Προσωρινό κείμενο
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δέκατο τμήμα)
της 15ης Οκτωβρίου 2026 (*)
« Αίτηση αναιρέσεως – Περιοριστικά μέτρα λόγω της στρατιωτικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας – Απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ – Άρθρο 2, παράγραφος 1, in fine – Περιοριστικά μέτρα επιβαλλόμενα σε φυσικό πρόσωπο συνδεόμενο με άλλο φυσικό πρόσωπο το οποίο υπόκειται σε περιοριστικά μέτρα – Έννοια της “σύνδεσης” στην περίπτωση δύο προσώπων που συνδέονται με οικογενειακό δεσμό »
Στην υπόθεση C‑695/23 P,
με αντικείμενο αίτηση αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ασκήθηκε στις 16 Νοεμβρίου 2023,
Galina Evgenyevna Pumpyanskaya, κάτοικος Ekaterinburg (Ρωσία), εκπροσωπούμενη αρχικώς από τους A. Egger, P. Goeth, G. Lansky και E. Steiner, Rechtsanwälte, στη συνέχεια, από τους F. Ciancio και A. Saccucci, avvocati,
αναιρεσείουσα,
όπου ο έτερος διάδικος είναι το
Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκπροσωπούμενο από τον B. Driessen και την S. Van Overmeire,
καθού πρωτοδίκως,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δέκατο τμήμα),
συγκείμενο από τους B. Smulders, πρόεδρο τμήματος, M. L. Arastey Sahún (εισηγήτρια), πρόεδρο του πέμπτου τμήματος, και J. Passer, δικαστή,
γενική εισαγγελέας: L. Medina
γραμματέας: V. Di Bucci
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
κατόπιν της απόφασης που έλαβε, αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1 Με την αίτηση αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα ζητεί την αναίρεση της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 6ης Σεπτεμβρίου 2023, Pumpyanskaya κατά Συμβουλίου (T‑272/22, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2023:491), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή της με αίτημα την ακύρωση της απόφασης (ΚΕΠΠΑ) 2022/397 του Συμβουλίου, της 9ης Μαρτίου 2022, για την τροποποίηση της απόφασης 2014/145/ΚΕΠΠΑ σχετικά με περιοριστικά μέτρα όσον αφορά δράσεις που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας (ΕΕ 2022, L 80, σ. 31), και του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2022/396 του Συμβουλίου, της 9ης Μαρτίου 2022, για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 269/2014 σχετικά με περιοριστικά μέτρα για ενέργειες που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας (ΕΕ 2022, L 80, σ. 1) (στο εξής από κοινού: επίμαχες πράξεις), καθόσον με τις πράξεις αυτές καταχωρίζεται το όνομά της στους καταλόγους των παραρτημάτων τους.
Το νομικό πλαίσιο και το ιστορικό της διαφοράς
2 Το πραγματικό και το νομικό πλαίσιο της διαφοράς εκτίθενται στις σκέψεις 2 έως 17 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης. Για τις ανάγκες της υπό κρίση υπόθεσης, μπορούν να συνοψισθούν και να συμπληρωθούν ως ακολούθως.
3 Η υπό κρίση υπόθεση εντάσσεται στο πλαίσιο των περιοριστικών μέτρων που έλαβε η Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2014 και εφεξής ως απάντηση στις ενέργειες που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας.
4 Η αναιρεσείουσα έχει ρωσική ιθαγένεια.
5 Στις 17 Μαρτίου 2014 το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέδωσε, βάσει του άρθρου 29 ΣΕΕ, την απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ, σχετικά με περιοριστικά μέτρα όσον αφορά δράσεις που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας (ΕΕ 2014, L 78, σ. 16).
6 Την ίδια ημερομηνία το Συμβούλιο εξέδωσε, βάσει του άρθρου 215, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, τον κανονισμό (ΕΕ) 269/2014, σχετικά με περιοριστικά μέτρα για ενέργειες που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας (ΕΕ 2014, L 78, σ. 6).
Η απόφαση 2014/145
7 Το άρθρο 1, παράγραφος 1, της απόφασης 2014/145, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση 2022/329 (στο εξής: απόφαση 2014/145), επιβάλλει στα κράτη μέλη, με την επιφύλαξη των παρεκκλίσεων που παρατίθενται στις παραγράφους 2, 3 και 6 του εν λόγω άρθρου 1, την υποχρέωση να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να αποτρέπουν την είσοδο στην επικράτειά τους ή τη διέλευση μέσω της επικράτειάς τους, μεταξύ άλλων, των φυσικών προσώπων που πληρούν το κριτήριο που προβλέπεται, συγκεκριμένα, στο στοιχείο εʹ καθώς και των φυσικών προσώπων που συνδέονται με αυτά.
8 Το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο ζʹ, της απόφασης 2014/145 προβλέπει τη δέσμευση όλων των κεφαλαίων και των οικονομικών πόρων που τελούν υπό την κυριότητα, την κατοχή ή τον έλεγχο των φυσικών προσώπων τα οποία πληρούν το οριζόμενο στο στοιχείο ζʹ κριτήριο, καθώς και των φυσικών προσώπων που συνδέονται με αυτά, κριτήριο το οποίο είναι κατ’ ουσίαν πανομοιότυπο με εκείνο του άρθρου 1, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, της ίδιας απόφασης. Το άρθρο 2, παράγραφος 1, της απόφασης 2014/145 έχει ως εξής:
«Δεσμεύονται όλα τα κεφάλαια και οι οικονομικοί πόροι που τελούν υπό την κυριότητα, την κατοχή ή τον έλεγχο:
[...]
ζ) εξεχόντων επιχειρηματιών ή νομικών προσώπων, οντοτήτων ή φορέων που δραστηριοποιούνται σε οικονομικούς τομείς οι οποίοι παρέχουν σημαντική πηγή εσόδων στην κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας, η οποία είναι υπεύθυνη για την προσάρτηση της Κριμαίας και την αποσταθεροποίηση της Ουκρανίας,
[...]
και φυσικών ή νομικών προσώπων, οντοτήτων ή φορέων που συνδέονται με αυτά, όπως απαριθμούνται στο παράρτημα.»
9 Το άρθρο 2, παράγραφοι 3 έως 5, 7 και 8, της απόφασης 2014/145 προβλέπει, εν συνόψει, ότι οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών δύνανται, υπό ορισμένες περιστάσεις και προϋποθέσεις, να επιτρέπουν την αποδέσμευση ορισμένων δεσμευμένων κεφαλαίων και οικονομικών πόρων και να επιτρέπουν την καταβολή πληρωμών σε ορισμένες οντότητες, καθώς και ότι τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα, οι οντότητες και οι φορείς των οποίων τα ονόματα ή οι επωνυμίες έχουν καταχωρισθεί στον κατάλογο του παραρτήματος της εν λόγω απόφασης μπορούν να προβαίνουν σε πληρωμές ποσών οφειλόμενων δυνάμει σύμβασης συναφθείσας πριν από την ημερομηνία καταχώρισής τους στον συγκεκριμένο κατάλογο.
10 Το άρθρο 6, τρίτο εδάφιο, της ως άνω απόφασης ορίζει ότι αυτή τελεί υπό διαρκή επανεξέταση και ότι ανανεώνεται ή τροποποιείται κατά περίπτωση, εφόσον το Συμβούλιο κρίνει ότι δεν έχουν επιτευχθεί οι στόχοι της.
Ο κανονισμός 269/2014
11 Το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο ζʹ, του κανονισμού 269/2014, όπως τροποποιήθηκε, μεταξύ άλλων, με τον κανονισμό 2022/330 (στο εξής: κανονισμός 269/2014), προβλέπει, σε συνδυασμό με το άρθρο του 2, τη δέσμευση όλων των κεφαλαίων και των οικονομικών πόρων που τελούν υπό την κυριότητα, την κατοχή ή τον έλεγχο των φυσικών προσώπων που πληρούν το οριζόμενο στο στοιχείο ζʹ κριτήριο, καθώς και των φυσικών προσώπων που συνδέονται με αυτά, κατά τρόπο κατ’ ουσίαν πανομοιότυπο με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 1, παράγραφος 1, στοιχείο ζʹ, in fine, της απόφασης 2014/145.
12 Τα άρθρα 4 έως 6β του εν λόγω κανονισμού περιέχουν τις ίδιες κατ’ ουσίαν διατάξεις με εκείνες που περιέχονται, αντιστοίχως, στις παραγράφους 3 έως 5, 7 και 8 του άρθρου 2 της απόφασης 2014/145.
13 Το άρθρο 14, παράγραφος 4, του κανονισμού 269/2014 ορίζει ότι ο κατάλογος του παραρτήματος I του εν λόγω κανονισμού επανεξετάζεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα και τουλάχιστον κάθε δωδεκάμηνο.
Οι επίμαχες πράξεις
14 Λόγω της σοβαρότητας της κατάστασης στην Ουκρανία, το Συμβούλιο εξέδωσε στις 9 Μαρτίου 2022 τις επίμαχες πράξεις. Με τις εν λόγω πράξεις, το όνομα της αναιρεσείουσας προστέθηκε, αντιστοίχως, στον κατάλογο του παραρτήματος της απόφασης 2014/145 και στον κατάλογο του παραρτήματος I του κανονισμού 269/2014, με την ακόλουθη αιτιολογία:
«H [αναιρεσείουσα] είναι πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του BF “Sinara”, ιδρύματος που ενεργεί ως φορέας διαχείρισης φιλανθρωπικών δραστηριοτήτων μεγάλων εταιρειών, συμπεριλαμβανομένης της PJSC Pipe Metallurgical Company. Είναι σύζυγος του Dmitry Alexandrovich Pumpyansky, προέδρου του διοικητικού συμβουλίου της PJSC Pipe Metallurgical Company, ρωσικής παγκόσμιας εταιρείας παραγωγής χαλυβδοσωλήνων για τη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ο Dmitry A. Pumpyansky είναι Ρώσος δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας. Είναι επίσης πρόεδρος και μέλος του διοικητικού του ομίλου Group Sinara. Αμφότερες οι εταιρείες υποστηρίζουν τις αρχές της Ρωσικής Ομοσπονδίας και τις κρατικές επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των ρωσικών σιδηροδρόμων, της Gazprom και της Rosneft, και επωφελούνται από τη συνεργασία με αυτές.
Ως εκ τούτου, η [αναιρεσείουσα] συνιστά φυσικό πρόσωπο συνδεόμενο με εξέχοντα επιχειρηματία που δραστηριοποιείται σε οικονομικούς τομείς οι οποίοι παρέχουν σημαντική πηγή εσόδων στην κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας, η οποία είναι υπεύθυνη για την προσάρτηση της Κριμαίας και την αποσταθεροποίηση της Ουκρανίας.»
Η ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου διαδικασία και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
15 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 17 Μαΐου 2022, η αναιρεσείουσα άσκησε προσφυγή με αίτημα την ακύρωση των επίμαχων πράξεων κατά το μέρος που την αφορούν. Στο πλαίσιο της προσφυγής ακυρώσεως που άσκησε, η αναιρεσείουσα έθετε υπό αμφισβήτηση, με τον πρώτο λόγο ακυρώσεως, την ορθότητα της εκτίμησης του Συμβουλίου ότι η περίπτωσή της πληρούσε το κριτήριο που διαλαμβάνεται στο άρθρο 1, παράγραφος 1, in fine, και στο άρθρο 2, παράγραφος 1, in fine, της απόφασης 2014/145 καθώς και στο άρθρο 3, παράγραφος 1, in fine, του κανονισμού 269/2014 (στο εξής: κριτήριο της σύνδεσης), καθόσον η αναιρεσείουσα «συνδεόταν» με τον σύζυγό της, στον οποίο είχαν επιβληθεί περιοριστικά μέτρα βάσει του κριτηρίου που διαλαμβάνεται στο άρθρο 1, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, και στο άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο ζʹ, της απόφασης 2014/145, καθώς και στο άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο ζʹ, του κανονισμού 269/2014 (στο εξής: κριτήριο ζʹ). Με τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως, υποστήριξε επιπλέον ότι το Συμβούλιο προσέβαλε τα θεμελιώδη δικαιώματά της και παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας.
16 Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή της αναιρεσείουσας. Αφού έκρινε, στις σκέψεις 49 έως 60 της απόφασης αυτής, ότι το Συμβούλιο δεν είχε υποπέσει σε πλάνη εκτιμήσεως εγγράφοντας τον σύζυγο της αναιρεσείουσας στον κατάλογο που περιλαμβάνεται στο παράρτημα της απόφασης 2014/145 και στο παράρτημα I του κανονισμού 269/2014 βάσει του κριτηρίου ζʹ, έκρινε, στις σκέψεις 62 έως 84 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το Συμβούλιο ορθώς θεώρησε ότι η αναιρεσείουσα συνδεόταν όντως με τον σύζυγό της, κατά την έννοια του κριτηρίου της σύνδεσης.
17 Ως προς το τελευταίο αυτό ζήτημα, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 63 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η έννοια της «σύνδεσης» αφορά φυσικά ή νομικά πρόσωπα που συνδέονται, εν γένει, με κοινά συμφέροντα, χωρίς ωστόσο να απαιτείται σχέση μέσω οικονομικής δραστηριότητας, τα οποία όμως δεν πρέπει να στηρίζονται αποκλειστικώς σε οικογενειακό δεσμό. Στη συνέχεια, έκρινε στη σκέψη 70 της απόφασης αυτής, ότι, μολονότι η αναιρεσείουσα δεν ασκούσε άμεσα καθήκοντα σε δύο εταιρίες στις οποίες ο σύζυγός της ασκούσε δραστηριότητα, οι δύο σύζυγοι συνδέονταν με κοινά συμφέροντα πέραν του οικογενειακού δεσμού που τους ένωνε, λόγω του ότι η αναιρεσείουσα ασκούσε σημαντικά καθήκοντα σε ίδρυμα επιφορτισμένο με τη διαχείριση των φιλανθρωπικών δραστηριοτήτων των δύο αυτών εταιριών. Το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε επομένως στο συμπέρασμα, στη σκέψη 71 της εν λόγω απόφασης, ότι το Συμβούλιο είχε προσκομίσει δέσμη αρκούντως συγκεκριμένων, σαφών και συγκλινουσών ενδείξεων ικανών να καταδείξουν τη σύνδεση της αναιρεσείουσας με εξέχοντα επιχειρηματία, κατά την έννοια του κριτηρίου ζʹ, τόσο λόγω του οικογενειακού όσο και λόγω του επιχειρηματικού δεσμού που τους ένωνε. Αφού έκρινε ότι το συμπέρασμα αυτό δεν μπορούσε να ανατραπεί από τα λοιπά επιχειρήματα της αναιρεσείουσας, απέρριψε, στη σκέψη 85 της ίδιας απόφασης, τον πρώτο λόγο ακυρώσεως ως αβάσιμο.
18 Το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε περαιτέρω, στη σκέψη 121 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως, ο οποίος αφορούσε παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας και προσβολή των θεμελιωδών δικαιωμάτων της αναιρεσείουσας. Εν συνόψει, έκρινε, στις σκέψεις 89 έως 109 της απόφασης αυτής, ότι ο περιορισμός στην άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων της αναιρεσείουσας, ο οποίος αποτέλεσε συνέπεια των περιοριστικών μέτρων που ελήφθησαν εις βάρος της, πληρούσε τις τέσσερις προϋποθέσεις του άρθρου 52, παράγραφος 1, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ των οποίων και την προϋπόθεση σχετικά με την αρχή της αναλογικότητας. Εξάλλου, έκρινε, στις σκέψεις 110 έως 120 της εν λόγω απόφασης, ότι το Συμβούλιο, λαμβάνοντας περιοριστικά μέτρα κατά της αναιρεσείουσας, δεν παραβίασε την αρχή της ίσης μεταχείρισης ούτε την αρχή της ασφάλειας δικαίου, παρά το γεγονός ότι η έννοια της «σύνδεσης» έχει ευρεία διατύπωση και παρέχει σε αυτό εξουσία εκτίμησης.
19 Το Γενικό Δικαστήριο, αφού έκρινε και τους δύο λόγους ακυρώσεως αβάσιμους, απέρριψε, στη σκέψη 121 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, την προσφυγή στο σύνολό της.
Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των διαδίκων
20 Με την αίτηση αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα ζητεί από το Δικαστήριο:
– να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση·
– να κρίνει την προσφυγή επί της ουσίας και να ακυρώσει τις επίμαχες πράξεις κατά το μέρος που την αφορούν, και·
– να καταδικάσει το Συμβούλιο στα δικαστικά έξοδα, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων της πρωτοβάθμιας δίκης, ή
– επικουρικώς, να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο και να επιφυλαχθεί ως προς τα δικαστικά έξοδα.
21 Το Συμβούλιο ζητεί από το Δικαστήριο:
– να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως·
– επικουρικώς, σε περίπτωση κατά την οποία το Δικαστήριο αποφασίσει να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση και να εξετάσει την υπόθεση, να απορρίψει την προσφυγή επί της ουσίας, και
– να καταδικάσει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα αμφοτέρων των βαθμών δικαιοδοσίας.
22 Με απόφαση της 18ης Σεπτεμβρίου 2024, ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου αποφάσισε να αναστείλει την εκδίκαση της υπό κρίση υπόθεσης μέχρι την έκδοση της απόφασης στην υπόθεση C‑696/23. Στις 26 Μαρτίου 2026 το Δικαστήριο εξέδωσε την απόφαση Pumpyanskiy κ.λπ. κατά Συμβουλίου (C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P και C‑111/24 P, EU:C:2026:245). Με απόφαση της ίδιας ημερομηνίας, επαναλήφθηκε η διαδικασία στην υπό κρίση υπόθεση.
23 Με έγγραφα της Γραμματείας του Δικαστηρίου της 21ης Απριλίου 2026, οι διάδικοι ενημερώθηκαν για την έκδοση της ανωτέρω απόφασης και ερωτήθηκαν σχετικά με τις συνέπειες που θα μπορούσαν να συναχθούν εντεύθεν για τους σκοπούς της υπό κρίση υπόθεσης. Το Συμβούλιο και η αναιρεσείουσα υπέβαλαν συναφώς τις παρατηρήσεις τους, με έγγραφα της 13ης Μαΐου 2026 και της 21ης Μαΐου 2026, αντιστοίχως.
Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
24 Προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα προβάλλει τρεις λόγους αναιρέσεως, οι οποίοι αφορούν πλάνη περί το δίκαιο στην οποία υπέπεσε κατ’ αυτήν το Γενικό Δικαστήριο, πρώτον, κρίνοντας ότι ο σύζυγός της μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «εξέχων επιχειρηματίας δραστηριοποιούμενος σε οικονομικούς τομείς οι οποίοι αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για την κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας», κατά την έννοια του κριτηρίου ζʹ, δεύτερον, κρίνοντας ότι η ίδια «συνδεόταν» με τον σύζυγό της, κατά την έννοια του κριτηρίου της σύνδεσης, και, τρίτον, κρίνοντας ότι τα περιοριστικά μέτρα που ελήφθησαν εις βάρος της είχαν αναλογικό χαρακτήρα και δεν προσέβαλλαν τα θεμελιώδη δικαιώματά της.
Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως
25 Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στις σκέψεις 49 και 54 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το Συμβούλιο δεν υπέπεσε σε πλάνη εκτιμήσεως χαρακτηρίζοντας τον σύζυγό της ως «εξέχοντ[α] επιχειρηματί[α] δραστηριοποιούμεν[ο] σε οικονομικούς τομείς οι οποίοι αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για την Κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας», κατά την έννοια του κριτηρίου ζʹ.
26 Το Συμβούλιο υποστηρίζει ότι ο πρώτος λόγος αναιρέσεως είναι απαράδεκτος στο μέτρο που η αναιρεσείουσα επιδιώκει να θέσει υπό αμφισβήτηση την ορθότητα των πραγματικών διαπιστώσεων και εκτιμήσεων του Γενικού Δικαστηρίου. Εν πάση περιπτώσει, το θεσμικό αυτό όργανο αμφισβητεί το βάσιμο των επιχειρημάτων της αναιρεσείουσας.
27 Επισημαίνεται ότι η αναιρεσείουσα, ερωτηθείσα σχετικά με τις συνέπειες που θα έπρεπε να αντληθούν από την απόφαση της 26ης Μαρτίου 2026, Pumpyanskiy κ.λπ. κατά Συμβουλίου (C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P και C‑111/24 P, EU:C:2026:245), δήλωσε ότι παραιτείται του πρώτου λόγου αναιρέσεως.
28 Υπό τις συνθήκες αυτές, παρέλκει η απόφανση επί του λόγου αυτού καθώς και επί της αιτιάσεως περί απαραδέκτου την οποία προέβαλε το Συμβούλιο.
Επί του δευτέρου λόγου αναιρέσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
29 Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι το Συμβούλιο ορθώς την χαρακτήρισε πρόσωπο «συνδεόμενο» με τον σύζυγό της, κατά την έννοια του κριτηρίου της σύνδεσης. Ισχυρίζεται ότι, με τις σκέψεις 64 και 65, 70 και 71, 74 έως 76 και 78 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο προσέδωσε υπέρμετρη σημασία στον οικογενειακό δεσμό που την ένωνε με τον σύζυγό της, μολονότι είχε εκθέσει, στη σκέψη 63 της ίδιας απόφασης, ότι τα κοινά συμφέροντα που συνδέουν δύο μέλη μιας οικογένειας δεν μπορούν να στηρίζονται αποκλειστικώς στον οικογενειακό δεσμό που ενώνει τα μέλη αυτά προκειμένου να πληρούται το κριτήριο της σύνδεσης.
30 Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο, κρίνοντας, στην ίδια σκέψη καθώς και στη σκέψη 70 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η έννοια της «σύνδεσης» καλύπτει πρόσωπα που συνδέονται με κοινά συμφέροντα πέραν του οικογενειακού δεσμού που τα ενώνει, υιοθέτησε, κατά παραβίαση της αρχής της ασφάλειας δικαίου, ερμηνεία όχι μόνον υπερβολικά ευρεία αλλά και ανεπαρκώς σαφή από εννοιολογικής άποψης, δεδομένου ότι ο οικογενειακός δεσμός χαρακτηρίζεται συνήθως από κοινά συμφέροντα τα οποία δεν είναι ικανά να αποδείξουν την ύπαρξη σχέσης βαίνουσας πέραν του δεσμού αυτού.
31 Η αναιρεσείουσα υποστηρίζει επίσης ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι αυτή διατηρούσε επιχειρηματικό δεσμό με τον σύζυγό της. Κατ’ αρχάς, αντιθέτως προς όσα εξέθεσε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 64 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η αναιρεσείουσα ουδέποτε άσκησε καθήκοντα στις εταιρίες στις οποίες ο σύζυγός της ασκούσε τα καθήκοντά του, ήτοι στην TMK και στον όμιλο Sinara, όπως άλλωστε αναγνώρισε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 70 της ίδιας απόφασης.
32 Εξάλλου, η αναιρεσείουσα προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι εσφαλμένα έκρινε ότι οι αντίστοιχες δραστηριότητες που ασκούσαν η ίδια και ο σύζυγός της σε διαφορετικές οντότητες αποδείκνυαν επαρκώς την ύπαρξη επιχειρηματικής σχέσης μεταξύ τους. Ειδικότερα, το Γενικό Δικαστήριο παρέβλεψε το γεγονός ότι η αναιρεσείουσα κατείχε στο ίδρυμα απλώς και μόνον θέση επίτιμης εθελόντριας και, επομένως, δεν έπρεπε να κρίνει, στη σκέψη 78 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το ζήτημα της έλλειψης ελέγχου της αναιρεσείουσας επί του ιδρύματος ήταν άνευ σημασίας. Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο των αποδεικτικών στοιχείων στη σκέψη 70 της απόφασης αυτής κρίνοντας ότι το εν λόγω ίδρυμα συνδεόταν «στενά» με την TMK και τον όμιλο Sinara, μολονότι είχε διαπιστώσει, στη σκέψη 69 της εν λόγω απόφασης, ότι οι δύο αυτές εταιρίες ήταν απλώς κάποια από τα πρόσωπα που επένδυαν στο ίδρυμα και ότι, ως εκ τούτου, διατηρούσαν ασθενή δεσμό με αυτό. Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε εσφαλμένα στο συμπέρασμα ότι υπήρχε επιχειρηματική σχέση μεταξύ της αναιρεσείουσας και του συζύγου της, ενώ ο τελευταίος είχε μεταβιβάσει τις μετοχές των εν λόγω εταιριών τις οποίες κατείχε και ασκούσε επίσημα καθήκοντα εντός των εταιριών αυτών μόνο για να εξασφαλίσει την ομαλή μεταβίβαση προτού παραιτηθεί των καθηκόντων του.
33 Η αναιρεσείουσα θεωρεί επίσης ότι η κρίση του Γενικού Δικαστηρίου, στις σκέψεις 64, 70, 71 και 74 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι δηλαδή αυτή συνδεόταν με τον σύζυγό της τόσο με επιχειρηματική σχέση όσο και με κοινό συμφέρον, δεν ήταν σαφής. Επιπλέον, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δεν αιτιολογεί επαρκώς τη διαπίστωση ότι τα καθήκοντα της αναιρεσείουσας εντός της φιλανθρωπικής οργάνωσης ήταν ικανά να θεμελιώσουν συμφέρον το οποίο αφορούσε όχι μόνον την ίδια, αλλά και τον σύζυγό της, δεδομένου ότι το συμφέρον αυτό πρέπει τουλάχιστον να φθάνει σε έναν ελάχιστο βαθμό έντασης ώστε να καταστεί δυνατή η σύνδεση μεταξύ δύο ατόμων.
34 Εξάλλου, η εφαρμογή περιοριστικών μέτρων σε μη εκτελεστικό μέλος του διοικητικού συμβουλίου φιλανθρωπικής οργάνωσης, όπως η αναιρεσείουσα, δεν συνάδει με τους σκοπούς που επιδιώκονται τόσο με το άρθρο 21 ΣΕΕ όσο και με τις επίμαχες πράξεις, ούτε στηρίζεται, δυνάμει του άρθρου 215 ΣΛΕΕ, σε επαρκή σύνδεσμο με το τρίτο κράτος στο οποίο αντιτίθεται η Ένωση, ήτοι, εν προκειμένω, με τη Ρωσική Ομοσπονδία.
35 Τέλος, η αναιρεσείουσα θεωρεί ότι οι αποφάσεις τις οποίες παραθέτει το Γενικό Δικαστήριο προς στήριξη της εκ μέρους του ερμηνείας της έννοιας της σύνδεσης, ήτοι οι αποφάσεις της 8ης Μαρτίου 2023, Prigozhina κατά Συμβουλίου (T‑212/22, EU:T:2023:104), της 28ης Ιουλίου 2016, Tomana κ.λπ. κατά Συμβουλίου και Επιτροπής (C‑330/15 P, EU:C:2016:601), καθώς και της 4ης Σεπτεμβρίου 2015, NIOC κ.λπ. κατά Συμβουλίου (T‑577/12, EU:T:2015:596), δεν έχουν εφαρμογή στην περίπτωσή της, δεδομένου ότι, αντιστοίχως, δεν κατέχει εταιρία από κοινού με τον σύζυγό της, δεν κατέχει καμία υψηλή θέση στη Ρωσία και δεν αποτελεί οντότητα.
36 Το Συμβούλιο θεωρεί μεν ότι η αναιρεσείουσα, με τα επιχειρήματά της, τα οποία συνοψίζονται στη σκέψη 32 της παρούσας απόφασης, επιδιώκει να αμφισβητήσει την ορθότητα των πραγματικών διαπιστώσεων του Γενικού Δικαστηρίου, όπερ τα καθιστά απαράδεκτα, αλλά συγχρόνως αμφισβητεί και το βάσιμο του συνόλου των επιχειρημάτων της αναιρεσείουσας.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
37 Όσον αφορά, πρώτον, την αιτίαση της αναιρεσείουσας περί παραβίασης της αρχής της ασφάλειας δικαίου από το Γενικό Δικαστήριο στο πλαίσιο της ερμηνείας της έννοιας της «σύνδεσης» στη σκέψη 63 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, αυτή πρέπει να απορριφθεί.
38 Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι η αρχή της ασφάλειας δικαίου επιτάσσει, αφενός μεν, οι κανόνες δικαίου να είναι σαφείς και ακριβείς, αφετέρου δε, οι ενδιαφερόμενοι να μπορούν να προβλέπουν την εφαρμογή τους, ιδίως όταν οι κανόνες αυτοί ενδέχεται να έχουν δυσμενείς συνέπειες. Ειδικότερα, η εν λόγω αρχή απαιτεί να παρέχει η κανονιστική ρύθμιση τη δυνατότητα στους ενδιαφερομένους να γνωρίζουν με ακρίβεια την έκταση των υποχρεώσεων που τους επιβάλλει και να είναι σε θέση να γνωρίζουν σαφώς τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους και να λαμβάνουν ως εκ τούτου τα μέτρα τους. Ωστόσο, οι ως άνω απαιτήσεις δεν πρέπει να ερμηνεύονται υπό την έννοια ότι αντιτίθενται στην εκ μέρους του νομοθέτη της Ένωσης χρήση, στο πλαίσιο κανόνα τον οποίο θεσπίζει, αφηρημένων νομικών εννοιών ούτε ότι επιβάλλουν να μνημονεύει ένας τέτοιος αφηρημένος κανόνας τις διάφορες συγκεκριμένες περιπτώσεις στις οποίες ενδέχεται να έχει εφαρμογή, καθόσον όλες αυτές οι περιπτώσεις είναι αδύνατον να καθορισθούν εκ των προτέρων από τον νομοθέτη ή, ακόμη, από τον δικαστή της Ένωσης στο πλαίσιο της εκ μέρους του ερμηνείας του εν λόγω κανόνα (απόφαση της 26ης Μαρτίου 2026, Pumpyanskiy κ.λπ. κατά Συμβουλίου, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P και C‑111/24 P, EU:C:2026:245, σκέψη 188 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
39 Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 63 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η έννοια της «σύνδεσης» αφορά πρόσωπα που συνδέονται, εν γένει, με κοινά συμφέροντα, χωρίς να απαιτείται σχέση μέσω οικονομικής δραστηριότητας, τα οποία ωστόσο δεν πρέπει να στηρίζονται αποκλειστικώς σε οικογενειακό δεσμό.
40 Ωστόσο, αφενός, ο ορισμός αυτός δεν περιορίζει την έννοια της σύνδεσης, όσον αφορά τα φυσικά πρόσωπα, στην ύπαρξη απλού οικογενειακού δεσμού. Πράγματι, η ερμηνεία που υιοθέτησε το Γενικό Δικαστήριο συνεπάγεται ότι, προκειμένου τα μέλη μιας οικογένειας να μπορούν να θεωρηθούν ως «συνδεόμενα», κατά την έννοια του κριτηρίου της σύνδεσης, πρέπει να υπάρχουν επίσης κοινά συμφέροντα τα οποία βαίνουν αντικειμενικώς πέραν ενός οικογενειακού δεσμού. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι τα κοινά συμφέροντα των μελών αυτών πρέπει να υπερβαίνουν την απλή κοινότητα συμφερόντων που είναι σύμφυτη με κάθε οικογενειακή σχέση (απόφαση της 1ης Αυγούστου 2025, Timchenko κατά Συμβουλίου, C‑703/23 P, EU:C:2025:608, σκέψεις 29 και 30).
41 Αφετέρου, το Γενικό Δικαστήριο, στη σκέψη 63 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, προσδιόρισε αρκούντως σαφή και ακριβή κριτήρια για την εφαρμογή της ως άνω έννοιας στην περίπτωση δύο προσώπων που συνδέονται με οικογενειακό δεσμό, ενώ δεν ήταν υποχρεωμένο να μνημονεύσει λεπτομερώς τις περιπτώσεις στις οποίες η ως άνω έννοια μπορούσε να έχει εφαρμογή λόγω του ότι, αφενός, αυτή πρέπει να τυγχάνει ευρείας ερμηνείας και, αφετέρου, όπως επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 63 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης και όπως παραδέχεται η ίδια η αναιρεσείουσα με τα υπομνήματά της ενώπιον του Δικαστηρίου, τα είδη των σχέσεων που μπορεί να καλύπτει εξαρτώνται «από το πλαίσιο και τις περιστάσεις της συγκεκριμένης υποθέσεως» (πρβλ. απόφαση της 1ης Αυγούστου 2025, Timchenko κατά Συμβουλίου, C‑703/23 P, EU:C:2025:608, σκέψεις 32 και 34).
42 Δεύτερον, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η αναιρεσείουσα, το Γενικό Δικαστήριο δεν προσέδωσε, με τις σκέψεις 64, 65, 70, 71, 74 έως 76 και 78 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, υπέρμετρη σημασία στον οικογενειακό δεσμό που την ένωνε με τον σύζυγό της. Μολονότι είναι αληθές ότι το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει κατ’ επανάληψη, στις σκέψεις 64, 71, 74 και 78 της εν λόγω απόφασης, ότι το Συμβούλιο έκρινε ότι η αναιρεσείουσα συνδεόταν με τον σύζυγό της λόγω του οικογενειακού και επιχειρηματικού δεσμού τους και διαπιστώνει, εξάλλου, στη σκέψη 65 της ίδιας, ότι η αναιρεσείουσα είναι παντρεμένη με τον D. A. Pumpyanskiy, εντούτοις, σύμφωνα με τον ορισμό της έννοιας της «σύνδεσης» που δόθηκε στη σκέψη 63, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, στις σκέψεις 70, 75 και 76, ότι ο εν λόγω επιχειρηματικός δεσμός μεταξύ της αναιρεσείουσας και του συζύγου της αποτύπωνε την ύπαρξη κοινών συμφερόντων πέραν του οικογενειακού δεσμού που τους ένωνε και ότι, ως εκ τούτου, η σύνδεσή τους δεν στηριζόταν αποκλειστικά στον τελευταίο αυτό δεσμό.
43 Εξάλλου, η κρίση του Γενικού Δικαστηρίου δεν στερείται σαφήνειας για τον λόγο ότι αυτό θεώρησε ότι η αναιρεσείουσα συνδεόταν με τον σύζυγό της τόσο με επιχειρηματικό δεσμό όσο και με κοινό συμφέρον. Πράγματι, από τις σκέψεις 70 και 71 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, σε συνδυασμό με τον ορισμό της έννοιας της «σύνδεσης» στη σκέψη 63, προκύπτει ότι, προκειμένου να διαπιστωθεί αν υφίσταται σύνδεση μεταξύ δύο προσώπων, πρέπει να αποδειχθεί η ύπαρξη κοινών συμφερόντων μεταξύ των προσώπων αυτών, τα οποία μπορούν, μεταξύ άλλων, να αφορούν επιχειρηματικό δεσμό. Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στις σκέψεις 70 και 71, ότι η αναιρεσείουσα και ο σύζυγός της είχαν κοινά συμφέροντα υπό τη μορφή επιχειρηματικού δεσμού, κατά την έννοια του κριτηρίου της σύνδεσης.
44 Τρίτον, η αναιρεσείουσα, θεωρώντας ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε εσφαλμένα, στη σκέψη 64 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι αυτή ασκούσε καθήκοντα εντός της TMK ή του ομίλου Sinara, παρερμηνεύει τη σκέψη αυτή. Στην εν λόγω σκέψη, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε απλώς ότι το Συμβούλιο είχε κρίνει ότι η αναιρεσείουσα συνδεόταν με τον σύζυγό της λόγω του οικογενειακού τους δεσμού και του επιχειρηματικού τους δεσμού, λαμβανομένων υπόψη των «αντίστοιχων» καθηκόντων τους εντός της TMK, του ομίλου Sinara και του ιδρύματος BF Sinara. Από το επίθετο «αντίστοιχος», σε συνδυασμό με τις πραγματικές διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου στις σκέψεις 67 και 68 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι η αναιρεσείουσα ασκούσε καθήκοντα στο ίδρυμα BF Sinara, ενώ ο σύζυγός της ασκούσε καθήκοντα στην TMK και στον όμιλο Sinara, όπερ επιβεβαιώνεται άλλωστε από το συμπέρασμα του Γενικού Δικαστηρίου στη σκέψη 70 της εν λόγω απόφασης.
45 Τέταρτον, όσον αφορά τα επιχειρήματα της αναιρεσείουσας τα οποία συνοψίζονται στη σκέψη 32 της παρούσας απόφασης, υπενθυμίζεται ότι, βάσει του άρθρου 256 ΣΛΕΕ και του άρθρου 58 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αίτηση αναιρέσεως περιορίζεται σε νομικά ζητήματα, το δε Γενικό Δικαστήριο είναι αποκλειστικώς αρμόδιο, αφενός, για τη διαπίστωση των πραγματικών περιστατικών, εκτός αν η ανακρίβεια του περιεχομένου των διαπιστώσεών του προκύπτει από τα στοιχεία της δικογραφίας που του έχουν υποβληθεί, και, αφετέρου, για την εκτίμηση των εν λόγω πραγματικών περιστατικών. Η εκτίμηση αυτή δεν αποτελεί, υπό την επιφύλαξη της περίπτωσης παραμόρφωσης των προσκομισθέντων ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου αποδεικτικών στοιχείων, νομικό ζήτημα υποκείμενο, ως τέτοιο, στον έλεγχο του Δικαστηρίου. Σε περίπτωση κατά την οποία το Γενικό Δικαστήριο έχει διαπιστώσει ή εκτιμήσει τα πραγματικά περιστατικά, το Δικαστήριο είναι αρμόδιο, δυνάμει του άρθρου 256 ΣΛΕΕ, να ασκήσει έλεγχο όσον αφορά τον νομικό χαρακτηρισμό των εν λόγω πραγματικών περιστατικών και τις έννομες συνέπειες τις οποίες συνήγαγε εξ αυτών το Γενικό Δικαστήριο (απόφαση της 26ης Μαρτίου 2026, Pumpyanskiy κ.λπ. κατά Συμβουλίου, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P και C‑111/24 P, EU:C:2026:245, σκέψη 158 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
46 Επιπλέον, ο αναιρεσείων, σε περίπτωση κατά την οποία προβάλλει εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου παραμόρφωση των πραγματικών περιστατικών ή των αποδεικτικών στοιχείων, οφείλει, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 256 ΣΛΕΕ, του άρθρου 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του άρθρου 168, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας, να προσδιορίζει επακριβώς τα στοιχεία τα οποία, κατ’ αυτόν, παραμόρφωσε το Γενικό Δικαστήριο και να καταδεικνύει τα σφάλματα ανάλυσης στα οποία υπέπεσε, κατά την εκτίμησή του, το Γενικό Δικαστήριο και τα οποία είχαν ως αποτέλεσμα την εκ μέρους του παραμόρφωση αυτή. Κατά πάγια νομολογία, εξάλλου, η παραμόρφωση πρέπει να προκύπτει προδήλως από τα στοιχεία της δικογραφίας, χωρίς να απαιτείται εκ νέου εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων (απόφαση της 26ης Μαρτίου 2026, Pumpyanskiy κ.λπ. κατά Συμβουλίου, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P και C‑111/24 P, EU:C:2026:245, σκέψη 378 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
47 Κατά πρώτον, όσον αφορά το επιχείρημα της αναιρεσείουσας ότι το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε εσφαλμένα στο συμπέρασμα ότι υφίσταται επιχειρηματική σχέση μεταξύ αυτής και του συζύγου της, μολονότι ο τελευταίος είχε μεταβιβάσει τις μετοχές των εν λόγω εταιριών τις οποίες κατείχε και ασκούσε επίσημα καθήκοντα εντός των οργάνων των εταιριών αυτών μόνο για να διασφαλίσει την ομαλή μεταβίβαση, διαπιστώνεται ότι το επιχείρημα αυτό συνδέεται στενά με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, στον οποίο παραπέμπει η αναιρεσείουσα. Δεδομένου ότι παραιτήθηκε από τον λόγο αυτόν, πρέπει να θεωρηθεί ότι παρέλκει η απόφανση επί του επιχειρήματος αυτού. Εν πάση περιπτώσει, το Δικαστήριο, στις σκέψεις 183 έως 185 της απόφασης της 26ης Μαρτίου 2026, Pumpyanskiy κ.λπ. κατά Συμβουλίου (C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P και C‑111/24 P, EU:C:2026:245), επιβεβαίωσε ότι το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 63 και 65 της απόφασης της 6ης Σεπτεμβρίου 2023, Pumpyanskiy κατά Συμβουλίου (T‑270/22), δεν είχε υποπέσει σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, κατ’ ουσίαν, ότι δεν ήταν αναγκαίο να αποδειχθεί, προκειμένου να χαρακτηριστεί ο σύζυγος της αναιρεσείουσας ως «εξέχων επιχειρηματίας», ότι αυτός εξακολουθούσε να ασκεί πράγματι μέχρι την ημερομηνία λήψης των εις βάρος του περιοριστικών μέτρων ουσιαστικό έλεγχο επί των εταιριών αυτών.
48 Κατά δεύτερον, όσον αφορά τα λοιπά επιχειρήματα της αναιρεσείουσας που συνοψίζονται στη σκέψη 32 της παρούσας απόφασης, αυτά πρέπει να κριθούν παραδεκτά στο σύνολό τους, λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας που υπομνήσθηκε στη σκέψη 45 της παρούσας απόφασης. Πράγματι, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει το Συμβούλιο, η αναιρεσείουσα δεν επιδιώκει με τα επιχειρήματα αυτά απλώς να θέσει υπό αμφισβήτηση τις πραγματικές διαπιστώσεις και εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου, αλλά βάλλει κατά του νομικού χαρακτηρισμού του επιχειρηματικού δεσμού στον οποίο προέβη το Γενικό Δικαστήριο, προβάλλοντας, μεταξύ άλλων, το επιχείρημα της παραμόρφωσης των αποδεικτικών στοιχείων.
49 Κατά τρίτον, υπό το πρίσμα των εκτιμήσεων που εκτίθενται στις σκέψεις 40 έως 43 της παρούσας απόφασης, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η αναιρεσείουσα, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας εν συνόψει, στη σκέψη 70 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, αναλόγως των περιστάσεων, δύο φυσικά πρόσωπα, όπως η αναιρεσείουσα και ο σύζυγός της, μπορούν, μολονότι κατέχουν θέσεις σε διαφορετικές οντότητες οι οποίες συνδέονται μεταξύ τους, να έχουν κοινά συμφέροντα υπό τη μορφή επιχειρηματικού δεσμού και, ως εκ τούτου, να «συνδέονται», κατά την έννοια του κριτηρίου της σύνδεσης, δεδομένου ότι ο κατ’ αυτόν τον τρόπο δημιουργούμενος επιχειρηματικός δεσμός βαίνει αντικειμενικώς πέραν της οικογενειακής σχέσης που ενώνει τα πρόσωπα αυτά.
50 Όσον αφορά ειδικότερα την πλάνη περί το δίκαιο στην οποία φέρεται να υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 78 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, αρκεί η επισήμανση ότι, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η αναιρεσείουσα και όπως προκύπτει ρητώς από τη σκέψη 77 της εν λόγω απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο δεν παρέβλεψε το γεγονός ότι η αναιρεσείουσα κατείχε θέση επίτιμης εθελόντριας κατά την άσκηση των καθηκόντων της ως προέδρου του διοικητικού συμβουλίου του ιδρύματος, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να ασκεί έλεγχο επί των υποθέσεών του. Εντούτοις, ορθώς έκρινε ότι η προβαλλόμενη έλλειψη ελέγχου λόγω του εθελοντικού χαρακτήρα των καθηκόντων που ασκούσε η αναιρεσείουσα στο εν λόγω ίδρυμα ήταν άνευ σημασίας προκειμένου να καθοριστεί αν αυτή συνδεόταν με τον σύζυγό της.
51 Πράγματι, στη σκέψη 78 της εν λόγω απόφασης, σε συνδυασμό με τη σκέψη 70, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς έκρινε, σύμφωνα με τον ορισμό της έννοιας της «σύνδεσης» που έδωσε στη σκέψη 63 της ίδιας απόφασης και ο οποίος επαναλαμβάνεται κατ’ ουσίαν στη σκέψη 39 της παρούσας απόφασης, ότι η σύνδεση αυτή, η οποία δεν πρέπει κατ’ ανάγκην να εξωτερικεύεται με οικονομική δραστηριότητα, απέρρεε από το γεγονός ότι η αναιρεσείουσα είχε κοινά συμφέροντα με τον σύζυγό της, υπό τη μορφή επιχειρηματικού δεσμού, δεδομένου ότι ασκούσε καθήκοντα, έστω και εθελοντικού χαρακτήρα, τα οποία δεν της παρείχαν τη δυνατότητα άσκησης ελέγχου επί των υποθέσεων, στο ίδρυμα BF Sinara που ήταν επιφορτισμένο με τη διαχείριση των φιλανθρωπικών δραστηριοτήτων δύο επιχειρήσεων στις οποίες μετείχε ο σύζυγός της.
52 Όσον αφορά την παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων στην οποία φέρεται να υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 70 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, επισημαίνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο όχι μόνο δεν αγνόησε το περιεχόμενο των εν λόγω στοιχείων, αλλά σημείωσε, στη σκέψη 69 της απόφασης αυτής, ότι το ίδρυμα BF Sinara ασκούσε τις φιλανθρωπικές δραστηριότητες πλειόνων μεγάλων επιχειρήσεων και ενεργούσε ως ο ενιαίος φορέας διαχείρισης των μεγαλύτερων εμπορικών εταιριών των Ουραλίων. Εντούτοις, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε το γεγονός αυτό ή τα αποδεικτικά στοιχεία στα οποία αυτό στηρίζεται, διαπιστώνοντας, στη σκέψη 70 της εν λόγω απόφασης, ότι το ίδρυμα αυτό συνδεόταν «στενά» ιδίως με δύο από τις εν λόγω επιχειρήσεις και εμπορικές εταιρίες, ήτοι την TMK και τον όμιλο Sinara. Πράγματι, προκειμένου να θεμελιώσει την ύπαρξη επιχειρηματικής σχέσης μεταξύ της αναιρεσείουσας και του συζύγου της, το Γενικό Δικαστήριο μπορούσε να αρκεστεί στην εξέταση, λαμβανομένων υπόψη των εκτιμήσεων που εκτίθενται στην προηγούμενη σκέψη της παρούσας απόφασης, της σχέσης μεταξύ, αφενός, του εν λόγω ιδρύματος, στο οποίο η αναιρεσείουσα κατείχε τη θέση προέδρου του διοικητικού συμβουλίου, και, αφετέρου, της TMK και του ομίλου Sinara, εντός των οποίων, όπως προκύπτει από τη σκέψη 67 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ο σύζυγος της αναιρεσείουσας ασκούσε δραστηριότητα κατά τον χρόνο έκδοσης των επίμαχων πράξεων.
53 Πέμπτον, όσον αφορά το επιχείρημα της αναιρεσείουσας ότι ο επιχειρηματικός δεσμός που διαπίστωσε το Γενικό Δικαστήριο μεταξύ αυτής και του συζύγου της δεν είναι επαρκούς έντασης ώστε να θεωρηθεί ότι υπερβαίνει αντικειμενικώς τα κοινά συμφέροντα που συνήθως έχουν δύο μέλη μιας οικογένειας στο πλαίσιο της οικογενειακής τους σχέσης, πρέπει να γίνει δεκτό ότι ο συλλογισμός του Γενικού Δικαστηρίου στη σκέψη 70 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης αποδεικνύει επαρκώς κατά νόμον ότι τα κοινά συμφέροντα που έχουν δύο σύζυγοι υπό τη μορφή επιχειρηματικού δεσμού βαίνουν αντικειμενικώς πέραν της έγγαμης σχέσης που τους συνδέει, εξαιτίας των στενών δεσμών που υφίστανται μεταξύ των αντίστοιχων οντοτήτων στις οποίες ο καθένας ασκεί δραστηριότητα καθώς και της σημασίας των οντοτήτων αυτών.
54 Έκτον, όσον αφορά το επιχείρημα της αναιρεσείουσας ότι η εφαρμογή περιοριστικών μέτρων στην περίπτωσή της δεν συνάδει προς τους σκοπούς που επιδιώκει το άρθρο 21 ΣΕΕ και δεν στηρίζεται, υπό το πρίσμα του άρθρου 215 ΣΛΕΕ, σε επαρκή σύνδεσμο με τη Ρωσική Ομοσπονδία, υπενθυμίζεται, κατά πρώτον, ότι, αν επιτρεπόταν σε διάδικο να προβάλει για πρώτη φορά ενώπιον του Δικαστηρίου ισχυρισμό και επιχειρήματα που δεν είχε προβάλει ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, τούτο θα σήμαινε ότι ο διάδικος αυτός θα είχε τη δυνατότητα να υποβάλει στην κρίση του Δικαστηρίου, του οποίου η αρμοδιότητα είναι περιορισμένη κατ’ αναίρεση, διαφορά με ευρύτερο περιεχόμενο από τη διαφορά που εκδίκασε το Γενικό Δικαστήριο. Πράγματι, στην αναιρετική διαδικασία, η αρμοδιότητα του Δικαστηρίου περιορίζεται στον έλεγχο της νομικής λύσης που δόθηκε σε σχέση με τους ισχυρισμούς και τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν πρωτοδίκως (απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2024, PT Pelita Agung Agrindustri και PT Permata Hijau Palm Oleo κατά Επιτροπής, C‑112/23 P, EU:C:2024:899, σκέψη 67 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
55 Με το προαναφερθέν επιχείρημα και ελλείψει μνείας οποιασδήποτε σκέψης της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης στο πλαίσιο του επιχειρήματος αυτού, η αναιρεσείουσα δεν βάλλει κατά του νομικού συλλογισμού του Γενικού Δικαστηρίου στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, αλλά αμφισβητεί το κύρος του κριτηρίου της σύνδεσης ή την εκ μέρους του Συμβουλίου εφαρμογή του κριτηρίου της σύνδεσης στην ατομική κατάστασή της, υπό το πρίσμα του άρθρου 21 ΣΕΕ και του άρθρου 215 ΣΛΕΕ, τούτο δε ανεξαρτήτως του εν λόγω συλλογισμού. Ως εκ τούτου, πρέπει να γίνει δεκτό ότι προβάλλει νέο επιχείρημα το οποίο πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτο.
56 Κατά δεύτερον, δεδομένου ότι η αναιρεσείουσα, κατά το μέρος που παραπέμπει συναφώς στο πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου ακυρώσεως, επιδιώκει με το επιχείρημα αυτό απλώς να εκθέσει προκαταβολικά, εν μέρει, ένα παρόμοιο επιχείρημα το οποίο προβάλλει στο πλαίσιο του σκέλους αυτού όσον αφορά την τήρηση της αρχής της ασφάλειας δικαίου, το επιχείρημα θα εξεταστεί στο πλαίσιο του εν λόγω σκέλους.
57 Έβδομον, όσον αφορά το επιχείρημα με το οποίο η αναιρεσείουσα προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι στηρίχθηκε, με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, σε νομολογιακά προηγούμενα των οποίων τα πραγματικά περιστατικά διαφέρουν θεμελιωδώς από αυτά της υπό κρίση υπόθεσης, αρκεί να επισημανθεί ότι, πέραν του ότι η αναιρεσείουσα δεν εξηγεί σε ποιον βαθμό τέτοιες φερόμενες ως μη κρίσιμες παραπομπές επηρέασαν τον συλλογισμό του Γενικού Δικαστηρίου και το διατακτικό της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, αυτά τα νομολογιακά προηγούμενα μνημονεύθηκαν από το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 63, 111, 113, 115 και 118 της απόφασης, μόνον ως παραπομπές σε γενικές νομικές έννοιες και αρχές, ανεξάρτητες από τα πραγματικά περιστατικά των υποθέσεων από τις οποίες προέκυψαν.
58 Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
Επί του τρίτου λόγου αναιρέσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
59 Με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας εν ολίγοις ότι τα περιοριστικά μέτρα που έλαβε το Συμβούλιο εις βάρος της είχαν αναλογικό χαρακτήρα και δεν προσέβαλλαν τα θεμελιώδη δικαιώματά της ούτε παραβίαζαν την αρχή της ασφάλειας δικαίου.
60 Με το πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στις σκέψεις 119 και 120 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το κριτήριο της σύνδεσης δεν αντιβαίνει στην αρχή της ασφάλειας δικαίου, μολονότι διαπίστωσε, στις σκέψεις 114 και 115, ότι το κριτήριο της σύνδεσης ήταν διατυπωμένο κατά τρόπο πολύ ευρύ και αόριστο. Η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο έπρεπε να συναγάγει εξ αυτού ότι μια τέτοια διατύπωση δεν παρέχει κανένα στοιχείο ικανό να περιορίσει την έκταση της εξουσίας εκτίμησης του Συμβουλίου, ιδίως προκειμένου να επιλέξει τα πρόσωπα που θα μπορούσαν να πληρούν το εν λόγω κριτήριο. Αντιθέτως προς ό,τι έκρινε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 111 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, τούτο οδηγεί σε αβέβαια αποτελέσματα, όπερ επιβεβαιώνεται εξάλλου από το γεγονός ότι, από τα 1 100 πρόσωπα στα οποία επιβλήθηκαν περιοριστικά μέτρα κατά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, το Συμβούλιο επέβαλε περιοριστικά μέτρα εις βάρος μόνο δύο συνολικά συζύγων.
61 Επιπλέον, κατά την αναιρεσείουσα, το Γενικό Δικαστήριο επιχείρησε ανεπιτυχώς να δικαιολογήσει, στη σκέψη 116 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, την απεριόριστη εξουσία εκτίμησης που παρέχεται στο Συμβούλιο, παραπέμποντας στο νομικό πλαίσιο που οριοθετείται σαφώς από τους σκοπούς που επιδιώκει η θεσπισθείσα στο πλαίσιο του πολέμου στην Ουκρανία ρύθμιση της Ένωσης, ενώ η αναιρεσείουσα κατείχε απλώς θέση μη εκτελεστικού μέλους μιας φιλανθρωπικής οργάνωσης. Η αναιρεσείουσα υποστηρίζει επίσης ότι, αντιθέτως προς όσα επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 118 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ο σύζυγός της δεν μπορούσε πλέον, κατόπιν της πώλησης των μετοχών του, να καταστρατηγήσει, μέσω της ίδιας, τα περιοριστικά μέτρα που του είχαν επιβληθεί και ότι κανένας τέτοιος κίνδυνος καταστρατήγησης, ο οποίος να υφίσταται και στην περίπτωση δύο προσώπων που τα ενώνει μεν οικογενειακός δεσμός, αλλά δεν πληρούν το κριτήριο της σύνδεσης, δεν μνημονεύεται στους λόγους που δικαιολογούν τα περιοριστικά μέτρα που της επιβλήθηκαν.
62 Με το δεύτερο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι εσφαλμένα αρνήθηκε να κρίνει τα περιοριστικά μέτρα εις βάρος της ίδιας και του συζύγου της ως ακατάλληλα να συμβάλουν στην επίτευξη του επιδιωκόμενου με τις επίμαχες πράξεις σκοπού, ο οποίος συνίσταται, όπως προκύπτει από τη σκέψη 104 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, στην άσκηση πίεσης στους Ρώσους ιθύνοντες που είναι υπεύθυνοι για την κατάσταση στην Ουκρανία. Η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι η ίδια δεν είναι σημαντική για την Κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας, με αποτέλεσμα ότι η επιβολή περιοριστικών μέτρων εις βάρος της δεν θα καθιστούσε δυνατή την άσκηση πίεσης στην κυβέρνηση αυτή ούτε την αύξηση του κόστους του πολέμου στην Ουκρανία για τη Ρωσική Ομοσπονδία. Επιπλέον, θα ήταν ασυνεπές να απαιτείται, όπως έπραξε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 104 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, να προτείνει η αναιρεσείουσα λιγότερο επαχθή μέτρα, δεδομένου ότι τέτοια μέτρα θα ήταν εξίσου ακατάλληλα για την επίτευξη του προαναφερθέντος σκοπού.
63 Η αναιρεσείουσα υποστηρίζει εξάλλου ότι, με τις σκέψεις 96, 97 και 107 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο προσέδωσε υπέρμετρη σημασία στη κρισιμότητα των περιοδικών επανεξετάσεων των περιοριστικών μέτρων. Κατά την άποψή της, η ισχύς της καταχώρισης του ονόματός της παρατάθηκε αδικαιολόγητα επανειλημμένως και οι περιοδικές επανεξετάσεις πραγματοποιήθηκαν εν μέρει χωρίς την απαιτούμενη επιμέλεια. Επιπλέον, το Συμβούλιο τροποποίησε το κριτήριο ζʹ και το κριτήριο της σύνδεσης ούτως ώστε το τελευταίο αυτό κριτήριο να συνίσταται μόνο στον οικογενειακό δεσμό, για να μπορεί κατ’ αυτόν τον τρόπο να διατηρήσει σε ισχύ τα εις βάρος της περιοριστικά μέτρα.
64 Τέλος, η αναιρεσείουσα θεωρεί ότι, με τις σκέψεις 98, 99, 105 και 106 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο προσέδωσε υπέρμετρη σημασία στη δυνατότητα να ζητηθεί άδεια χρήσης των δεσμευμένων κεφαλαίων ή να χορηγηθεί άδεια ταξιδίου για ανθρωπιστικούς λόγους, ενώ τα εις βάρος της περιοριστικά μέτρα προσβάλλουν το βασικό περιεχόμενο των θεμελιωδών δικαιωμάτων της, στερώντας της τη δυνατότητα να ασχοληθεί με τη φροντίδα των εγγονιών της που βρίσκονται στην Ελβετία.
65 Το Συμβούλιο αμφισβητεί το βάσιμο των επιχειρημάτων της αναιρεσείουσας.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
66 Με το πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει κατ’ ουσίαν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στις σκέψεις 111, 114 έως 116 καθώς και 118 έως 120 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το κριτήριο της σύνδεσης δεν παρείχε υπέρμετρη εξουσία εκτίμησης στο Συμβούλιο και ότι, ως εκ τούτου, ήταν σύμφωνο προς την αρχή της ασφάλειας δικαίου.
67 Συναφώς, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε ορθώς τη σχετική με την αρχή της ασφάλειας δικαίου νομολογία, η οποία υπομνήσθηκε στη σκέψη 38 της παρούσας απόφασης και στις σκέψεις 113 και 115 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, κρίνοντας, στις σκέψεις 114 και 115 της τελευταίας, ότι η εξουσία εκτίμησης που παρέχεται στο Συμβούλιο λόγω της αφηρημένης και γενικής διατύπωσης του κριτηρίου της σύνδεσης δεν είναι, αυτή καθεαυτήν, ασύμβατη με την αρχή της ασφάλειας δικαίου, υπό τον όρο ότι δεν είναι αυθαίρετη και δεν προσκρούει στην απαίτηση προβλεψιμότητας που επιτάσσει η αρχή αυτή. Πράγματι, από τη νομολογία αυτή προκύπτει ότι η εν λόγω αρχή δεν παραβιάζεται για τον λόγο ότι ο νομοθέτης της Ένωσης χρησιμοποιεί μια αφηρημένη νομική έννοια χωρίς να αναφέρει τις διάφορες συγκεκριμένες περιπτώσεις στις οποίες η έννοια αυτή μπορεί να εφαρμοστεί, εφόσον η έκταση και ο τρόπος άσκησης της εξουσίας εκτίμησης που απορρέει από αυτήν καθορίζονται ή μπορούν να προσδιοριστούν με επαρκή σαφήνεια.
68 Το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο ούτε κρίνοντας, στις σκέψεις 116 και 118 έως 120 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, εν προκειμένω, το κριτήριο της σύνδεσης συνάδει με την αρχή της ασφάλειας δικαίου λόγω του ότι εντάσσεται σε νομικό πλαίσιο σαφώς οριοθετημένο από τους σκοπούς τους οποίους επιδιώκει η ρύθμιση που διέπει τα περιοριστικά μέτρα κατά της Ρωσικής Ομοσπονδίας, το δε κριτήριο αυτό επιδιώκει να αποτρέψει τον κίνδυνο καταστρατήγησης του εν λόγω πλαισίου.
69 Συναφώς, παρατηρείται ότι η αναιρεσείουσα δεν αμφισβητεί το γεγονός, το οποίο επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 117 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το κριτήριο της σύνδεσης εξαρτάται, στην περίπτωσή της, από το «ουσιαστικό κριτήριο σχετικά με τους εξέχοντες επιχειρηματίες», ήτοι το κριτήριο ζʹ, το οποίο αφορά, κατά την ίδια σκέψη, τους εξέχοντες επιχειρηματίες «οι οποίοι είναι ικανοί να δημιουργήσουν πηγές εσόδων για τη χρηματοδότηση των ενεργειών της Ρωσίας που υπονομεύουν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας», ώστε να ασκηθεί πίεση στις ρωσικές αρχές, όπως προκύπτει από τη σκέψη 104 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης.
70 Στο πλαίσιο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς υπενθύμισε, εν ολίγοις, στη σκέψη 118 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, ως εξαρτώμενο από ουσιαστικό κριτήριο, το κριτήριο της σύνδεσης αποσκοπεί στην πρόληψη ή στην αποτροπή του μη αμελητέου κινδύνου να ασκήσει ένα πρόσωπο, εις βάρος του οποίου έχουν επιβληθεί περιοριστικά μέτρα δυνάμει του εν λόγω ουσιαστικού κριτηρίου, πίεση στα πρόσωπα που συνδέονται με αυτό προκειμένου να καταστρατηγήσει το αποτέλεσμα των μέτρων που το αφορούν, διευκρινιζομένου ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει, στο πλαίσιο της απόφασης 2014/145, ότι η επιβολή περιοριστικών μέτρων σε πρόσωπα που συνδέονται με άλλα πρόσωπα στα οποία έχουν επιβληθεί τέτοια μέτρα επιδιώκει τον σκοπό αυτόν (πρβλ. απόφαση της 1ης Αυγούστου 2025, Timchenko κατά Συμβουλίου, C‑703/23 P, EU:C:2025:608, σκέψη 32). Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς συνήγαγε, στις σκέψεις 119 και 120 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το κριτήριο της σύνδεσης καθορίζει κατά τρόπο αντικειμενικό μια οριοθετημένη κατηγορία προσώπων, με αποτέλεσμα η εξουσία εκτίμησης του Συμβουλίου να περιορίζεται κατά τα άνω και να είναι σύμφωνη προς την αρχή της ασφάλειας δικαίου.
71 Εξάλλου, πρέπει να υπομνησθεί ότι δεν απαιτείται να εξακριβωθεί αν ο κίνδυνος καταστρατήγησης αποδεικνύεται σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση (πρβλ. απόφαση της 25ης Ιουνίου 2020, VTB Bank κατά Συμβουλίου, C‑729/18 P, EU:C:2020:499, σκέψη 66) ούτε αν το συνδεόμενο πρόσωπο έχει σχέση με τις ενέργειες των αρχών που υπονομεύουν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας, ούτε ακόμη αν τα περιοριστικά μέτρα που του επιβλήθηκαν βάσει του κριτηρίου της σύνδεσης καθιστούν δυνατή την επίτευξη των σκοπών που επιδιώκονται με το καθεστώς περιοριστικών μέτρων που έχει θεσπίσει η Ένωση κατά της Ρωσικής Ομοσπονδίας, ήτοι της άσκησης πίεσης στις ρωσικές αρχές (πρβλ. απόφαση της 1ης Αυγούστου 2025, Timchenko κατά Συμβουλίου, C‑703/23 P, EU:C:2025:608, σκέψεις 55, 61 και 63).
72 Τέλος, ορθώς το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε, στη σκέψη 111 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, μολονότι το Συμβούλιο δεν μπορεί να λάβει περιοριστικά μέτρα κατά προσώπων που δεν πληρούν τα κριτήρια στα οποία στηρίζεται η επιβολή τέτοιων μέτρων, εντούτοις διαθέτει ευρεία εξουσία εκτίμησης προκειμένου να αποφασίζει την επιβολή τους στα πρόσωπα που πληρούν τα κριτήρια αυτά. Πράγματι, όπως προκύπτει από τη νομολογία που υπομνήσθηκε στη σκέψη 67 της παρούσας απόφασης, η ευρεία εξουσία εκτίμησης που διαθέτει το Συμβούλιο για τον προσδιορισμό των προσώπων που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο περιοριστικών μέτρων βάσει κριτηρίου όπως το κριτήριο της σύνδεσης δεν μπορεί να θεωρηθεί παραβίαση της αρχής της ασφάλειας δικαίου ούτε μπορεί να προσαφθεί στο Συμβούλιο, λαμβανομένων υπόψη της ευρείας εξουσίας εκτίμησης και του γεγονότος ότι, όπως εν προκειμένω, το κριτήριο αυτό είναι σύμφωνο προς την αρχή της ασφάλειας δικαίου, ότι παραβίασε την αρχή αυτή για τον λόγο ότι τα περιοριστικά μέτρα που έλαβε δεν αφορούν το σύνολο των φυσικών προσώπων που είναι δυνατόν να πληρούν τις προϋποθέσεις του εν λόγω κριτηρίου (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 26ης Μαρτίου 2026, Pumpyanskiy κ.λπ. κατά Συμβουλίου, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P και C‑111/24 P, EU:C:2026:245, σκέψεις 307 και 308 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
73 Στο πλαίσιο του δευτέρου σκέλους του τρίτου λόγου αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο, κατά πρώτον, ότι εσφαλμένα αρνήθηκε να κρίνει ότι τα περιοριστικά μέτρα που ελήφθησαν εις βάρος της ίδιας και του συζύγου της δεν ήταν κατάλληλα για την επίτευξη των επιδιωκόμενων σκοπών, ήτοι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 104 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, της άσκησης πίεσης στους Ρώσους ιθύνοντες που είναι υπεύθυνοι για την κατάσταση στην Ουκρανία.
74 Προκαταρκτικώς, παρατηρείται ότι, όπως προκύπτει από την επιχειρηματολογία της αναιρεσείουσας που συνοψίζεται στη σκέψη 86 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η αναιρεσείουσα είχε υποστηρίξει μόνον ότι η επιβολή περιοριστικών μέτρων εις βάρος της, και όχι εις βάρος του συζύγου της, δεν συνέβαλλε στην επίτευξη των σκοπών του τροποποιηθέντος κανονισμού 269/2014. Υπό τις συνθήκες αυτές, η αναιρεσείουσα προβάλλει, κατ’ αναίρεση, νέο επιχείρημα όσον αφορά τον σύζυγό της, με αποτέλεσμα ότι, κατ’ εφαρμογήν της νομολογίας που υπομνήσθηκε στη σκέψη 52 της παρούσας απόφασης, το επιχείρημα αυτό είναι απαράδεκτο, αντιθέτως προς το επιχείρημα που την αφορά.
75 Κατόπιν της εισαγωγικής αυτής παρατήρησης, υπενθυμίζεται ότι, προκειμένου να διαπιστωθεί αν τα περιοριστικά μέτρα της Ένωσης συνάδουν με την αρχή της αναλογικότητας ή αν η επέμβαση στα δικαιώματα ή τις ελευθερίες που κατοχυρώνει ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης λόγω περιορισμών των εν λόγω δικαιωμάτων ή ελευθεριών με πράξη της Ένωσης με την οποία επιβάλλονται περιοριστικά μέτρα είναι σύμφωνη προς την αρχή της αναλογικότητας, πρέπει να εξακριβωθεί, πρώτον, αν τα μέτρα αυτά ανταποκρίνονται σε σκοπό γενικού συμφέροντος που αναγνωρίζει η Ένωση, δεύτερον, αν δεν είναι προδήλως ακατάλληλα υπό το πρίσμα του σκοπού αυτού, δηλαδή αν δεν είναι προδήλως απρόσφορα για την επίτευξή του, και, τρίτον, αν τα ίδια ή, κατά περίπτωση, ο οικείος περιορισμός δεν βαίνουν προδήλως πέραν του αναγκαίου μέτρου για την επίτευξη του εν λόγω σκοπού (πρβλ. απόφαση της 26ης Μαρτίου 2026, Pumpyanskiy κ.λπ. κατά Συμβουλίου, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P και C‑111/24 P, EU:C:2026:245, σκέψη 233 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
76 Εν προκειμένω, αρκεί η επισήμανση ότι το Γενικό Δικαστήριο όντως εξέτασε, στις σκέψεις 102 και 103 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, την καταλληλότητα των περιοριστικών μέτρων που ελήφθησαν εις βάρος της αναιρεσείουσας. Συναφώς, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι, όπως επισημάνθηκε στις σκέψεις 70 και 71 της παρούσας απόφασης, τα περιοριστικά μέτρα που επιβάλλονται σε πρόσωπα όπως η αναιρεσείουσα αποσκοπούν στην αποτροπή του κινδύνου καταστρατήγησης των περιοριστικών μέτρων που επιβλήθηκαν πρωτίστως στο πρόσωπο με το οποίο συνδέονται τα πρόσωπα αυτά, δεν ήταν αναγκαίο να εξακριβώσει το Γενικό Δικαστήριο, στο πλαίσιο της εν λόγω εξέτασης της καταλληλότητας, αν τα περιοριστικά μέτρα που ελήφθησαν κατά της αναιρεσείουσας ήταν επίσης ικανά να ασκήσουν πίεση στους Ρώσους ιθύνοντες που είναι υπεύθυνοι για την κατάσταση στην Ουκρανία.
77 Όσον αφορά, κατά δεύτερον, το επιχείρημα ότι το Γενικό Δικαστήριο κακώς απαίτησε από την αναιρεσείουσα, στη σκέψη 104 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, να παραθέσει μέτρα λιγότερο επαχθή από τα επιβληθέντα περιοριστικά μέτρα, το επιχείρημα αυτό είναι αβάσιμο. Πράγματι, στη σκέψη αυτή, το Γενικό Δικαστήριο, αφού εξέτασε το ίδιο τέτοια λιγότερο επαχθή μέτρα και διαπίστωσε ότι αυτά δεν καθιστούσαν δυνατή την επίτευξη των επιδιωκόμενων σκοπών κατά τρόπο εξίσου αποτελεσματικό, διαπίστωσε ότι η αναιρεσείουσα δεν παρέθεσε άλλα παραδείγματα τέτοιων μέτρων. Ελλείψει δε τέτοιων παραδειγμάτων, το Γενικό Δικαστήριο δεν δύναται να αναπληρώσει την παράλειψη της αναιρεσείουσας, ούτε πρέπει να τεκμαίρεται ότι τα ενδεχόμενα εναλλακτικά μέτρα που θα μπορούσε να υποδείξει η αναιρεσείουσα θα κρίνονταν οπωσδήποτε ακατάλληλα από το Γενικό Δικαστήριο (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 26ης Μαρτίου 2026, Pumpyanskiy κ.λπ. κατά Συμβουλίου, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P και C‑111/24 P, EU:C:2026:245, σκέψη 241).
78 Όσον αφορά, κατά τρίτον, το επιχείρημα ότι το Γενικό Δικαστήριο προσέδωσε, με τις σκέψεις 96 έως 99 και 105 έως 107 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, υπέρμετρη σημασία στην κρισιμότητα των περιοδικών επανεξετάσεων των περιοριστικών μέτρων, καθώς και στις δυνατότητες να ζητηθεί άδεια για τη χρήση των κεφαλαίων ή να χορηγηθεί άδεια ταξιδίου για ανθρωπιστικούς λόγους, διαπιστώνεται ότι, στις σκέψεις 96 έως 99 της απόφασης αυτής, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε τις πτυχές αυτές προκειμένου να εξακριβώσει αν ο απορρέων από τα περιοριστικά μέτρα που ελήφθησαν εις βάρος της αναιρεσείουσας περιορισμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων της συνάδει με το βασικό περιεχόμενο των δικαιωμάτων αυτών, ενώ επανεξέτασε τις πτυχές αυτές, στις σκέψεις 105 έως 107 της εν λόγω απόφασης, στο πλαίσιο του ελέγχου της αναλογικότητας της επέμβασης στα θεμελιώδη δικαιώματά της. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι το Γενικό Δικαστήριο προσέδωσε «υπερβολική σημασία» στις εν λόγω πτυχές. Εν πάση περιπτώσει, η αναιρεσείουσα δεν διευκρίνισε τους λόγους για τους οποίους υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο τους προσέδωσε «υπερβολική σημασία» ούτε συγκεκριμενοποίησε την προβαλλόμενη πλάνη περί το δίκαιο στην οποία υπέπεσε κατ’ αυτόν τον τρόπο (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 26ης Μαρτίου 2026, Pumpyanskiy κ.λπ. κατά Συμβουλίου, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P και C‑111/24 P, EU:C:2026:245, σκέψεις 245 και 246).
79 Κατά το μέρος που η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι η ισχύς της καταχώρισης του ονόματός της παρατάθηκε αδικαιολόγητα επανειλημμένως, ότι οι περιοδικές επανεξετάσεις πραγματοποιήθηκαν εν μέρει χωρίς την απαιτούμενη επιμέλεια και ότι το Συμβούλιο τροποποίησε στη συνέχεια το κριτήριο ζʹ και το κριτήριο σύνδεσης ούτως ώστε το τελευταίο αυτό κριτήριο να συνίσταται απλώς στον οικογενειακό δεσμό, αρκεί η επισήμανση ότι οι ισχυρισμοί αυτοί αποτελούν νέα επιχειρήματα τα οποία, επιπλέον, αποσκοπούν στην αμφισβήτηση της νομιμότητας άλλων πράξεων που εκδόθηκαν κατά της αναιρεσείουσας και ότι, ως εκ τούτου, πρέπει να κριθούν απαράδεκτοι, κατ’ εφαρμογήν της νομολογίας που υπομνήσθηκε στη σκέψη 54 της παρούσας απόφασης.
80 Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, πρέπει να απορριφθεί ο τρίτος λόγος αναιρέσεως και, ως εκ τούτου, η αίτηση αναιρέσεως στο σύνολό της.
Επί των δικαστικών εξόδων
81 Κατά το άρθρο 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν η αίτηση αναιρέσεως απορρίπτεται ως αβάσιμη, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί των εξόδων. Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του εν λόγω Κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
82 Δεδομένου ότι η αναιρεσείουσα ηττήθηκε, πρέπει να φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων της, τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε το Συμβούλιο, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα του τελευταίου.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δέκατο τμήμα) αποφασίζει:
1) Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.
2) Η Galina Evgenyevna Pumpyanskaya φέρει, πέραν των δικαστικών της εξόδων, τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
(υπογραφές)
* Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.