Απόφαση της Επιτροπής

της 16ης Νοεμβρίου 1999

σχετικά με ενισχύσεις χορηγηθείσες από τη Γαλλία στην εταιρεία Gooding Consumer Electronics Ltd για την εξαγορά της παλαιάς μονάδας παραγωγής της Grundig στο Creutzwald

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(1999) 4230]

(Το κείμενο στη γαλλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2000/425/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 88 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

Έχοντας καλέσει τους ενδιαφερομένους να διατυπώσουν τις τυχόν παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα προαναφερθέντα άρθρα,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Από άρθρα τα οποία δημοσιεύτηκαν στον τύπο, η Επιτροπή πληροφορήθηκε την πρόθεση των γαλλικών αρχών να χορηγήσουν ενισχύσεις στην παλαιά μονάδα παραγωγής της εταιρείας Grundig στο Creutzwald, η οποία είχε μόλις αγορασθεί από την εταιρεία Gooding Consumer Electronics Ltd (στο εξής: "GCE").

(2) Από τα πληροφοριακά στοιχεία που διαβίβασαν οι γαλλικές αρχές μεταξύ της 16ης Ιουνίου 1994 και της 29ης Μαρτίου 1995 κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, αλλά και από τα έγγραφα που έχουν επισυναφθεί στην επιστολή της 5ης Ιανουαρίου 1995, προέκυψε το συμπέρασμα ότι ένα μέρος των επίμαχων ενισχύσεων είχε ήδη καταβληθεί. Πρόκειται για δύο ενισχύσεις: μία ενίσχυση για έρευνα και ανάπτυξη (Ε & Α) και μία ενίσχυση αναδιάρθρωσης (καλουμένη επίσης "συνοδευτική ενίσχυση"). Πιο συγκεκριμένα:

α) Η πρώτη ενίσχυση ανερχόταν σε 10 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα (1,52 εκατομμύρια Ecu) και χορηγήθηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του καθεστώτος ενισχύσεων προς τον κλάδο ηλεκτρονικών ειδών, το οποίο έχει εγκριθεί από την Επιτροπή(1).

β) Η δεύτερη ενίσχυση ανερχόταν σε 36 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα (5,5 εκατομμύρια Ecu). Από το συνολικό αυτό ποσό επιχορήγησης, το γαλλικό κράτος εισέφερε τα 24 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα, ενώ οι περιφερειακές αρχές εισέφεραν τα υπόλοιπα 12 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα. Και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για μεμονωμένες παρεμβάσεις.

(3) Η αγορά του παλαιού εργοστασίου της Grundig από την GCE πραγματοποιήθηκε βάσει σχεδίου εξαγοράς το οποίο ετέθη σε εφαρμογή στις 30 Μαρτίου 1994 και επικεντρωνόταν σε δύο βασικούς στόχους: στην αναδιάρθρωση της επιχείρησης, η οποία θα έφερε την επωνυμία "Gooding Electronique SA" (στο εξής: "GESA") και στην αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς της. Ο αγοραστής εξήγγειλε τη λήψη μέτρων με βάση τις ακόλουθες γενικές κατευθύνσεις: i) αναδιάταξη της παραγωγικής δραστηριότητας (μονοφωνικοί τηλεοπτικοί δέκτες ανωτέρας κλάσεως και καθιέρωση τεχνολογιών συναφών με δορυφορικούς δέκτες, όπου παρατηρείται ταχεία αύξηση της ζήτησης)· ii) διασφάλιση ενός μέρους της παραγωγής μέσω παραγγελιών εγγυημένων από τον παλαιό μέτοχο, δηλαδή την Grundig· iii) μείωση του όγκου παραγωγής και του προσωπικού· iv) εξαγορά κάποιου εμπορικού σήματος με μεγάλη δημοτικότητα, ούτως ώστε να είναι δυνατή η διοχέτευση στην αγορά και ενός σημαντικού μέρους της παραγωγής του ίδιου του αγοραστή και v) δημιουργία δικτύου διανομής και παραγωγής υπό μορφή "κατασκευής αρχικού εξοπλισμού" (ΚΑΕ).

(4) Το 1994, η GESA απασχολούσε 350 μισθωτούς, δηλαδή το προσωπικό της ήταν μειωμένο κατά 38 % σε σύγκριση με το προσωπικό του παλαιού εργοστασίου της Grundig, όπου εργάζονταν 562 μισθωτοί.

(5) Μετά την αναδιάρθρωση και για λόγους εξορθολογισμού της επένδυσης, η GESA περιόρισε την παραγωγική της ικανότητα σε περίπου 300000 τηλεοπτικούς δέκτες ετησίως, ενώ η παραγωγική ικανότητα της Grundig το 1990/1991 ήταν 578000 μονάδες. Οι GCE/GESA εισήλθαν στην ευρωπαϊκή αγορά, όπου ο όγκος παραγωγής, σύμφωνα με τα πορίσματα έρευνας αγοράς που διέθεσαν οι γαλλικές αρχές, ανήλθε το 1993 σε 16,7 εκατομμύρια έγχρωμους τηλεοπτικούς δέκτες περίπου. Επομένως, το μερίδιο αγοράς των GCE/GESA ανερχόταν τότε στο 1,74 % περίπου. Πάντα το 1993, η ζήτηση στην ίδια ευρωπαϊκή αγορά ήταν της τάξεως των 21,5 εκατομμυρίων μονάδων.

(6) Στις 3 και 25 Ιουλίου 1995, οι γαλλικές αρχές κατέστησαν γνωστό στην Επιτροπή ότι η GESA είχε κηρύξει παύση πληρωμών στις 22 Ιουνίου 1995. Στη συνέχεια, στην Επιτροπή περιήλθαν κι άλλες πληροφορίες για την κατάσταση της επιχείρησης καθώς και για τις σχετικές διαδικασίες αναγκαστικής διαχείρισης και εκκαθάρισης (οι πλέον πρόσφατες πληροφορίες χρονολογούνται από τις 20 Οκτωβρίου 1997).

(7) Καθ' όλη τη διάρκεια της εξέτασης της παρούσας υπόθεσης, οι γαλλικές αρχές ζήτησαν επανειλημμένως από την Επιτροπή να λάβει υπόψη τις τελευταίες εξελίξεις που είχαν σημειωθεί στο πλαίσιο της πτωχευτικής διαδικασίας προτού αποφανθεί για την κίνηση ή μη της διαδικασίας του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης, και τούτο διότι μία τέτοια απόφαση "υπήρχε περίπτωση να δυσχεράνει την τυχόν πώληση της εταιρείας".

(8) Η GESA έλαβε από το δικαστήριο πτωχευτικών υποθέσεων του Metz εξάμηνη "προθεσμία εποπτείας", η οποία μπορούσε να ανανεωθεί επανειλημμένως κατά τα προβλεπόμενα στο νόμο 85-98, της 25ης Ιανουαρίου 1985, περί αναγκαστικής διαχείρισης και εκκαθάρισης των επιχειρήσεων. Στις 16 Απριλίου 1997, οι γαλλικές αρχές πληροφόρησαν την Επιτροπή ότι το αρμόδιο δικαστήριο πτωχευτικών υποθέσεων είχε κηρύξει την GESA υπό εκκαθάριση στις 21 Φεβρουαρίου 1997. Η εκτέλεση της απόφασης αυτής ανεστάλη με δικαστική διαταγή, επειδή η εταιρεία Cofidur είχε υποβάλει προσφορά για την εξαγορά της επιχείρησης. Εν συνεχεία, το δικαστήριο πτωχευτικών υποθέσεων ενέκρινε την εξαγορά από την Cofidur του ενεργητικού της GESA. Η Cofidur προέβη τότε στη σύσταση νέας εταιρείας, της Continental Edison, η οποία, κατά τις γαλλικές αρχές δεν έχει καμία απολύτως σχέση με τα πεπραγμένα της προηγούμενης επιχείρησης.

(9) Στις 25 Ιουνίου 1997, η Γαλλία γνωστοποίησε στην Επιτροπή την πρόθεσή της να χορηγήσει νέες ενισχύσεις στην εταιρεία Cofidur, η οποία είχε αγοράσει το ενεργητικό της GESA. Αφού εξέτασε τις ενισχύσεις αυτές, η Επιτροπή αποφάσισε, στις 25 Φεβρουαρίου 1998, να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης(2).

(10) Την ίδια μέρα, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει την ίδια διαδικασία σε σχέση με τα προαναφερθέντα μέτρα υπέρ της GESA. Οι γαλλικές αρχές ενημερώθηκαν για την απόφαση αυτή με επιστολή της 22ας Απριλίου 1998(3), δημοσιευθείσα στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στις 11 Ιουνίου 1998(4). Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την επίμαχη ενίσχυση. Καμία αντίδραση από πλευράς κρατών μελών και τρίτων ενδιαφερομένων δεν κατεγράφη από την Επιτροπή στο πλαίσιο της διαδικασίας.

II. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙΣΕΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 88 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 2 ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ

Λόγοι κίνησης της διαδικασίας σύμφωνα με την Επιτροπή

(11) Οι λόγοι για τους οποίους η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει την προβλεπόμενη διαδικασία είναι οι ακόλουθοι:

α) Επειδή δεν απεδείχθη ότι το υποβληθέν σχέδιο αναδιάρθρωσης ήταν ικανό να διασφαλίσει μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της επιχείρησης, δεν ήταν δυνατό να γίνει δεκτό ότι η πράξη την ποία πρότεινε η GCE πληρούσε τους όρους των "κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις ενισχύσεις για την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων"(5) (στο εξής: "οι κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές"). Πιο συγκεκριμένα, η Επιτροπή αμφέβαλλε για το κατά πόσον ήταν ρεαλιστικές ορισμένες υποθέσεις που είχαν διατυπωθεί σε σχέση με τις μελλοντικές συνθήκες εκμετάλλευσης και με τη συγκρότηση λογαριασμών προβλέψεων, με αποτέλεσμα να θεωρεί αβέβαιη την επίτευξη των θετικών προβλεπόμενων αποτελεσμάτων που υποτίθεται ότι η εταιρεία θα επετύγχανε κατά το πέρας της αναδιάρθρωσης. Εξαιτίας των αμφιβολιών αυτών, δεν κατέστη δυνατό να θεωρηθούν αξιόπιστα τα στοιχεία που είχαν υποβάλει οι γαλλικές αρχές σε σχέση με τους λογαριασμούς προβλέψεων για τις τρεις επόμενες χρήσεις, αλλά και σε σχέση με τις προβλέψεις για τη ρευστότητα και το σχέδιο χρηματοδότησης.

β) Δεν απεδείχθη η αποτροπή της πρόκλησης αθέμιτων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού στο τμήμα αγοράς στο οποίο σχεδίαζε να δραστηριοποιηθεί η GESA (μονοφωνικοί τηλεοπτικοί δέκτες ανωτέρας κλάσης, με διαγώνιο κυμαινόμενη από 37 έως 55 cm), δεδομένου ότι η παραγωγή θα διπλασιαζόταν πριν από την ολοκλήρωση του σχεδίου αναδιάρθρωσης.

γ) Ένας ακόμη λόγος ήταν η μη υλοποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης, το οποίο διεκόπη λόγω των σοβαρών προβλημάτων που προέκυψαν όσον αφορά την προμήθεια εξαρτημάτων, καθώς και λόγω ορισμένων άλλων δυσκολιών που συνάντησε η GESA. Η Επιτροπή, σε αντίθεση με τις γαλλικές αρχές, θεώρησε τις διαταραχές αυτές ενδογενείς, δηλαδή καταλογιστέες στην ίδια την επιχείρηση. Εξάλλου, διατυπώνονταν αμφιβολίες για την πραγματική βούληση του μετόχου να φέρει εις πέρας το πρόγραμμα εξυγίανσης της επιχείρησης που ο ίδιος είχε εκπονήσει. Οι αμφιβολίες αυτές επιβεβαιώθηκαν από τη ματαίωση της χορήγησης της ενίσχυσης ύψους 10 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων σύμφωνα με τις διατάξεις του καθεστώτος ενισχύσεων προς τον κλάδο ηλεκτρονικών ειδών, εξαιτίας της μη υποβολής στις αρμόδιες κρατικές αρχές των απαραίτητων διοικητικών πιστοποιητικών, ενώ οι σχετικές ερευνητικές εργασίες είχαν ήδη πραγματοποιηθεί.

δ) Υπήρχαν ενδείξεις ότι οι γαλλικές αρχές δεν είχαν μελετήσει διεξοδικά την οικονομική κατάσταση του ομίλου GCE, μετόχου της GESA. Και μόνο το γεγονός της λύσης της GCE ήταν ενδεχομένως μία ένδειξη ότι η υπόψη επιχείρηση δεν διέθετε την αναγκαία οικονομική ευρωστία. Η διακοπή της δραστηριότητάς της καθιστούσε αμφίβολη τη μελλοντική εκπλήρωση των όρων που προβλέπουν οι κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές.

Παρατηρήσεις της Γαλλίας

(12) Οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους στην Επιτροπή με επιστολές της 20ής Μαΐου και της 18ης Ιουνίου 1998.

(13) Καταρχάς, απορρίπτουν τις αμφιβολίες της Επιτροπής γύρω από τις προβλέψεις που έπρεπε να ληφθούν ως βάση για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της επιχείρησης. Πιο συγκεκριμένα, θεωρούν τις εν λόγω προβλέψεις ρεαλιστικές, στον βαθμό που επιδιώκεται η κατάκτηση της επιμέρους αγοράς των μικρών τηλεοπτικών δεκτών, η οποία γνωρίζει άνθιση χάρη στη σταδιακή γενίκευση του πολυεξοπλισμού οικιακής χρήσης. Πέραν αυτού, η ακολουθούμενη στρατηγική έγκειται στη μερική υποκατάσταση των εισαγωγών από την Ασία, μέσω της κάλυψης της ρητής ζήτησης που προέρχεται από τις μεγάλες εταιρείες διανομής.

(14) Κατά τις γαλλικές αρχές, το γεγονός ότι ο κύκλος εργασιών αυξήθηκε σε ποσοστό άνω του 80 % μεταξύ του 1994 και του 1996 οφείλεται στον εξαιρετικά χαμηλό κύκλο εργασιών που πραγματοποιείτο στην αρχή της περιόδου αναφοράς (δηλαδή το 1994) σε σύγκριση με την παραγωγή του εργοστασίου της Grundig. Οι γαλλικές αρχές υπογραμμίζουν ακόμη ότι η GESA δεν αντιμετώπισε πρόβλημα ανεπάρκειας των παραγγελιών αλλά δυσκολίες εκτέλεσής τους λόγω εξωγενών ανωμαλιών που προέκυψαν κατά το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Πάντα κατά τις γαλλικές αρχές, οι ανωμαλίες αυτές προκλήθηκαν από την έλλειψη καθοδικών σωλήνων εξαιτίας ενός ατυχήματος στο εργοστάσιο ενός από τους κύριους προμηθευτές της GESA.

(15) Οι προβλέψεις για τη μείωση του κόστους παραγωγής της GESA στηρίζονταν Ι στην ανάπτυξη του νέου τύπου πλαισίου G 1000, το οποίο χαρακτηρίζεται από μεγάλο βαθμό ολοκλήρωσης και ευελιξίας και μπορεί συνεπώς να προσαρμοσθεί ευχερώς στα διάφορα πρότυπα που ισχύουν ανά την Ευρώπη. Οι ίδιες προβλέψεις στηρίζονταν επίσης στην ύπαρξη αποδοτικού εξοπλισμού παραγωγής, εξαιρετικά αυτοματοποιημένου και συνεπώς κατάλληλου για την κατασκευή ενός τύπου πλαισίου πολύ πιο ολοκληρωμένου σε σύγκριση με εκείνον που οι ασιατικές ανταγωνίστριες επιχειρήσεις προσφέρουν στο συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς.

(16) Τέλος, για να αξιοποιηθεί στο έπακρο ο υψηλός αυτός βαθμός αυτοματοποίησης ήταν απαραίτητη η πραγματοποίηση σημαντικού όγκου παραγωγής. Πλην όμως, η επίτευξη αυτού του στόχου κατέστη αδύνατη λόγω των ανωμαλιών που προέκυψαν όσον αφορά την προμήθεια εξαρτημάτων, αλλά και λόγω της αδυναμίας εμπορικής εκμετάλλευσης του σήματος Continental Edison. Οι γαλλικές αρχές επισημαίνουν σχετικά με το θέμα αυτό ότι και άλλες βιομηχανίες ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης είχαν ομοίως επιλέξει, κατά την ίδια χρονική περίοδο, να αυξήσουν την ευρωπαϊκή τους παραγωγή παρεμφερών προϊόντων, περιορίζοντας ταυτόχρονα τις εισαγωγές τους από χώρες της Ασίας.

(17) Η Γαλλία απορρίπτει την επιχειρηματολογία της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία η ενίσχυση υπήρχε κίνδυνος να προκαλέσει στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό που αναπτύσσεται μεταξύ κοινοτικών παραγωγών. Πιο συγκεκριμένα, υποστηρίζει ότι η GESA δεν δραστηριοποιείτο στο τμήμα της αγοράς για το οποίο ενδιαφέρονται οι ευρωπαίοι παραγωγοί προϊόντων αυξημένου κύρους (με εξαίρεση την παραγωγή της Grundig)· αντιθέτως, δραστηριοποιείτο στην αγορά προϊόντων κατώτερης κλάσης, τα οποία κατά το πλείστον εισάγονται από την Ασία και δεν παράγονται στην Ευρώπη παρά μόνο σε μικρές ποσότητες.

(18) Η Γαλλία απορρίπτει τον ισχυρισμό ότι οι αρχές της δεν εξέτασαν με τη δέουσα διεξοδικότητα την οικονομική κατάσταση του ομίλου GCE, ο οποίος κατά τον χρόνο της εξαγοράς δεν ήταν πολύ γνωστός στη Γαλλία λόγω του μεσαίου μεγέθους του και της απουσίας του από τη γαλλική αγορά. Η Γαλλία επιμένει, αντιθέτως, ότι διεξήγαγε τις έρευνες που ήταν απαραίτητες προκειμένου να εξακριβωθεί η υγιής οικονομική κατάσταση της GCE. Οι έρευνες αυτές οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι η φήμη της βρετανικής εταιρείας ήταν καλή και ότι οφείλετο, μεταξύ άλλων, στη θέση την οποία η εταιρεία κατείχε σε μία αγορά με καλές προοπτικές (π.χ. δορυφορικοί δέκτες), στην προσωπική φήμη του διευθύνοντος συμβούλου και κύριου μετόχου της και στους επιχειρηματικούς της δεσμούς με τον όμιλο Grundig.

(19) Απεναντίας, η Γαλλία συμμερίζεται τις επιφυλάξεις της Επιτροπής όσον αφορά την πραγματική βούληση των μετόχων της GCE να φέρουν εις πέρας το σχέδιο που οι ίδιοι είχαν εκπονήσει. Ειδικότερα, οι εν λόγω μέτοχοι δεν τήρησαν το σύνολο των δεσμεύσεων που είχαν αναλάβει, όπως για παράδειγμα την υπόσχεσή τους περί διαφοροποίησης της παραγωγής του εργοστασίου του Creutzwald. Η μεταφορά της παραγωγής δορυφορικών δεκτών αποτελούσε σημαντικό στοιχείο του σχεδίου, δεδομένου ότι προβλεπόταν να προσπορίσει σημαντικό κύκλο εργασιών στο εργοστάσιο.

(20) Η συμπεριφορά των ίδιων μετόχων είχε, εξάλλου, ως συνέπεια τον περιορισμό των πόρων που είχε στη διάθεσή της η επιχείρηση, διότι ματαίωσε την καταβολή της ενίσχυσης που είχε προβλεφθεί για έρευνα και ανάπτυξη καθώς και τη χορήγηση τραπεζικών δανείων. Με τον τρόπο αυτό η επιχείρηση στερήθηκε το ποσό των 53 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων. Αλλά ακόμη σοβαρότερο είναι το γεγονός ότι υπάρχουν πειστήρια περί της εκτροπής κεφαλαίων.

(21) Συμπερασματικώς, η Γαλλία υπογραμμίζει ότι οι δυσκολίες που αντιμετώπισε ή επιχείρηση οφείλονται κατά βάση στη μη φυσιολογική και απρόβλεπτη συμπεριφορά των μετόχων της και ότι ο συνδυασμός διαφόρων δυσμενών περιστάσεων (αν τις εξετάσουμε μεμονωμένα διαπιστώνουμε ότι πρόκειται για λανθασμένες παραγγελίες και για την έλλειψη ορισμένων ηλεκτρονικών εξαρτημάτων και καθοδικών σωλήνων) πολλαπλασίασε την επίδραση καθεμιάς από τις απρόβλεπτες αυτές περιστάσεις και επιβάρυνε ιδιαίτερα την κατάσταση της GESA. Επομένως, κατά τη Γαλλία, η αποτυχία του σχεδίου αναδιάρθρωσης οφείλεται σε αίτια τα οποία είναι εξωγενή σε σχέση με την επιχείρηση.

III. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ

(22) Η συνοδευτική ενίσχυση που χορηγήθηκε στην GESA αποτελεί κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης, διότι πρόκειται για κρατική στήριξη που επέτρεψε στην αποδέκτρια επιχείρηση να προβεί στην αναδιάρθρωσή της χωρίς να είναι υποχρεωμένη να επωμισθεί το σύνολο του σχετικού κόστους όπως θα ήταν αναγκασμένη να κάνει οποιαδήποτε άλλη επιχείρηση η οποία λειτουργεί υπό κανονικές συνθήκες αγοράς.

(23) Πέραν αυτού, όπως επισημάνθηκε και κατά την κίνηση της παρούσας διαδικασίας, ο ανταγωνισμός που αναπτύσσεται στην ευρωπαϊκή αγορά τηλεοπτικών δεκτών είναι απηνής, λόγω του ότι οι τιμές πέφτουν διαρκώς ενώ συγχρόνως είναι έντονη η παρουσία των προϊόντων που εισάγονται από τρίτες χώρες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή, το μερίδιο της Γαλλίας στο ενδοκοινοτικό εμπόριο έγχρωμων τηλεοπτικών δεκτών ήταν κατά μέσο όρο 18,7 % το 1992 και 19,05 % το 1993, για να μειωθεί στη συνέχεια στο 15,7 % το 1996. Το εμπορικό ισοζύγιο της Γαλλίας όσον αφορά τις σχετικές ενδοκοινοτικές συναλλαγές παρέμεινε ελλειμματικό καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου 1992-1996, με μόνη εξαίρεση το έτος 1993, κατά το οποίο κατεγράφη ένα μικρό πλεόνασμα.

(24) Η Επιτροπή μέμφεται τη Γαλλία για το ότι δεν της κοινοποίησε εγκαίρως την επίμαχη ενίσχυση αναδιάρθρωσης, ούτως ώστε η Επιτροπή να μπορέσει να αποφανθεί επ' αυτής όπως προβλέπουν οι διατάξεις του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης. Η μη κοινοποίηση της ενίσχυσης αυτής από τη Γαλλία στοιχειοθετεί παραβίαση των υποχρεώσεων της χώρας αυτής βάσει της συνθήκης. Αλλά οι ίδιες υποχρεώσεις παραβιάστηκαν εκ νέου όταν η Γαλλία αποφάσισε να καταβάλει την ενίσχυση που είχε υποσχεθεί χωρίς η Επιτροπή να έχει κρίνει προηγουμένως εάν η ενίσχυση είναι συμβιβάσιμη. Ως εκ τούτου, η συγκεκριμένη ενίσχυση είναι παράνομη.

(25) Η ενίσχυση δεν μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά κατ' εφαρμογή κάποιας από τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 87 παράγραφος 2 της συνθήκης, διότι δεν είναι ενίσχυση κοινωνικού χαρακτήρα χορηγούμενη προς μεμονωμένους καταναλωτές ούτε αποσκοπεί στην επανόρθωση ζημίας που έχει προκληθεί από θεομηνία ή άλλο έκτακτο γεγονός. Εξάλλου, δεν χωρεί εφαρμογή ούτε της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 2 στοιχείο γ).

(26) Η ενίσχυση δεν είναι δυνατό να θεωρηθεί συμβιβάσιμη ούτε με βάση τα στοιχεία α), β) και δ) της παραγράφου 3 του άρθρου 87. Ειδικότερα, η ενίσχυση δεν αποσκοπεί στην προώθηση της οικονομικής αναπτύξεως κάποιας περιοχής όπου το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α), με βάση την ανακοίνωση της Επιτροπής για τη μέθοδο εφαρμογής του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) στις εθνικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα(6). Έπειτα, η υπό εξέταση ενίσχυση δεν αποβλέπει στην προώθηση κάποιου σημαντικού σχεδίου ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, ούτε στην άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους, ούτε στην προάσπιση του πολιτισμού και τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.

(27) Επομένως, η εξέταση του συμβιβάσιμου ή μη χαρακτήρα της συγκεκριμένης ενίσχυσης πρέπει να περιορισθεί στην παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ), σε συνδυασμό με τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές που είναι εφαρμοστέες εν προκειμένω.

(28) Με βάση τις υπόψη κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές η Επιτροπή θεωρεί ότι οι υπό εξέταση ενισχύσεις μπορούν, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να συμβάλουν στην ανάπτυξη οικονομικών δραστηριοτήτων, χωρίς να επηρεάσουν τις συναλλαγές σε βαθμό ο οποίος να αντίκειται στο κοινοτικό συμφέρον. Για να είναι η Επιτροπή σε θέση να εγκρίνει μία ενίσχυση, πρέπει το σχετικό σχέδιο αναδιάρθρωσης να πληροί όλες τις συναφείς γενικές προϋποθέσεις. Πρέπει δηλαδή, ειδικότερα, να εξασφαλίζεται η αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της επιχείρησης, να μην προκαλούνται αθέμιτες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, το ποσό της ενίσχυσης να είναι ανάλογο με το κόστος της αναδιάρθρωσης και με τα οφέλη που αναμένεται να προκύψουν από αυτήν και να υπάρξει πλήρης υλοποίηση του σχεδίου.

(29) Πλην όμως, η παρούσα διαδικασία κινήθηκε ακριβώς επειδή τα πληροφοριακά στοιχεία που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή παρείχαν ενδείξεις για τη μη εκπλήρωση μερικών από τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές.

(30) Μια προκαταρκτική παρατήρηση είναι ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης το οποίο ετέθη σε εφαρμογή αμέσως μετά την εξαγορά του εργοστασίου της Grundig από την GCE στις 30 Μαρτίου 1994 και επρόκειτο να διαρκέσει επί τρία χρόνια δεν ολοκληρώθηκε τελικώς, γεγονός που αποδεικνύεται από την κήρυξη της παύσης πληρωμών στις 22 Ιουνίου 1995. Ωστόσο, οι γαλλικές αρχές διατείνονται ότι η κήρυξη της παύσης πληρωμών από πλευράς GESA, έναν χρόνο και λίγους μήνες μετά την έναρξη εφαρμογής του σχεδίου αναδιάρθρωσης, δεν αποτελεί τεκμήριο για το ότι οι προβλέψεις για τις συνθήκες εκμετάλλευσης και τους λογαριασμούς ήταν μη ρεαλιστικές κατά τον χρόνο χορήγησης των επίμαχων ενισχύσεων. Η Επιτροπή οφείλει συνεπώς να εξετάσει την καταλληλότητα του σχεδίου σε συνάρτηση με τις επιταγές των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών κατά το χρόνο γνωστοποίησης από τον αγοραστή στις γαλλικές αρχές της απόφασης για την πραγματοποίηση επένδυσης στην παλαιά μονάδα παραγωγής της Grundig.

Ύπαρξη σχεδίου αναδιάρθρωσης στηριζόμενου σε ρεαλιστικές υποθέσεις για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της επιχείρησης

(31) Κατά τις γαλλικές αρχές, η αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της GESA μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα στηριζόταν σε ρεαλιστικές προβλέψεις. Η πορεία του κύκλου εργασιών, όπως τον είχε προσδιορίσει η Επιτροπή κατά την κίνηση της διαδικασίας, προέβλεπε αύξηση σε ποσοστό μεγαλύτερο του 80 % μεταξύ του 1994 και του 1996. Οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν ότι για την πορεία αυτή είχε ληφθεί ως βάση μια λίαν συντηρητική τιμή αναφοράς, δηλαδή ένας αρχικός όγκος παραγωγής ο οποίος ήταν πολύ χαμηλός σε σύγκριση με εκείνον του παλαιού εργοστασίου της Grundig.

(32) Η αρχική ικανότητα παραγωγής της GESA αυξήθηκε στις 300000 μονάδες ανά έτος. Ειδικότερα, οι παραγγελίες που η Grundig ανέθεσε στην GESA αντιπροσώπευαν κατά το 1994 το σύνολο της παραγωγής αυτής της τελευταίας κατά το 1994, ήτοι 160000 δέκτες και διάφορα υποσύνολα. Δόθηκε μεγαλύτερη έμφαση στην παραγωγή τηλεοπτικών δεκτών μικρών διαστάσεων, και το σχέδιο προέβλεπε αύξηση του όγκου κατά τα επόμενα έτη, προκειμένου να καλυφθεί η ζήτηση στο συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς.

(33) Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η εν λόγω αύξηση της παραγωγής αποτελούσε καίρια προϋπόθεση για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του σχεδίου, δεδομένου ότι για να είναι αποδοτική η αυτοματοποίηση της παραγωγικής διαδικασίας χρειάζονταν αυξημένοι όγκοι παραγωγής. Εξάλλου, ακόμη κι αν είχε προβλεφθεί διπλασιασμός του όγκου παραγωγής εντός δύο ετών, ο όγκος αυτός θα είχε προσεγγίσει το μέγεθος της παραγωγής της Grundig προ της αποχώρησής της, δηλαδή περίπου 500000 δέκτες κατά το 1992-1993 (και σχεδόν 600000 δέκτες κατά το προηγούμενο έτος). Το ίδιο σκεπτικό ισχύει κατά μείζονα λόγο για την επιμέρους αγορά των δεκτών μικρών διαστάσεων, όπου οι προοπτικές αύξησης της ζήτησης ήταν καλύτερες σε σχέση με την αγορά στην οποία δραστηριοποιείτο η Grundig (δέκτες μεγάλων διαστάσεων) πριν από την αποχώρησή της από τη συγκεκριμένη μονάδα παραγωγής.

(34) Κατά την κρίσιμη χρονική περίοδο, στην επιμέρους αγορά των οθονών μικρών διαστάσεων διεξαγόταν πόλεμος τιμών μεταξύ των κύριων παραγωγών, ο οποίος είχε αρχίσει στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Η Γαλλία δικαιολογεί τη στρατηγική της διείσδυσης στην εν λόγω επιμέρους αγορά επικαλούμενη τη σταδιακή γενίκευση της απόκτησης μιας πλειάδας συσκευών από τα νοικοκυριά. Η τάση αυτή της αγοράς κατά τα έτη 1993-1995 επιβεβαιώνεται από το "Πανόραμα της κοινοτικής βιομηχανίας" του 1997, όπου αναφέρεται ότι το μεγαλύτερο μέρος των πωλήσεων αντιστοιχεί σε αγορές προς αντικατάσταση παλαιότερων συσκευών ή σε αγορές δεύτερης συσκευής.

(35) Η στρατηγική αυτή της GESA στηριζόταν στην αδιαμφισβήτητη ζήτηση των μεγάλων εταιρειών διανομής, οι οποίες αναζητούσαν εγχώριους προμηθευτές με ευέλικτη παραγωγή οι οποίοι να παράγουν καλής ποιότητας τηλεοπτικές συσκευές και να εφαρμόζουν ανταγωνιστικές τιμές. Οι συσκευές αυτές, που δεν ήταν απαραίτητο να φέρουν το εμπορικό σήμα του κατασκευαστή, προορίζονταν να αντικαταστήσουν τα ασιατικής προέλευσης προϊόντα κατωτέρας κλάσης. Με βάση τα στοιχεία που έχει προσκομίσει η Γαλλία, οι μεγάλες εταιρείες διανομής επιζητούσαν να υποκαταστήσουν την παραγωγή αυτή, η αξιοπιστία της οποίας δεν ήταν σταθερή και η οποία χαρακτηριζόταν από το υψηλό κόστος των υπηρεσιών μετά την πώληση. Ένας επιπλέον λόγος ήταν ότι ο χρόνος εκτέλεσης των παραγγελιών δεν ανταποκρινόταν πλέον στις διακυμάνσεις της ζήτησης.

(36) Επειδή παρατηρείτο έκδηλη ζήτηση από πλευράς μεγάλων εταιρειών διανομής, οι οποίες απορροφούν σημαντικό τμήμα της παραγωγής (το ένα τρίτο της αγοράς κατά το 1993), η προσδοκία για έντονη αύξηση των πωλήσεων ήταν δικαιολογημένη. Πρέπει ακόμη να προστεθεί ότι το 1993 η παραγωγή τηλεοπτικών δεκτών μικρών διαστάσεων αντιστοιχούσε μονάχα στο ήμισυ της ευρωπαϊκής ζήτησης στο συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς (παραγωγή 4,1 εκατομμυρίων δεκτών έναντι ζήτησης 8,3 εκατομμυρίων)(7), δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος των ευρωπαϊκών εισαγωγών αφορούσε το συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς.

(37) Η ίδια στρατηγική υιοθετήθηκε εξάλλου και από αρκετούς ευρωπαίους παραγωγούς μεσαίου μεγέθους, όπως είναι η Kasui στη Γαλλία, οι Mivar, Formenti και Imperial στην Ιταλία και η Elbe στην Ισπανία. Εξάγεται επομένως εκ των πραγμάτων το συμπέρασμα ότι η επιλογή της GESA φαίνεται φυσιολογική, υπό την έννοια ότι συμπίπτει με την επιλογή και άλλων παραγωγών παρόμοιων διαστάσεων που εδρεύουν σε άλλα κράτη μέλη.

(38) Η ορθότητα της στρατηγικής αυτής επιβεβαιώθηκε σε σύντομο χρονικό διάστημα, δεδομένου ότι η GESA βρήκε ανταπόκριση μεταξύ των μεγάλων ευρωπαϊκών εταιρειών διανομής. Τούτο το πέτυχε, αφενός, με τη σειρά προϊόντων G 1000, τα οποία διαθέτουν πλαίσιο αυξημένης ολοκλήρωσης και είναι αξιόπιστα αλλά και προσαρμόσιμα σε όλα τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Αφετέρου, το κατόρθωσε χάρη στην ικανότητά της να ανταποκρίνεται με ταχύτητα στη ζήτηση σε μια αγορά η οποία έχει προσλάβει έντονα εποχιακό χαρακτήρα. Ειδικότερα, τα προβλήματα της επιχείρησης δεν οφείλονταν στην ανεπάρκεια των παραγγελιών, αλλά στη δυσκολία εκτέλεσής τους εξαιτίας των δυσλειτουργιών που παρατηρήθηκαν στον εφοδιασμό της.

(39) Κατά την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή είχε επισημάνει την πρόθεση της GESA να παράγει τηλεοπτικούς δέκτες οι οποίοι να μπορούν να πωληθούν σε ιδιαίτερα ανταγωνιστικές τιμές, ανάλογες εκείνων της ασιατικής παραγωγής. Η Επιτροπή είχε εκφράσει αμφιβολίες για την ικανότητα της επιχείρησης να περιορίσει το κόστος παραγωγής στο επίπεδο που ισχύει για τα εισαγόμενα προϊόντα, ιδιαίτερα όσον αφορά το εργατικό κόστος.

(40) Στο πλαίσιο της διαδικασίας, η Γαλλία διευκρίνισε ότι στόχος της εταιρείας δεν ήταν να επιτύχει κόστος παραγωγής ίδιο με αυτό που ισχύει για τους ασιάτες παραγωγούς. Πιο συγκεκριμένα, οι μεγάλες εταιρείες διανομής, οι οποίες κατά παράδοση επιζητούν την εξασφάλιση χαμηλών τιμών, αποδέχονται ρητώς μία σχετική πρόσθετη επιβάρυνση για τα ευρωπαϊκά προϊόντα, στο βαθμό που η ανώτερη ποιότητα και η ευχερής προμήθειά τους επιτρέπουν στις εταιρείες αυτές να διατηρούν τα περιθώρια κέρδους σε επίπεδα ίδια με αυτά που ισχύουν για τα εισαγόμενα προϊόντα. Ο περιορισμός των επιστροφών στο τμήμα παροχής υπηρεσιών μετά την πώληση καθώς και η ικανότητα κάλυψης μιας ζήτησης που χαρακτηρίζεται από έντονη κυκλικότητα με ταυτόχρονη συρρίκνωση των αποθεμάτων ασφαλείας παρέχουν πράγματι τη δυνατότητα αντιστάθμισης της μικρής επιπλέον δαπάνης που καταβάλλεται κατά την αγορά των συγκεκριμένων προϊόντων.

(41) Εξάλλου, η μείωση του κόστους παραγωγής της GESA στηριζόταν στην ανάπτυξη του νέου πλαισίου G 1000 και στην εξαιρετικά μεγάλη αυτοματοποίηση του παραγωγικού εξοπλισμού, η οποία προσφερόταν για την κατασκευή πλαισίων πολύ πιο ολοκληρωμένων σε σύγκριση με τα πλαίσια που κατασκευάζουν οι ασιάτες ανταγωνιστές οι οποίοι δραστηριοποιούνται στο συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς. Φυσικά, για να αξιοποιηθεί στο έπακρο η αυτοματοποίηση της παραγωγής και να επιτευχθεί η μείωση του εργατικού κόστους, έπρεπε ο όγκος παραγωγής να είναι σημαντικός. Τούτο όμως στάθηκε αδύνατο εξαιτίας των προβλημάτων εφοδιασμού που έχουν επισημανθεί πιο πάνω.

(42) Με βάση τα προεκτεθέντα, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι υποθέσεις περί της συγκρότησης λογαριασμών προβλέψεων στηρίζονταν πράγματι σε ρεαλιστικές προοπτικές, χάρη στην εκμετάλλευση ενός νέου και συνεχώς αναπτυσσόμενου τμήματος της υπό εξέταση αγοράς. Πέραν αυτού, η προβλεπόμενη εξυγίανση της επιχείρησης σε χρονικό διάστημα τριών χρήσεων ήταν συνεκτική, αρκούντως σταδιακή και στηριζόμενη σε διαρθρωτικές βελτιώσεις (διαφοροποίηση της δραστηριότητας σε τμήματα της αγοράς που γνωρίζουν ανάπτυξη, επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες από μέρους του εξαγοράσαντος, μείωση του εργατικού κόστους σε σχέση με τον κύκλο εργασιών, διατήρηση του ύψους των επενδύσεων για έρευνα και ανάπτυξη), με αποτέλεσμα να κρίνεται αξιόπιστη και διασφαλίζουσα τη βιωσιμότητα της επιχείρησης. Ειδικότερα, το αποτέλεσμα εκμετάλλευσης αναμενόταν να βελτιωθεί και να προσεγγίσει κατά το πέρας της αναδιάρθρωσης το 5,2 % του κύκλου εργασιών προ φόρων (1,4 % αφαιρουμένων των φόρων).

(43) Εξάλλου, για το έτος 1996, όταν δηλαδή θα ολοκληρωνόταν η αναδιάρθρωση, ο χρηματοοικονομικός λογαριασμός προέβλεπε ότι η κατάσταση των ρευστών διαθεσίμων θα ήταν υγιής και ότι η ταμειακή ροή θα ήταν σαφώς θετική. Η αναλογία χρεών/ιδίων πόρων εξομαλυνόταν μετά την αύξησή της λόγω των επενδύσεων που πραγματοποιήθηκαν κατά τα πρώτα έτη της αναδιάρθρωσης. Η αποδοτικότητα των ιδίων πόρων προβλεπόταν να διαμορφωθεί στο επίπεδο του 15 % περίπου κατά το πέρας της αναδιάρθρωσης.

(44) Πρέπει ακόμη να προστεθεί ότι η χρήση του 1994 έκλεισε με θετικό καθαρό αποτέλεσμα, ενώ το σχέδιο αναδιάρθρωσης προέβλεπε αρνητικό αποτέλεσμα για τη συγκεκριμένη χρήση. Υπενθυμίζεται ότι το αποτέλεσμα αυτό επετεύχθη μόνο και μόνο χάρη στις παραγγελίες που η Grundig είχε δεσμευθεί να αναθέσει στην GESA.

(45) Επομένως, το σχέδιο που υπέβαλε ο αγοραστής του παλαιού εργοστασίου της Grundig πληροί τον όρο της αποκατάστασης της βιωσιμότητας της επιχείρησης τον οποίον προβλέπουν οι κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές.

Αποτροπή των αθέμιτων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού

(46) Όπως η Επιτροπή είχε διαπιστώσει κατά την κίνηση της διαδικασίας, μπορούσε να θεωρήσει κανείς ότι η παραγωγή της GESA, λαμβανομένων υπόψη ιδίως των στόχων που η εταιρεία είχε θέσει ως προς τη μείωση του κόστους, θα υποκαθιστούσε την παραγωγή των υπολοίπων κοινοτικών παραγωγών και όχι τις εισαγωγές από τρίτες χώρες. Τούτο σήμαινε ότι δεν αποκλειόταν η πρόκληση αθέμιτης στρέβλωσης του ανταγωνισμού.

(47) Πλην όμως, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η GESA δεν δραστηριοποιείτο στο τμήμα εκείνο της αγοράς για το οποίο ενδιαφέρονται οι ευρωπαίοι παραγωγοί προϊόντων ανωτέρας κλάσης (με εξαίρεση την παραγωγή που πραγματοποιείτο για λογαριασμό της Grundig), αλλά στο τμήμα των προϊόντων κατωτέρας κλάσης, τα οποία ως επί το πλείστον εισάγονται από την Ασία. Εξάλλου, η παραγωγή που θα πραγματοποιείτο υπεργολαβικώς για την Grundig αναμενόταν να παραμείνει μάλλον σταθερή μέσα στον χρόνο. Επιπλέον, η GESA δεν φιλοδοξούσε να περιορίσει το κόστος παραγωγής της στο επίπεδο των ασιατών παραγωγών αλλά σε ένα επίπεδο το οποίο να θεωρείται συγκρίσιμο σε συνάρτηση με την υπερέχουσα ποιότητα των προϊόντων της.

(48) Η ζήτηση για προϊόντα της GESA από την πλευρά των μεγάλων εταιρειών διανομής οφείλεται στην ποιότητα και όχι στην πιθανή επίδραση της υπό εξέταση ενίσχυσης στην τελική τιμή πώλησης. Επειδή οι μεγάλες εταιρείες διανομής ήταν σαφώς διατεθειμένες να καταβάλουν μία πρόσθετη επιβάρυνση για προϊόντα καλύτερης ποιότητας, είναι λογικό να υποθέσει κανείς ότι η παραγωγή της GESA θα υποκαθιστούσε τα εισαγόμενα προϊόντα και όχι εκείνα των άλλων ευρωπαίων ανταγωνιστών. Άλλωστε, κανείς από τους εν λόγω άλλους ανταγωνιστές δεν παραπονέθηκε στην Επιτροπή, στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, ότι οι ενισχύσεις υπέρ της GESA θα χρησίμευαν για τη χρηματοδότηση μιας στρατηγικής ικανής να βλάψει τα συμφέροντά τους.

(49) Η τάση αυτή μπορούσε λογικά να επεκταθεί, αν ληφθεί υπόψη ότι η ευρωπαϊκή ζήτηση τηλεοπτικών δεκτών μικρών διαστάσεων υπερβαίνει την ευρωπαϊκή παραγωγή τέτοιων προϊόντων κατά 4 εκατομμύρια και πλέον μονάδες. Πιο συγκεκριμένα, με βάση τα στοιχεία που έχει προσκομίσει η Γαλλία, και ορισμένοι άλλοι κατασκευαστές ηλεκτρονικών προϊόντων ευρείας κατανάλωσης, π.χ. οι εταιρείες Sanyo και Sharp, προτίμησαν την ίδια χρονική περίοδο να αυξήσουν την ευρωπαϊκή τους παραγωγή παρεμφερών προϊόντων, ελαττώνοντας τις εισαγωγές τους από ασιατικές χώρες με χαμηλό εργατικό κόστος, προκειμένου να αξιοποιήσουν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που παρέχουν η μεγάλη αυτοματοποίηση του παραγωγικού εξοπλισμού και η υπερέχουσα ποιότητα, αλλά και για να προφυλαχθούν από τους τελωνειακούς δασμούς και τους δασμούς αντιντάμπινγκ.

(50) Λόγω του ότι η σχεδιαζόμενη αύξηση της παραγωγής των προϊόντων αυτής της κατηγορίας δεν υπήρχε κίνδυνος να αποβεί σε βάρος της κοινοτικής παραγωγής αλλά ήταν πιθανότερο να οδηγήσει στη μερική εκτόπιση των προϊόντων που εισάγονται από τρίτες χώρες, η Επιτροπή θεωρεί ότι πληροίται η προϋπόθεση της μη πρόκλησης αθέμιτων στρεβλώσεων τον ανταγωνισμού.

(51) Η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης ότι η ικανότητα παραγωγής του εργοστασίου μειώθηκε δραστικά κατά το χρόνο της εξαγοράς. Λόγω της προβλεπόμενης αύξησης της παραγωγής, δεν μπορούσε να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο να επέλθει ταυτόχρονα αύξηση της ικανότητας παραγωγής. Πάντως, με βάση τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές η Επιτροπή φρονεί ότι με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα δεν δικαιολογείται να απαιτηθεί η μείωση της ικανότητας παραγωγής κατά το πέρας της περιόδου αναδιάρθρωσης, και τούτο επειδή, κατά το χρόνο εκπόνησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης, δεν υφίστατο πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα διαρθρωτικού χαρακτήρα στο τμήμα της αγοράς στο οποίο απέβλεπε η GESA. Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από τη μελέτη αγοράς που έχουν προσκομίσει οι γαλλικές αρχές.

Ύψος της ενίσχυσης ανάλογο προς το κόστος

(52) Σύμφωνα πάντα με τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές, το ύψος της ενίσχυσης πρέπει να είναι ανάλογο προς το κόστος και τα οφέλη της αναδιάρθρωσης. Τούτο προϋποθέτει μεταξύ άλλων ότι οι δικαιούχοι της ενίσχυσης οφείλουν κανονικά να συνεισφέρουν σε σημαντικό βαθμό στη χρηματοδότηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης, είτε με δικούς τους πόρους είτε με χρηματοδότηση από εξωτερικές πηγές υπό τους όρους που ισχύουν στην ελεύθερη αγορά. Στην παρούσα υπόθεση, οι ενισχύσεις ανέρχονται στο ποσό των 46 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων, εκ των οποίων τα 10 εκατομμύρια κατεβλήθησαν κατ' εφαρμογή του εγκριθέντος από την Επιτροπή καθεστώτος ενισχύσεων προς τον κλάδο ηλεκτρονικών ειδών. Επιπλέον, η χρηματοδότηση της πράξης εξαγοράς εξασφαλiστηκε με την παροχή 80 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων από την GCE και με την καταβολή 75 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων για τη χρηματοδότηση παλαιότερων μέτρων κοινωνικού χαρακτήρα. Επομένως, το συνολικό χρηματοοικονομικό κόστος της πράξης ανήλθε στα 201 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα. Η ενίσχυση αναδιά θρωσης αντιπροσωπεύει το 18 % του συνολικού αυτού ποσού. Η συμβολή του δημοσίου κρίνεται μη υπερβολική συγκρινόμενη με το συνολικό κόστος της εξαγοράς, το οποίο επωμίστηκαν κατά μεγάλο μέρος επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα.

Πλήρης υλοποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης

(53) Οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν ότι η εκκαθάριση της GESA, η οποία ανάγεται στις 22 Ιουνίου 1995, δεν έχει καμία σημασία για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου της κρατικής ενίσχυσης που χορηγήθηκε το 1994. Οι κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές επιτάσσουν επιπλέον την ολοκλήρωση της εφαρμογής του σχεδίου αναδιάρθρωσης· για το λόγο αυτό είναι απαραίτητο να εξετασθούν οι λόγοι για τους οποίους τούτο δεν κατέστη δυνατό στην περίπτωση της GESA.

(54) Σχετικά με το θέμα αυτό, η Επιτροπή συνεκτιμά το γεγονός ότι διάφοροι παράγοντες διατάραξαν την εκτέλεση του σχεδίου αναδιάρθρωσης. Ειδικότερα, η εκτέλεση των παραγγελιών που είχαν ανατεθεί στην επιχείρηση ήταν αδύνατη εξαιτίας, αφενός, της έλλειψης ηλεκτρονικών εξαρτημάτων και καθοδικών σωλήνων και, αφετέρου, των προβλημάτων που ανέκυψαν όσον αφορά την εμπορική εκμετάλλευση του σήματος Continental Edison.

(55) Με βάση τις διευκρινίσεις που παρείχαν οι γαλλικές αρχές στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, η Επιτροπή φρονεί ότι οι ανωμαλίες που προέκυψαν σε σχέση με την προμήθεια εξαρτημάτων, μέσα σε χρονικό διάστημα βραχύτερο του έτους από την εξαγορά του εργοστασίου, μπορούν εν μέρει να θεωρηθούν εξωγενείς σε σχέση με την επιχείρηση και απρόβλεπτες, δεδομένου ότι οφείλονταν σε προβλήματα τροφοδοσίας ενός από τους βασικούς προμηθευτές της. Πιο συγκεκριμένα, η Thomson διέκοψε ξαφνικά την προμήθεια καθοδικών σωλήνων. Το συγκεκριμένο εξάρτημα, όμως, είναι πολύ σημαντικό (αντιπροσωπεύει το ένα τρίτο περίπου του συνολικού κόστους) και πρέπει να είναι τεχνικώς συμβατό με το ηλεκτρονικό πλαίσιο, γεγονός που καθιστά αδύνατη την ταχεία εξεύρεση εναλλακτικού προμηθευτή. Κατά συνέπεια, η διακοπή της προμήθειάς του είχε ως αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση της παραγωγής της GESA. Οι γαλλικές αρχές επισημαίνουν ακόμη ότι κάποιες ανταγωνίστριες επιχειρήσεις δεν μπόρεσαν να αντιμετωπίσουν καλύτερα το πρόβλημα της έλλειψης του συγκεκριμένου εξαρτήματος. Τούτο ισχύει επί παραδείγματι για την εταιρεία Daewoo, η οποία εγκατέστησε ένα εργοστάσιο παραγωγής τηλεοράσεων στον Μοζέλα την ίδια χρονική περίοδο με την GESA.

(56) Αντιθέτως, η Επιτροπή θεωρεί ως ενδογενή και συνεπώς καταλογιστέα στους μετόχους τα "λάθη παραγγελιών" τα οποία διέπραξε η επιχείρηση και τα οποία αναγνωρίστηκαν από τις γαλλικές αρχές κατά την εξέταση της επίμαχης ενίσχυσης. Τα λάθη αυτά πολλαπλασίασαν την επίδραση της προαναφερθείσας έλλειψης εξαρτημάτων.

(57) Η GESA περιήλθε σε αδυναμία χρήσης του εμπορικού σήματος Continental Edison, που θα της είχε επιτρέψει να πουλήσει σημαντικό τμήμα της παραγωγής χάρη στη δημοτικότητα την οποία απολαμβάνει το σήμα αυτό. Η αδυναμία οφείλετο στη βραδύτητα των διαπραγματεύσεων μεταξύ της GESA και του πρώην ιδιοκτήτη του σήματος, δηλαδή της εταιρείας Thomson SA. Η διαφωνία που είχε προκύψει αφορούσε τον όγκο προϊόντων που η GESA θα είχε το δικαίωμα να εμπορευθεί με το συγκεκριμένο σήμα. Κατά την κίνηση της διαδικασίας η Επιτροπή επεσήμανε ότι η διαπραγμάτευση μιας ρήτρας αυτής της μορφής είναι συνήθης πρακτική και ότι επομένως μπορούσε να προβλεφθεί. Η Γαλλία παραδέχεται μεν ότι έτσι έχουν τα πράγματα αλλά αντιτάσσει ότι είναι εξαιρετικά ασυνήθιστο η δυσκολία επίτευξης συμφωνίας να χρησιμεύει ως πρόσχημα στον πρώην ιδιοκτήτη του σήματος με σκοπό την αναβολή της υπογραφής της σχετικής σύμβασης επί αρκετούς μήνες. Οι γαλλικές αρχές ισχυρίζονται ακόμη ότι η καταστρατήγηση της συγκεκριμένης ρήτρας από τον αντισυμβαλλόμενο δεν ήταν δυνατό να προβλεφθεί. Ειδικότερα, οι διαπραγματεύσεις ολοκληρώθηκαν μόλις μετά την κήρυξη της παύσης πληρωμών από πλευράς GESA, δηλαδή τον Αύγουστο του 1995, όταν η εν λόγω εταιρεία είχε ήδη περιέλθει σε δεινή θέση. Παρόλα αυτά, η Επιτροπή θεωρεί ότι η GCE δεν κατέβαλε ειλικρινείς προσπάθειες για την έγκαιρη ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων που θα επέτρεπαν τη χρήση του εμπορικού σήματος Continental Edison.

(58) Τέλος, η μη τήρηση των υποσχέσεων που είχε δώσει ο υποψήφιος αγοραστής κατά την υποβολή της πρότασης περί αναδιάρθρωσης προκάλεσε τη συρρίκνωση των κεφαλαίων που είχε στη διάθεσή της η επιχείρηση. Οι μέτοχοι ούτε την παραγωγή του εργοστασίου διαφοροποίησαν ούτε μετέφεραν στο Creutzwald την παραγωγή δορυφορικών δεκτών. Εξάλλου, η μη προσκόμιση των απαραίτητων δικαιολογητικών είχε ως αποτέλεσμα να μην καταβληθεί η ενίσχυση ύψους 10 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων που είχε προβλεφθεί για έρευνα και ανάπτυξη κατ' εφαρμογή καθεστώτος εγκριθέντος από την Επιτροπή, παρά το γεγονός ότι η σχετική επένδυση είχε ήδη πραγματοποιηθεί. Στα παραπάνω πρέπει να προστεθεί και το ότι οι μέτοχοι αρνήθηκαν να κοινοποιήσουν τις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις του ομίλου, εξωθώντας με τον τρόπο αυτό τις τράπεζες να επανεξετάσουν τις προβλεπόμενες στο σχέδιο χρηματοδότησης πιστώσεις ύψους 53 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων. Επομένως, για την παύση πληρωμών από μέρους της GESA δεν ευθύνεται η υποτιθέμενη αφερεγγυότητα του ομίλου GCE Ltd, αλλά η παράλειψη της μητρικής εταιρείας να καταστήσει γνωστή την ενοποιημένη χρηματοοικονομική κατάσταση του ομίλου.

(59) Το σχέδιο χρηματοδότησης και η αναδιάρθρωση στηρίζονταν στην τήρηση των δεσμεύσεων που είχαν αναλάβει οι μέτοχοι. Οι γαλλικές αρχές έχουν επίσης υπόνοιες για την εκτροπή κεφαλαίων, μέχρι του σημείου μάλιστα να ζητήσουν την κίνηση προανάκρισης για το θέμα αυτό. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του τύπου της εποχής εκείνης, κεφάλαια μεγάλου ύψους φέρονται να μετακινήθηκαν από την GESA προς τις εταιρείες του ομίλου GCE. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η προανάκριση αφορά μεταξύ άλλων τον τρόπο χρησιμοποίησης των κρατικών ενισχύσεων που έλαβε η GESA.

(60) Η Γαλλία επιβεβαιώνει τις αμφιβολίες που η Επιτροπή είχε διατυπώσει κατά την κίνηση της διαδικασίας σε σχέση με την πραγματική βούληση των μετόχων της GCE να τηρήσουν το σχέδιο που οι ίδιοι είχαν προτείνει. Εν προκειμένω, η συμπεριφορά των μετόχων, ανεξαρτήτως του αν οφείλεται σε εξωγενείς ή ενδογενείς παράγοντες, δεν μπορούσε σε καμία περίπτωση να προβλεφθεί και εξάλειψε κάθε πιθανότητα εξασφάλισης της επιβίωσης του εργοστασίου, σε αντίθεση με τη βούληση των ίδιων των γαλλικών αρχών. Συνεπώς, η συμπεριφορά των μετόχων αποτελεί ένα στοιχείο καίριας σημασίας το οποίο εξηγεί την αδυναμία επιτυχούς ολοκλήρωσης του σχεδίου αναδιάρθρωσης.

(61) Υπό τις συνθήκες αυτές, η Γαλλία διαβεβαίωσε την Επιτροπή ότι είχε διεξαγάγει όλες τις έρευνες που ήσαν απαραίτητες προκειμένου να εξακριβωθεί η πραγματική κατάσταση της GCE. Από τις έρευνες αυτές προέκυψε ότι κανένα στοιχείο το οποίο να είναι γνωστό στους επιχειρηματικούς κύκλους και ειδικότερα στα εξειδικευμένα γραφεία συμβούλων δεν οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι η GCE αντιμετώπιζε δυσκολίες. Αυτό που προκύπτει είναι ότι η φήμη της επιχείρησης ήταν καλή και στηριζόταν μεταξύ άλλων στη θέση την οποία κατείχε σε μια αγορά με καλές προοπτικές, στην προσωπική φήμη του διευθύνοντος συμβούλου και κύριου μετόχου της και στους επιχειρηματικούς της δεσμούς με τον όμιλο Grundig.

(62) Εντούτοις, οι αμφιβολίες που η Επιτροπή είχε διατυπώσει ήδη κατά την κίνηση της διαδικασίας όσον αφορά την πραγματική βούληση συμμόρφωσης με το προταθέν σχέδιο επιβεβαιώθηκαν εκ των πραγμάτων από τη μη φυσιολογική συμπεριφορά του κύριου μετόχου της GESA, δηλαδή του ομίλου GCE.

IV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

(63) Επί τη βάσει των προεκτεθέντων η Επιτροπή συμπεραίνει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της GESA ήταν αξιόπιστο, ότι στηριζόταν σε ρεαλιστικές υποθέσεις για τις μελλοντικές συνθήκες εκμετάλλευσης και ότι ήταν ικανό να οδηγήσει στην αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της επιχείρησης. Αντιθέτως, η υλοποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης απέτυχε, με αποτέλεσμα η εταιρεία να κηρύξει παύση πληρωμών. Για την εξέλιξη αυτή ευθύνονται σε έναν βαθμό εξωγενείς παράγοντες, π.χ. ακούσιες διακοπές του εφοδιασμού, αλλά η κύρια αιτία ήταν η μη τήρηση των δεσμεύσεων που είχε αναλάβει ο αγοραστής της επιχείρησης σε σχέση με τη χρηματοδότηση και τη διαφοροποίηση της παραγωγικής δραστηριότητας. Το στοιχείο αυτό αποτελεί παραβίαση μiας εκ των γενικών προϋποθέσεων που προβλέπει το κοινοτικό πλαίσιο κανόνων για τις ενισχύσεις αναδιάρθρωσης, η οποία έγκειται στην πλήρη υλοποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης από την εκάστοτε επιχείρηση.

(64) Κατά συνέπεια, η ενίσχυση ύψους 36 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων που οι γαλλικές αρχές χορήγησαν στην GESA δεν είναι δυνατό να υπαχθεί, για τους λόγους που αναπτύσσονται παραπάνω, στην παρέκκλιση του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης, σύμφωνα με όσα προβλέπουν οι κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές.

(65) Εάν αποδειχθεί ότι οι ενισχύσεις είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, η Επιτροπή οφείλει να κάνει χρήση της δυνατότητας που της αναγνωρίστηκε με την απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, της 12ης Ιουλίου 1973, σχετικά με την υπόθεση 70/72, Επιτροπή κατά Γερμανίας(8), επιβεβαιωθείσα με την απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 1987 σχετικά με την υπόθεση 310/85, Deufil κατά Επιτροπής(9) και με την απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 1990 σχετικά με την υπόθεση C-5/89, Επιτροπή κατά Γερμανίας(10). Επίσης η Επιτροπή θα είναι υποχρεωμένη να απαιτήσει από το οικείο κράτος μέλος να ανακτήσει από τον δικαιούχο το ποσό κάθε παρανόμως χορηγηθείσας ενίσχυσης. Η επιστροφή του ποσού της ενίσχυσης είναι απαραίτητη προκειμένου να επανέλθουν τα πράγματα στην προτεραία κατάσταση μέσω της εξάλειψης κάθε αθέμιτου οικονομικού οφέλους που ο δικαιούχος της καταχρηστικώς χορηγηθείσας ενίσχυσης αποκόμισε από την ημερομηνία καταβολής της ενίσχυσης.

(66) Η επιστροφή των υπό εξέταση ενισχύσεων πρέπει να γίνει σύμφωνα με τους διαδικαστικούς κανόνες που προβλέπει η γαλλική νομοθεσία. Το ποσό της εκάστοτε ενίσχυσης βαρύνεται με τους τόκους που έχουν γεννηθεί από τη στιγμή της καταβολής της ενίσχυσης μέχρι την έμπρακτη επιστροφή της. Οι τόκοι υπολογίζονται με βάση το επιτόκιο της αγοράς και σε συνάρτηση με το επιτόκιο που εφαρμόζεται για τον υπολογισμό του ισοδυνάμου επιχορήγησης Ι στην περίπτωση των ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η κρατική ενίσχυση συνολικού ύψους 36 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων που η Γαλλία χορήγησε στην εταιρεία Gooding Electronique SA είναι ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά.

Άρθρο 2

1. Η Γαλλία οφείλει να λάβει κάθε αναγκαίο μέτρο προκειμένου να ανακτήσει από τον αποδέκτη την ενίσχυση για την οποία γίνεται λόγος στο άρθρο 1 και η οποία του έχει ήδη καταβληθεί κατά παράβαση του νόμου.

2. Η ανάκτηση της ενίσχυσης πρέπει να γίνει αμελλητί και με τις διαδικασίες που προβλέπει η νομοθεσία του οικείου κράτους μέλους, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές επιτρέπουν την άμεση και αποτελεσματική εκτέλεση της παρούσας απόφασης. Στην επιστρεπτέα ενίσχυση περιλαμβάνονται οι τόκοι που θα έχουν γεννηθεί από την ημερομηνία καταβολής της στον αποδέκτη μέχρι την ημερομηνία ανάκτησης της ενίσχυσης. Οι τόκοι υπολογίζονται με βάση το επιτόκιο αναφοράς που εφαρμόζεται για τον υπολογισμό του ισοδυνάμου επιχορήγησης στην περίπτωση των ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα.

Άρθρο 3

Η Γαλλία καλείται να γνωστοποιήσει στην Επιτροπή, εντός δύο μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, τα μέτρα που θα λάβει για την εκτέλεσή της.

Άρθρο 4

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Γαλλική Δημοκρατία.

Βρυξέλλες, 16 Νοεμβρίου 1999.

Για την Επιτροπή

Mario Monti

Μέλος της Επιτροπής

(1) Η απόφαση της Επιτροπής κοινοποιήθηκε στις γαλλικές αρχές με επιστολή της 1ης Δεκεμβρίου 1986.

(2) ΕΕ C 198 της 24.6.1998, σ. 12.

(3) SG(98)D/3213.

(4) ΕΕ C 179 της 11.6.1998, σ. 9.

(5) ΕΕ C 368 της 23.12.1994, σ. 12.

(6) ΕΕ C 282 της 26.10.1995, σ. 11.

(7) Πηγή:

Grundig.

(8) Συλλογή 1973, σ. 813.

(9) Συλλογή 1987, σ. 901.

(10) Συλλογή 1990, σ. Ι-3437.