomem złożoności. Występuje tu po prostu zbyt wiele zmiennych. Po drugie, wprowadzane są nowe segmenty, warstwy i poddziedziny regulacji. Tworzone są nowe organy lub władze odpowiedzialne za sprawowanie nad nimi nadzoru. Prowadzi to niekiedy do nakładania się kompetencji i do dezorientacji co do tego, jaki podmiot jest właściwy do zbadania sprawy i wymierzenia kary. Po trzecie, istnieją kryteria Engela. Dość szerokie kryteria, ustanowione pierwotnie przez Europejski Trybunał Praw Człowieka (zwany dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0002" REF.END="QE0002"/>ETPC<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/>) w celu rozszerzenia jego jurysdykcji na podstawie art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0003" REF.END="QE0003"/>EKPC<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/>), są obecnie stosowane również w innych kontekstach. Dotyczy to także oceny tego, co stanowi <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0004" REF.END="QE0004"/>czyn zabroniony pod groźbą kary<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/> w rozumieniu art. 50 karty. W rezultacie wiele zasad i procedur, które wcześniej postrzegano na poziomie koncepcyjnym jako administracyjne, obecnie uważa się za mające w istocie charakter karny.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="2"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3.</NO.P><TXT>Połączenie tych trzech czynników znacznie zwiększyło liczbę procedur i sankcji, do których zaczęła mieć zastosowanie zasada ne bis in idem. Znalezienie rozsądnej równowagi między ochroną praw podstawowych a zabezpieczeniem uzasadnionych interesów przy karaniu określonych rodzajów zachowań okazało się więc z biegiem lat trudne. Orzecznictwo Trybunału, wypracowane w wyniku interakcji z ETPC, charakteryzuje się fragmentarycznością i częściową niespójnością. Nie można go określić jako (ne) bis in idem, lecz raczej jako quater lub quinquies in idem, przy czym niepewność nadal towarzyszy również bis.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4.</NO.P><TXT>Przedmiotowa sprawa jest kolejnym przykładem takiej niepewności. Spółka bpost, historyczny dostawca usług pocztowych w Belgii, została kolejno ukarana grzywnami przez dwa organy belgijskie. Po pierwsze, krajowy organ regulacyjny sektora usług pocztowych stwierdził, że system rabatów stosowany przez bpost w 2010 r. dyskryminował niektórych jego klientów. Decyzja ta została uchylona przez sąd krajowy w następstwie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym skierowanego do Trybunału<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0002"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20150211">11 lutego 2015 r.</DATE>, <NAME.CASE>bpost</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑340/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:77">EU:C:2015:77</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Rozpatrywana sytuacja nie stanowiła dyskryminacji w rozumieniu przepisów dotyczących sektora usług pocztowych. Po drugie, krajowy organ ochrony konkurencji nałożył na bpost grzywnę za nadużycie pozycji dominującej w związku ze stosowaniem tego samego systemu rabatowego w okresie od stycznia 2010 r. do lipca 2011 r.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5.</NO.P><TXT>Spółka bpost kwestionuje zgodność z prawem tego drugiego postępowania, powołując się na zasadę ne bis in idem. Po dwóch rundach kontroli sądowej spór w postępowaniu przed sądem krajowym zawisł ponownie przed Cour d’appel de Bruxelles (sądem apelacyjnym w Brukseli, Belgia). Sąd ten zwraca się w istocie z zapytaniem, czy zgodność z prawem postępowania przed krajowym organem ochrony konkurencji należy oceniać w świetle definicji pojęcia idem wypracowanej w orzecznictwie z zakresu konkurencji i potwierdzonej w wyroku Toshiba Corporation i in.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0003"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20120214">14 lutego 2012 r.</DATE>, <NAME.CASE>Toshiba Corporation i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑17/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2012:72">EU:C:2012:72</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, czy też należy ją badać na podstawie klauzuli ograniczającej wykonywanie praw i kryterium wypracowanego w wyrokach Menci, Garlsson Real Estate i in. oraz Di Puma i Zecca – trzech wyrokach wydanych tego samego dnia (zwanych dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0005" REF.END="QE0005"/>orzecznictwem Menci<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/>)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0004"><P>Wyroki z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180320">20 marca 2018 r.</DATE>: <NO.CASE>C‑524/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:197">EU:C:2018:197</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>; <REF.DOC.ECR><NO.CASE>C‑537/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:193">EU:C:2018:193</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>; <REF.DOC.ECR><NO.CASE>C‑596/16 i C‑597/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:192">EU:C:2018:192</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6.</NO.P><TXT>Podobnie jak sąd odsyłający mam trudności ze zrozumieniem, w jaki sposób wyroki Toshiba Corporation i in. i Menci można by pogodzić i zastosować w jednym i tym samym postępowaniu. Moim zdaniem niniejsza sprawa, wraz z równolegle toczącym się postępowaniem w sprawie Nordzucker i in.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0005"><P>Moja opinia w tej sprawie (C‑151/20) (zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0006" REF.END="QE0006"/>Nordzucker<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/>) przedstawiona w tym samym dniu co niniejsza opinia.</P></NOTE>, stwarza Trybunałowi wyjątkową sposobność do udzielenia sądom krajowym spójnych wskazówek dotyczących tego, jaka powinna być ochrona na podstawie art. 50 karty, zamiast istniejącej obecnie fragmentarycznej i częściowo wewnętrznie sprzecznej mozaiki równoległych systemów.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="3"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Ramy prawne</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">EKPC</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7.</NO.P><TXT>Artykuł 4 Protokołu nr 7 do EKPC ma następujące brzmienie:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="004.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0007" REF.END="QE0007"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Nikt nie może być ponownie sądzony lub ukarany w postępowaniu przed sądem tego samego państwa za przestępstwo, za które został uprzednio skazany prawomocnym wyrokiem lub uniewinniony zgodnie z ustawą i zasadami postępowania karnego tego państwa.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="004.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Postanowienia poprzedniego ustępu nie stoją na przeszkodzie wznowieniu postępowania zgodnie z ustawą i zasadami postępowania karnego danego państwa, jeśli wyjdą na jaw nowo odkryte fakty lub jeśli w poprzednim postępowaniu popełniono poważną pomyłkę, która mogła mieć wpływ na wynik sprawy.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="004.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>Żadne z postanowień niniejszego artykułu nie może być uchylone na podstawie artykułu 15 konwencji<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo Unii</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8.</NO.P><TXT>Artykuł 50 karty, zatytułowany <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0008" REF.END="QE0008"/>Zakaz ponownego sądzenia lub karania w postępowaniu karnym za ten sam czyn zabroniony pod groźbą kary<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/>, stanowi, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0009" REF.END="QE0009"/>[n]ikt nie może być ponownie sądzony lub ukarany w postępowaniu karnym za ten sam czyn zabroniony pod groźbą kary, w odniesieniu do którego zgodnie z ustawą został już uprzednio uniewinniony lub za który został już uprzednio skazany prawomocnym wyrokiem na terytorium Unii<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9.</NO.P><TXT>Artykuł 54 Konwencji wykonawczej do układu z Schengen z dnia <DATE ISO="19850614">14 czerwca 1985 r.</DATE> między rządami państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0010" REF.END="QE0010"/>KWUS<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/>)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0006"><P><REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="239" PAGE.FIRST="19" DATE.PUB="2000">Dz.U. 2000, L 239, s. 19</REF.DOC.OJ>.</P></NOTE> stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0011" REF.END="QE0011"/>Osoba, której proces zakończył się wydaniem prawomocnego wyroku na obszarze jednej umawiającej się strony, nie może być ścigana na obszarze innej umawiającej się strony za ten sam czyn, pod warunkiem że została nałożona i wykonana kara lub jest ona w trakcie wykonywania, lub nie może być już wykonana na mocy przepisów prawnych skazującej umawiającej się strony<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10.</NO.P><TXT>Artykuł 102 TFUE stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0012" REF.END="QE0012"/>Niezgodne z rynkiem wewnętrznym i zakazane jest nadużywanie przez jedno lub większą liczbę przedsiębiorstw pozycji dominującej na rynku wewnętrznym lub na znacznej jego części, w zakresie, w jakim może wpływać na handel między państwami członkowskimi.</ALINEA><ALINEA><P>Nadużywanie takie może polegać w szczególności na:</P><P>[…]</P><?PAGE NO="4"?><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>stosowaniu wobec partnerów handlowych nierównych warunków do świadczeń równoważnych i stwarzaniu im przez to niekorzystnych warunków konkurencji;</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[…]<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/>.</P></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11.</NO.P><TXT>Artykuł 12 dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="19971215">15 grudnia 1997 r.</DATE> w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0007"><P><REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="015" PAGE.FIRST="14" DATE.PUB="1998">Dz.U. 1998, L 15, s. 14</REF.DOC.OJ>.</P></NOTE> stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0013" REF.END="QE0013"/>Państwa członkowskie podejmują działania w celu zapewnienia, że [by] taryfy dla każdej z usług należących do usług powszechnych są [były] zgodne z następującymi zasadami:</P><P>[…]</P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>taryfy są przejrzyste i niedyskryminujące,</P></ITEM><ITEM><P>w każdym przypadku, gdy operatorzy świadczący usługę powszechną stosują taryfy specjalne, na przykład na usługi dla podmiotów gospodarczych, podmiotów wysyłających przesyłki masowe lub firm zbierających pocztę od różnych użytkowników, będą stosować zasady przejrzystości i niedyskryminacji zarówno w odniesieniu do taryf, jak i do związanych z nimi warunków. Taryfy, wraz ze związanymi z nimi warunkami, stosuje się jednakowo zarówno między różnymi stronami trzecimi, jak i między nimi a operatorami świadczącymi usługę powszechną dostarczającymi równoważne usługi. Wszelkie takie taryfy zostaną także udostępnione użytkownikom, w szczególności osobom fizycznym oraz małym i średnim przedsiębiorstwom, które korzystają z usług pocztowych na podobnych warunkach<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/>.</P></ITEM></LIST></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">C.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo belgijskie</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12.</NO.P><TXT>Artykuł 3 loi sur la protection de la concurrence économique (ustawy o ochronie konkurencji gospodarczej), której tekst jednolity opublikowano w dniu <DATE ISO="20060915">15 września 2006 r.</DATE>, zawiera przepisy analogiczne do art. 102 TFUE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13.</NO.P><TXT>Artykuł 12 dyrektywy 97/67, w brzmieniu zmienionym dyrektywą 2002/39/WE z dnia <DATE ISO="20020610">10 czerwca 2002 r.</DATE> (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="176" PAGE.FIRST="21" DATE.PUB="2002">Dz.U. 2002, L 176, s. 21</REF.DOC.OJ>), został transponowany do belgijskiego porządku prawnego w drodze art. 144 ter loi du <DATE ISO="19910321">21 mars 1991</DATE> portant réforme de certaines entreprises publiques économiques (ustawy z dnia <DATE ISO="19910321">21 marca 1991 r.</DATE> w sprawie reformy niektórych przedsiębiorstw publicznych).</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Okoliczności faktyczne, postępowanie główne i pytania prejudycjalne</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14.</NO.P><TXT>W Belgii bpost jest historycznym operatorem świadczącym usługi pocztowe. Oferuje on między innymi następujące usługi: przyjmowanie, sortowanie, przemieszczanie i doręczanie przesyłek pocztowych adresatom. Usługi te są świadczone ogółowi ludności oraz dwóm szczególnym kategoriom klientów, a mianowicie podmiotom wysyłającym przesyłki masowe (zwanym dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0014" REF.END="QE0014"/>nadawcami masowymi<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/>) oraz pośrednikom.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="5"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15.</NO.P><TXT>Nadawcy masowi są odbiorcami końcowymi usług doręczania poczty. Określają oni treść przesyłek pocztowych i generują popyt na nie. Pośrednicy zaś świadczą na rzecz nadawców masowych usługi kierowania przesyłek, które poprzedzają usługę ich doręczenia. Wspomniane usługi obejmują przygotowanie poczty, zanim zostanie ona dostarczona do bpost (sortowanie, druk, kopertowanie, etykietowanie, adresowanie, uiszczenie opłaty), jak również dostarczanie przesyłek (przyjmowanie od nadawców masowych, rozdzielanie i pakowanie przesyłek do worków pocztowych, przemieszczanie i dostarczanie do miejsc wyznaczonych przez operatora pocztowego).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16.</NO.P><TXT>W przeszłości operator bpost stosował różne rodzaje taryf, w tym taryfy specjalne, które przewidywały obniżki dla niektórych klientów – zarówno dla nadawców masowych, jak i pośredników – generujących dla operatora określony obrót. Obniżki umowne występowały najczęściej w postaci rabatów ilościowych udzielanych stosownie do wolumenu przesyłek pocztowych wygenerowanego w danym okresie rozliczeniowym oraz <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0015" REF.END="QE0015"/>rabatów funkcjonalnych<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/>, których celem było wynagradzanie wykonania niektórych czynności w zakresie kierowania przesyłek i które odzwierciedlały nieponiesione przez bpost koszty.</TXT></NP.ECR><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Postępowanie przed krajowym organem regulacyjnym w dziedzinie rynku usług pocztowych</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17.</NO.P><TXT>Operator bpost poinformował Institut belge des services postaux et des télécommunications (belgijski instytut usług pocztowych i telekomunikacyjnych) (zwany dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0016" REF.END="QE0016"/>IBPT<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/>), że w roku 2010 zmianie ulega system obniżek taryf umownych dotyczących usług doręczania zaadresowanych przesyłek reklamowych oraz przesyłek o charakterze administracyjnym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18.</NO.P><TXT>Ten nowy system obniżek obejmował obliczany na podstawie wolumenu dostarczanych przesyłek rabat ilościowy, którego udzielano zarówno nadawcom masowym, jak i pośrednikom. Niemniej obniżka przyznana tym ostatnim podmiotom nie była już obliczana na podstawie całkowitego wolumenu przesyłek pochodzących od wszystkich nadawców masowych, którym świadczyli oni swoje usługi, ale na podstawie wolumenu przesyłek wygenerowanego indywidualnie przez każdego z tych nadawców masowych z osobna (zwana dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0017" REF.END="QE0017"/>rabatem ilościowym na jednego nadawcę<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19.</NO.P><TXT>Decyzją z dnia <DATE ISO="20110720">20 lipca 2011 r.</DATE> IBPT nałożył na bpost grzywnę w wysokości 2,3 mln EUR za stosowanie dyskryminacyjnego systemu taryf opartego na nieuzasadnionym odmiennym traktowaniu nadawców masowych i pośredników.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20.</NO.P><TXT>Rozpatrujący skargę o uchylenie tej decyzji Cour d’appel de Bruxelles (sąd apelacyjny w Brukseli zwany dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0018" REF.END="QE0018"/>sądem apelacyjnym<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/>) skierował w tym względzie do Trybunału wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni dyrektywy 97/67.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21.</NO.P><TXT>W wyroku bpost Trybunał uznał, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0019" REF.END="QE0019"/>zawsze kiedy system rabatów ilościowych może skutkować stworzeniem jedynie dla nadawców masowych zachęty do zwiększania wolumenu ich przesyłek przekazywanych bpost i w konsekwencji obrotu tego operatora, nadawcy masowi i pośrednicy nie znajdują się w porównywalnej sytuacji w świetle celu przyświecającego systemowi rabatów ilościowych na jednego nadawcę, a mianowicie stymulowaniu popytu<?PAGE NO="6"?> w obszarze usług pocztowych<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0008"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20150211">11 lutego 2015 r.</DATE> (<NO.CASE>C‑340/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:77">EU:C:2015:77</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0048">48</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. W konsekwencji Trybunał stwierdził, że różnica w traktowaniu tych dwóch kategorii klientów, które wynika ze stosowania systemu rabatów ilościowych na jednego nadawcę, nie stanowi dyskryminacji zakazanej przez art. 12 dyrektywy 97/67.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22.</NO.P><TXT>Wyrokiem z dnia <DATE ISO="20160310">10 marca 2016 r.</DATE> sąd apelacyjny uchylił decyzję IBPT.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Postępowanie przed krajowym organem ochrony konkurencji</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23.</NO.P><TXT>W międzyczasie Conseil de la concurrence (obecnie Autorité belge de la concurrence) (zwany dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0020" REF.END="QE0020"/>belgijskim urzędem ochrony konkurencji<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/>) decyzją z dnia <DATE ISO="20121210">10 grudnia 2012 r.</DATE> uznał, że różnica w traktowaniu w ramach rabatów ilościowych stanowi nadużycie pozycji dominującej. Stawia ono bowiem pośredników w niekorzystnej sytuacji konkurencyjnej w stosunku do bpost, ponieważ zachęca dużych klientów do zawierania umów bezpośrednio z rzeczonym operatorem.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24.</NO.P><TXT>W tym względzie belgijski urząd ochrony konkurencji stwierdził naruszenie przez bpost art. 3 loi du 15 septembre 2006 sur la protection de la concurrence économique (ustawy z dnia <DATE ISO="20060915">15 września 2006 r.</DATE> o ochronie konkurencji gospodarczej) i art. 102 TFUE w okresie od stycznia 2010 r. do lipca 2011 r. W konsekwencji nałożył na bpost w drodze decyzji (zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0021" REF.END="QE0021"/>zaskarżoną decyzją<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/>) grzywnę w wysokości <FT TYPE="DECIMAL">37399786,00</FT> EUR. Przy ustalaniu wysokości tej grzywny uwzględnił grzywnę nałożoną już przez IBPT, która w chwili wydania tej decyzji nie została jeszcze uchylona.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25.</NO.P><TXT>Pismem złożonym do sądu apelacyjnego w dniu <DATE ISO="20130109">9 stycznia 2013 r.</DATE> bpost wniósł skargę o uchylenie zaskarżonej decyzji.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26.</NO.P><TXT>Wyrokiem z dnia <DATE ISO="20161110">10 listopada 2016 r.</DATE> sąd apelacyjny uznał, że bpost ma prawo powołać się na zasadę ne bis in idem. Wyrok z dnia <DATE ISO="20160310">10 marca 2016 r.</DATE>, który uchylił decyzję IBPT, stanowił ostateczne rozstrzygnięcie co do istoty w odniesieniu do okoliczności faktycznych w istotnym stopniu tożsamych z okolicznościami, których dotyczyły postępowanie i decyzja belgijskiego urzędu ochrony konkurencji (model taryf umownych <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0022" REF.END="QE0022"/>na jednego nadawcę<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/> stosowany przez bpost w 2010 r.). Ponieważ postępowanie przed belgijskim urzędem ochrony konkurencji stało się z tego powodu niedopuszczalne, sąd apelacyjny stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27.</NO.P><TXT>Wyrokiem z dnia <DATE ISO="20181122">22 listopada 2018 r.</DATE> Cour de cassation (sąd kasacyjny, Belgia) uchylił wyrok sądu apelacyjnego i zwrócił sprawę temu sądowi orzekającemu w innym składzie. Sąd kasacyjny stwierdził, że art. 50 karty nie stoi na przeszkodzie zbiegowi postępowań karnych w rozumieniu tego postanowienia dotyczących tych samych okoliczności faktycznych, nawet jeśli jedno z nich zakończyło się wydaniem prawomocnego wyroku uniewinniającego, jeżeli na podstawie art. 52 ust. 1 karty z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności postępowania takie służą – dla realizacji celu interesu ogólnego – celom uzupełniającym, których przedmiotem są różne aspekty tego samego bezprawnego zachowania.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28.</NO.P><TXT>Przekazana sprawa toczy się obecnie przed sądem apelacyjnym. W postępowaniu głównym bpost twierdzi, że zaskarżona decyzja narusza zasadę ne bis in idem, ponieważ zarówno postępowanie prowadzone przez IBPT, jak i postępowanie prowadzone przez belgijski urząd ochrony konkurencji mają charakter karny i dotyczą tożsamych okoliczności faktycznych.<?PAGE NO="7"?> Ponadto bpost utrzymuje, że rygorystyczne warunki dopuszczające zbieg postępowań i kar nie są spełnione. Nie istnieje bowiem wystarczająco ścisły związek materialny i czasowy między tymi dwoma postępowaniami.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29.</NO.P><TXT>Zdaniem belgijskiego urzędu ochrony konkurencji zaskarżona decyzja nie narusza zasady ne bis in idem. Orzecznictwo Trybunału dotyczące zasady ne bis in idem w sprawach z zakresu prawa konkurencji przewiduje badanie kryterium <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0023" REF.END="QE0023"/>chronionego interesu prawnego<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/>. Ponadto oba omawiane postępowania służą celom uzupełniającym, których przedmiotem są różne aspekty tego samego bezprawnego zachowania. Chronią one różne interesy prawne.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30.</NO.P><TXT>Zdaniem Komisji, interweniującej w charakterze amicus curiae w postępowaniu głównym, interes publiczny Unii Europejskiej byłby zagrożony, gdyby zrezygnowano z kryterium interesu prawnego. W jej ocenie orzecznictwo Menci nie dotyczy prawa konkurencji. Odnosi się ono do zbiegu postępowań i kar z powodu tego samego czynu będącego przedmiotem podwójnej kwalifikacji i podwójnego karania w prawie krajowym. Tymczasem bpost był objęty dwoma odrębnymi postępowaniami prowadzonymi w związku z dwoma różnymi czynami zabronionymi, których podstawą były różne przepisy prawne realizujące odrębne, lecz uzupełniające cele interesu ogólnego: naruszeniem przepisów sektorowych (zakazu praktyk dyskryminujących i obowiązku przejrzystości, przewidzianych w szczególności w art. 144 ter belgijskiej ustawy z dnia <DATE ISO="19910321">21 marca 1991 r.</DATE> w sprawie reformy niektórych przedsiębiorstw publicznych) z jednej strony oraz naruszeniem zakazu nadużywania pozycji dominującej przewidzianego w art. 102 TFUE i art. 3 ustawy z dnia <DATE ISO="20060915">15 września 2006 r.</DATE> o ochronie konkurencji gospodarczej z drugiej strony. Zdaniem Komisji zasadę ne bis in idem należy badać in casu w świetle kryteriów wypracowanych przez Trybunał w dziedzinie prawa konkurencji. Jeśli chroniony interes prawny nie zostanie uwzględniony, istnieje ryzyko znacznego ograniczenia zakresu stosowania prawa konkurencji, ponieważ ma ono wymiar horyzontalny.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31.</NO.P><TXT>Sąd odsyłający uważa, że zastosowanie zasady ne bis in idem w postępowaniu głównym wymaga uwzględnienia interesu prawnego, bez którego stosowanie prawa konkurencji może okazać się nieskuteczne. W tym względzie sąd odsyłający zwraca także uwagę na istnienie orzecznictwa Menci i odnośnego orzecznictwa ETPC, które również należy wziąć pod uwagę.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32.</NO.P><TXT>W tych okolicznościach sąd apelacyjny postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><P><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0024" REF.END="QE0024"/>1)</NO.P><TXT>Czy zasadę ne bis in idem, zagwarantowaną w art. 50 karty, należy interpretować w ten sposób, że nie stoi ona na przeszkodzie nałożeniu przez właściwy organ administracji państwa członkowskiego grzywny za naruszenie europejskiego prawa konkurencji w sytuacji takiej jak rozpatrywana w niniejszej sprawie, w której ta sama osoba prawna została już prawomocnie uniewinniona w sprawie, w której krajowy pocztowy organ regulacyjny nałożył na nią karę administracyjną za zarzucane naruszenie prawa pocztowego związane z tymi samymi lub podobnymi okolicznościami faktycznymi, ze względu na to, że nie zostało spełnione kryterium tożsamości chronionego interesu prawnego, ponieważ niniejsza sprawa dotyczy dwóch odrębnych czynów stanowiących naruszenie dwóch odrębnych ustawodawstw należących do dwóch odrębnych dziedzin prawa?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Czy zasadę ne bis in idem, zagwarantowaną w art. 50 karty, należy interpretować w ten sposób, że nie stoi ona na przeszkodzie nałożeniu przez właściwy organ administracji państwa członkowskiego grzywny za naruszenie europejskiego prawa konkurencji w sytuacji takiej jak rozpatrywana w niniejszej sprawie, w której ta sama osoba prawna została już<?PAGE NO="8"?> prawomocnie uniewinniona w sprawie, w której krajowy pocztowy organ regulacyjny nałożył na nią karę administracyjną za zarzucane naruszenie prawa pocztowego związane z tymi samymi albo podobnymi okolicznościami faktycznymi, z uwagi na to, że ograniczenie zasady ne bis in idem uzasadnia fakt, iż ustawodawstwo w dziedzinie konkurencji służy uzupełniającemu celowi interesu ogólnego, a mianowicie ochronie i utrzymaniu systemu wolnego od zakłóceń konkurencji na rynku wewnętrznym, i nie wykracza poza to, co jest odpowiednie i konieczne do osiągnięcia celu realizowanego w sposób uzasadniony przez to ustawodawstwo lub celu w postaci ochrony prawa i wolności prowadzenia działalności gospodarczej przez pozostałych przedsiębiorców zgodnie z art. 16 karty?<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></QUOT.S></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33.</NO.P><TXT>Uwagi na piśmie przedstawiły bpost, rządy belgijski, czeski, grecki, włoski, łotewski i rumuński, a także Komisja Europejska. bpost, rządy belgijski, grecki, łotewski i polski, a także Komisja Europejska przedstawiły też uwagi ustne na rozprawie, która odbyła się w dniu <DATE ISO="20210322">22 marca 2021 r.</DATE> Rozprawa ta została przeprowadzona wspólnie dla niniejszej sprawy i sprawy C-151/20 Nordzucker i in.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">IV.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Ocena</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34.</NO.P><TXT>W obu pytaniach sąd odsyłający zwraca się do Trybunału o wyjaśnienie, jakie są w istocie kryteria, na podstawie których stosuje się zasadę ne bis in idem, zawartą w art. 50 karty. Pytania te zostały podniesione w ramach dwóch postępowań. Pierwsze z nich, obecnie zakończone, dotyczyło regulacji sektorowej w dziedzinie usług pocztowych oraz grzywny, którą później uchylono, nałożonej na bpost przez IBPT za nieprzestrzeganie obowiązku niedyskryminacji (zwane dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0025" REF.END="QE0025"/>postępowaniem sektorowym<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/>). Drugie postępowanie dotyczy prawa konkurencji. W ramach tego postępowania (zwanego dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0026" REF.END="QE0026"/>postępowaniem z zakresu konkurencji<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/>) belgijski urząd ochrony konkurencji nałożył na bpost grzywnę za nadużycie pozycji dominującej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35.</NO.P><TXT>Oba te postępowania prowadzą najwyraźniej do nałożenia sankcji o charakterze karnym. Sąd odsyłający zwraca się zatem z pytaniem, czy ocena elementu idem powinna zależeć od interesu prawnego chronionego odpowiednio przez dwa omawiane systemy regulacyjne, czy też oceny tej należy dokonywać na podstawie klauzuli ograniczającej wykonywanie praw zawartej w art. 52 ust. 1 karty.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36.</NO.P><TXT>Innymi słowy, sąd odsyłający nie jest pewien, jakie dokładnie kryterium idem powinien zastosować w przypadku zbiegu postępowania sektorowego i postępowania z zakresu konkurencji. Czy powinien on bowiem zastosować kryterium dla zbiegu dwóch postępowań z zakresu konkurencji, które Trybunał określił w wyroku Wilhelm i in.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0009"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19690213">13 lutego 1969 r.</DATE> (<NO.CASE>14/68</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1969:4">EU:C:1969:4</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> i które od tamtej pory wielokrotnie potwierdzał, w szczególności w wyroku Toshiba Corporation i in.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0010"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20120214">14 lutego 2012 r.</DATE> (<NO.CASE>C‑17/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2012:72">EU:C:2012:72</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, a ostatnio w wyroku Slovak Telecom<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0011"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210225">25 lutego 2021 r.</DATE> (<NO.CASE>C‑857/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:139">EU:C:2021:139</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>? Czy też powinien on zastosować kryterium, które Trybunał również określił niedawno w odniesieniu do zbiegu postępowania karnego i postępowania administracyjnego w wyroku Menci?</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="9"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37.</NO.P><TXT>Pytanie, czy orzecznictwo <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0027" REF.END="QE0027"/>Toshiba czy Menci<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/> powinno być zastosowane, ma kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy. Jednakże w kontekście art. 50 karty stanowi ono jedynie przysłowiowy wierzchołek góry lodowej. Trzeba zdać sobie sprawę, że znacznie więcej skrywa się pod powierzchnią, wobec czego pozostaje o wiele więcej do odkrycia, aby w pełni docenić rzeczywisty rozmiar góry lodowej i podjąć świadomą decyzję co do właściwego kierunku działania.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38.</NO.P><TXT>Zacznę zatem od zwięzłego przedstawienia ewolucji zasady ne bis in idem w różnych dziedzinach prawa Unii – przebiegającej często w drodze wyraźnej interakcji z ETPC – na tle której najlepiej można zrozumieć właściwy zakres i znaczenie pytania <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0028" REF.END="QE0028"/>Toshiba czy Menci<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/> (część A). Ponadto, biorąc pod uwagę okoliczność, że ewolucja zasady ne bis in idem była dość problematyczna, co doprowadziło do powstania szeregu fragmentarycznych systemów, uwypuklę niektóre problemy spowodowane taką fragmentarycznością. Wyjaśnię również, dlaczego rozszerzenie kryterium określonego w orzecznictwie Menci na wszystkie sprawy objęte art. 50 karty niekoniecznie stanowi najlepsze rozwiązanie (część B). Na koniec przedstawię rozwiązanie wspomnianych problemów, proponując podejście (możliwie jak najbardziej ujednolicone) do zasady ne bis in idem zawartej w art. 50 karty (część C).</TXT></NP.ECR><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Ewolucja orzecznictwa w zakresie zasady ne bis in idem</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39.</NO.P><TXT>Na wstępie należy poczynić uwagę terminologiczną. Istniejące podejścia do zasady ne bis in idem dzieli się często, dla ułatwienia, na dwie kategorie powszechnie określane jako idem factum lub idem crimen. Określenia te ujmują to, co krótko mówiąc, stanowi założenie wyjściowe szczególnego podejścia do tej zasady.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40.</NO.P><TXT>Podejście oparte na idem factum zakłada, że przesłanka idem jest spełniona, gdy dwa postępowania dotyczą tych samych czynów, przy czym nie ma znaczenia, czy drugie postępowanie dotyczy innego czynu zabronionego, który te same czyny mogły stanowić. Tożsamość faktyczna jest wystarczająca do spełnienia przesłanki idem.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41.</NO.P><TXT>Podejście oparte na idem crimen polega na ocenie, czy drugie postępowanie dotyczy nie tylko tych samych czynów, ale i tego samego czynu zabronionego. W przypadku gdy chodzi o inny czyn zabroniony, drugie postępowanie co do zasady będzie dopuszczalne. Wydaje się jednak, że istnieje pewne zróżnicowanie w definicjach tego, co dokładnie stanowi tożsamość czynu zabronionego. Ten ostatni element ujmuje się często w ramach pojęć chronionego interesu prawnego, dobra społecznego, z którym dany czyn koliduje, lub – mówiąc bardziej abstrakcyjnie – w ramach charakteru szkodliwego społecznie postępowania.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42.</NO.P><TXT>Na szczeblu Unii rozwój zasady ne bis in idem następował w sposób, który najlepiej można określić jako kolejne fale orzecznictwa. W pewnym uproszczeniu ewolucja ta rozpoczęła się w obszarze prawa konkurencji Unii od podejścia opartego na chronionym interesie prawnym (1). Następnie pojawiło się orzecznictwo związane z KWUS, oparte na podejściu idem factum (2). Zmiany w ramach KWUS najwyraźniej zainspirowały zmianę w orzecznictwie ETPC, które przeszło wpierw od idem crimen do idem factum. Jednakże kryterium to zostało następnie dopracowane poprzez wprowadzenie ścisłego związku materialnego i czasowego, umożliwiającego w pewnych okolicznościach wszczęcie drugiego postępowania w tej samej sprawie (3). W związku z tym Trybunał zwrócił uwagę na dokonujące się zmiany w orzecznictwie ETPC. Następnie postanowił on jednak przenieść punkt ciężkości swojej analizy z zakresu ochrony na podstawie art. 50 karty na klauzulę ograniczającą wykonywanie praw zawartą w art. 52 ust. 1 karty (4).</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="10"?><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">1.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Chroniony interes prawny w prawie konkurencji Unii</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43.</NO.P><TXT>Geneza orzecznictwa dotyczącego ne bis in idem w sprawach konkurencji wywodzi się z wyroku Wilhelm i in.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0012"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19690213">13 lutego 1969 r.</DATE> (<NO.CASE>14/68</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1969:4">EU:C:1969:4</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Sprawa ta dotyczyła równoległych krajowych i ponadnarodowych dochodzeń w sprawie antykonkurencyjnego zachowania. Twierdzono, że niemiecki organ ochrony konkurencji nie posiada kompetencji do kontynuowania dochodzenia w sprawie niektórych naruszeń prawa, które były jednocześnie przedmiotem dochodzenia Komisji. Podnoszone kwestie dotyczyły między innymi tego, czy możliwe jest zastosowanie do tego samego stanu faktycznego, wchodzącego wówczas w zakres art. 85 ust. 1 traktatu EWG, krajowego i wspólnotowego prawa konkurencji, w sytuacji gdy Komisja podjęła już działania na podstawie rozporządzenia nr 17<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0013"><P>Rozporządzenie Rady EWG, pierwsze rozporządzenie wprowadzające w życie art. 85 i 86 Traktatu (Dz.U. English Special Edition 1959-1962 (I), s. 87).</P></NOTE> lub czy działanie krajowego organu ochrony konkurencji stosującego krajowe prawo konkurencji jest wykluczone ze względu na ryzyko podwójnej sankcji i niespójnej oceny.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44.</NO.P><TXT>Trybunał zwrócił uwagę, że art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 17 upoważnia organy krajowe do stosowania ówczesnych art. 85 ust. 1 i art. 86 traktatu EWG. Przepis ten nie dotyczył jednak kompetencji krajowych organów ochrony konkurencji w zakresie stosowania prawa krajowego<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0014"><P>Artykuł 9 ust. 3 stanowił jedynie, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0029" REF.END="QE0029"/>[d]opóki Komisja nie wszczęła postępowania na podstawie art. 2, 3 lub 6, władze państw członkowskich pozostają właściwe do stosowania art. 85 ust. l i art. 86 […]<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/>.</P></NOTE>. Trybunał dodał, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0030" REF.END="QE0030"/>prawo wspólnotowe i prawo krajowe dotyczące karteli rozpatrują kartele z różnych punktów widzenia<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="201D" ID="QE0030"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0015"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19690213">13 lutego 1969 r.</DATE>, <NAME.CASE>Wilhelm i in</NAME.CASE>. (<NO.CASE>14/68</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1969:4">EU:C:1969:4</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0003">3</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, wyjaśniając jednocześnie, że postępowanie krajowe nie może kolidować z postępowaniem wspólnotowym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45.</NO.P><TXT>Od czasu wydania tego wyroku zasady ne bis in idem nie postrzegano jako przeszkody dla równoległych postępowań prowadzonych przez Komisję i odpowiednie krajowe organy ochrony konkurencji. Twierdzenie, zgodnie z którym wspólnotowe i krajowe przepisy prawa konkurencji rozpatrują ochronę konkurencji z różnych punktów widzenia, Trybunał uzupełnił następnie uwagą, że przepisy prawa konkurencji Unii i krajowe przepisy prawa konkurencji chronią różny interes prawny. W konsekwencji zgodnie z obecnie utrwalonym orzecznictwem ochrona wynikająca z zasady ne bis in idem w prawie konkurencji jest uruchamiana tylko wtedy, gdy zostanie spełniony warunek potrójnej tożsamości zdarzeń, podmiotu popełniającego naruszenie i chronionego interesu prawnego.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46.</NO.P><TXT>To ostatnie kryterium to zostało zastosowane w kontekście postępowań prowadzonych w Unii i nałożonych w Unii sankcji, przy czym Trybunał stwierdził, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0031" REF.END="QE0031"/>ta sama osoba nie może być karana więcej niż jeden raz w celu ochrony tego samego dobra prawnego za to samo niezgodne z prawem zachowanie<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="201D" ID="QE0031"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0016"><P>Wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20040107">7 stycznia 2004 r.</DATE>, <NAME.CASE>Aalborg Portland i in./Komisja</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P, C‑213/00 P, C‑217/00 P i C‑219/00 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2004:6">EU:C:2004:6</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0338">338</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20120214">14 lutego 2012 r.</DATE>, <NAME.CASE>Toshiba Corporation i in</NAME.CASE>. (<NO.CASE>C‑17/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2012:72">EU:C:2012:72</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0097">97</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Trybunał zastosował również kryterium chronionego interesu prawnego w przypadkach, w których przedsiębiorstwa były ścigane i karane w państwie trzecim<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0017"><P>Wyroki z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20060629">29 czerwca 2006 r.</DATE>: <NAME.CASE>Showa Denko/Komisja</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑289/04 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2006:431">EU:C:2006:431</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0052">52</REF.NP.ECR>–<REF.NP.ECR REF="NP0056">56</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>SGL Carbon/Komisja</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑308/04 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2006:433">EU:C:2006:433</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0028">28</REF.NP.ECR>–<REF.NP.ECR REF="NP0032">32</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070510">10 maja 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>SGL Carbon/Komisja</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑328/05 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:277">EU:C:2007:277</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0024">24</REF.NP.ECR>–<REF.NP.ECR REF="NP0030">30</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, wyjaśniając jego rację bytu specyfiką celów, przepisów prawa materialnego i konsekwencji prawnych w zakresie karania za naruszenia prawa konkurencji<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0018"><P>Zobacz na przykład wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20060629">29 czerwca 2006 r.</DATE>, <NAME.CASE>Showa Denko/Komisja</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑289/04 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2006:431">EU:C:2006:431</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0053">53</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). Porównaj go jednak z wyrokiem z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19721214">14 grudnia 1972 r.</DATE>, <NAME.CASE>Boehringer Mannheim/Komisja</NAME.CASE> (<NO.CASE>7/72</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1972:125">EU:C:1972:125</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, w szczególności z pkt 4).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="11"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47.</NO.P><TXT>Co ważniejsze, wielka izba potwierdziła możliwość zastosowania warunku potrójnego idem w sprawie Toshiba Corporation i in.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0019"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20120214">14 lutego 2012 r.</DATE>, <NAME.CASE>Toshiba Corporation i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑17/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2012:72">EU:C:2012:72</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0097">97</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo). Zobacz także wyrok Sądu z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20171026">26 października 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>Marine Harvest/Komisja</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑704/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2017:753">EU:T:2017:753</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0308">308</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, mimo że rzecznik generalna J. Kokott zaproponowała Trybunałowi odstąpienie od tego<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0020"><P>Opinia rzecznik generalnej J. Kokott w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Toshiba Corporation i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑17/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:552">EU:C:2011:552</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0114">114</REF.NP.ECR>–<REF.NP.ECR REF="NP0122">122</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Rzecznik generalna zaproponowała bowiem dostosowanie oceny idem do podejścia <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0032" REF.END="QE0032"/>ten sam sprawca – te same okoliczności faktyczne<QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="201D" ID="QE0032"/>, stosowanego przez Trybunał w kontekście art. 54 KWUS, europejskiego nakazu aresztowania oraz w świetle (wówczas niedawnego) orzeczenia ETPC w sprawie Zolotukhin<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0021"><P>Wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="20090210">10 lutego 2009 r.</DATE>, Sergey Zolotukhin przeciwko Rosji (CE:ECHR:2009:0210JUD001493903).</P></NOTE>. Wskazała ona, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0033" REF.END="QE0033"/>nie ma żadnego rzeczowego powodu, by zasadę ne bis in idem poddawać w sprawach z zakresu konkurencji przesłankom innym niż gdzie indziej<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="201D" ID="QE0033"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0022"><P>Opinia rzecznik generalnej J. Kokott w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Toshiba Corporation i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑17/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:552">EU:C:2011:552</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0118">118</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Wyjaśniła również, że badanie danego przypadku zachowania antykonkurencyjnego musi koniecznie odnosić się do określonych ram czasowych i terytorialnych, ponieważ są to elementy, które odróżniają dane zachowanie niezgodne z prawem od innego<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0023"><P>Ibidem, pkt 129–134.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48.</NO.P><TXT>Ostatecznie okoliczność, że Trybunał nie uwzględnił propozycji rzecznik generalnej, miała ograniczone znaczenie praktyczne dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Trybunał zgodził się z rzecznik generalną, że dwie sporne decyzje – jedna wydana przez Komisję, a druga przez czeski organ ochrony konkurencji – dotyczą <HT TYPE="ITALIC">różnych terytoriów</HT> i <HT TYPE="ITALIC">okresów</HT>, co czyniło rozważania dotyczące kryterium interesu prawnego bezprzedmiotowymi.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49.</NO.P><TXT>Kolejna możliwość ponownego rozważenia tego zagadnienia pojawiła się w wyroku w sprawie Powszechny Zakład Ubezpieczeń na Życie<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0024"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190403">3 kwietnia 2019 r.</DATE> (<NO.CASE>C‑617/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:283">EU:C:2019:283</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Sprawa ta odnosiła się do kwestii, czy zasada ne bis in idem została prawidłowo zastosowana w postępowaniu dotyczącym nadużycia pozycji dominującej. Sprawa dotyczyła jednak tylko jednego postępowania, w związku z czym Trybunał uznał, że zasada ne bis in idem nie ma zastosowania. Niemniej jednak rzecznik generalny N. Wahl wykorzystał tę sprawę jako sposobność do zasugerowania w istocie, że należałoby odstąpić od stosowania kryterium chronionego interesu prawnego<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0025"><P>Opinia rzecznika generalnego N. Wahla w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Powszechny Zakład Ubezpieczeń na Życie</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑617/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:976">EU:C:2018:976</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0045">45</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50.</NO.P><TXT>Wkrótce potem kryterium tożsamości chronionego interesu prawnego została ponownie potwierdzona przez Trybunał w sprawie Slovak Telekom<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0026"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210225">25 lutego 2021 r.</DATE> (<NO.CASE>C‑857/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:139">EU:C:2021:139</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0043">43</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, w ramach której toczyły się dwa postępowania dotyczące, jak się wydaje, różnych stanów faktycznych (in casu różnych rynków produktowych).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51.</NO.P><TXT>W świetle tej ewolucji na szczególną uwagę zasługują trzy wymienione niżej kwestie. Po pierwsze, stosowanie w prawie konkurencji Unii zasady ne bis in idem, które opiera się na trzech kryteriach dotyczących tożsamości sprawcy, okoliczności faktycznych i chronionego interesu prawnego, wynika obecnie z utrwalonego orzecznictwa. Po drugie jednak, co jest dość intrygujące, kryterium interesu prawnego zostało ugruntowane wyłącznie w abstrakcyjny sposób. Nigdy nie było ono stosowane w praktyce. Sprawy z zakresu wewnątrzunijnego prawa konkurencji, którymi Trybunał zajmował się do tej pory, dotyczyły, zdaniem Trybunału, różnych czynów. W rezultacie Trybunał nigdy tak naprawdę nie wyjaśnił dogłębnie, w jaki sposób należy oceniać chroniony interes prawny.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="12"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52.</NO.P><TXT>Po trzecie, do chwili obecnej troje rzeczników generalnych poddało to kryterium krytyce. Po rzecznik generalnej J. Kokott<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0027"><P>Opinia rzecznik generalnej J. Kokott w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Toshiba Corporation i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑17/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:552">EU:C:2011:552</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0114">114</REF.NP.ECR>–<REF.NP.ECR REF="NP0122">122</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), omówiona w pkt 47 powyżej.</P></NOTE> rzecznik generalny N. Wahl stwierdził podobnie: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0034" REF.END="QE0034"/>trudno jest mi znaleźć zasadne powody, dla których to trojakie kryterium powinno być nadal stosowane w kontekście prawa konkurencji<QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="201D" ID="QE0034"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0028"><P>Opinia rzecznika generalnego N. Wahla w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Powszechny Zakład Ubezpieczeń na Życie</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑617/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:976">EU:C:2018:976</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0045">45</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), omówiona w pkt 49 powyżej.</P></NOTE>. Wreszcie, rzecznik generalny E. Tanchev zauważył, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0035" REF.END="QE0035"/>znaczenie warunku tożsamości chronionego interesu prawnego jest kwestionowane, ponieważ, po pierwsze, warunku tego nie stosuje się w obszarach prawa Unii innych niż prawo konkurencji […], a po drugie, jest on sprzeczny z rosnącą konwergencją unijnych i krajowych reguł konkurencji oraz decentralizacją stosowania reguł konkurencji Unii przewidzianą w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1/2003[<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0029"><P>Rozporządzenie z dnia <DATE ISO="20021216">16 grudnia 2002 r.</DATE> w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. [101 i 102 TFUE] (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="001" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2003">Dz.U. 2003, L 1, s. 1</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>]<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="201D" ID="QE0035"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0030"><P>Opinia rzecznika generalnego E. Tancheva w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Marine Harvest</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑10/18 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:795">EU:C:2019:795</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0095">95</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>, przypis 34).</P></NOTE>. Podobne wątpliwości pojawiły się w piśmiennictwie prawniczym, w którym padły pytania o powód, dla którego Trybunał nadal wielokrotnie potwierdza to kryterium pomimo przyjęcia podejścia idem factum w innych obszarach prawa Unii<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0031"><P>Zobacz na przykład D. Sarmiento, Ne Bis in Idem in the Case-Law of the European Court of Justice, w: <HT TYPE="ITALIC">Ne Bis in Idem in EU Law</HT>, ed. B. Van Bockel, Cambridge, Cambridge University Press 2016, s. 130; R. Nazzini, Parallel Proceedings in EU Competition Law. Ne Bis In Idem as a Limiting Principle, w: <HT TYPE="ITALIC">Ne Bis in Idem in EU Law</HT>, ed. B. Van Bockel, Cambridge, Cambridge University Press 2016, s. 143–145. Zobacz również M. Luchtman, The ECJ’s Recent Case Law on Ne Bis in Idem: Implications For Law Enforcement in a Shared Legal Order, <HT TYPE="ITALIC">Common Market Law Review</HT>, vol. 55, 2018, s. 1724.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">2.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Idem factum w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0053"><NO.P>53.</NO.P><TXT>Artykuł 54 KWUS był historycznie pierwszym przepisem prawa Unii, którego tekst zawierał zasadę ne bis in idem. Tym, co odróżnia art. 54 KWUS od istniejących wówczas w prawie międzynarodowym sformułowań zasady ne bis in idem, takich jak art. 4 Protokołu nr 7 do EKPC<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0032"><P>Z dnia <DATE ISO="19841122">22 listopada 1984 r.</DATE>, ETS nr 117.</P></NOTE> lub art. 14 ust. 7 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0033"><P>Z dnia <DATE ISO="19661216">16 grudnia 1966 r.</DATE>: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0036" REF.END="QE0036"/>Nikt nie może być ponownie ścigany lub karany za przestępstwo, za które już raz został prawomocnie skazany lub uniewinniony zgodnie z ustawą i procedurą karną <HT TYPE="ITALIC">danego kraju</HT><QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="201D" ID="QE0036"/> (wyróżnienie własne).</P></NOTE>, jest jego wyraźny zasięg transgraniczny. To, co wcześniej było wymagane w ramach jednego państwa lub jednego sygnatariusza, zaczęło mieć zastosowanie w szerszej przestrzeni prawnej. Podobne sformułowanie zasady ne bis in idem zostało następnie przyjęte w instrumentach dotyczących współpracy sądowej w sprawach karnych, takich jak decyzja ramowa 2002/584/WSiSW w sprawie europejskiego nakazu aresztowania<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0034"><P>Artykuł 3 ust. 2 decyzji ramowej Rady z dnia <DATE ISO="20020613">13 czerwca 2002 r.</DATE> w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="190" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2002">Dz.U. 2002, L 190, s. 1</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, jako jedna z obligatoryjnych podstaw odmowy<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0035"><P>Zobacz kolejne przykłady: art. 11 ust. 1 lit. c) decyzji ramowej Rady 2008/947/WSiSW z dnia <DATE ISO="20081127">27 listopada 2008 r.</DATE> o stosowaniu zasady wzajemnego uznawania do wyroków i decyzji w sprawie zawieszenia lub warunkowego zwolnienia w celu nadzorowania przestrzegania warunków zawieszenia i obowiązków wynikających z kar alternatywnych (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="337" PAGE.FIRST="102" DATE.PUB="2008">Dz.U. 2008, L 337, s. 102</REF.DOC.OJ>) oraz art. 9 ust. 1 lit. c) decyzji ramowej Rady 2008/909/WSiSW z dnia <DATE ISO="20081127">27 listopada 2008 r.</DATE> o stosowaniu zasady wzajemnego uznawania do wyroków skazujących na karę pozbawienia wolności lub inny środek polegający na pozbawieniu wolności – w celu wykonania tych wyroków w Unii Europejskiej (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="327" PAGE.FIRST="27" DATE.PUB="2008">Dz.U. 2008, L 327, s. 27</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="13"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0054"><NO.P>54.</NO.P><TXT>W kontekście KWUS względy dotyczące chronionego interesu prawnego i kwalifikacji prawnej uznano za nieistotne. Jedynym znaczącym kryterium stało się <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0037" REF.END="QE0037"/>kryterium tożsamości zdarzenia, rozumiane jako istnienie całości, na którą składają się nierozdzielnie ze sobą związane konkretne okoliczności<QUOT.END REF.START="QS0037" CODE="201D" ID="QE0037"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0036"><P>Wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20060309">9 marca 2006 r.</DATE>, <NAME.CASE>van Esbroeck</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑436/04</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2006:165">EU:C:2006:165</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0036">36</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20060928">28 września 2006 r.</DATE>, <NAME.CASE>Gasparini i in</NAME.CASE>. (<NO.CASE>C‑467/04</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2006:610">EU:C:2006:610</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0054">54</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20060928">28 września 2006 r.</DATE>, <NAME.CASE>van Straaten</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑150/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2006:614">EU:C:2006:614</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0048">48</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070718">18 lipca 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Kraaijenbrink</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑367/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:444">EU:C:2007:444</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0026">26</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20101116">16 listopada 2010 r.</DATE>, <NAME.CASE>Mantello</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑261/09</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:683">EU:C:2010:683</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0039">39</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210429">29 kwietnia 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>X (europejski nakaz aresztowania – ne bis in idem)</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑665/20 PPU</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:339">EU:C:2021:339</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0071">71</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo), przy czym ostatnia sprawa dotyczyła sytuacji, w której nastąpiło wcześniejsze skazanie w państwie trzecim.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0055"><NO.P>55.</NO.P><TXT>Wyrok van Esbroeck<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0037"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20060309">9 marca 2006 r.</DATE> (<NO.CASE>C‑436/04</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2006:165">EU:C:2006:165</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> dość dobrze ilustruje tę kwestię. Sprawa ta dotyczyła obywatela belgijskiego skazanego w Norwegii na karę pięciu lat pozbawienia wolności za nielegalny <HT TYPE="ITALIC">przywóz</HT> środków odurzających do Norwegii. Po odbyciu części kary został on warunkowo zwolniony i przewieziony pod eskortą do Belgii. Kilka miesięcy później był on ścigany w Belgii i skazany na rok pozbawienia wolności za nielegalny <HT TYPE="ITALIC">wywóz</HT> tych samych środków odurzających z Belgii. Dochodząc do wniosku o dopuszczalności drugiego postępowania, sądy belgijskie zastosowały art. 36 ust. 2 lit. a) Jednolitej konwencji o środkach odurzających<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0038"><P>Jednolitej konwencji ONZ o środkach odurzających z 1961 r., UNTS, t. 520, s. 151 (w brzmieniu zmienionym protokołem z 1972 r., UNTS, t. 976, s. 3).</P></NOTE>, zgodnie z którym każde z przestępstw przewidzianych w tym artykule, do których należy przywóz i wywóz środków odurzających, będzie uważane za przestępstwo odrębne, jeśli zostało popełnione w różnych krajach.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0056"><NO.P>56.</NO.P><TXT>W postępowaniu przed Trybunałem podniesiono kwestię, czy to drugie postępowanie narusza art. 54 KWUS. Trybunał zauważył, że art. 54 KWUS dotyczy jedynie spornego czynu, a nie jego kwalifikacji prawnej<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0039"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20060309">9 marca 2006 r.</DATE>, <NAME.CASE>van Esbroeck</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑436/04</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2006:165">EU:C:2006:165</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0027">27</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Następnie Trybunał porównał brzmienie tego przepisu z brzmieniem art. 4 Protokołu nr 7 do EKPC oraz art. 14 ust. 7 Paktu praw obywatelskich i politycznych Narodów Zjednoczonych, które odnoszą się do <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0038" REF.END="QE0038"/>przestępstwa<QUOT.END REF.START="QS0038" CODE="201D" ID="QE0038"/>. Oznacza to, że kryterium kwalifikacji prawnej czynów ma znaczenie <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0039" REF.END="QE0039"/>jako przesłanka zastosowania zasady ne bis in idem, o której mowa w tych [ostatnich dwóch] aktach<QUOT.END REF.START="QS0039" CODE="201D" ID="QE0039"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0040"><P>Ibidem, pkt 28.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0057"><NO.P>57.</NO.P><TXT>Zwracając uwagę na istnienie wzajemnego zaufania co do krajowych systemów sądownictwa karnego w ramach Unii, swobodę przemieszczania się oraz brak harmonizacji przepisów prawa karnego, Trybunał zauważył, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0040" REF.END="QE0040"/>możliwość rozbieżnych kwalifikacji prawnych tego samego czynu w dwóch różnych umawiających się państwach nie może stanowić przeszkody w zastosowaniu art. 54 KWUS<QUOT.END REF.START="QS0040" CODE="201D" ID="QE0040"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0041"><P>Ibidem, pkt 31.</P></NOTE>. <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0041" REF.END="QE0041"/>Z tych samych przyczyn kryterium tożsamości chronionego interesu prawnego nie może być uwzględnione, gdyż interes ten może różnić się w zależności od umawiającego się państwa<QUOT.END REF.START="QS0041" CODE="201D" ID="QE0041"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0042"><P>Ibidem, pkt 32.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0058"><NO.P>58.</NO.P><TXT>Trybunał przyznał, że sytuacja, w której czyny polegające na wywozie i przywozie tych samych środków odurzających są ścigane w różnych państwach członkowskich, może stanowić zespół zachowań, które z uwagi na swą naturę są ze sobą nierozdzielnie związane, jednakże dokonanie oceny w tym zakresie pozostawił sądowi krajowemu<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0043"><P>Zobacz także wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20060928">28 września 2006 r.</DATE>, <NAME.CASE>van Straaten</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑150/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2006:614">EU:C:2006:614</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0041">41</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070718">18 lipca 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Kraaijenbrink</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑367/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:444">EU:C:2007:444</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0026">26</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20101116">16 listopada 2010 r.</DATE>, <NAME.CASE>Mantello</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑261/09</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:683">EU:C:2010:683</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0039">39</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="14"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0059"><NO.P>59.</NO.P><TXT>Skrótowo rzecz ujmując, orzecznictwo dotyczące art. 54 KWUS i odpowiadających mu przepisów decyzji ramowej 2002/584 zawsze opierało się na założeniu, że chroniony interes prawny i kwalifikacja prawna danych czynów nie mają znaczenia dla rozważań związanych z możliwością zastosowania zasady ne bis in idem.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0060"><NO.P>60.</NO.P><TXT>Odrzucenie podejścia idem crimen opierało się przede wszystkim na wykładni językowej. Artykuł 54 KWUS wydaje się wyróżniać tym, że wymaga wyższego poziomu ochrony niż art. 4 Protokołu nr 7 do EKPC. Poza tekstem konieczność przyjęcia podejścia idem factum była również uzasadniona odwołaniem się do logiki leżącej u podstaw przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, która ma na celu przezwyciężenie ewentualnych przeszkód wynikających z faktu, że w Unii istnieje wiele jurysdykcji, że nie ma harmonizacji przepisów prawa karnego i że interesy prawne oraz kwalifikacja prawna tego samego zachowania mogą się różnić.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0061"><NO.P>61.</NO.P><TXT>O ile odniesienie do kwalifikacji prawnej jest raczej oczywiste, o tyle odniesienie do (rozbieżnych) interesów prawnych jest dużo mniej zrozumiałe. Wydaje się, że Trybunał używał tych pojęć zamiennie. Z jego rozumowania wynika, że interes prawny chroniony dzięki penalizacji danego przestępstwa, określonego w prawie krajowym, jest czymś z istoty rzeczy specyficznym dla każdego państwa członkowskiego. Pojęcie interesu prawnego nie wydaje się rozumiane w kategoriach interesu społecznego, który należy chronić poprzez zdefiniowanie konkretnego przestępstwa lub konkretnej kategorii przestępstw, niezależnie od danego państwa członkowskiego, takiego jak interes polegający na ochronie życia ludzkiego, zdrowia, wolności, mienia itd. To, na czym w rzeczywistości polega chroniony interes prawny, pozostaje zatem niezbadane.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0062"><NO.P>62.</NO.P><TXT>Tak czy inaczej, przyjmuje się powszechnie, że orzecznictwo Trybunału dotyczące art. 54 KWUS wywarło wpływ na ETPC<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0044"><P>Jak zauważa na przykład rzecznik generalny P. Cruz Villalón w opinii w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Åkerberg Fransson</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑617/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2012:340">EU:C:2012:340</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0077">77</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. W rzeczywistości doprowadziło ono do podjęcia przez ETPC w sprawie Zolotukhin decyzji o ujednoliceniu swojego orzecznictwa, które wcześniej oscylowało między podejściem idem crimen a podejściem idem factum, oraz do przyjęcia podejścia, zgodnie z którym właśnie zaistnienie <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0042" REF.END="QE0042"/>identycznych lub zasadniczo takich samych okoliczności faktycznych<QUOT.END REF.START="QS0042" CODE="201D" ID="QE0042"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0045"><P>Wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="20090210">10 lutego 2009 r.</DATE>, Zolotukhin przeciwko Rosji (CE:ECHR:2009:0210JUD001493903, § 82).</P></NOTE> ma znaczenie dla oceny, czy drugie postępowanie jest zakazane, czy też nie.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">3.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">ETPC: od idem crimen przez idem factum do innego podejścia (opartego jednak na ścisłym związku materialnym i czasowym)</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0063"><NO.P>63.</NO.P><TXT>Orzecznictwo ETPC dotyczące zasady ne bis in idem rozwijało się etapami. W sprawie Zolotukhin ETPC po raz pierwszy przedstawił sposób, w jaki jego orzecznictwo podchodziło do przesłanki idem, i postanowił przyjąć zharmonizowaną interpretację zawartego w art. 4 do Protokołu nr 7 do EKPC pojęcia tego samego przestępstwa, w celu usunięcia <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0043" REF.END="QE0043"/>niepewności prawa<QUOT.END REF.START="QS0043" CODE="201D" ID="QE0043"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0046"><P>Ibidem, § 78.</P></NOTE> (a). Kilka lat później ETPC dokonał jednak ponownego podsumowania ewolucji orzecznictwa w wyroku w sprawie A i B<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0047"><P>Wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="20161115">15 listopada 2016 r.</DATE>, A i B przeciwko Norwegii (CE:ECHR:2016:1115JUD002413011).</P></NOTE>. Postanowił on zniuansować wyrok w sprawie Zolotukhin, wysuwając na pierwszy plan kryterium ścisłego związku materialnego i czasowego (b).</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="15"?><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">a)</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Od idem crimen do idem factum w sprawie Zolotukhin</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0064"><NO.P>64.</NO.P><TXT>Podejście do elementu idem w orzecznictwie poprzedzającym wyrok w sprawie Zolotukhin opierało się głównie na idem crimen<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0048"><P>Zobacz jednak wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="19951023">23 października 1995 r.</DATE> w sprawie Gradinger przeciwko Austrii (CE:ECHR:1995:1023JUD001596390). W orzeczeniu tym ETPC stwierdził, że chociaż oznaczenie, charakter i cel dwóch rozpatrywanych przestępstw były odmienne, doszło do naruszenia art. 4 Protokołu nr 7 do EKPC, ponieważ oba orzeczenia dotyczyły tego samego zachowania.</P></NOTE>. Było ono oparte na założeniu, że to samo zachowanie może stanowić kilka przestępstw, które z mocy prawa mogą być sądzone w odrębnych postępowaniach. Przykładami orzecznictwa poprzedzającego wyrok w sprawie Zolotukhin są wyrok w sprawie Oliveira<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0049"><P>Wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="19980730">30 lipca 1998 r.</DATE> w sprawie Oliveira przeciwko Szwajcarii (CE:ECHR:1998:0730JUD002571194, §§ 25–29). Zobacz także wyroki ETPC: z dnia <DATE ISO="19990914">14 września 1999 r.</DATE> w sprawie Ponsetti i Chesnel przeciwko Francji (CE:ECHR:1999:0914DEC003685597, § 5); z dnia <DATE ISO="20020702">2 lipca 2002 r.</DATE> w sprawie Göktan przeciwko Francji (CE:ECHR:2002:0702JUD003340296, § 50); z dnia <DATE ISO="20030624">24 czerwca 2003 r.</DATE> w sprawie Gauthier przeciwko Francji (CE:ECHR:2003:0624DEC0006117800, s. 14).</P></NOTE> i wyrok w sprawie Franz Fischer<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0050"><P>Wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="20010529">29 maja 2001 r.</DATE> w sprawie Franz Fischer przeciwko Austrii (CE:ECHR:2001:0529JUD00379509, § 29).</P></NOTE>. W tej ostatniej sprawie ETPC zbadał tożsamość przestępstwa na podstawie kryterium jego istotnych znamion<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0051"><P>Zobacz także na przykład wyroki ETPC: z dnia <DATE ISO="20020530">30 maja 2002 r.</DATE> w sprawie W.F. przeciwko Austrii (CE:ECHR:2002:0530JUD003827597, § 28); z dnia <DATE ISO="20020606">6 czerwca 2002 r.</DATE> w sprawie Sailer przeciwko Austrii (CE:ECHR:2002:0606JUD003823797, § 28); z dnia <DATE ISO="20040902">2 września 2004 r.</DATE> w sprawie Bachmaier przeciwko Austrii (CE:ECHR:2004:0902DEC00774130); z dnia <DATE ISO="20040914">14 września 2004 r.</DATE> w sprawie Rosenquist przeciwko Szwecji (CE:ECHR:2004:0914DEC006061900); z dnia <DATE ISO="20061207">7 grudnia 2006 r.</DATE> w sprawie Hauser-Sporn przeciwko Austrii (CE:ECHR:2006:1207JUD003730103, § 45); z dnia <DATE ISO="20070201">1 lutego 2007 r.</DATE> w sprawie Storbråten przeciwko Norwegii (CE:ECHR:2007:0201DEC001227704); z dnia <DATE ISO="20070726">26 lipca 2007 r.</DATE> w sprawie Schutte przeciwko Austrii (CE:ECHR:2007:0726JUD001801503, § 42); z dnia <DATE ISO="20071211">11 grudnia 2007 r.</DATE> w sprawie Haarvig przeciwko Norwegii (CE:ECHR:2007:1211DEC001118705); z dnia <DATE ISO="20080304">4 marca 2008 r.</DATE> w sprawie Garretta przeciwko Francji (CE:ECHR:2008:0304DEC000252904, § 86).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0065"><NO.P>65.</NO.P><TXT>Podejście oparte na idem crimen zostało zarzucone w sprawie Zolotukhin. Sprawa ta dotyczyła skarżącego, który podczas przesłuchania dopuścił się słownego znieważenia funkcjonariuszy policji. W prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu administracyjnym, które ETPC porównał do postępowania karnego, skarżący został skazany za <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0044" REF.END="QE0044"/>drobne zakłócenie porządku publicznego<QUOT.END REF.START="QS0044" CODE="201D" ID="QE0044"/>. Kilka dni później wszczęto postępowanie karne między innymi na podstawie zarzutu <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0045" REF.END="QE0045"/>zakłócenia porządku publicznego<QUOT.END REF.START="QS0045" CODE="201D" ID="QE0045"/>. Zarzut ten odnosił się do tego samego zachowania, za które skarżący został wcześniej skazany. Skarżącego uniewinniono w odniesieniu do tego zarzutu, ale uznano za winnego z innych względów.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0066"><NO.P>66.</NO.P><TXT>Przed stwierdzeniem, że drugie postępowanie stanowiło naruszenie art. 4 Protokołu nr 7 do EKPC, ETPC uznał, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0046" REF.END="QE0046"/>[jego wcześniejsze] podejście, które kładzie nacisk na charakterystykę prawną dwóch przestępstw, jest zbyt restrykcyjne w stosunku do praw jednostki<QUOT.END REF.START="QS0046" CODE="201D" ID="QE0046"/> oraz że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0047" REF.END="QE0047"/>art. 4 Protokołu nr 7 należy rozumieć w ten sposób, że zakazuje on ścigania lub sądzenia za drugie <QUOT.START CODE="00BB" ID="QS0048" REF.END="QE0048"/>przestępstwo<QUOT.END REF.START="QS0048" CODE="00AB" ID="QE0048"/> w zakresie, w jakim wynika ono z identycznych lub zasadniczo takich samych okoliczności faktycznych<QUOT.END REF.START="QS0047" CODE="201D" ID="QE0047"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0052"><P>Wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="20090210">10 lutego 2009 r.</DATE> w sprawie Sergey Zolotukhin przeciwko Rosji (CE:ECHR:2009:0210JUD001493903 §§ 81, 82).</P></NOTE>. ETPC stwierdził, że badanie powinno zatem <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0049" REF.END="QE0049"/>koncentrować się na tych faktach, które stanowią zbiór konkretnych okoliczności faktycznych dotyczących tego samego oskarżonego i nierozerwalnie powiązanych ze sobą w czasie i przestrzeni, których istnienie musi zostać wykazane w celu uzyskania wyroku skazującego lub wszczęcia postępowania karnego<QUOT.END REF.START="QS0049" CODE="201D" ID="QE0049"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0053"><P>Ibidem, § 84.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="16"?><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">b)</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Sprawa A i B: idem factum w połączeniu ze ścisłym związkiem materialnym i czasowym</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0067"><NO.P>67.</NO.P><TXT>Podejście przyjęte w sprawie Zolotukhin było (zazwyczaj) stosowane w późniejszym orzecznictwie<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0054"><P>Wyroki ETPC: z dnia <DATE ISO="20140304">4 marca 2014 r.</DATE> w sprawie Grande Stevens przeciwko Włochom (CE:ECHR:2014:0304JUD001864010, §§ 221, 227); z dnia <DATE ISO="20150127">27 stycznia 2015 r.</DATE> w sprawie Rinas przeciwko Finlandii (CE:ECHR:2015:0127JUD001703913, §§ 45, 46); z dnia <DATE ISO="20150210">10 lutego 2015 r.</DATE> w sprawie Österlund przeciwko Finlandii (CE:ECHR:2015:0210JUD005319713, § 41); z dnia <DATE ISO="20150430">30 kwietnia 2015 r.</DATE> w sprawie Kapetanios i in. przeciwko Grecji (CE:ECHR:2015:0430JUD000345312, §§ 64, 74); z dnia <DATE ISO="20160609">9 czerwca 2016 r.</DATE> w sprawie Sismanidis i Sitaridis przeciwko Grecji (CE:ECHR:2016:0609JUD006660209, § 44). Zobacz również wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="20111018">18 października 2011 r.</DATE> w sprawie Tomasović przeciwko Chorwacji (CE:ECHR:2011:1018JUD005378509, §§ 28–32).</P></NOTE>. Nie spotkało się ono jednak z powszechnym uznaniem. ETPC postanowił ponownie rozważyć tę kwestię w sprawie A i B. Zasadniczo podtrzymując podejście idem factum, ETPC uznał jednak, że zbieg postępowań jest możliwy, gdy przedmiotowe postępowania <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0050" REF.END="QE0050"/>zostały połączone w sposób zintegrowany, tak aby stanowiły spójną całość<QUOT.END REF.START="QS0050" CODE="201D" ID="QE0050"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0055"><P>Wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="20161115">15 listopada 2016 r.</DATE> w sprawie A i B przeciwko Norwegii (CE:ECHR:2016:1115JUD002413011, § 130).</P></NOTE>. W takich okolicznościach ETPC uważa, że w rzeczywistości nie prowadzono drugiego postępowania.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0068"><NO.P>68.</NO.P><TXT>Sprawa A i B dotyczyła dopłat podatkowych nałożonych na skarżących w postępowaniach administracyjnych w związku z niezadeklarowaniem dochodu w ich zeznaniach podatkowych. Skarżący zostali również skazani za te same czyny w prowadzonych (do pewnego stopnia) równolegle postępowaniach karnych. ETPC stwierdził, że sytuacja ta nie stanowiła naruszenia art. 4 Protokołu nr 7 do EKPC stanowiącego, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0051" REF.END="QE0051"/>chociaż różne sankcje zostały nałożone przez dwa odrębne organy w odrębnych postępowaniach, istniał jednak między nimi wystarczająco ścisły związek, zarówno materialny, jak i czasowy, aby uznać je za stanowiące część integralnego systemu sankcji na mocy prawa norweskiego za brak dostarczenia informacji o niektórych dochodach w zeznaniu podatkowym, czego skutkiem było niedoszacowanie wymiaru podatku<QUOT.END REF.START="QS0051" CODE="201D" ID="QE0051"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0056"><P>Ibidem, § 147. Zobacz także § 153.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0069"><NO.P>69.</NO.P><TXT>Innymi słowy, ETPC postanowił wysunąć na pierwszy plan kryterium wystarczającego związku materialnego i czasowego, które pojawiało się już (choć nie systematycznie) w jego wcześniejszym orzecznictwie, w tym w sprawach poprzedzających wyrok w sprawie Zolotukhin<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0057"><P>Zobacz wyroki ETPC: z dnia <DATE ISO="20051213">13 grudnia 2005 r.</DATE> w sprawie Nilsson przeciwko Szwecji (2005:1213DEC007366101); z dnia <DATE ISO="20140520">20 maja 2014 r.</DATE> w sprawie Glantz przeciwko Finlandii (CE:ECHR:2014:0520JUD003739411, § 61); z dnia <DATE ISO="20140520">20 maja 2014 r.</DATE> w sprawie Nykänen przeciwko Finlandii (CE:ECHR:2014:0520JUD001182811, §§ 50, 51); z dnia <DATE ISO="20141127">27 listopada 2014 r.</DATE> w sprawie Lucky Dev przeciwko Szwecji (CE:ECHR:2014:1127JUD000735610, § 62); z dnia <DATE ISO="20150217">17 lutego 2015 r.</DATE> w sprawie Boman przeciwko Finlandii (CE:ECHR:2015:0217JUD004160411, §§ 42, 43). Zobacz także wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="20000530">30 maja 2000 r.</DATE> w sprawie R.T. przeciwko Szwajcarii (CE:ECHR:2000:0530DEC003198296).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0070"><NO.P>70.</NO.P><TXT>ETPC wyjaśnił, że spełnienie wymogu związku <HT TYPE="ITALIC">materialnego</HT> zależy od następujących elementów: (i) uzupełniających celów realizowanych przez oba postępowania dotyczące różnych aspektów szkodliwego społecznego zachowania; (ii) czy dwoistość postępowań jest przewidywalną konsekwencją, zarówno prawną, jak i praktyczną, tego samego kwestionowanego zachowania; (iii)czy ma miejsce koordynacja między odpowiednimi postępowaniami, które muszą być prowadzone w taki sposób, aby uniknąć powielania zarówno gromadzenia dowodów, jak i ich oceny; oraz (iv) proporcjonalność całkowitej kwoty nałożonych kar<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0058"><P>Wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="20161115">15 listopada 2016 r.</DATE> w sprawie A i B przeciwko Norwegii (CE:ECHR:2016:1115JUD002413011, § 132).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0071"><NO.P>71.</NO.P><TXT>Związek <HT TYPE="ITALIC">czasowy</HT> pozostawiono w dużej mierze nieokreślony z wyjątkiem ogólnej wskazówki, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0052" REF.END="QE0052"/>im słabszy związek czasowy, tym większy ciężar spoczywa na państwie, aby wyjaśnić i uzasadnić każde takie opóźnienie<QUOT.END REF.START="QS0052" CODE="201D" ID="QE0052"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0059"><P>Ibidem, § 134.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="17"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0072"><NO.P>72.</NO.P><TXT>Aby wyjaśnić zmianę podejścia, ETPC powołał się na niemożność zapewnienia przez wyrok w sprawie Zolotukhin <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0053" REF.END="QE0053"/>wskazówek dotyczących sytuacji, w których postępowania nie zostały w rzeczywistości powielone, lecz raczej zostały połączone w sposób zintegrowany, tak aby stanowiły spójną całość<QUOT.END REF.START="QS0053" CODE="201D" ID="QE0053"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0060"><P>Ibidem, § 111.</P></NOTE>, co zdaniem ETPC wydawało się mieć miejsce w omawianej sytuacji. ETPC zauważył również <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0054" REF.END="QE0054"/>brak konsensusu wśród systemów krajowych umawiających się państw oraz różną gotowość państw do związania się [Protokołem nr 7 do EKPC]<QUOT.END REF.START="QS0054" CODE="201D" ID="QE0054"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0061"><P>Ibidem, § 106.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0073"><NO.P>73.</NO.P><TXT>Kryterium wystarczająco ścisłego związku materialnego i czasowego pozwala, zdaniem ETPC, na <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0055" REF.END="QE0055"/>zapewnienie odpowiedniej równowagi między należytym zabezpieczeniem interesów jednostki chronionych zasadą ne bis in idem z jednej strony a uwzględnieniem szczególnego interesu społecznego polegającego na możliwości przyjęcia wyważonego podejścia regulacyjnego w danej dziedzinie z drugiej strony<QUOT.END REF.START="QS0055" CODE="201D" ID="QE0055"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0062"><P>Ibidem, § 124.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0074"><NO.P>74.</NO.P><TXT>W sprawie A i B uznano, że obie części nowego kryterium zostały spełnione. Późniejsze orzecznictwo dostarczyło dalszych wyjaśnień. Nazbyt śmiałe byłoby jednak sugerowanie, że obecnie istnieje jasność co do tego, co będzie stanowiło wystarczająco ścisły związek, w szczególności jeśli chodzi o jego wymiar czasowy<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0063"><P>Wyroki ETPC: z dnia <DATE ISO="20170518">18 maja 2017 r.</DATE> w sprawie Jóhannesson przeciwko Islandii (CE:ECHR:2017:0518JUD002200711); z dnia <DATE ISO="20190606">6 czerwca 2019 r.</DATE> w sprawie Nodet przeciwko Francji (CE:ECHR:2019:0606JUD004734214); z dnia <DATE ISO="20190708">8 lipca 2019 r.</DATE> w sprawie Mihalache przeciwko Rumunii (CE:ECHR:2019:0708JUD005401210, §§ 84, 85). W wyroku ETPC z dnia <DATE ISO="20170613">13 czerwca 2017 r.</DATE> w sprawie Šimkus przeciwko Litwie (CE:ECHR:2017:0613JUD004178811, §§ 46, 47) ETPC zdaje się wykluczać spełnienie warunku dotyczącego obu związków, chociaż znaczenie kryterium z wyroku w sprawie A i B wydaje się raczej zakładane. W wyroku ETPC z dnia <DATE ISO="20191008">8 października 2019 r.</DATE> w sprawie Korneyeva przeciwko Rosji (CE:ECHR:2019:1008JUD007205117, § 58) kryterium to zostało przypomniane, ale nie zastosowane, ponieważ nie podnoszono, że oba odnośne postępowania stanowiły <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0056" REF.END="QE0056"/>zintegrowaną reakcję prawną<QUOT.END REF.START="QS0056" CODE="201D" ID="QE0056"/> w rozumieniu wyroku w sprawie A i B. Natomiast warunek dotyczący obu związków został uznany za spełniony w wyroku ETPC z dnia <DATE ISO="20201008">8 października 2020 r.</DATE> w sprawie Bajčić przeciwko Chorwacji (CE:ECHR:2020:1008JUD00673341, §§ 45, 46).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">4.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Dwutorowe systemy egzekwowania prawa przed Trybunałem: od idem factum do idem factum połączonego z klauzulą ograniczającą wykonywanie praw</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0075"><NO.P>75.</NO.P><TXT>Trybunał zareagował na przyjętą przez ETPC zmianę podejścia w szeregu wyroków składających się na orzecznictwo Menci<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0064"><P>Zobacz wyżej przypis 4 niniejszej opinii.</P></NOTE>. Wyroki te, które znalazły się w centrum wielu dyskusji naukowych<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0065"><P>Zobacz na przykład Z. Burić, Ne Bis in Idem in European Criminal Law – Moving in Circles?, <HT TYPE="ITALIC">EU and Comparative Law Issues and Challenges Series</HT>, 2019, s. 507–520; M. Luchtman, The ECJ’s Recent Case Law on Ne Bis in Idem: Implications For Law Enforcement in a Shared Legal Order, <HT TYPE="ITALIC">Common Market Law Review</HT>, vol. 55, 2018, s. 1725–1750, tu: s. 1717; B. Peeters, The Ne Bis in Idem Rule: Do the EUCJ and the ECtHR Follow the Same Track?, <HT TYPE="ITALIC">EC Tax Review</HT>, vol. 4, 2018, 182–185, tu: s. 182; C. Serneels <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0057" REF.END="QE0057"/>Unionisation<QUOT.END REF.START="QS0057" CODE="201D" ID="QE0057"/> of the European Court of Human Rights’ ne bis in idem jurisprudence: the Case of Mihalache v Romania, <HT TYPE="ITALIC">New Journal of European Criminal Law</HT>, vol. 11(2), 2020, s. 232–234; Lo Schiavo, G., The Principle of Ne Bis In Idem and the Application of Criminal Sanctions: of Scope and Restrictions, vol. 14(3), <HT TYPE="ITALIC">European Constitutional Law Review</HT>, 2018, s. 644–663; M. Vetzo, The Past, Present and Future of the Ne Bis in Idem Dialogue Between the Court of Justice of the European Union and the European Court of Human Rights: The Cases of Menci, Garlsson and Di Puma, <HT TYPE="ITALIC">REALaw</HT>, vol. 11(55), 2018, s. 70–74.</P></NOTE>, dotyczyły drugiego (karnego lub administracyjnego) postępowania wszczętego z powodu oszustw podatkowych, manipulacji rynkowych i wykorzystywania informacji poufnych, pomimo okoliczności, że poprzednie postępowania (karne lub administracyjne) zostały już wszczęte w odniesieniu do tych samych czynów.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0076"><NO.P>76.</NO.P><TXT>Sprawa Menci, którą można chyba uznać za wiodącą w tej grupie orzeczeń, dotyczyła skarżącego, wobec którego wszczęto postępowanie administracyjne z tytułu braku zapłaty podatku VAT. Postępowanie administracyjne zakończyło się nałożeniem grzywny w wysokości około <FT TYPE="NUMBER">85000</FT> EUR, która stanowiła 30% wysokości zobowiązania podatkowego. Po uprawomoc<?PAGE NO="18"?>nieniu się orzeczenia w tym postępowaniu przeciwko skarżącemu wszczęto postępowanie karne w odniesieniu do tych samych czynów. W związku z tym powstało pytanie, czy to drugie postępowanie było dopuszczalne w świetle art. 50 karty.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0077"><NO.P>77.</NO.P><TXT>Trybunał stanął przed dylematem, czy zaakceptować podejście przyjęte przez ETPC w sprawie A i B, czy też utrzymać swoje poprzednie podejście przyjęte w podobnym kontekście w wyroku Åkerberg Fransson. W tym ostatnim przypadku Trybunał orzekł, że zasada ne bis in idem nie stoi na przeszkodzie stosowaniu przez państwo członkowskie kolejno sankcji podatkowej i sankcji karnej za ten sam czyn polegający na niedopełnieniu obowiązków związanych z podatkiem VAT, pod warunkiem że pierwsza z tych sankcji nie ma charakteru karnego (w oparciu o kryteria Engela)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0066"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20130226">26 lutego 2013 r.</DATE>, <NAME.CASE>Åkerberg Fransson</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑617/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:105">EU:C:2013:105</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0037">37</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0078"><NO.P>78.</NO.P><TXT>W swojej opinii rzecznik generalny M. Campos Sánchez-Bordona podniósł, że przyjęcie nowego kryterium ETPC zmniejszyłoby poziom ochrony istniejącej na gruncie zasady ne bis in idem<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0067"><P>Opinia rzecznika generalnego M. Camposa Sáncheza-Bordony w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Menci</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑524/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:667">EU:C:2017:667</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Trybunał był jednak innego zdania. Wydaje się, że Trybunał starał się zasadniczo podążać za ETPC. W tym celu wybrał on jednak dość wyjątkowe ramy analityczne. Trybunał przeniósł punkt ciężkości analizy z art. 50 karty na klauzulę ograniczającą wykonywanie praw zawartą w jej art. 52 ust. 1.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0079"><NO.P>79.</NO.P><TXT>Trybunał dopuścił możliwość przeprowadzenia drugiego postępowania pod warunkiem, że przepisy pozwalające na kumulację postępowań <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0058" REF.END="QE0058"/>zmierzają do realizacji celu interesu ogólnego, który uzasadnia taką kumulację […], a owe postępowania i sankcje powinny służyć celom dodatkowym […], zawierają zasady zapewniające koordynację ograniczającą do tego, co ściśle niezbędne, dodatkowy ciężar ponoszony przez zainteresowane osoby w wyniku kumulacji postępowań, oraz […] przewidują zasady pozwalające zapewnić, że surowość wszystkich nałożonych sankcji zostaje ograniczona do tego, co jest ściśle niezbędne w stosunku do wagi danego przestępstwa<QUOT.END REF.START="QS0058" CODE="201D" ID="QE0058"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0068"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180320">20 marca 2018 r.</DATE>, <NAME.CASE>Menci</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑524/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:197">EU:C:2018:197</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0063">63</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0080"><NO.P>80.</NO.P><TXT>Dokonując analizy na podstawie art. 52 ust. 1 karty, Trybunał, po pierwsze, sprawdził, czy dane ograniczenie było przewidziane ustawowo i czy zachowało <HT TYPE="ITALIC">istotę prawa</HT> sformułowanego w art. 50 karty. W tym drugim względzie Trybunał zauważył, że rozpatrywane przepisy <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0059" REF.END="QE0059"/>pozwalają […] na taką kumulację postępowań i sankcji tylko na enumeratywnie określonych warunkach, zapewniając w ten sposób, aby prawo zagwarantowane w owym art. 50 jako takie nie było podważane<QUOT.END REF.START="QS0059" CODE="201D" ID="QE0059"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0069"><P>Ibidem, pkt 43.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0081"><NO.P>81.</NO.P><TXT>Po drugie, Trybunał potwierdził następnie istnienie celu interesu ogólnego (pobór w całości należnego podatku VAT w sprawie Menci<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0070"><P>Ibidem, pkt 44.</P></NOTE>; ochrona integralności rynków finansowych oraz zaufania publicznego do instrumentów finansowych w sprawach Di Puma i Zecca<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0071"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180320">20 marca 2018 r.</DATE>, <NAME.CASE>Di Puma i Zecca</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑596/16 i C‑597/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:192">EU:C:2018:192</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> oraz Garlsson Real Estate i in.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0072"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180320">20 marca 2018 r.</DATE>, <NAME.CASE>Garlsson Real Estate i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑537/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:193">EU:C:2018:193</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0046">46</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>), jak również istnienie celów uzupełniających realizowanych przez dane regulacje. W sprawie Menci Trybunał wskazał, że tymi celami uzupełniającymi są z jednej strony odstraszanie i karanie za wszelkie uchybienia <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0060" REF.END="QE0060"/>zasadom deklarowania i poboru VAT […], niezależnie od tego, czy są one zamierzone, czy też nie, poprzez nakładanie sankcji<?PAGE NO="19"?> administracyjnych na zasadzie ryczałtowej<QUOT.END REF.START="QS0060" CODE="201D" ID="QE0060"/>, a z drugiej strony <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0061" REF.END="QE0061"/>zniechęca[nie] do poważnych uchybień tym zasadom i [karanie za nie], które to uchybienia są szczególnie społecznie szkodliwe i uzasadniają przyjęcie surowszych sankcji karnych<QUOT.END REF.START="QS0061" CODE="201D" ID="QE0061"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0073"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180320">20 marca 2018 r.</DATE>, <NAME.CASE>Menci</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-524/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:197">EU:C:2018:197</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0045">45</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0082"><NO.P>82.</NO.P><TXT>Po trzecie, Trybunał zbadał <HT TYPE="ITALIC">proporcjonalność</HT> rozpatrywanego ograniczenia. Zbadał on, czy <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0062" REF.END="QE0062"/>nie wykracz[a] [ono] poza granice tego, co odpowiednie i konieczne do realizacji uzasadnionych celów przyświecających danemu uregulowaniu, przy czym jeśli jest możliwy wybór spośród wielu odpowiednich środków, należy wybrać ten najmniej uciążliwy, zaś wynikające z tego niedogodności nie mogą być nadmierne w stosunku do zamierzonych celów<QUOT.END REF.START="QS0062" CODE="201D" ID="QE0062"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0074"><P>Ibidem, pkt 46.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0083"><NO.P>83.</NO.P><TXT>W tym względzie Trybunał zauważył, że omawiane przepisy są w stanie osiągnąć wskazany cel oraz że – co się tyczy <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0063" REF.END="QE0063"/>ściśle niezbędnego charakteru<QUOT.END REF.START="QS0063" CODE="201D" ID="QE0063"/> – ustanawiają one jasne i precyzyjne zasady pozwalające jednostkom przewidzieć, jakie działania lub zaniechania mogą być przedmiotem kumulacji postępowań. Zauważył on również, że omawiane przepisy zapewniają koordynację ograniczającą do niezbędnego minimum dodatkowe niedogodności dla zainteresowanych osób wynikające z kumulacji postępowań oraz gwarantują, że surowość wszystkich nałożonych sankcji jest ograniczona do tego, co jest bezwzględnie konieczne w stosunku do wagi danego przestępstwa<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0075"><P>Ibidem, pkt 53, 55.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0084"><NO.P>84.</NO.P><TXT>Sytuacja w sprawie Menci spełniła zatem nowo ustanowione kryterium. Nie miało to miejsca w sprawie Garlsson Real Estate i in., w której Trybunał uznał, że nałożenie sankcji administracyjnej na przedsiębiorstwa, które zostały już skazane w postępowaniu karnym i ukarane skuteczną, proporcjonalną i odstraszającą sankcją za te same czyny, wykraczałoby poza to, co jest bezwzględnie konieczne. Trybunał doszedł do takiego samego wniosku w sprawie Di Puma i Zecca, która dotyczyła prawomocnego wyroku uniewinniającego w postępowaniu karnym i późniejszego postępowania administracyjnego dotyczącego tych samych czynów.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Problemy wynikające z obecnych fragmentarycznych systemów ne bis in idem</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0085"><NO.P>85.</NO.P><TXT>Jak wynika z przeglądu przedstawionego w poprzedniej części, orzecznictwo Trybunału, wypracowane w ścisłej interakcji z ETPC, można w najlepszym razie określić jako mozaikę równoległych systemów. W niniejszej części odnoszę się do dwóch zasadniczych kwestii związanych z tym stanem rzeczy. Po pierwsze, czy rzeczywiście stanowi to problem? (1) Po drugie, jeśli tak, to czy Trybunał nie powinien po prostu rozszerzyć kryterium, które ostatnio wypracował w sprawie Menci, na wszystkie sprawy wchodzące w zakres stosowania art. 50 karty, w tym na niniejszą sprawę? (2)</TXT></NP.ECR><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">1.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Czy istnieje problem?</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0086"><NO.P>86.</NO.P><TXT>Można by chyba wskazać, że problem nie występuje w zakresie spójności. Wymagałoby to jednak dokonania dość uciążliwych i drobiazgowych rozróżnień, zważywszy, że każde z przedstawionych powyżej stanowisk jest odmienne z uzasadnionych powodów. Kryteria są różne, ponieważ opierają się na różnych aktach regulacyjnych i należą do odmiennych ram regulacyjnych.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="20"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0087"><NO.P>87.</NO.P><TXT>Po pierwsze, art. 54 KWUS oraz równoważne przepisy w instrumentach dotyczących współpracy sądowej w sprawach karnych odnoszą się do <HT TYPE="ITALIC">tożsamości czynów</HT>, podczas gdy art. 50 karty (a także art. 4 Protokołu nr 7 do EKPC) – do <HT TYPE="ITALIC">tożsamości czynu zabronionego (lub przestępstwa)</HT>. W związku z tym istnieje wyraźna różnica językowa między tymi dwoma postanowieniami. Ponadto, jeśli chodzi o kontekst regulacyjny, KWUS zawiera szczególne transgraniczne sformułowanie zasady ne bis in idem, które ma zastosowanie wyłącznie do (rzeczywistych) spraw karnych powstałych w ramach systemu Schengen. Można zatem wyjaśnić powód, dla którego odrzucono znaczenie interesu prawnego i kwalifikacji prawnej, powołując się na potrzebę przezwyciężenia – w kontekście okoliczności, że w Unii istnieje wiele jurysdykcji – przeszkód dla swobody przepływu, które Trybunał zidentyfikował w sprawie van Esbroeck<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0076"><P>Zobacz pkt 55–58 powyżej.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0088"><NO.P>88.</NO.P><TXT>Po drugie, możliwość zastosowania zasady ne bis in idem na podstawie art. 4 Protokołu nr 7 do EKPC jest ograniczona do jednej umawiającej się strony konwencji. Dlatego też nie jest prawdopodobne, aby na mocy tego postanowienia pojawiły się problemy transgraniczne. Okoliczność, że stosowanie zasady ne bis in idem jest ograniczone do jednego państwa, gdzie większy nacisk rzeczywiście można położyć na zintegrowane procedury i imperatyw koordynacji, może uzasadniać bardziej rygorystyczne podejście do kryteriów stosowalności przyjętych w wyroku w sprawie A i B. Pragnę zauważyć, że gdy orzecznictwo Menci zareagowało na kryterium określone w wyroku w sprawie A i B, uczyniło to właśnie w tym samym kontekście jednego państwa.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0089"><NO.P>89.</NO.P><TXT>Czy w świetle tych różnic należy po prostu uznać istnienie tych równoległych systemów w orzecznictwie dotyczącym zasady ne bis in idem? Czy zamiast dążyć do przywrócenia jakiejś jedności na gruncie art. 50 karty, nie byłoby bardziej logiczne wyjaśnić natomiast, dlaczego są one odmienne?</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0090"><NO.P>90.</NO.P><TXT>Nie sądzę.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0091"><NO.P>91.</NO.P><TXT>Po pierwsze, istnieją logiczne granice takiego działania. Można bowiem dokonać rozróżnienia między art. 50 karty a orzecznictwem dotyczącym KWUS i decyzji ramowej 2002/584 na podstawie ich brzmienia, a częściowo także kontekstu i celu. Rozróżnienie to staje się jednak wyraźnie mniej oczywiste, gdy porówna się art. 4 Protokołu nr 7 do EKPC z art. 50 karty. Chociaż oba postanowienia odnoszą się do tożsamości <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0064" REF.END="QE0064"/>przestępstwa<QUOT.END REF.START="QS0064" CODE="201D" ID="QE0064"/> lub <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0065" REF.END="QE0065"/>czynu zabronionego<QUOT.END REF.START="QS0065" CODE="201D" ID="QE0065"/>, kryteria wypracowane na podstawie każdego z tych przepisów są odmienne.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0092"><NO.P>92.</NO.P><TXT>Ponadto rozróżnienie to napotyka na wyraźną przeszkodę w postaci współistniejących obecnie linii orzecznictwa: Wilhelm/Toshiba z jednej strony i Menci z drugiej strony. Sytuacje objęte tymi dwiema liniami orzecznictwa wchodzą teraz w zakres stosowania art. 50 karty, co sprawia, że raczej trudno jest przekonująco wyjaśnić, dlaczego każda z nich opiera się na innym kryterium. Oczywiście, jeśli chodzi o kontekst, zawsze można podjąć próbę posłużenia się argumentem dotyczącym szczególnego charakteru prawa konkurencji, które wymyka się wszelkim innym ramom i klasyfikacjom. W tym względzie jednak, podobnie jak wszyscy moi czcigodni koledzy, którzy zajęli stanowisko w tej kwestii w przeszłości<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0077"><P>Zobacz pkt 52 powyżej.</P></NOTE>, nie jestem po prostu przekonany do takiego rozwiązania. Ja również nie mogę zgodzić się z poglądem, per se i ogólnie, że dziedzina prawa konkurencji różni się obecnie od innych dziedzin prawa<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0078"><P>Szczegółowe rozważania znajdują się w mojej równoległej opinii w sprawie Nordzucker i in. (C‑151/20).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="21"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0093"><NO.P>93.</NO.P><TXT>Po drugie, mamy do czynienia z wynikającą z tego nieprzewidywalnością kryterium (kryteriów). Jak wynika z rozbieżnych stanowisk zajętych przez sądy krajowe w postępowaniach głównych, w sytuacji, gdy dwie dziedziny stosowania zasady ne bis in idem zachodzą na siebie w jednej sprawie, nie ma reguły pozwalającej określić, które z kryteriów ma zastosowanie. Czy w przypadku zbiegu postępowań administracyjnych, z których jedno dotyczy konkurencji, należy zastosować zasadę wynikającą z wyroków Wilhelm i in. oraz Toshiba Corporation i in., polegającą na uwzględnieniu interesu prawnego? A może należy zastosować orzecznictwo Menci i podejście oparte na klauzuli ograniczającej wykonywanie praw? Czy też orzecznictwo Menci <HT TYPE="ITALIC">zastąpiło</HT> kryterium określone w wyrokach Wilhelm i in. oraz Toshiba Corporation i in.?</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0094"><NO.P>94.</NO.P><TXT>Kryterium z wyroku Menci nie wydaje się wykluczać w żaden sposób tej ostatniej możliwości. Wyrok Menci opiera się na wykładni art. 50 karty, który ma zastosowanie horyzontalne we wszystkich dziedzinach prawa Unii. Tymczasem w wyroku Slovak Telecom<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0079"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210225">25 lutego 2021 r.</DATE> (<NO.CASE>C‑857/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:139">EU:C:2021:139</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, wydanym po wyroku Menci, potwierdzono, że kryterium interesu prawnego ustanowione w wyrokach Wilhelm i in. oraz Toshiba Corporation i in. nadal ma zastosowanie, nie wyjaśniając jednak, dlaczego tak się dzieje.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0095"><NO.P>95.</NO.P><TXT>Po trzecie, co być może jest najważniejsze, dość trudno jest utrzymać w kategoriach koncepcyjnych twierdzenie, że jeden i ten sam przepis prawa pierwotnego, mianowicie art. 50 karty, z którym zgodność należy zapewnić we wszystkich sytuacjach objętych zakresem prawa Unii, może mieć różną treść w zależności od dziedziny prawa Unii, w której jest stosowany. Okazuje się jednak, że ma to miejsce właśnie wtedy, gdy elementy definicyjne zakazu zawartego w tym przepisie, czyli elementy idem i bis, są różnie interpretowane w różnych dziedzinach prawa Unii. Nasuwa to pytanie, jaka jest rola art. 50 karty w sytuacjach takich jak ta w postępowaniu głównym, która nie stanowi sytuacji związanej wyłącznie z prawem konkurencji, ale nie pasuje również do scenariusza sprawy Menci ze względu na brak jednego (rzeczywistego) postępowania karnego?</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0096"><NO.P>96.</NO.P><TXT>Uważam, że taka sytuacja jest nie do utrzymania.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0097"><NO.P>97.</NO.P><TXT>Przyznaję jednak, że niniejsza sprawa mogłaby zostać ewentualnie rozstrzygnięta bez podjęcia próby ujednolicenia kryterium, które należy zastosować na podstawie art. 50 karty. Kryterium wynikające z orzecznictwa Menci mogłoby ewentualnie zostać rozszerzone w taki sposób, aby obejmowało również sytuację powstałą w postępowaniu głównym, podczas gdy zastosowanie kryterium wynikającego z orzecznictwa Wilhelm/Toshiba mogłoby zostać odrzucone.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0098"><NO.P>98.</NO.P><TXT>Niniejsza sprawa nie wymaga, ściśle rzecz ujmując, rozstrzygnięcia wszystkich wskazanych powyżej trudności, w tym zawiłej kwestii utrzymania kryterium interesu prawnego w prawie konkurencji lub rezygnacji z niego. Wcześniej kwestia interesu prawnego była wyraźnie powiązana ze szczególną strukturą egzekwowania prawa konkurencji w Unii, ujętą obecnie w rozporządzeniu nr 1/2003, a wcześniej w rozporządzeniu nr 17. Można zatem twierdzić, że w zakresie, w jakim w postępowaniu głównym postępowanie z zakresu prawa konkurencji zbiega się z postępowaniem z innej dziedziny prawa, stosowanie kryterium interesu prawnego nie jest konieczne, ponieważ sytuacja ta nie wchodzi w zakres szczególnej kwestii egzekwowania prawa konkurencji w Unii.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="22"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0099"><NO.P>99.</NO.P><TXT>Po zawężeniu w ten sposób logiki wyroków Wilhelm i in. oraz Toshiba Corporation i in. pozostaje jednak kwestia, jakie kryterium ma zastosowanie do sprawy w postępowaniu głównym? Odpowiedź na to pytanie oczywiście brzmiałaby: Menci. Jest to kryterium niedawno sformułowane przez wielką izbę Trybunału, które, przynajmniej jeśli chodzi o jego brzmienie, wydaje się mieć charakter kompleksowy. Zdaje się, że obejmuje ono wszystkie sytuacje, w których art. 50 karty ma zastosowanie. Można by je zatem wyraźnie zarekomendować jako właściwe (i jednolite) kryterium dla zasady ne bis in idem na podstawie art. 50 karty.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0100"><NO.P>100.</NO.P><TXT>Niemniej jednak, z powodów, które przedstawię w następnej części, byłoby rozsądne, aby Trybunał tego nie czynił. Moim zdaniem orzeczenie w sprawie Menci jest problematyczne.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">2.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Jedno kryterium <HT TYPE="NORMAL">Menci</HT>, by wszystkimi rządzić?</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0101"><NO.P>101.</NO.P><TXT>Wyrok Menci stanowi paradoks. Chociaż celem tego wyroku jest zapewnienie zwiększonej ochrony zgodnie z orzecznictwem ETPC, jego zaskakującą konsekwencją jest to, że nie zapewnia on skutecznej ochrony jednostce.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0102"><NO.P>102.</NO.P><TXT>Na wstępie należy przyznać, że część problemu wynika od początku z samej definicji i stosowania przez ETPC tego, co powszechnie określa się mianem kryteriów Engela<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0080"><P>Wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="19761123">23 listopada 1976 r.</DATE> w sprawie Engel i in. przeciwko Niderlandom (CE:ECHR:1976:1123JUD000510071, § 82).</P></NOTE>, poprzez które ETPC wypracował dość szeroką wizję tego, co stanowi sprawę <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0066" REF.END="QE0066"/>karną<QUOT.END REF.START="QS0066" CODE="201D" ID="QE0066"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0081"><P>Zobacz na przykład V. Franssen, La notion <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0067" REF.END="QE0067"/>pénale<QUOT.END REF.START="QS0067" CODE="201D" ID="QE0067"/>: mot magique ou critère trompeur? Réflexions sur les distinctions entre le droit pénal et le droit quasi pénal, w: <HT TYPE="ITALIC">Existe-t-il encore un seul non bis in idem aujourd’hui</HT>, ed. D. Brach-Thiel, Paris, L’Harmattan 2017, s. 57–91.</P></NOTE>. Tą szeroką interpretacją pojęcia sprawy o charakterze <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0068" REF.END="QE0068"/>karnym<QUOT.END REF.START="QS0068" CODE="201D" ID="QE0068"/> posłużono się w celu objęcia jurysdykcją ETPC postępowań krajowych, które w przeciwnym razie nie byłyby objęte zakresem stosowania art. 6 EKPC ze względu na ich zakwalifikowanie w prawie krajowym jako spraw administracyjnych.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0103"><NO.P>103.</NO.P><TXT>Wniosek, że to samo szerokie podejście, wypracowane w danym kontekście do celów zapewnienia jurysdykcji na mocy art. 6 ust. 1 EKPC, powinno automatycznie mieć zastosowanie do każdego innego pojęcia związanego z charakterem <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0069" REF.END="QE0069"/>karnym<QUOT.END REF.START="QS0069" CODE="201D" ID="QE0069"/> w rozumieniu EKPC, nie jest jednak nieunikniony. Niemniej ETPC stwierdził, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0070" REF.END="QE0070"/>artykuł [4] Protokołu nr 7 należy interpretować w świetle ogólnych zasad dotyczących wyrażeń <QUOT.START CODE="00BB" ID="QS0071" REF.END="QE0071"/>oskarżenie w sprawie karnej<QUOT.END REF.START="QS0071" CODE="00AB" ID="QE0071"/> i <QUOT.START CODE="00BB" ID="QS0072" REF.END="QE0072"/>kara<QUOT.END REF.START="QS0072" CODE="00AB" ID="QE0072"/> zawartych w art. 6 i 7 [EKPC]<QUOT.END REF.START="QS0070" CODE="201D" ID="QE0070"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0082"><P>Zobacz na przykład wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="20111018">18 października 2011 r.</DATE> w sprawie Tomasović przeciwko Chorwacji (CE:ECHR:2011:1018JUD005378509, § 19 i przytoczone tam orzecznictwo).</P></NOTE>. Potwierdził on również to podejście w sprawie A i B<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0083"><P>Wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="20161115">15 listopada 2016 r.</DATE> w sprawie A i B przeciwko Norwegii (CE:ECHR:2016:1115JUD002413011, §§ 105–107).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0104"><NO.P>104.</NO.P><TXT>Trybunał podążył za tymi wskazówkami<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0084"><P>Trybunał przyjął kryteria Engela w wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20120605">5 czerwca 2012 r.</DATE>, <NAME.CASE>Bonda</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑489/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2012:319">EU:C:2012:319</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0037">37</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), jak również później w wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20130226">26 lutego 2013 r.</DATE>, <NAME.CASE>Åkerberg Fransson</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑617/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:105">EU:C:2013:105</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Nie mógł on bowiem postąpić inaczej w świetle art. 52 ust. 3 karty. Ten wstępny wybór ma jednak znaczące reperkusje dla oceny kryterium idem, która musi nastąpić później. Wraz ze wzrostem liczby różnych postępowań administracyjnych i sankcji uznawanych za karne rośnie również liczba postępowań i sankcji wymagających oceny pod kątem idem. Następnie, jeśli nie przyjmie się wniosku, że wszystko jest objęte ochroną, jaką oferuje zasada ne bis in idem, to w pewnym momencie trzeba dokonać wyboru: albo na etapie definiowania tego, co ma charakter <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0073" REF.END="QE0073"/>karny<QUOT.END REF.START="QS0073" CODE="201D" ID="QE0073"/>, albo na etapie definiowania elementu idem.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="23"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0105"><NO.P>105.</NO.P><TXT>Wydaje się, że obecnie jest mało prawdopodobne, aby kryteria Engela zostały poddane przeglądowi. Oznacza to jednak, że definicja pojęcia idem musi stać się bardziej restrykcyjna, aby uniknąć sytuacji, w których co drugie postępowanie o charakterze karno-administracyjnym zostanie uznane za niedopuszczalne, niezależnie od różnych celów lub funkcji, które może realizować. Jeżeli natomiast zarówno definicja <HT TYPE="ITALIC">charakteru karnego</HT>, jak i definicja elementu <HT TYPE="ITALIC">idem</HT> będą zbyt szerokie, większość równoległych systemów administracyjnych w państwach członkowskich napotka znaczne trudności w zakresie ich egzekwowania, nie wspominając już o tym, że postępowania administracyjne mogą toczyć się równolegle w kilku państwach członkowskich lub na szczeblu Unii.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0106"><NO.P>106.</NO.P><TXT>W obliczu tak trudnej perspektywy wydaje się, że kryterium Menci miało na celu zapewnienie alternatywnego rozwiązania. Rzeczywiście, przeniesienie punktu ciężkości analizy z art. 50 karty na jej art. 52 ust. 1 może być, na pierwszy rzut oka, eleganckim sposobem na ominięcie trudności związanej z definicją elementu idem dla celów art. 50 karty. Dzieje się tak dlatego, że stosunkowo szeroką (a zatem ochronną) wykładnię elementu idem równoważy możliwość ograniczenia prawa przewidzianego w art. 50 karty. W ten sposób wynikająca z tego zasada prowadzi do zapewnienia równowagi. Przy bliższej analizie obawiam się jednak, że stwarza to więcej problemów, niż oferuje rozwiązań.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0107"><NO.P>107.</NO.P><TXT>Po pierwsze i przede wszystkim, przynajmniej moim zdaniem, celem art. 50 karty jest ochrona jednostki przed drugim postępowaniem. Artykuł 50 karty stanowi przeszkodę. W przypadku zastosowania go w prawidłowy sposób uniemożliwia on <HT TYPE="ITALIC">nawet rozpoczęcie innego postępowania</HT><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0085"><P>Trybunał był ostatnio gotów posunąć się nawet tak daleko, aby zapobiec zwykłemu tymczasowemu aresztowaniu w celu sprawdzenia, czy dana osoba może podlegać ekstradycji celem uczestniczenia w drugim postępowaniu karnym w państwie trzecim – zob. wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210512">12 maja 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>Bundesrepublik Deutschland (czerwona nota Interpolu)</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑505/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:376">EU:C:2021:376</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0072">72</REF.NP.ECR>–<REF.NP.ECR REF="NP0082">82</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Taka przeszkoda musi być określona ex ante i normatywnie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0108"><NO.P>108.</NO.P><TXT>Jednak zgodnie z kryterium Menci<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0086"><P>Z jego poszczególnymi etapami przedstawionymi w pkt 79–83 powyżej.</P></NOTE> dopiero po zakończeniu drugiego postępowania będzie można sprawdzić, czy niektóre przesłanki kryterium zostały spełnione, a tym samym czy drugie postępowanie jest zgodne z prawem, czy też nie. Możliwe jest wstrzymanie niektórych <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0074" REF.END="QE0074"/>drugich<QUOT.END REF.START="QS0074" CODE="201D" ID="QE0074"/> postępowań ze względu na brak celu interesu ogólnego lub ze względu na brak realizowanych celów uzupełniających. Jednakże, jeżeli wymogi te są spełnione, proporcjonalność wynikającego stąd ograniczenia jest uzależniona od warunków, w jakich będzie przebiegać drugie postępowanie, w tym od określenia sankcji.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0109"><NO.P>109.</NO.P><TXT>Innymi słowy, stosowanie zasady ne bis in idem przestaje opierać się na normatywnie określonym kryterium ex ante. Zamiast tego staje się kryterium korygującym ex post, który może – ale nie musi – być stosowany w zależności od okoliczności i dokładnej wysokości nałożonych sankcji. Nie jest to ochrona przed ponownym sądzeniem i karaniem za ten sam czyn. Jest to po prostu ochrona ex post przed nieproporcjonalnością skumulowanych lub sumarycznych sankcji.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0110"><NO.P>110.</NO.P><TXT>Po drugie, w świetle tych rozważań nie jest dla mnie całkowicie jasne, w jaki sposób zasada ne bis in idem, skonstruowana w taki sposób, jest w stanie nadal chronić samą istotę prawa określonego w art. 50 karty. Wyjaśnienie przedstawione konkretnie w wyroku Menci<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0087"><P>Ten aspekt nie był przedmiotem analizy w wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180320">20 marca 2018 r.</DATE>, <NAME.CASE>Di Puma i Zecca</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑596/16 i C 597/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:192">EU:C:2018:192</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> nie rozwiewa w żaden sposób tych wątpliwości. W wyroku tym Trybunał po prostu aksjomatycznie stwierdził, że rozpatrywane przepisy <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0075" REF.END="QE0075"/>respektują zasadniczą treść art. 50 karty, ponieważ […] pozwalają one na taką kumulację postępowań i sankcji tylko na <HT TYPE="ITALIC">enumeratywnie określonych</HT><?PAGE NO="24"?> warunkach<QUOT.END REF.START="QS0075" CODE="201D" ID="QE0075"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0088"><P>Wyróżnienie własne. Zobacz wyroki z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180320">20 marca 2018 r.</DATE>: <NAME.CASE>Menci</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑524/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:197">EU:C:2018:197</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0043">43</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Garlsson Real Estate i in</NAME.CASE>. (<NO.CASE>C‑537/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:193">EU:C:2018:193</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0045">45</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Wydaje mi się, że stwierdzenie to odnosi się bardziej do przesłanki zgodności z prawem przedmiotowego ograniczenia (<QUOT.START CODE="201E" ID="QS0076" REF.END="QE0076"/>przewidziane przez ustawę<QUOT.END REF.START="QS0076" CODE="201D" ID="QE0076"/>). Jeśli chodzi o istotę praw, trudno mi zrozumieć, w jaki sposób istotę zasady ne bis in idem chroni jasne i wyraźne stwierdzenie w prawie krajowym, że zostanie przeprowadzone drugie postępowanie<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0089"><P>Podobnie jak rzecznikowi generalnemu M. Camposowi Sánchezowie-Bordonie w opinii w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Menci</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑524/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:667">EU:C:2017:667</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0082">82</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0111"><NO.P>111.</NO.P><TXT>Po trzecie, kryteria badania, które nie ma za zadanie ochrony ex ante, lecz raczej służy jako środek korygujący ex post, muszą dotyczyć okoliczności<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0090"><P>Co ciekawe, w wielu innych kontekstach prawnych, w tym w kontekście art. 325 TFUE, Trybunał wielokrotnie podkreślał, aby <HT TYPE="ITALIC">zakres</HT> przepisu prawa Unii był oceniany normatywnie i ex ante w odniesieniu do określonych rodzajów postępowań krajowych. Zakres ten nie może być uzależniony od wyników ex post danego postępowania. Aby zapoznać się z dyskusją i dalszymi odesłaniami w tym zakresie, zob. moja opinia w sprawach połączonych <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Ministerul Public – Parchetul de pe lângă Înalta Curte de Casaţie şi Justiţie – Direcţia Naţională Anticorupţie i in</NAME.CASE>. (<NO.CASE>C‑357/19 i C‑547/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:170">EU:C:2021:170</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0109">109</REF.NP.ECR>–<REF.NP.ECR REF="NP0115">115</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Zwłaszcza elementy dotyczące proporcjonalności wydają się szczególnie zależne od okoliczności, przy czym koordynacja między postępowaniami jest wskazana, ale nie zawsze wymagana, a opis mechanizmu określającego ogólny wymiar sankcji, który ustanawia różne elementy, lecz nie definiuje żadnego ogólnego kryterium.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0112"><NO.P>112.</NO.P><TXT>Taki stopień przypadkowości okoliczności w ramach ochrony, która ma być równa dla wszystkich jednostek, jest również uderzający. W istocie, dotyczące dwóch osób znajdujących się w bardzo podobnej sytuacji postępowania prowadzone przez te same organy może zostać odmiennie ocenione ze względu na tempo rozpatrywania sprawy przez organy lub w zależności od sposobu obliczenia grzywny.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0113"><NO.P>113.</NO.P><TXT>Po czwarte, rzeczywisty poziom ochrony indywidualnej zapewniany przez wyrok Menci wydaje się raczej niski. Uznaje się, że istota prawa do ochrony przed drugim postępowaniem karnym w sprawie tego samego przestępstwa jest zachowana tylko dlatego, że oskarżony mógł przewidzieć, iż będzie ścigany po raz drugi<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0091"><P>Zobacz pkt 80 powyżej.</P></NOTE>. Realizowane cele uzupełniające uważa się za istniejące na podstawie samej okoliczności, że postępowanie karne, w przeciwieństwie do postępowania administracyjnego, ogranicza się jedynie do <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0077" REF.END="QE0077"/>poważnych<QUOT.END REF.START="QS0077" CODE="201D" ID="QE0077"/> naruszeń, podczas gdy najwyraźniej dąży do realizacji zasadniczo tego samego celu<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0092"><P>Zobacz pkt 81 powyżej.</P></NOTE>. Można chyba założyć, że wiele równoległych systemów może w rzeczywistości spełnić wymogi takiego kryterium, nie powodując istotnych trudności.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0114"><NO.P>114.</NO.P><TXT>Po piąte, istnieje wymóg określony w wyroku Menci, aby kumulacja była ograniczona do tego, co jest bezwzględnie konieczne dla osiągnięcia celu interesu ogólnego. W szczególności powinny istnieć zasady zapewniające koordynację postępowań krajowych w celu ograniczenia do niezbędnego minimum związanych z kumulacją takich postępowań dodatkowych niedogodności dla zainteresowanych osób. Istotnie, można dostrzec logiczność i potrzebę tej sugestii, jeżeli zostaje ona poczyniona w ramach postępowania karnego w jednym państwie członkowskim<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0093"><P>Jeśli chodzi o takie sugestie, które pierwotnie pojawiały się w kontekście EKPC – zob. wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="19980730">30 lipca 1998 r.</DATE> w sprawie Oliveira przeciwko Szwajcarii (CE:ECHR:1998:0730JUD002571194, § 27) i (nowszy) wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="20161115">15 listopada 2016 r.</DATE> w sprawie A i B przeciwko Norwegii (CE:ECHR:2016:1115JUD002413011, § 130).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="25"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0115"><NO.P>115.</NO.P><TXT>Jednakże gdy zbieg właściwych postępowań obejmuje kilka równoległych systemów administracyjnych, a co ważniejsze więcej niż jedno państwo członkowskie lub organy państw członkowskich i Unii, to wówczas sugestie dotyczące celowości stosowania systemów jednotorowych mogą szybko opuścić sferę pobożnych życzeń i przejść do sfery fantastyki naukowej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0116"><NO.P>116.</NO.P><TXT>Na marginesie (lub raczej realistycznie) pragnę dodać, że stworzenie zintegrowanej sieci prawa konkurencji, która łączy Komisję i krajowe organy ochrony konkurencji, zajęło kilka dziesięcioleci. Niemniej jednak pomimo określenia zasad, które należy stosować, oraz wejścia w życie rozporządzenia nr 1/2003 wiele kwestii dotyczących praktycznego egzekwowania przepisów pozostaje otwartych<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0094"><P>Zobacz na przykład moja opinia w równoległej sprawie.</P></NOTE>. Inne systemy równoległego podejmowania decyzji, takie jak niedawno wprowadzony mechanizm kompleksowej współpracy w ramach RODO<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0095"><P>Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia <DATE ISO="20160427">27 kwietnia 2016 r.</DATE> w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="119" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2016">Dz.U. 2016, L 119, s. 1</REF.DOC.OJ>) (zwane dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0078" REF.END="QE0078"/>RODO<QUOT.END REF.START="QS0078" CODE="201D" ID="QE0078"/>).</P></NOTE>, wydają się borykać z poważnymi problemami związanymi z przydziałem kompetencji<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0096"><P>Jak Trybunał ostatnio wykazał w wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210615">15 czerwca 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>Facebook Ireland i in</NAME.CASE>. (<NO.CASE>C‑645/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:483">EU:C:2021:483</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Jeżeli taki jest obecny stan rzeczy w ramach wyspecjalizowanych i wyraźnie uregulowanych systemów w całej Unii, nie jest oczywiste, w jaki sposób można racjonalnie oczekiwać niezbędnego poziomu koordynacji – i osiągnąć go – w różnych dziedzinach prawa, w różnych organach i w różnych państwach członkowskich.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0117"><NO.P>117.</NO.P><TXT>Podsumowując, wszystkie te elementy rozpatrywane łącznie prowadzą do raczej niezadowalającego ogólnego obrazu, o którym była mowa na początku niniejszej części. Być może w celu przywrócenia pewnej równowagi Trybunał postanowił w sprawie Menci sięgnąć po art. 52 ust. 1 karty i po ograniczenie praw. Czyniąc to, paradoksalnie doprowadził jednak do sytuacji, w której utracona została sama istota art. 50 karty.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">C.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Proponowane rozwiązanie</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0118"><NO.P>118.</NO.P><TXT>Po przedstawieniu w poprzedniej części problemów, jakie stwarza obecny system, zacznę od krótkiego podsumowania parametrów, jakie powinno spełniać bardziej odpowiednie podejście (1). Następnie przejdę do zagadnienia chronionego interesu społecznego lub prawnego (2), po czym przedstawię ewentualne ujednolicone kryterium zasady ne bis in idem na podstawie art. 50 karty (3). Potem zilustruję działanie takiego kryterium za pomocą szeregu przykładów (4). Na koniec przejdę do niniejszej sprawy i zastosowania zaproponowanego przeze mnie kryterium (5).</TXT></NP.ECR><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">1.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Parametry</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0119"><NO.P>119.</NO.P><TXT>Po pierwsze, zakres ochrony na podstawie art. 50 karty musi być możliwy do ustalenia ex ante. Zakres normatywny przepisu prawa Unii, w szczególności prawa podstawowego, nie może być uzależniony od niepewnych, a zatem niemożliwych do przewidzenia okoliczności lub wyników danej procedury. W sytuacji, gdy możliwość zastosowania art. 50 karty jest określona ex ante, zasada ne bis in idem może zagwarantować, że nie dojdzie do drugiego postępowania, a w razie potrzeby uniemożliwić nawet jego rozpoczęcie.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="26"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0120"><NO.P>120.</NO.P><TXT>Po drugie, zgodnie z art. 52 ust. 3 karty poziom ochrony przewidziany w jej art. 50 nie może być niższy niż poziom przewidziany w art. 4 Protokołu nr 7 do EKPC. Moim zdaniem nie oznacza to koniecznie, że kryterium wypracowane w celu osiągnięcia takiego zgodnego rezultatu musi być identyczne. Dotyczy to a fortiori sytuacji, w których kryterium musi być dostosowane do szczególnych cech danego systemu. Rolą Trybunału jest dostarczanie sądom krajowym wskazówek ex ante, jak stosować prawo Unii. Nie jest jego zadaniem, przynajmniej w przypadku wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, ustalanie ex post, czy w danym przypadku sygnatariusz naruszył konwencję, czy też nie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0121"><NO.P>121.</NO.P><TXT>Po trzecie, zgadzając się na szeroki zakres tego, co stanowi sprawę <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0079" REF.END="QE0079"/>karnę<QUOT.END REF.START="QS0079" CODE="201D" ID="QE0079"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0097"><P>Zobacz pkt 102–105 powyżej.</P></NOTE> jako punkt wyjścia, kryterium to musi gwarantować, że nie doprowadzi do nieracjonalnych rezultatów w określonym złożonym otoczeniu prawnym Unii. Ogólne kryterium na podstawie art. 50 karty musi być w stanie funkcjonować nie tylko w ramach jednego państwa członkowskiego, ale również – a nawet bardziej – w całej Unii, zarówno na płaszczyźnie horyzontalnej (państwa członkowskie – państwa członkowskie), jak i wertykalnej (państwa członkowskie – Unia). W ramach tej złożonej sfery należy ponownie ustanowić rozsądną równowagę między skuteczną ochroną praw jednostki a uzasadnionymi celami państw członkowskich lub Unii w zakresie ścigania za czyny, które w sposób oczywisty naruszają różne chronione interesy społeczne.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0122"><NO.P>122.</NO.P><TXT>Wreszcie, w odniesieniu do wszystkich sytuacji objętych zakresem stosowania prawa Unii zgodnie z art. 51 ust. 1 karty, w ramach których jej art. 50 ma zastosowanie, kryterium musi być takie samo, przynajmniej na podstawie art. 50, gdy jest on stosowany samodzielnie. W tym względzie podzielam tezę, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0080" REF.END="QE0080"/>z fundamentalnego znaczenia zasady ne bis in idem jako podstawowej zasady prawa Unii w randze prawa podstawowego wynika, że jej treść nie powinna znacznie różnić się w zależności od tego, której dziedziny prawa to dotyczy<QUOT.END REF.START="QS0080" CODE="201D" ID="QE0080"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0098"><P>Opinia rzecznik generalnej J. Kokott w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Toshiba Corporation i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑17/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:552">EU:C:2011:552</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0117">117</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Oczywiście nie wyklucza to możliwości istnienia w prawie Unii szczególnych systemów, które zapewniają wyższy poziom ochrony. Jednakże w przypadku gdy karta ma zastosowanie, domyślne kryterium na podstawie jej art. 50 musi być takie samo.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">2.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Kameleon</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0123"><NO.P>123.</NO.P><TXT>Najlepiej jest zacząć od brzmienia przepisu. Artykuł 50 karty, zatytułowany <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0081" REF.END="QE0081"/>Zakaz ponownego sądzenia lub karania w postępowaniu karnym za ten sam czyn zabroniony pod groźbą kary<QUOT.END REF.START="QS0081" CODE="201D" ID="QE0081"/>, stanowi, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0082" REF.END="QE0082"/>[n]ikt nie może być ponownie sądzony lub ukarany w postępowaniu karnym za <HT TYPE="ITALIC">ten sam czyn zabroniony</HT> pod groźbą kary, w odniesieniu do którego zgodnie z ustawą został już uprzednio uniewinniony lub za który został już uprzednio skazany prawomocnym wyrokiem na terytorium Unii<QUOT.END REF.START="QS0082" CODE="201D" ID="QE0082"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0099"><P>Wyróżnienie własne.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0124"><NO.P>124.</NO.P><TXT>Brzmienie to różni się od brzmienia art. 54 KWUS, w którym użyto wyrażenia <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0083" REF.END="QE0083"/><HT TYPE="ITALIC">czyn</HT><QUOT.END REF.START="QS0083" CODE="201D" ID="QE0083"/>. Ten drugi przepis stanowi, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0084" REF.END="QE0084"/>osoba, której proces zakończył się wydaniem prawomocnego wyroku na obszarze jednej umawiającej się strony, nie może być ścigana na obszarze innej umawiającej się strony za ten sam czyn, pod warunkiem że została nałożona i wykonana kara lub jest ona w trakcie wykonywania, lub nie może być już wykonana na mocy przepisów prawnych skazującej umawiającej się strony<QUOT.END REF.START="QS0084" CODE="201D" ID="QE0084"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0100"><P>Wyróżnienie własne.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="27"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0125"><NO.P>125.</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0085" REF.END="QE0085"/>Przestępstwo<QUOT.END REF.START="QS0085" CODE="201D" ID="QE0085"/> to nie <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0086" REF.END="QE0086"/>czyn<QUOT.END REF.START="QS0086" CODE="201D" ID="QE0086"/>. Słowo <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0087" REF.END="QE0087"/>przestępstwo<QUOT.END REF.START="QS0087" CODE="201D" ID="QE0087"/> ma szersze znaczenie. Zasadniczo odnosi się to nie tylko do istotnych elementów faktycznych, ale także do kwalifikacji prawnej pewnych typowych zachowań, a przynajmniej do negatywnych skutków lub wpływu, jaki takie zachowanie wywiera na interesy, które społeczeństwo uznaje za godne ochrony.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0126"><NO.P>126.</NO.P><TXT>Gdy jedno zachowanie dotyka różnych chronionych interesów prawnych lub społecznych, często prowadzi ono do popełnienia kilku różnych przestępstw (zbieg idealny). W zależności od krajowego systemu prawnego wynikającą z tego sankcję określa się zazwyczaj w oparciu o szczególne zasady, których istotą jest zintegrowana ocena popełnionych przestępstw<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0101"><P>Zobacz także opinia rzecznika generalnego M. Camposa Sáncheza-Bordony w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Menci</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑524/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:667">EU:C:2017:667</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0091">91</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> oraz przypis 79).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0127"><NO.P>127.</NO.P><TXT>Nie jest to z reguły możliwe, gdy popełnione przestępstwa (czyny zabronione) dotyczą różnych dziedzin prawa, z których każda pozostaje w gestii innego organu regulacyjnego. Stwierdzenie, że w tych okolicznościach drugie postępowanie jest zawsze niedopuszczalne, ponieważ dotyczy tych samych okoliczności faktycznych, rzeczywiście wyklucza możliwość równoległego dochodzenia ochrony różnych interesów prawnych.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0128"><NO.P>128.</NO.P><TXT>W związku z tym wcześniej czy później logicznie dochodzi się do kwestii chronionego interesu społecznego lub prawnego w celu dokonania rozróżnienia danych sytuacji. Intrygujące jest to, że nawet w przypadku stosowania podejścia idem factum koncepcja chronionego interesu prawnego nigdy tak naprawdę nie zniknęła. Podobnie jak mały kameleon przyjmował on po prostu różne barwy, przyklejając się do różnych patyków lub gałęzi, które były dostępne w ramach każdej linii orzecznictwa w danym czasie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0129"><NO.P>129.</NO.P><TXT>Jedynym obszarem prawa Unii, w którym pojęcie chronionego interesu prawnego rzeczywiście znika, jest art. 54 KWUS i decyzja ramowa 2002/584. Natomiast w prawie konkurencji znaczenie chronionego interesu prawnego było zawsze potwierdzane. Nawet rzecznicy generalni, którzy sugerowali rezygnację z interesu prawnego jako odrębnego kryterium, doszli do tego, że jego treść rzeczywiście pokrywała się z szeroko określoną <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0088" REF.END="QE0088"/>tożsamością okoliczności faktycznych<QUOT.END REF.START="QS0088" CODE="201D" ID="QE0088"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0102"><P>W omawianej już sprawie Toshiba Corporation i in. (pkt 47 powyżej) moja czcigodna koleżanka rzecznik generalna J. Kokott wykluczyła pod względem koncepcyjnym interes prawny z pojęcia idem. Znaczenie ma wyłącznie jedność okoliczności faktycznych. Następnie jednak dokonała ona subsumcji (negatywnych) skutków kartelu i spowodowanych przez niego antykonkurencyjnych konsekwencji w ramach okoliczności faktycznych sprawy. Jeżeli jednak negatywne skutki (społeczne) (dla chronionych interesów prawnych) zostają ujęte w ramach stanu faktycznego, to czy warunek jedności chronionego interesu prawnego rzeczywiście zniknął z widoku?</P></NOTE>. Podobnie w sprawie Menci dyskusja na temat różnicy w chronionych interesach prawnych została po prostu przeniesiona pod nagłówek dotyczący różnych celów interesu ogólnego i komplementarności realizowanych celów<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0103"><P>Zobacz pkt 81 powyżej.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0130"><NO.P>130.</NO.P><TXT>Jednakże to w orzecznictwie ETPC koncepcja chronionego interesu prawnego wykazuje cechy naprawdę właściwe dla kameleona. Po pierwsze, w okresie poprzedzającym wydanie wyroku w sprawie Zolotukhin różnica w realizowanym interesie prawnym wydawała się stanowić część definicji elementu idem przynajmniej w większości przypadków. Jest to szczególnie dobrze widoczne w orzecznictwie ETPC dotyczącym skarżących, którzy spowodowali wypadki samochodowe, za które nałożono na nich sankcje karne i administracyjne, przy czym te ostatnie polegały na odebraniu im prawa jazdy. ETPC dopuścił możliwość takiego zbiegu, mimo że odebranie prawa jazdy kwalifikowane jest zwykle jako mające charakter karny w rozumieniu wyroku Engel<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0104"><P>Wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="20051213">13 grudnia 2005 r.</DATE> w sprawie Nilsson przeciwko Szwecji (2005:1213DEC007366101, s. 10, 11). Porównaj jednak z wyrokiem ETPC z dnia <DATE ISO="19991028">28 października 1999 r.</DATE> w sprawie Escoubet przeciwko Belgii (CE:ECHR:1999:1028JUD002678095, § 38).</P></NOTE>. Po drugie, prawdą jest, że w wyroku w sprawie Zolotukhin zanegowano<?PAGE NO="28"?> istotność różnicy w interesie prawnym. Po trzecie, kilka lat później różnica w chronionym interesie prawnym została jednak de facto ponownie wprowadzona w wyroku w sprawie A i B. Tym razem, podobnie jak Trybunał uczynił potem w sprawie Menci, ETPC włączył ją do rozważań dotyczących celów uzupełniających realizowanych przez przepisy stosowane w obu przedmiotowych postępowaniach. Jednakże – w przeciwieństwie do podejścia Trybunału w sprawie Menci i być może nieco zaskakująco na poziomie koncepcyjnym – zagadnienie, czy <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0089" REF.END="QE0089"/>różne postępowania realizują cele uzupełniające, a tym samym odnoszą się […] do różnych aspektów danego szkodliwego społecznie zachowania<QUOT.END REF.START="QS0089" CODE="201D" ID="QE0089"/>, nagle pojawiło się ponownie jako część oceny kryterium bis i kwestii, czy istnieje (lub nie) wystarczający związek materialny<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0105"><P>Wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="20161115">15 listopada 2016 r.</DATE> w sprawie A i B przeciwko Norwegii (CE:ECHR:2016:1115JUD002413011, §§ 131, 132).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0131"><NO.P>131.</NO.P><TXT>Nie sądzę, aby to wszystko było przypadkowe. Z chwilą podjęcia decyzji o dopuszczeniu drugiego postępowania w odniesieniu do tych samych czynów w celu uwzględnienia głosów domagających się zapewnienia większej przestrzeni dla egzekwowania prawa lub po prostu w celu zaakceptowania rzeczywistości, w której jest mało prawdopodobne, by wszystkie postępowania, czy to w tym samym państwie członkowskim, czy a fortiori w różnych państwach członkowskich, były postępowaniami jednotorowymi, uwaga skoncetrowana na realizowanych celach staje się jedynym dostępnym narzędziem pozwalającym na rozróżnienie między dwoma lub większą liczbą postępowań. Ponieważ warunki dotyczące proporcjonalności są wyraźnie uzależnione od konkretnych okoliczności każdego przypadku, pojęcie celów uzupełniających staje się moim zdaniem centralnym elementem każdej analizy normatywnej. Jak już jednak stwierdzono, element ten jest po prostu innym sposobem opisania tej samej idei, która leży u sedna pojęcia chronionego interesu prawnego.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">3.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Kryterium</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0132"><NO.P>132.</NO.P><TXT>Z tych wszystkich względów moja propozycja jest dość prosta. Proponuję, aby badanie chronionego interesu prawnego, a tym samym realizowanego celu, stanowiło część rozważań dotyczących idem. Tylko ten element pozwala rozstrzygnąć normatywnie, jasno i z góry, dlaczego dane zachowanie jest ścigane w równoległym lub kolejnym postępowaniu, oraz pozwala ustalić, czy ten sam domniemany sprawca jest ponownie karany z tych samych powodów. Jeśli bliższa analiza nie wykaże, że interesy prawne chronione przez dwa rozpatrywane systemy prawne są takie same, należy pozwolić na ich równoległe realizowanie, a nie na faktyczne usunięcie jednego z nich w wyniku zastosowania kryteriów Engela i szeroko rozumianego pojęcia idem.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0133"><NO.P>133.</NO.P><TXT>Dlatego też ocena idem dla celów art. 50 karty powinna opierać się na <HT TYPE="ITALIC">potrójnej tożsamości</HT>: sprawcy, istotnych okoliczności faktycznych i chronionego interesu prawnego.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0134"><NO.P>134.</NO.P><TXT>Po pierwsze, przesłanka dotycząca tożsamości sprawcy jest raczej jasna, a w każdym razie bezsporna w niniejszej sprawie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0135"><NO.P>135.</NO.P><TXT>Po drugie, co się tyczy istotnych okoliczności faktycznych, pragnę zauważyć, że w rzeczywistości wymagana jest ich <HT TYPE="ITALIC">tożsamość</HT>, a nie zwykłe <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0090" REF.END="QE0090"/>podobieństwo<QUOT.END REF.START="QS0090" CODE="201D" ID="QE0090"/>, oczywiście z zastrzeżeniem, że może się zdarzyć, iż kolejne postępowanie będzie dotyczyło jedynie części okoliczności faktycznych (pod względem czasowym i materialnym) uwzględnionych w poprzednim postępowaniu. Należy jednak stwierdzić, że w zakresie, w jakim dwa zbiory okoliczności faktycznych rzeczywiście się nakładają, musi zachodzić tożsamość tych nakładających się na siebie okoliczności.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="29"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0136"><NO.P>136.</NO.P><TXT>Po trzecie, czym jest chroniony interes prawny? Jest to dobro społeczne lub wartość społeczna, które dane ramy prawne lub ich część mają chronić i zachować. Chodzi właśnie o to dobro lub tę wartość, którym dane przestępstwo szkodzi lub które narusza.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0137"><NO.P>137.</NO.P><TXT>Rozróżnienie pomiędzy poszczególnymi chronionymi interesami prawnymi na dość konkretnym poziomie jest dobrze ugruntowane w prawie karnym lub administracyjnym prawie wykroczeń. W takich przypadkach kodeksy krajowe zazwyczaj wymieniają, jakie interesy lub wartości narusza każde przestępstwo (przestępstwa przeciwko życiu, mieniu, nietykalności cielesnej lub państwu itd.). To rozróżnienie może faktycznie stać się znacznie bardziej skomplikowane w różnych równoległych obszarach administracji publicznej i gdy jest rozpatrywane w ramach poszczególnych jurysdykcji krajowych i obszarów regulacji.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0138"><NO.P>138.</NO.P><TXT>Niemniej jednak można podkreślić, że chroniony interes prawny <HT TYPE="ITALIC">nie</HT> jest tożsamy z obiektywnym aspektem przestępstwa określonym w prawie krajowym. Jest to tylko jeden z jego elementów zdefiniowanych na wyższym poziomie abstrakcji. Naturalnym punktem wyjścia jest określenie interesu prawnego lub wartości, które mają być chronione poprzez kryminalizację określonych czynów w prawie krajowym. Nie ma to jednak w żadnym wypadku decydującego znaczenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0139"><NO.P>139.</NO.P><TXT>Definicja chronionego interesu prawnego oceniana dla celów art. 50 karty może nie powielać krajowych etykiet i krajowej specyfiki prawnej. W praktyce państwo członkowskie nie może uniknąć stosowania zasady ne bis in idem, wprowadzając po prostu do swojego krajowego porządku prawnego dość niezwykłe przestępstwa. W takich sytuacjach w celu zastosowania zasady ne bis in idem należy ponownie określić, na odpowiednim poziomie abstrakcji, w świetle okoliczności faktycznych związanych z zarzucanym przestępstwem, faktycznie chroniony interes prawny. W pewnym sensie zadanie to jest podobne do oceny podwójnej karalności w ramach poszczególnych systemów współpracy sądowej w sprawach karnych. Również w tym względzie dokładny opis i okoliczności faktyczne muszą zostać <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0091" REF.END="QE0091"/>odizolowane<QUOT.END REF.START="QS0091" CODE="201D" ID="QE0091"/> od konkretnych krajowych ram prawnych<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0106"><P>Jako przykład i szczegółowe omówienie zob. moja opinia w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Grundza</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑289/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:622">EU:C:2016:622</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0140"><NO.P>140.</NO.P><TXT>Można posłużyć się przykładem przestępstw przeciwko życiu i nietykalności cielesnej innych osób. Jeżeli brutalna napaść na inną osobę skutkuje jej śmiercią, dla określenia chronionego interesu prawnego nie ma znaczenia, czy dane prawo krajowe definiuje ten czyn w świetle konkretnych okoliczności faktycznych jako zabójstwo, nieumyślne spowodowanie śmierci czy też jedynie poważne uszkodzenie ciała ze skutkiem śmiertelnym. Kluczowym punktem jest to, że poprzez jedno brutalne działanie przeciwko innej istocie ludzkiej (tożsamość czynu) ten sam sprawca (tożsamość sprawcy) naruszył ten sam rodzaj chronionego interesu prawnego, a mianowicie życie i integralność cielesną innej osoby (tożsamość chronionego interesu prawnego).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0141"><NO.P>141.</NO.P><TXT>Przykład ten wymaga końcowej uwagi. Pojęcie interesu prawnego chronionego przez konkretny przepis oraz cel, któremu przepis ten służy, mogą być w praktyce wzajemnie zamienne. Są to dwa elementy odnoszące się do tej samej kwestii – przedmiotu i celu danego przepisu.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="30"?><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">4.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Przykłady</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0142"><NO.P>142.</NO.P><TXT>Działanie i funkcjonalność zaproponowanej interpretacji idem dla celów art. 50 karty można zilustrować na trzech poniższych przykładach.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0143"><NO.P>143.</NO.P><TXT>Po pierwsze, istnieje scenariusz obejmujący dwa postępowania karne w dwóch różnych państwach członkowskich odnoszące się do tego samego przestępstwa, którego elementy terytorialne lub skutki mogą dotyczyć obu państw. Można to określić mianem scenariusza sprawy van Esbroeck. Jednakże w takim przypadku (wywóz zabronionych środków odurzających z jednego państwa i ich natychmiastowy przywóz do drugiego, prawdopodobnie w ramach tego samego czynu) można by założyć, że chroniony interes prawny w karaniu za ten sam czyn w obu państwach jest w rzeczywistości taki sam: ochrona społeczeństwa i zdrowia publicznego przed środkami odurzającymi. W związku z tym rzeczywista tożsamość chronionych interesów prawnych w obu postępowaniach, która z pewnością nie byłaby w takich scenariuszach bez znaczenia, uniemożliwiłaby późniejsze ściganie za ten sam czyn w innym państwie członkowskim.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0144"><NO.P>144.</NO.P><TXT>Po drugie, mamy do czynienia ze scenariuszem sprawy Menci. Dotyczy on kumulacji postępowania karnego i postępowania administracyjnego w tym samym państwie członkowskim, która na podstawie kryteriów Engela przekształciła się w kumulację dwóch postępowań karnych. Drugie postępowanie mogłoby być dopuszczalne, gdyby mające zastosowanie przepisy chroniły inny interes prawny, taki jak skuteczny pobór i windykację podatków w postępowaniu administracyjnym oraz ukaranie za popełnienie przestępstwa przeciwko finansom publicznym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0145"><NO.P>145.</NO.P><TXT>Problemem koncepcyjnym w takich scenariuszach, na przykład w kontekście podatku VAT, jest jednak istnienie czynnika, który można określić mianem <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0092" REF.END="QE0092"/>administracyjnej nadwyżki karnej<QUOT.END REF.START="QS0092" CODE="201D" ID="QE0092"/>. Dzieje się tak w sytuacji, gdy administracja (podatkowa) nie tylko żąda niezapłaconych kwot, ewentualnie wraz z odsetkami, ale też nakłada dodatkową grzywnę (mianowicie grzywnę, dopłatę podatku itd.). To właśnie ta nadwyżka sprawia, że postępowanie administracyjne nabiera zwykle charakteru <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0093" REF.END="QE0093"/>karnego<QUOT.END REF.START="QS0093" CODE="201D" ID="QE0093"/> w świetle kryteriów Engela.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0146"><NO.P>146.</NO.P><TXT>Późniejsze postępowanie mające na celu wyegzekwowanie takiej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0094" REF.END="QE0094"/>nadwyżki<QUOT.END REF.START="QS0094" CODE="201D" ID="QE0094"/> zostało uznane za bezproblemowe w wyroku Menci, ale za niedopuszczalne w wyrokach w sprawie Garlsson Real Estate i in. oraz w sprawie Di Puma i Zecca. Rozróżnienie realizowanych celów i chronionych interesów prawnych w takich scenariuszach nie będzie łatwym zadaniem. W zakresie, w jakim dany przepis administracyjny ma na celu nie tylko uzyskanie zapłaty należności (wraz z ewentualnymi odsetkami za zwłokę), ale również nałożenie grzywnę celem ukarania, odpowiednie zakresy przepisów karnych i administracyjnych pokrywają się, co się tyczy realizowanych celów.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0147"><NO.P>147.</NO.P><TXT>Wyrok Menci zdaje się stanowić dobrą ilustrację tej koncepcji. Trybunał uznał w tej sprawie zgodność z prawem późniejszego postępowania karnego. Ustaliwszy, że łączne zastosowanie rozpatrywanych przepisów administracyjnych i karnych służy realizacji celu interesu ogólnego, jakim jest pobór należnego podatku VAT, Trybunał wyjaśnił następnie, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0095" REF.END="QE0095"/>kumulacja postępowań i sankcji o charakterze karnym może być uzasadniona, jeśli te postępowania i te sankcje służą […] celom uzupełniającym, których przedmiotem są w danym wypadku różne aspekty tego samego bezprawnego zachowania<QUOT.END REF.START="QS0095" CODE="201D" ID="QE0095"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0107"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180320">20 marca 2018 r.</DATE>, <NAME.CASE>Menci</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑524/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:197">EU:C:2018:197</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0044">44</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Trybunał pozostawił to zadanie sądowi odsyłającemu oraz dodał, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0096" REF.END="QE0096"/>wydaje się słuszne, że państwo członkowskie stara się z jednej strony zniechęcać […] i […] karać […] poprzez nakładanie sankcji administracyjnych […],<?PAGE NO="31"?> a z drugiej strony, zniechęcać do poważnych uchybień tym zasadom i za nie karać, które to uchybienia są szczególnie społecznie szkodliwe i uzasadniają przyjęcie surowszych sankcji karnych<QUOT.END REF.START="QS0096" CODE="201D" ID="QE0096"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0108"><P>Ibidem, pkt 45.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0148"><NO.P>148.</NO.P><TXT>Natomiast w sprawie Garlsson Real Estate i in. Trybunał zauważył, że prowadzenie postępowania administracyjnego <HT TYPE="ITALIC">po</HT> wydaniu wyroku skazującego w postępowaniu karnym <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0097" REF.END="QE0097"/>wykracza poza to, co jest bezwzględnie konieczne do realizacji celu<QUOT.END REF.START="QS0097" CODE="201D" ID="QE0097"/> polegającego na ochronie integralności rynków finansowych Unii oraz ochronie zaufania publicznego do instrumentów finansowych<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0109"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180320">20 marca 2018 r.</DATE>, <NAME.CASE>Garlsson Real Estate i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑537/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:193">EU:C:2018:193</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0046">46</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0059">59</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Podobne rozumowanie, wskazujące na nadmierny wymiar kary, zostało zastosowane w sprawie Di Puma i Zecca, która dotyczyła wyroku uniewinniającego wydanego we wcześniejszym postępowaniu karnym i późniejszego postępowania administracyjnego w sprawie tych samych czynów polegających na wykorzystywaniu informacji poufnych<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0110"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180320">20 marca 2018 r.</DATE>, <NAME.CASE>Di Puma i Zecca</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑596/16 i C‑597/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:192">EU:C:2018:192</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0043">43</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0044">44</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0149"><NO.P>149.</NO.P><TXT>Niezależnie od tego, czy chodzi o art. 52 ust. 1 karty, czy o zakres ochrony wynikający z jej art. 50, w obu przypadkach kluczowa jest różnica w chronionych interesach prawnych lub realizowanych celach uzupełniających. Moim zdaniem jedyne rozróżnienie koncepcyjne, jakie można w rzeczywistości przeprowadzić, dotyczy różnych celów i względów (a zatem interesów prawnych) realizowanych z jednej strony w celu windykacji należnych środków pieniężnych, a z drugiej strony w celu karania i odstraszania. Jednakże w momencie, gdy w postępowaniu podatkowo-administracyjnym wychodzi się poza windykację kwot wraz z odsetkami i zaczyna się karać lub gdy w postępowaniu karnym również windykuje się należności, wówczas różnica koncepcyjna między nimi po prostu zanika, zaś zakaz powtarzania postępowania na podstawie zasady ne bis in idem zostaje skutecznie uruchomiony, przynajmniej moim zdaniem.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0150"><NO.P>150.</NO.P><TXT>W takich sytuacjach, które prawdopodobnie będą ograniczone do jednego i tego samego państwa członkowskiego, w pełni uzasadnione jest również zwrócenie się do tego państwa członkowskiego o skoordynowanie jego odpowiednich procedur. Logicznie rzecz biorąc, jest przede wszystkim prawdopodobne, że administracja podatkowa będzie prowadzić dochodzenia i ścigać przypadki oszustw podatkowych. Jeżeli stwierdzone oszustwo podatkowe osiągnie pewną wagę lub próg, charakter dochodzenia i ścigania będzie mógł łatwo zmienić się z jedynie administracyjnego na karny. Określenie dokładnego stosunku obu tych postępowań leży w gestii każdego państwa członkowskiego, z zastrzeżeniem, że ostatecznie nie może dojść do sytuacji, w której zarówno administracja podatkowa, jak i sąd karny wymierzają za ten sam czyn sankcje o charakterze karnym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0151"><NO.P>151.</NO.P><TXT>Po trzecie, istnieje scenariusz równoległych lub następujących po sobie postępowań administracyjnych w różnych państwach członkowskich, gdzie charakter karny tych postępowań jest ustalany na podstawie kryteriów Engela. Sytuacje te mogą powstać w ramach jednego i tego samego systemu regulacyjnego w Unii (takiego jak konkurencja, ochrona danych itd.), ale mogą również powstać w związku z tymi samymi czynami, które są jednak ścigane na podstawie różnych ram regulacyjnych przez różne organy<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0111"><P>W tym kontekście zob. na przykład toczące się obecnie postępowanie w sprawie C‑252/21, Facebook i in., w którym poruszono między innymi kwestię kompetencji krajowego organu ochrony konkurencji w państwie członkowskim innym niż miejsce zakładu głównego przedsiębiorstwa, przy czym to ostatnie kryterium jest zazwyczaj decydujące dla przyznania kompetencji krajowemu organowi ochrony danych na mocy RODO.</P></NOTE>. To zwłaszcza w takich sytuacjach pojawi się kwestia tożsamości chronionego interesu prawnego. Jednakże w praktyce w takich sytuacjach często nie wystąpi tożsamość okoliczności faktycznych ze względu na terytorialność czynu<?PAGE NO="32"?> zabronionego, jak wyjaśniła to na przykład w kontekście prawa konkurencji rzecznik generalna J. Kokott w swojej opinii w sprawie Toshiba Corporation i in.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0112"><P>Opinia rzecznik generalnej J. Kokott w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Toshiba Corporation i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑17/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:552">EU:C:2011:552</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0130">130</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0131">131</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> i co zostało rozwinięte w mojej opinii w równoległej sprawie Nordzucker i in.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">5.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Niniejsza sprawa</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0152"><NO.P>152.</NO.P><TXT>Niniejsza sprawa dotyczy dwóch postępowań administracyjnych zakwalifikowanych a priori jako karne na podstawie kryteriów Engela i prowadzonych w jednym państwie członkowskim. Stanowi ona zatem wariant nakreślonego powyżej trzeciego scenariusza, ale jest ograniczona do tego samego państwa członkowskiego. Ewentualnie można ją również postrzegać jako odmianę scenariusza sprawy Menci: sprawa toczy się w tym samym państwie członkowskim, lecz dotyczy dwóch postępowań, które mają karny charakter, ale nie ze względu na pierwotną koncepcję krajową, lecz ze względu na kryteria Engela.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0153"><NO.P>153.</NO.P><TXT>Postępowanie sektorowe przed IBPT opierało się na przepisach krajowych transponujących dyrektywę 97/67. Dyrektywa ta, przewidując obowiązki niedyskryminacji i przejrzystości, ma na celu stopniowe wprowadzanie warunków rynkowych do sektora usług pocztowych. Następnie wszczęto postępowanie z zakresu konkurencji. Dotyczyło ono wyegzekwowania zakazu nadużywania pozycji dominującej, który ma chronić wolną konkurencję.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0154"><NO.P>154.</NO.P><TXT>Warto wspomnieć, że ETPC uznał już co do zasady czyn polegający na nadużyciu pozycji dominującej za mający charakter karny dla celów stosowania części art. 6 EKPC odnoszącej się do spraw karnych<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0113"><P>Wyrok ETCP z dnia <DATE ISO="20110927">27 września 2011 r.</DATE> w sprawie Menarini Diagnostics przeciwko Włochom (CE:ECHR:2011:0927JUD004350908, § 40).</P></NOTE>. Istnieje oczywiście utrwalone orzecznictwo Trybunału, zgodnie z którym zasada ne bis in idem ma zastosowanie w dziedzinie prawa konkurencji Unii<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0114"><P>Zobacz pkt 43–52 powyżej.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0155"><NO.P>155.</NO.P><TXT>Wydaje się, że takiej oceny nie przeprowadzono w odniesieniu do naruszeń przepisów dotyczących obowiązku niedyskryminacji i obowiązku przejrzystości, spoczywających na operatorach świadczących usługi pocztowe. Wydaje się jednak, że założenie wyjściowe sądu odsyłającego i wszystkich uczestników postępowania jest takie, że kryteria Engela są spełnione również w odniesieniu do tego czynu zabronionego. Rozpocznę więc swoją analizę także w oparciu o to założenie, zaznaczając jednak, że ustalenie, czy tak jest w istocie, należy do sądu odsyłającego.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0156"><NO.P>156.</NO.P><TXT>Wydaje się, że tożsamość sprawcy jest kwestią ustaloną. Jeśli chodzi o tożsamość okoliczności faktycznych, zauważam, że wielu uczestników postępowania wyraziło w tym względzie pewne wątpliwości. Co więcej, sąd odsyłający sformułował pytania w dość wątpliwy sposób, zakładając, że dla spełnienia kryterium tożsamości okoliczności faktycznych wystarczy, aby po prostu istniały <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0098" REF.END="QE0098"/>podobne okoliczności faktyczne<QUOT.END REF.START="QS0098" CODE="201D" ID="QE0098"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0157"><NO.P>157.</NO.P><TXT>Jeszcze raz podkreślam, że czyny, których dotyczą oba przedmiotowe postępowania, muszą się pokrywać, aby została spełniona przesłanka tożsamości okoliczności faktycznych. Nie wystarczy, aby czyny były jedynie podobne. Kwestię tę powinien zweryfikować sąd odsyłający w celu ustalenia, czy oba postępowania rzeczywiście opierają się na tych samych okolicznościach<?PAGE NO="33"?> faktycznych rozumianych jako zbiór nierozdzielnie związanych ze sobą konkretnych okoliczności<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0115"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180320">20 marca 2018 r.</DATE>, <NAME.CASE>Menci</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑524/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:197">EU:C:2018:197</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0035">35</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Jeżeli – i w zakresie, w jakim – nie zachodzi tożsamość okoliczności faktycznych, nie można skorzystać z ochrony wynikającej z zasady ne bis in idem.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0158"><NO.P>158.</NO.P><TXT>Wreszcie, pozostaje kwestia tożsamości chronionego interesu prawnego, która wraz z tożsamością sprawcy i okoliczności faktycznych może oznaczać idem w odniesieniu do tego samego czynu zabronionego. Czy prawo konkurencji stosowane w drugim postępowaniu, a w szczególności konstrukcja danego czynu zabronionego w ramach tego systemu regulacyjnego, chroni te same interesy prawne co odpowiednia konstrukcja czynu zabronionego w ramach przepisów dotyczących rynku pocztowego stosowanych w postępowaniu sektorowym?</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0159"><NO.P>159.</NO.P><TXT>Podstawą postępowania sektorowego był art. 144 ter ustawy z dnia <DATE ISO="19910321">21 marca 1991 r.</DATE> w sprawie reformy niektórych przedsiębiorstw publicznych, nakładający na operatorów świadczących powszechne usługi pocztowe szereg obowiązków w zakresie niedyskryminacji i przejrzystości przy przyjmowaniu i stosowaniu przez nich systemów taryfowych. W tym kontekście IBPT wyraźnie stwierdził w swojej decyzji, że nie ocenia, czy zachowanie bpost było zgodne z unijnymi lub krajowymi regułami konkurencji, zwłaszcza że nie ma do tego kompetencji.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0160"><NO.P>160.</NO.P><TXT>Jak wyjaśnił rząd belgijski podczas rozprawy, celem rozpatrywanego uregulowania w zakresie usług pocztowych jest liberalizacja wewnętrznego rynku usług pocztowych. Zakaz dyskryminacji i obowiązek przejrzystości mają kształtować zachowanie podmiotów, które w przeszłości były monopolistami. Cel ten jest co do zasady ograniczony w czasie. Uregulowanie sektorowe opiera się na założeniu, że rynek usług pocztowych będzie stopniowo przekształcany, tak aby ostatecznie spełniać warunki wolnego rynku.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0161"><NO.P>161.</NO.P><TXT>W odniesieniu do postępowania z zakresu konkurencji sąd odsyłający wyjaśnia, że belgijski urząd ochrony konkurencji nie ukarał bpost za brak przejrzystości ani za jakiekolwiek praktyki dyskryminacyjne. Zastosował on krajowe i unijne przepisy prawa konkurencji w celu ukarania bpost za praktyki antykonkurencyjne. Jak zauważył sąd odsyłający, a co potwierdził również rząd belgijski podczas rozprawy, celem tych przepisów jest ochrona konkurencji na rynku wewnętrznym poprzez zakazanie podmiotom gospodarczym nadużywania pozycji dominującej. Według belgijskiego urzędu ochrony konkurencji praktyki bpost mogły mieć z jednej strony skutek wykluczający dla pośredników i potencjalnych konkurentów bpost, a z drugiej strony skutek polegający na budowaniu lojalności największych klientów bpost, co zwiększyłoby bariery wejścia na rynek w sektorze doręczania.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0162"><NO.P>162.</NO.P><TXT>Wydaje się zatem, że – z zastrzeżeniem weryfikacji przez sąd odsyłający – oba czyny zabronione, za które ścigano kolejno w postępowaniu sektorowym i w postępowaniu z zakresu konkurencji, są związane z ochroną różnych interesów prawnych i z przepisami prawnymi służącymi różnym celom. Po pierwsze, pod względem chronionego interesu prawnego, osiągnięcie liberalizacji niektórych, wcześniej monopolistycznych rynków kieruje się inną logiką niż ciągła i horyzontalna ochrona konkurencji. Po drugie, jest to oczywiste także w odniesieniu do niepożądanych skutków, którym ma zapobiec ukaranie każdego z czynów zabronionych. Jeżeli celem jest liberalizacja sektora, to ewentualne szkody wyrządzone konkurencji na wyższym lub niższym szczeblu niekoniecznie stanowią kwestię, którą muszą się zajmować sektorowe ramy regulacyjne. Natomiast nadużycie pozycji dominującej, którego konsekwencją jest zakłócenie konkurencji na szczeblu wyższym lub niższym względem przedsiębiorstwa dominującego, jest jak najbardziej objęte regułami konkurencji.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="34"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0163"><NO.P>163.</NO.P><TXT>Przed zaprezentowaniem wniosków chciałbym zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie przedstawiono wiele argumentów na temat potrzeby zachowania kryterium interesu prawnego <HT TYPE="ITALIC">konkretnie</HT> w zakresie prawa konkurencji. Z wyjątkiem bpost wszystkie strony, które przedstawiły swoje uwagi, podkreślają, że rezygnacja z tego kryterium grozi pozbawieniem prawa konkurencji wszelkiej skuteczności.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0164"><NO.P>164.</NO.P><TXT>W świetle kryterium zaproponowanego w niniejszej opinii kwestia ta staje się bezprzedmiotowa. Chciałbym jednak zauważyć, że dokładny stosunek i konsekwencje zaproponowanego kryterium, stosowanego w konkretnym obszarze prawa konkurencji, leżą u sedna mojej opinii w równoległej sprawie Nordzucker. Dlatego bardziej dogłębną analizę w tej materii można znaleźć w tej opinii. W tym miejscu chciałbym jedynie przypomnieć, że jeśli chodzi o przesłanki stosowania art. 50 karty, prawo konkurencji nie różni się ze strukturalnego punktu widzenia od innych dziedzin objętych prawem Unii. W związku z tym, zgodnie z podejściem zaproponowanym w niniejszej opinii, rozważania dotyczące interesu prawnego powinny być częścią oceny każdego idem na podstawie art. 50 karty, z zastrzeżeniem szczególnego reżimu, takiego jak ten zawarty w art. 54 KWUS.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0165"><NO.P>165.</NO.P><TXT>Z tych wszystkich względów uważam, że zasada ne bis in idem przewidziana w art. 50 karty nie stoi na przeszkodzie nałożeniu przez właściwy organ administracyjny państwa członkowskiego grzywny za naruszenie unijnego i krajowego prawa konkurencji w sytuacji, gdy ta sama osoba została już prawomocnie uniewinniona we wcześniejszym postępowaniu prowadzonym przez krajowy organ regulacyjny w dziedzinie rynku usług pocztowych w związku z domniemanym naruszeniem prawa pocztowego, pod warunkiem że – ogólnie rzecz biorąc – późniejsze postępowanie różni się albo co do tożsamości sprawcy, albo co do istotnych okoliczności faktycznych, albo co do chronionego interesu prawnego, do którego zabezpieczenia zmierzają odpowiednie instrumenty prawne w ramach odnośnych postępowań.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">V.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Wnioski</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0166"><NO.P>166.</NO.P><TXT>Proponuję Trybunałowi, by na pytania przedstawione przez Cour d’appel de Bruxelles (sąd apelacyjny w Brukseli, Belgia) odpowiedział następująco:</TXT><P>Zasada ne bis in idem przewidziana w art. 50 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej nie stoi na przeszkodzie nałożeniu przez właściwy organ administracyjny państwa członkowskiego grzywny za naruszenie prawa Unii lub prawa krajowego, pod warunkiem że późniejsze postępowanie prowadzone przez ten organ różni się od przeprowadzonego wcześniej postępowania albo co do tożsamości sprawcy, albo co do istotnych okoliczności faktycznych, albo co do chronionego interesu prawnego, do którego zabezpieczenia zmierzają odpowiednie instrumenty prawne w ramach odnośnych postępowań.</P></NP.ECR></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>