KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 28.10.2025
COM(2025) 656 final
2025/0333(NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
w sprawie stanowiska, które ma zostać zajęte w imieniu Unii Europejskiej podczas 24. posiedzenia Konferencji Stron Konwencji o ochronie środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego i protokołów do niej
UZASADNIENIE
1.Przedmiot wniosku
Niniejszy wniosek dotyczy decyzji w sprawie stanowiska, które ma być zajęte w imieniu Unii na 24. posiedzeniu umawiających się stron Konwencji o ochronie środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego („konwencja barcelońska”) i protokołów do niej w związku z planowanym przyjęciem następujących decyzji:
·decyzja zmieniająca załączniki II i III do Protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej w rejonie śródziemnomorskim;
·decyzja w sprawie przeglądu obszarów ujętych w wykazie obszarów szczególnie chronionych mających znaczenie dla całego rejonu Morza Śródziemnego (SPAMI) oraz aktualizacji regionalnych planów działania i strategii przyjętych na mocy Protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej w rejonie śródziemnomorskim;
·decyzja zmieniająca format sprawozdawczy dla art. 6, 7, 11 i 15 Protokołu dotyczącego ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł i działalności lądowej;
·decyzja aktualizująca regulamin wewnętrzny Komitetu ds. Przestrzegania Konwencji Barcelońskiej.
2.Kontekst wniosku
2.1.Konwencja barcelońska i protokoły do niej dotyczące obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej w rejonie śródziemnomorskim oraz ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł i działalności lądowej
Konwencja barcelońska wraz z siedmioma protokołami do niej przyjętymi w ramach Planu działania na rzecz Regionu Morza Śródziemnego stanowi główną prawnie wiążącą wielostronną umowę środowiskową dotyczącą Morza Śródziemnego.
Protokół dotyczący obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej w rejonie śródziemnomorskim („protokół SPA/BD”) stanowi ramy prawne konwencji barcelońskiej mające na celu ochronę morskiej i przybrzeżnej różnorodności biologicznej w regionie Morza Śródziemnego.
Protokół dotyczący ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł i działalności lądowej („protokół LBS”) stanowi ramy prawne konwencji barcelońskiej mające na celu stosowanie wszelkich odpowiednich środków w celu zapobiegania zanieczyszczeniom pochodzącym z rzek, zakładów przybrzeżnych, odpływów lub wszelkich innych źródeł i działań lądowych, a także w celu ograniczania, zwalczania i eliminowania takich zanieczyszczeń.
Unia Europejska jest stroną konwencji barcelońskiej oraz powyższych protokołów.
2.2.Posiedzenie umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej
W posiedzeniu umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej uczestniczą ministrowie i wyżsi urzędnicy reprezentujący wszystkie umawiające się strony konwencji barcelońskiej i protokołów do tej konwencji.
Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt (iii) konwencji barcelońskiej posiedzenie umawiających się stron może w razie potrzeby zmienić którykolwiek z protokołów (zgodnie z procedurą określoną w art. 23 konwencji barcelońskiej).
Jak stanowi art. 25 konwencji barcelońskiej, Unia Europejska („Unia”) korzysta ze swojego prawa głosu, dysponując liczbą głosów równą liczbie jej państw członkowskich, które są umawiającymi się stronami tej konwencji i co najmniej jednego protokołu do tej konwencji. Unia nie korzysta ze swojego prawa głosu, jeżeli jej państwa członkowskie z niego korzystają, i odwrotnie.
Zgodnie z art. 22 konwencji barcelońskiej zmiany w protokole przyjmuje się większością trzech czwartych głosów umawiających się stron danego protokołu.
2.3.Akt planowany w ramach posiedzenia umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej
Na 24. posiedzeniu umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej w dniach 2–5 grudnia 2025 r. oczekuje się przyjęcia szeregu decyzji, między innymi decyzjidotyczących: zmiany załączników II i III do protokołu SPA/BD; aktualizacji regionalnych planów działania i strategii przyjętych na podstawie tego samego protokołu, w tym zatwierdzenia strategicznego programu działań na rzecz ochrony różnorodności biologicznej i zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi w regionie Morza Śródziemnego (SAPBIO) na okres po 2020 r.; zmiany formatu sprawozdawczego na potrzeby protokołu LBS oraz aktualizacji regulaminu wewnętrznego Komitetu ds. Przestrzegania Konwencji Barcelońskiej („planowane akty”).
Celem pierwszego planowanego aktu jest zmiana załączników II i III do protokołu SPA/BD: włączenie trzech gatunków ryb chrzęstnoszkieletowych i sześciu gatunków gąbek do załącznika II zawierającego wykaz gatunków zagrożonych lub będących w niebezpieczeństwie oraz przeniesienie czterech ryb chrzęstnoszkieletowych z załącznika III zawierającego „Wykaz gatunków, których eksploatacja jest przedmiotem regulacji” do załącznika II do wspomnianego protokołu.
Celem drugiego planowanego aktu jest, po pierwsze, zwykły okresowy i nadzwyczajny przegląd obszarów ujętych w wykazie obszarów szczególnie chronionych mających znaczenie dla całego rejonu Morza Śródziemnego, a po drugie – aktualizacja regionalnych planów działania i strategii przyjętych na podstawie protokołu SPA/BD, z uwzględnieniem strategicznego programu działań na rzecz ochrony różnorodności biologicznej i zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi w regionie Morza Śródziemnego na okres po 2020 r.
Celem trzeciego planowanego aktu jest zmiana formatu sprawozdawczego dotyczącego art. 6, 7, 11 i 15 protokołu LBS, który został wcześniej ustanowiony zgodnie z art. 26 konwencji barcelońskiej, ponieważ składanie sprawozdań z wdrażania konwencji i protokołów do niej jest obowiązkowe. Nowy format sprawozdawczy ma zostać przyjęty w wyniku przyjęcia regionalnych planów zarządzania w ramach 22. i 23. Konferencji Stron odpowiednio w grudniu 2021 r. i w grudniu 2023 r.
Celem czwartego planowanego aktu jest aktualizacja regulaminu wewnętrznego Komitetu ds. Przestrzegania Konwencji Barcelońskiej w celu dostosowania go do zmienionych procedur i mechanizmów zgodności na mocy konwencji barcelońskiej i protokołów do niej.
3.Stanowisko, które ma być zajęte w imieniu Unii
Unia wielokrotnie stwierdzała konieczność ochrony różnorodności biologicznej i ekosystemów w Morzu Śródziemnym; ochrona ta jest obecnie wymagana na mocy dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej (dyrektywa 2008/56/WE).
Zmiany w załącznikach II i II do protokołu SPA/BD są konsekwencją dogłębnej analizy, w wyniku której stwierdzono krytyczną sytuację odnośnych gatunków.
Aktualizacja czterech regionalnych planów działania na rzecz ochrony różnych gatunków lub grup gatunków w rejonie śródziemnomorskim została zlecona w ramach 22. Konferencji Stron w grudniu 2021 r. Dokonano oceny postępów we wdrażaniu poprzednich planów, a po konsultacjach zaproponowano aktualizację planów działania oraz harmonogram ich realizacji.
Potrzebny jest wzór formularza na potrzeby informowania o wdrażaniu nowych regionalnych planów zarządzania przyjętych w ramach 22. i 23. Konferencji Stron odpowiednio w grudniu 2021 r. i w grudniu 2023 r. Przyjęcie tego wzoru proponuje się w ramach 24. Konferencji Stron.
W związku z 24. posiedzeniem umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej konieczne jest ustalenie stanowiska Unii w sprawie planowanych aktów, ponieważ akty te zmienią załączniki do protokołów SPA/BD i LBS. Ponadto w zaktualizowanych regionalnych planach działania wdrażany jest protokół SPA/BD.
Zmiany te będą zatem wiążące dla Unii zgodnie z art. 29 konwencji barcelońskiej. Ponieważ zmiana załączników spowoduje aktualizację wymogów dotyczących ochrony Morza Śródziemnego, a co za tym idzie – zmianę międzynarodowych zobowiązań i ambicji Unii, aby zapewnić lepszą ochronę środowiska morskiego, proponuje się poparcie przez Unię przyjęcia planowanych aktów.
Aktualizacja regulaminu wewnętrznego Komitetu ds. Przestrzegania Konwencji Barcelońskiej dostosowuje ten regulamin do procedur i mechanizmów przestrzegania przyjętych przez 23 Konferencję Stron w 2023 r. i ma na celu poprawę skuteczności i funkcjonowania Komitetu ds. Przestrzegania Konwencji. W związku z tym Unia powinna poprzeć tę aktualizację.
Zmieniony format sprawozdawczy protokołu LBS ułatwi pracę sekretariatu konwencji barcelońskiej i umawiających się stron dzięki standaryzacji informacji, które mają być przekazywane, w tym ich struktury. W związku z tym Unia powinna poprzeć tę zmianę.
4.Podstawa prawna
4.1.Proceduralna podstawa prawna
4.1.1.Zasady
Art. 218 ust. 9 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) określa tryb przyjmowania decyzji ustalających „stanowiska, które mają być zajęte w imieniu Unii w ramach organu utworzonego przez umowę, gdy organ ten ma przyjąć akty mające skutki prawne, z wyjątkiem aktów uzupełniających lub zmieniających ramy instytucjonalne umowy”.
Pojęcie „akty mające skutki prawne” obejmuje akty, które mają skutki prawne na mocy przepisów prawa międzynarodowego dotyczących danego organu. Obejmuje ono ponadto instrumenty, które na mocy prawa międzynarodowego nie są wiążące, ale „mogą w sposób decydujący wywrzeć wpływ na treść przepisów przyjętych przez prawodawcę Unii”.
4.1.2.Zastosowanie w niniejszej sprawie
Posiedzenie umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej jest organem utworzonym na mocy umowy, a mianowicie konwencji barcelońskiej.
Akty, które mają zostać przyjęte na posiedzeniu umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej, stanowią akty mające skutki prawne.
Jeżeli chodzi o pierwszy planowany akt, zmiany załączników do protokołu SPA/BD będą wiążące na mocy prawa międzynarodowego zgodnie z art. 23 ust. 1 i 2 konwencji barcelońskiej. Zgodnie z art. 23 ust. 1 konwencji barcelońskiej załączniki do konwencji i protokołów stanowią integralną część konwencji lub odpowiedniego protokołu. Zgodnie z art. 23 ust. 2 konwencji barcelońskiej wszelkie zmiany załączników do protokołu wchodzą w życie i stają się wiążące dla stron, które nie przekazały powiadomienia zgodnie z art. 23 ust. 2 pkt (iv), po upływie terminu, o którym mowa w tym postanowieniu.
Jeżeli chodzi o drugi planowany akt, niniejsza decyzja dotyczy zwykłego okresowego i nadzwyczajnego przeglądu obszarów ujętych w wykazie obszarów szczególnie chronionych mających znaczenie dla całego rejonu Morza Śródziemnego oraz aktualizacji regionalnych planów działania i strategii przyjętych na podstawie protokołu SPA/BD. Na skutek włączenia obszarów do wspomnianego wykazu obszarów szczególnie chronionych na podstawie art. 9 ust. 5 protokołu SPA/BD strony wnioskujące są zobowiązane do wdrożenia określonych środków ochrony, a umawiające się strony – do przestrzegania ustalonych zasad, w związku z czym decyzja ma skutki prawne zgodnie z art. 218 ust. 9 TFUE. Ponadto w art. 12 ust. 1 protokołu SPA/BD określono środki współpracy na rzecz ochrony roślin i zwierząt wymienionych w załącznikach do protokołu, a plany działania i strategie regionalne służą jako realizacja tych zobowiązań. Te plany działania i strategie, przyjęte w drodze konsensusu przez wszystkie strony protokołu SPA/BD, choć nie są prawnie wiążące, mają istotne znaczenie dla interpretacji zobowiązań w zakresie ochrony i wiążą się z procedurami monitorowania i sprawozdawczości, a tym samym mają skutki prawne na mocy prawa międzynarodowego zgodnie z art. 218 ust. 9 TFUE.
W odniesieniu do trzeciego planowanego aktu, który dotyczy przeglądu formatów sprawozdawczych ustanowionych zgodnie z art. 26 konwencji barcelońskiej, art. 26 ust. 2 konwencji barcelońskiej stanowi, że „sprawozdania składa się w takiej formie i w takich odstępach czasu, jakie zostaną określone w ramach posiedzeń umawiających się stron”. Sformułowanie „składa się w takiej formie” nakłada na umawiające się strony obowiązek składania sprawozdań przy użyciu formatu sprawozdawczego ustanowionego w ramach posiedzenia stron, w związku z czym format sprawozdawczy ustanowiony w ramach posiedzenia umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej jest prawnie wiążący dla umawiających się stron zgodnie z art. 26 ust. 2 konwencji.
Jeżeli chodzi o czwarty planowany akt, komitet ds. przestrzegania postanowień konwencji barcelońskiej i protokołów do niej wydaje interpretacje postanowień konwencji i protokołów do niej. Biorąc pod uwagę fakt, że zalecenia Komitetu ds. Przestrzegania Konwencji Barcelońskiej mogą wpływać w ten sposób na wykładnię odpowiednich postanowień konwencji, mogą one mieć decydujący wpływ na treść prawa Unii. Oznacza to, że zalecenia Komitetu ds. Przestrzegania Konwencji Barcelońskiej mają skutki prawne w rozumieniu art. 218 ust. 9 TFUE. Te zmiany regulaminu wewnętrznego Komitetu ds. Przestrzegania Konwencji Barcelońskiej mają zatem skutki prawne w rozumieniu art. 218 ust. 9 TFUE, ponieważ mają wpływ na procedurę podejmowania decyzji przez organ międzynarodowy uprawniony do podejmowania decyzji mających skutki prawne.
Planowane akty nie uzupełniają ani nie zmieniają ram instytucjonalnych umowy.
W związku z tym proceduralną podstawą prawną proponowanej decyzji jest art. 218 ust. 9 TFUE.
4.2.Materialna podstawa prawna
4.2.1.Zasady
Materialna podstawa prawna decyzji na podstawie art. 218 ust. 9 TFUE zależy przede wszystkim od celu i treści planowanego aktu, w którego kwestii ma zostać zajęte stanowisko w imieniu Unii. Jeżeli planowany akt ma dwojaki cel lub dwa elementy składowe, a jeden z tych celów lub elementów da się określić jako główny, zaś drugi ma jedynie pomocniczy charakter, decyzja przyjęta na mocy art. 218 ust. 9 TFUE musi mieć jedną materialną podstawę prawną, tj. podstawę, której wymaga główny lub dominujący cel lub element składowy.
4.2.2.Zastosowanie w niniejszej sprawie
Główny cel i treść planowanych aktów dotyczą ochrony środowiska.
Materialną podstawą prawną wnioskowanej decyzji jest zatem art. 192 ust. 1 TFUE.
4.3.Wniosek
Podstawą prawną proponowanej decyzji powinien być art. 192 ust. 1 TFUE w związku z art. 218 ust. 9 TFUE.
2025/0333 (NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
w sprawie stanowiska, które ma zostać zajęte w imieniu Unii Europejskiej podczas 24. posiedzenia Konferencji Stron Konwencji o ochronie środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego i protokołów do niej
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 192 ust. 1 w związku z art. 218 ust. 9,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Konwencja o ochronie Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem, przemianowana następnie na Konwencję o ochronie środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego („konwencja barcelońska”), została zawarta przez Unię decyzją Rady 77/585/EWG z dnia 25 lipca 1977 r. i weszła w życie w dniu 12 lutego 1978 r.
(2)Protokół dotyczący obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej w rejonie śródziemnomorskim wraz załącznikami został zawarty przez Unię decyzją Rady 1999/800/WE („protokół SPA/BD”) i wszedł w życie w dniu 12 grudnia 1999 r. Protokół dotyczący ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł i działalności lądowej wraz załącznikami („protokół LBS”) został zawarty przez Unię decyzją Rady 1999/801/WE i wszedł w życie w dniu 11 maja 2008 r.
(3)Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt (iii) konwencji barcelońskiej posiedzenie umawiających się stron tej konwencji i protokołów do niej („posiedzenie umawiających się stron”) może przyjąć zmiany załączników do protokołów do konwencji.
(4)Zgodnie z art. 10 konwencji barcelońskiej w związku z art. 4, 5, 6, 8, 9, 11 i 12 protokołu SPA/BD posiedzenie umawiających się stron może przyjmować decyzje w sprawie regionalnych planów działania i strategii objętych tym protokołem.
(5)Zgodnie z art. 26 ust. 2 konwencji barcelońskiej posiedzenie umawiających się stron może określić format, w jakim umawiające się strony przedkładają organizacji sprawozdania.
(6)Zgodnie z art. 18 i 27 konwencji barcelońskiej w związku z decyzją IG 17/2 posiedzenia umawiających się stron w sprawie procedur i mechanizmów zgodności na mocy konwencji barcelońskiej i protokołów do niej, ze zmianami, posiedzenie umawiających się stron może przyjąć regulamin wewnętrzny Komitetu ds. Przestrzegania Konwencji Barcelońskiej.
(7)Posiedzenie umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej, które odbędzie się po raz dwudziesty czwarty w dniach 2–5 grudnia 2025 r., ma na celu przyjęcie: zmian w załącznikach II i III do protokołu SPA/BD; zaktualizowanych regionalnych planów działania i strategii opracowanych w ramach protokołu SPA/BD; zmienionego formatu sprawozdawczego na potrzeby wdrażania protokołu LBS i zaktualizowanego regulaminu wewnętrznego Komitetu ds. Przestrzegania Konwencji Barcelońskiej.
(8)Planowane akty posiedzenia umawiających się stron będą miały skutki prawne.
(9)Należy zatem ustalić stanowisko, które ma być zajęte w imieniu Unii w ramach posiedzenia umawiających się stron.
(10)Ponieważ planowane zmiany załączników spowodują aktualizację wymogów dotyczących ochrony Morza Śródziemnego, będą miały wpływ na międzynarodowe zobowiązania Unii oraz zwiększą ochronę środowiska, proponuje się, aby Unia poparła przyjęcie odpowiedniej decyzji w ramach konwencji barcelońskiej.
(11)Ponieważ zaktualizowane regionalne plany działania i strategie przyjęte na mocy protokołu SPA/BD przyczynią się do wdrożenia protokołu poprzez lepszą ochronę środowiska morskiego i realizację polityki Unii w odniesieniu do Morza Śródziemnego, proponuje się, aby Unia poparła przyjęcie odpowiedniej decyzji w ramach konwencji barcelońskiej.
(12)Ponieważ zmieniony format sprawozdawczy protokołu LBS ułatwi pracę sekretariatu konwencji barcelońskiej i umawiających się stron dzięki uproszczeniu i standaryzacji informacji, które mają być przekazywane, w tym ich struktury, proponuje się, aby Unia poparła przyjęcie odpowiedniej decyzji w ramach konwencji barcelońskiej.
(13)Ponieważ celem aktualizacji regulaminu wewnętrznego Komitetu ds. Przestrzegania Konwencji Barcelońskiej jest dostosowanie go do procedur i mechanizmów zgodności przyjętych przez 23 Konferencję Stron w 2023 r. oraz poprawa skuteczności i funkcjonowania tego komitetu, proponuje się, aby Unia poparła przyjęcie odpowiedniej decyzji w ramach konwencji barcelońskiej,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Stanowisko, które ma być zajęte w imieniu Unii podczas 24. posiedzenia umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej (w dniach 2–5 grudnia 2025 r.), polega na poparciu przyjęcia następujących środków:
a)zmian w załącznikach II i III do Protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej w rejonie śródziemnomorskim;
b)zaktualizowanych regionalnych planów działania i strategii opracowanych w ramach Protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej w rejonie śródziemnomorskim oraz przeglądu obszarów ujętych w wykazie obszarów szczególnie chronionych mających znaczenie dla całego rejonu Morza Śródziemnego;
c)zmienionego formatu sprawozdawczego na potrzeby wdrażania Protokołu dotyczącego ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł i działalności lądowej;
d)zaktualizowanego regulaminu wewnętrznego Komitetu ds. Przestrzegania Konwencji Barcelońskiej.
Artykuł 2
Drobne zmiany techniczne stanowiska określonego w art. 1 mogą zostać uzgodnione bez konieczności przyjęcia kolejnej decyzji przez Radę.
Artykuł 3
Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem jej przyjęcia.
Sporządzono w Brukseli dnia r.
W imieniu Rady
Przewodniczący