Eagrán sealadach

BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Ceathrú Dlísheomra)

8 Deireadh Fómhair 2026 (*)

(Tarchur chun réamhrialú – An limistéar saoirse, slándála agus ceartais – Beartas inimirce – An ceart chun athaontú teaghlaigh – Treoir 2003/86/CE – Airteagal 10(3)(a) – Ceart dídeanaí chun athaontú teaghlaigh lena thuismitheoirí – An coincheap ‘mionaoiseach neamhthionlactha’ – Iarratas ar athaontú teaghlaigh tuismitheoirí le dídeanaí mionaoiseach a bhain lán‑aois amach le linn an nós imeachta tearmainn – Raon feidhme bhreithiúnas an 12 Aibreán 2018, A agus S (C‑550/16, EU:C:2018:248) – Tréimhse réasúnta chun an t‑iarratas sin a thaisceadh – Dies a quo – Urraim don saol príobháideach agus do shaol an teaghlaigh – Leas an linbh – Airteagail 7 agus 24 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh)

I gCás C‑571/24,

IARRAIDH ar réamhrialú de bhun Airteagal 267 CFAE ó Oberverwaltungsgericht Berlin‑Brandenburg (Ard-Chúirt Riaracháin Beirlín‑Brandenburg, an Ghearmáin), trí bhreith an 14 Bealtaine 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 27 Lúnasa 2024, sna himeachtaí

YO,

CT

v

Bundesrepublik Deutschland,

idiragraithe:

Kreis Bergstraße

tugann AN CHÚIRT (an Ceathrú Dlísheomra),

Agus í comhdhéanta mar seo a leanas: I. Jarukaitis, Uachtarán Dlísheomra, R. Frendo, N. Jääskinen, M. Condinanzi (Rapóirtéir), agus A. Kornezov, Breithiúna,

Abhcóide Ginearálta: J. Richard de la Tour,

Cláraitheoir: F. Cathagne, Riarthóir,

ag féachaint don chuid i scríbhinn den nós imeachta agus i dtaca le héisteacht an 18 Meán Fómhair 2025,

tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:

–        CT agus YO, ag A. Feßenbecker, Rechtsanwältin,

–        Rialtas na Gearmáine, ag J. Möller agus R. Kanitz, i gcáil Gníomhairí,

–        an Coimisiún Eorpach, ag J. Hottiaux agus J. Vondung, i gcáil Gníomhairí,

tar éis éisteacht le Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 30 Deireadh Fómhair 2025,

an Breithiúnas seo a leanas:

Breithiúnas

1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 10(3)(a) de Threoir 2003/86/CE ón gComhairle an 22 Meán Fómhair 2003 maidir leis an gceart chun athaontú teaghlaigh (IO 2003 L 251, lch. 12).

2        Rinneadh an iarraidh sin i ndíospóid idir YO agus CT, náisiúnaigh de chuid na Siria a bhfuil cónaí orthu sa Tuirc, ar thaobh amháin, agus Bundesrepublik Deutschland (Poblacht Chónaidhme na Gearmáine), ar an taobh eile, maidir lena dhiúltú dá n‑iarratais ar chead cónaithe chun críoch athaontaithe teaghlaigh lena mac, dár deonaíodh stádas dídeanaí sa Ghearmáin.

 An dlí lena mbaineann

 Dlí an Aontais

3        De réir aithrisí 2 agus 8 de Threoir 2003/86:

‘(2)      Ba cheart bearta a bhaineann le hathaontú teaghlaigh a ghlacadh i gcomhréir leis an oibleagáid an teaghlach a chosaint agus saol an teaghlaigh a urramú a chumhdaítear in go leor ionstraimí den dlí idirnáisiúnta. Leis an Treoir seo, urramaítear na cearta bunúsacha agus comhlíontar na prionsabail a aithnítear, go háirithe, in Airteagal 8 den [Choinbhinsiún Eorpach chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint arna shíniú sa Róimh an 4 Samhain 1950] agus sa Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh [‘an Chairt’].

[...]

(8)      Ba cheart aird ar leith a thabhairt ar chás na ndídeanaithe mar gheall ar na cúiseanna arbh éigean dóibh teitheadh óna dtír féin agus a chuireann cosc orthu gnáthshaol teaghlaigh a bheith acu ansin. Dá bhrí sin, ba cheart coinníollacha níos fabhraí a leagan síos maidir le feidhmiú a gceart chun athaontú teaghlaigh.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

4        Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 1 den Treoir sin:

‘Is é is cuspóir don Treoir seo na coinníollacha a chinneadh maidir le feidhmiú an chirt chun athaontú teaghlaigh ag náisiúnaigh tríú tír a bhfuil cónaí orthu go dleathach ar chríoch na mBallstát.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

5        Dar le hAirteagal 2(f) den Treoir sin:

‘Chun críocha na Treorach seo:

[...]

(f)      ciallaíonn “mionaoiseach neamhthionlactha” náisiúnach tríú tír nó duine gan stát faoi bhun 18 mbliana d’aois, a shroicheann críoch na mBallstát gan tionlacan duine fhásta atá freagrach de réir an dlí nó an ghnáis, fad nach nglactar iad faoi chúram duine dá leithéid, nó mionaoisigh a fhágtar gan tionlacan tar éis dóibh dul isteach i gcríoch na mBallstát.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

6        Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 4 den Treoir sin:

‘1.      Údaróidh na Ballstáit teacht isteach agus cónaí, de bhun na Treorach seo agus faoi réir chomhlíonadh na gcoinníollacha a leagtar síos i gCaibidil IV, agus in Airteagal 16, na mball teaghlaigh seo a leanas:

[...]

(b)      leanaí mionaoiseacha an urraitheora agus a chéile [...]

[...]

Ní mór do na leanaí mionaoiseacha dá dtagraítear san Airteagal seo a bheith faoi bhun na lán‑aoise a shocraítear le dlí an Bhallstáit lena mbaineann agus níor cheart iad a bheith pósta.

[...]

2.      Féadfaidh na Ballstáit, le dlí nó le rialachán, iontráil agus cónaí, de bhun na Treorach seo agus faoi réir chomhlíonadh na gcoinníollacha a leagtar síos i gCaibidil IV, na mball teaghlaigh seo a leanas a údarú:

(a)      sinsir chéadchéime an urraitheora nó a chéile, i gcás ina bhfuil siad spleách orthu agus nach bhfuil tacaíocht chuí teaghlaigh acu sa tír thionscnaimh;

[...]’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

7        Foráiltear le hAirteagal 5 de Threoir 2003/86:

‘1.      Chun an ceart chun athaontú teaghlaigh a fheidhmiú, cinnfidh na Ballstáit an gcaithfidh an t‑urraitheoir nó ball den teaghlach iarratas ar dhul isteach agus ar chónaí a chur faoi bhráid údaráis inniúla an Bhallstáit lena mbaineann.

[...]

5.      Agus scrúdú á dhéanamh acu ar iarratas, tabharfaidh na Ballstáit aird chuí ar leas leanaí mionaoiseacha.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

8        Foráiltear le hAirteagal 7(1) den Treoir sin go bhféadfaidh na Ballstáit a cheangal ar an duine a chuireann isteach an t‑iarratas ar athaontú teaghlaigh go gcuirfidh sé cruthúnas ar fáil go bhfuil áit chónaithe, árachas sláinte agus acmhainní leordhóthanacha, atá i gcomhréir, faoi seach, leis na riachtanas a liostaítear san fhoráil seo.

9        Luaitear in Airteagal 10(3) den Treoir sin:

‘Más mionaoiseach neamhthionlactha é an dídeanaí:

(a)      déanfaidh na Ballstáit iontráil agus cónaí a údarú chun críoch athaontaithe teaghlaigh a shinsir céadchéime gan na coinníollacha a leagtar síos in Airteagal 4(2)(a) a chur i bhfeidhm.

[...]’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

10      De réir Airteagal 12(1) den Treoir chéanna:

‘De mhaolú ar Airteagal 7, ní cheanglóidh na Ballstáit ar an dídeanaí agus/nó ba(i)ll den teaghlach, maidir leis na hiarratais a bhaineann leis na baill teaghlaigh dá dtagraítear in Airteagal 4(1), an fhianaise a sholáthar go gcomhlíonann an dídeanaí na ceanglais a leagtar amach in Airteagal 7.

Gan dochar d’oibleagáidí idirnáisiúnta, i gcás inar féidir teaghlaigh a athaontú i dtríú tír a bhfuil naisc speisialta ag an urraitheoir agus/nó ag an mball teaghlaigh léi, féadfaidh na Ballstáit a cheangal go soláthrófar an fhianaise dá dtagraítear sa chéad fhomhír.

Féadfaidh na Ballstáit a cheangal ar an dídeanaí na coinníollacha dá dtagraítear in Airteagal 7(1) a chomhlíonadh, mura gcuirtear isteach an t‑iarratas ar athaontú teaghlaigh laistigh de thréimhse 3 mhí tar éis an stádas mar dhídeanaí a dheonú.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

11      Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 16(1) de Threoir 2003/86:

‘Féadfaidh na Ballstáit diúltú d’iarratas iontrála agus cónaithe chun críoch athaontaithe teaghlaigh nó, i gcás inarb iomchuí, cead cónaithe baill den teaghlach a aistarraingt nó diúltú é a athnuachan sna cásanna seo a leanas:

(a)      i gcás nach gcomhlíontar na coinníollacha arna leagan síos leis an Treoir seo nó nach gcomhlíontar iad a thuilleadh.

[...]’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

 Dlí na Gearmáine

12      Foráiltear leis an Gesetz über den Aufenthalt, die Erwerbstätigkeit und die Integration von Ausländern im Bundesgebiet (an Dlí maidir le cónaí, obair agus imeascadh eachtrannach i gcríoch na Cónaidhme), 2004, sa leagan a foilsíodh an an 25 Feabhra 2008 (BGBl. 2008 I, lch. 162), arna leasú an uair dheireanach le hAirteagal 3 de Dhlí an 8 Bealtaine 2024 (BGB1. I, Uimh. 152) (‘AufenthG’), arb é an leagan is infheidhme sna príomhimeachtaí, in Airteagal 6(3):

‘Tá víosa le haghaidh chríoch na Gearmáine (víosa náisiúnta) arna eisiúint roimh iontráil riachtanach le haghaidh tréimhsí cónaithe fada. Eisítear an víosa sin i gcomhréir leis na ceanglais is infheidhme maidir le cead cónaithe tréimhse teoranta, cárta gorm AE, Cárta Aistrithe Ionchorparáidigh (ICT), cárta cónaitheora bhuain agus cead cónaithe fadtréimhse – AE [...]’

13      Foráiltear le hAirteagal 25 de AufenthG dar teideal ‘Cónaí ar chúiseanna daonnúla’, i mír 2:

‘Eisítear cead cónaithe le haghaidh tréimhse theoranta le heachtrannach i gcás inar dheonaigh an Bundesamt für Migration und Flüchtlinge [Údarás cónaidhme imirce agus dídeanaithe, an Ghearmáin] stádas dídeanaí dó de réir bhrí Airteagal 3(1) den Asylgesetz [an Dlí maidir le tearmann] nó an ceart chun cosanta coimhdí, de réir bhrí Airteagal 4(1) den Dlí maidir le tearmann. [...]’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

14      Foráiltear le hAirteagal 36 den AufenthG, dar teideal ‘Athaontú teaghlaigh tuismitheoirí agus ball teaghlaigh eile’:

‘(1)      [...] eisítear cead cónaithe tréimhse teoranta do thuismitheoirí eachtrannaigh mhionaoisigh a bhfuil cead cónaithe tréimhse teoranta aige de bhun [...] Airteagal 25, [...] (2) [...], i gcás nach bhfuil aon ghaol a bhfuil freagracht aige i leith an mhionaoisigh lonnaithe i gcríoch na Gearmáine.

(2)      Féadfar cead cónaithe tréimhse teoranta ar mhaithe le hathaontú teaghlaigh a eisiúint do bhaill eile de theaghlaigh eachtrannaigh i gcás inar gá sin chun anró as an ngnáth a sheachaint. [...]’

 An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú

15      Chuaigh mac na n‑iarratasóirí sna príomhimeachtaí, a rugadh an 31 Eanáir 1999, isteach i gcríoch na Gearmáine an 6 Lúnasa 2015, agus é 16 bliana d’aois. Le hionadaíocht caomhnóra, rinne sé iarratas ar chosaint idirnáisiúnta an 3 Meitheamh 2016, agus é 17 mbliana d’aois. Le cinneadh an 15 Bealtaine 2017, dheonaigh an Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (Údarás Imirce agus Dídeanaithe na Cónaidhme, an Ghearmáin) an stádas dídeanaí dó. Ar an dáta sin, bhí sé 18 mbliana d’aois agus 3 mhí.

16      Áitíonn na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí nach ndearna siad iarratas ar athaontú teaghlaigh lena mac ón tús toisc gur chuir a chaomhnóir, a dhlíodóir, údaráis inniúla éagsúla maidir le heachtrannaigh agus eagraíocht do dhídeanaithe in iúl dó, le linn an nós imeachta tearmainn agus tar éis stádas dídeanaí a thabhairt dó, roinnt uaireanta gurb amhlaidh, i gcomhréir le cásdlí an Bundesverwaltungsgericht (an Chúirt Chónaidhme Riaracháin, an Ghearmáin), go dtagann deireadh le ceart na dtuismitheoirí chun athaontú lena leanbh a bhfuil stádas dídeanaí aige, de bhun Airteagal 36(1) den AufenthG, nuair a bhaineann an leanbh sin lán‑aois amach (Bundesverwaltungsgericht, breithiúnas an 18 Aibreán 2013 – 10 C 9/12 – BVerwG:2013:180413U10C9.12.0, míreanna 17 et seq).

17      Ina breithiúnas an 12 Aibreán 2018, A agus S (C‑550/16, ‘an breithiúnas in A agus S’ EU:C:2018:248), rialaigh an Chúirt nach mór léiriú a dhéanamh ar Airteagal 2(f) de Threoir 2003/86, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 10(3)(a) di, sa chaoi nach mór ‘mionaoiseach’ de réir bhrí na forála sin a thabhairt ar náisiúnach tríú tír nó duine gan stát a bhí faoi bhun 18 mbliana d’aois nuair a tháinig sé isteach i gcríoch Bhallstáit agus nuair a taisceadh a iarratas ar thearmann sa Stát sin ach a bhain lánaois amach le linn an nós imeachta tearmainn, a aithnítear ina dhiaidh sin mar dhídeanaí. Shonraigh an Chúirt, i mír 61 den bhreithiúnas sin, i gcás den sórt sin, nach mór an t‑iarratas ar athaontú teaghlaigh de bhun Airteagal 10(3)(a) a dhéanamh laistigh de ‘thréimhse réasúnta’ eadhon, i bprionsabal, laistigh de 3 mhí ón dáta a deonaíodh stádas ‘dídeanaí’ don mhionaoiseach.

18      Tar éis dó a bheith curtha ar an eolas faoin mbreithiúnas sin, d’iarr mac na n‑iarratasóirí sna príomhimeachtaí, i litir dar dáta an 24 Aibreán 2018, ar an údarás náisiúnta atá inniúil maidir le heachtrannaigh, ar ambasáid na Gearmáine sa Tuirc agus chuig ard-chonsalacht na Gearmáine in Iostanbúl (an Tuirc) cead cónaithe dá thuismitheoirí chun críoch athaontaithe teaghlaigh. Rinne sé iarratas freisin, mar bheart réamhchúraim, le haghaidh restitutio in integrum a mhéid a bhaineann leis an tréimhse 3 mhí chun iarratas ar athaontú teaghlaigh a dhéanamh, i bprionsabal, i gcomhréir leis an mbreithiúnas in A agus S.

19      I litir dar dáta an 11 Iúil 2018 chuig ambasáid na Gearmáine in Ankara (an Tuirc) agus chuig ard-chonsalacht na Gearmáine in Iostanbúl, d’iarr na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí go n‑eiseofaí víosaí chun críoch athaontaithe teaghlaigh. An 20 Samhain 2018, chuaigh siad i láthair go pearsanta chuig ard-chonsalacht na Gearmáine in Iostanbúl chun a n‑iarratas a thaisceadh i bpearsa.

20      Le cinntí an 10 Aibreán 2019, dhiúltaigh an ard-chonsalacht do na hiarratais sin ar an bhforas nach bhfuil ceart ag tuismitheoirí dídeanaí chun athaontú teaghlaigh ach go dtí an dáta a bhaineann sé lán‑aois amach agus, in aon chás, nár thaisc na tuismitheoirí a n‑iarratas a luaithe ab fhéidir i ndiaidh dá mac stádas dídeanaí a fháil.

21      An 14 Lúnasa 2019, rinne na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí caingean i gcoinne na gcinntí sin os comhair Verwaltungsgericht Berlin (Cúirt Riaracháin Beirlín, an Ghearmáin), a dhiúltaigh di le breithiúnas an 30 Márta 2021. Mheas an chúirt sin go bhfuil ceart na dtuismitheoirí chun athaontú teaghlaigh, de bhun Airteagal 36(1) den AufenthG, faoi réir an choinníll gur mionaoiseach é a leanbh tráth a ghlactar an cinneadh riaracháin nó an cinneadh breithiúnach ar shubstaint an cháis. Dar leis an gcúirt sin, ní féidir léamh eile a bheith ar an bhforáil náisiúnta sin i gcomhthéacs léiriú atá i gcomhréir le dlí an Aontais. Ina theannta sin, ní fhéadfadh na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí athaontú teaghlaigh a éileamh lena mac ar bhonn Airteagal 10(3)(a) de Threoir 2003/86, ós rud é nár chuir siad a n‑iarratas isteach laistigh den tréimhse 3 mhí arna socrú, i bprionsabal, ag an gCúirt sa bhreithiúnas in A agus S. Níl aon chúis le glacadh le tréimhse níos faide ná pointe tosaigh níos déanaí ná an dáta sin. Shonraigh an chúirt sin, ar an gcéad dul síos, nach bhféadfadh restitutio in integrum ná ‘lamháltas’ bunaithe ar force majeure a bheith i gceist sa chás seo agus, ar an dara dul síos, nach bhféadfaidh páirtí a staonann d’aon ghnó ó ghníomhú go tráthúil ar an bhforas go measann sé nach mbeidh rath ar a iarratas a agairt go hinghlactha go raibh bac air gníomhú.

22      Rinne na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí achomharc i gcoinne an bhreithiúnais sin os comhair Oberverwaltungsgericht Berlin‑Brandenburg (Ard-Chúirt Beirlín‑Brandenburg, an Ghearmáin), arb í an chúirt a rinne an tarchur.

23      Tugann an chúirt sin faoi deara, de réir argóintí na n‑iarratasóirí sna príomhimeachtaí, nach bhféadfaí iad a cháineadh as neamhchomhlíonadh na tréimhse 3 mhí faoin mbreithiúnas in A agus S ós rud é, roimh an mbreithiúnas sin a fhógairt, nach bhféadfaí a bheith ag súil leis go réasúnta go n‑éireodh lena n‑iarratas ar athaontú teaghlaigh. An tráth sin, ní fhéadfaí a bheith ag súil leis go n‑éireodh le hiarratas den sórt sin i bhfianaise chásdlí an Bundesverwaltungsgericht (an Chúirt Chónaidhme Riaracháin) agus chleachtas cinnteoireachta údaráis na Gearmáine a eascraíonn as, a raibh na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí ar an eolas faoi. Thairis sin, ní fhéadfadh an dídeanaí agus a thuismitheoirí a bheith ar an eolas, roimh fhógairt an bhreithiúnais sin, faoin tréimhse 3 mhí sin.

24      Dá bhrí sin, measann an chúirt a rinne an tarchur nach bhféadfaí an tréimhse theorann sin a chur i bhfeidhm, gan mhaolú, i gcásanna amhail cás na n‑iarratasóirí sna príomhimeachtaí. Fiafraíonn sí, mar sin, an amhlaidh, in imthosca den sórt sin, gur ceart pointe tosaigh na tréimhse sin a shocrú ar dháta eile seachas an dáta a dheonaítear an stádas dídeanaí don mhionaoiseach is urraitheoir, amhail mar shampla an 12 Aibreán 2018, dáta fógartha an bhreithiúnais in A agus S, nó an féidir tréimhse níos faide a chur i bhfeidhm. Agus í den tuairim go bhféadfadh roinnt réiteach a bheith i gceist, mheas an chúirt sin go bhfuil gá le soiléiriú i ndáil leis sin ón gCúirt.

25      Sna himthosca sin, chinn Oberverwaltungsgericht Berlin‑Brandenburg (an Ard-Chúirt Riaracháin, Beirlín‑Brandenburg) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:

(1)      Maidir leis an teorainn ama trí mhí ón stádas dídeanaí a dheonú, ar tréimhse í nach mór, de réir bhreithiúnas [an 12 Aibreán 2018, A agus S, (C‑550/16, EU:C:2018:248)], iarratas ar athaontú teaghlaigh arna thíolacadh ar bhonn Airteagal 10(3)(a) de [Threoir 2003/86/CE] a bheith faoina réir i gcás ina raibh an t‑urraitheoir faoi bhun 18 mbliana d’aois tráth a tháinig sé nó sí isteach i gcríoch Bhallstáit agus a iarratas nó a hiarratas ar thearmann á dhéanamh aige nó aici sa Stát sin, ach go bhfuil lánaois bainte amach aige nó aici le linn an nós imeachta tearmainn, an bhfuil feidhm ag an teorainn ama sin, fiú dá mbeadh an tréimhse sin imithe in éag cheana féin tráth [an bhreithiúnais sin], ach, i gcomhréir le cleachtas na n‑údarás ag an am agus le cásdlí na gcúirteanna is airde sa Bhallstát sin, nach raibh aon fhéidearthacht dhóchúil ann do dhídeanaí a bhfuil lán‑aois bainte amach aige nó aici cheana féin iarratas a dhéanamh ar athaontú teaghlaigh?

(2)      Más freagra diúltach a thabharfar ar an gcéad cheist, an gcuirtear tús leis an teorainn ama sin ó dháta níos déanaí i gcás mar sin nó an gcuirtear teorainn ama níos faide i bhfeidhm sna himthosca sin?’

 Breithniú ar an ceisteanna

26      Lena dá cheist, arb iomchuí iad a scrúdú le chéile, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 10(3)(a) de Threoir 2003/86 le léiriú sa chaoi, i gcás ina mbaineann náisiúnach tríú tír, a tháinig isteach mar ‘mhionaoiseach neamhthionlactha’ i gcríoch Bhallstáit, lán‑aois amach le linn an nós imeachta chun a iarratas ar chosaint idirnáisiúnta a scrúdú agus inar deonaíodh stádas dídeanaí dó ar dháta roimh an dáta a tugadh an breithiúnas in A agus S, nach mór iarratas a thuismitheoirí ar athaontú teaghlaigh, i bprionsabal, a thaisceadh laistigh de thréimhse 3 mhí ón dáta a deonaíodh stádas ‘dídeanaí’ don mhionaoiseach lena mbaineann, mar a fhoráiltear sa bhreithiúnas sin, i gcás, roimh fhógairt an bhreithiúnais sin, nach raibh aon dóchúlacht go nglacfaí le hiarratas den sórt sin i leith dídeanaí a bhfuil lán‑aois bainte amach aige, i bhfianaise chásdlí chúirteanna uachtaracha an Bhallstáit lena mbaineann agus chleachtas cinnteoireachta na n‑údarás náisiúnta inniúla lena mbaineann.

27      Mar is léir ó Airteagal 1 di, é is cuspóir do Threoir 2003/86 na coinníollacha a leagan síos maidir le feidhmiú an chirt chun athaontú teaghlaigh ag náisiúnaigh tríú tír a bhfuil cónaí orthu go dleathach ar chríoch na mBallstát.

28      I ndáil leis sin, mar is léir ó aithris 8 den Treoir sin, foráiltear inti, do dhídeanaithe, do choinníollacha níos fabhraí chun an ceart sin chun athaontú teaghlaigh a fheidhmiú, ós rud é gur gá aird ar leith a thabhairt ar chás na ndídeanaithe mar gheall ar na cúiseanna a d’fhág go raibh orthu teitheadh óna dtír agus a gcuireann bac orthu gnáthshaol teaghlaigh a bheith acu sa tír sin.

29      Baineann ceann de na coinníollacha níos fabhraí sin le hathaontú teaghlaigh le sinsir chéadchéime an dídeanaí. Mar a chinn an Chúirt cheana, cé, faoi Airteagal 4(2)(a) de Threoir 2003/86, go bhfágtar, i bprionsabal, an t‑athaontú sin faoi rogha gach Ballstáit agus faoi réir, go háirithe, an choinníll go bhfuil na sinsir chéadchéime cleithiúnach ar an urraitheoir agus nach bhfuil an tacaíocht teaghlaigh is gá acu ina dtír thionscnaimh, foráiltear le hAirteagal 10(3)(a) den Treoir sin d’eisceacht ón bprionsabal sin faoina bhfuil ceart ag dídeanaithe mionaoiseacha neamhthionlactha chun athaontú den sórt sin, rud nach bhfuil faoi réir rogha na mBallstát ná faoi réir na gcoinníollacha a leagtar síos in Airteagal 4(2)(a). Dá réir sin, le hAirteagal 10(3)(a), leagtar oibleagáid dhearfach shonrach ar na Ballstáit, a fhreagraíonn do cheart atá sainithe go sonrach agus atá dírithe go sonrach ar chosaint níos fearr a áirithiú do dhídeanaithe ar ‘mionaoiseach neamhthionlactha’ iad (féach, chuige sin, breithiúnas an 30 Eanáir 2024, Landeshauptmann von Wien (Athaontú teaghlaigh le dídeanaí mionaoisach), C‑560/20, EU:C:2024:96, míreanna 33 agus 52 agus an cásdlí dá dtagraítear).

30      I ndáil leis sin, i mír 64 den bhreithiúnas in A agus S, chinn an Chúirt cheana féin nach mór Airteagal 2(f) de Threoir 2003/86, ina sainmhínítear an coincheap ‘mionaoiseach neamhthionlactha’, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 10(3)(a) di, a léiriú sa chaoi nach mór náisiúnach tríú tír nó duine gan stát atá faoi bhun 18 mbliana d’aois tráth a theacht isteach i gcríoch Bhallstáit agus tráth a thaiscfidh iarratas ar thearmann sa Stát sin, ach a bhaineann lán‑aois amach le linn an nós imeachta tearmainn, agus dá ndeonaítear stádas dídeanaí ina dhiaidh sin, a mheas mar ‘mhionaoiseach’, de réir bhrí na forála sin.

31      Dá mbeadh an ceart chun athaontú teaghlaigh in Airteagal 10(3)(a) de Threoir 2003/86 ag brath ar an tráth a nglacann an t‑údarás náisiúnta inniúil an cinneadh lena n‑aithnítear an duine lena mbaineann mar ‘dhídeanaí’ go foirmiúil agus, dá bhrí sin, ar an luas lena ndéanann an t‑údarás sin an t‑iarratas ar chosaint idirnáisiúnta láimhseáil, chaithfí amhras ar éifeachtacht na forála sin agus bheadh sé contrártha ní hamháin do chuspóir na Treorach sin, eadhon athaontú teaghlaigh a chur chun cinn agus, i dtaca leis sin, cosaint speisialta a thabhairt do dhídeanaithe, go háirithe mionaoisigh neamhthionlactha, ach freisin do phrionsabail na córa comhionainne agus na deimhneachta dlíthiúla (an breithiúnas in A agus S, C‑550/16, mír 55).

32      Maidir leis an tréimhse theorann chun iarratas ar athaontú teaghlaigh le hurraitheoir dídeanaí mhionaoisigh a thaisceadh, ní mór a thabhairt faoi deara nach leagtar síos go sainráite le Treoir 2003/86 cén tráth faoina gcaithfidh dídeanaí mionaoiseach an ceart chun athaontú teaghlaigh dá bhforáiltear le hAirteagal 10(3)(a) a éileamh.

33      Sa chomhthéacs sin, mheas an Chúirt, i mír 61 den bhreithiúnas in A agus S freisin, a mhéid a bheadh sé ar neamhréir le cuspóir Airteagal 10(3)(a) de Threoir 2003/86 do dhídeanaí a bhí ina ‘mhionaoiseach neamhthionlactha’ tráth a iarratais ar thearmann ach a bhain lán‑aois amach le linn an nós imeachta a bhaineann leis an iarratas sin, go bhféadfadh siad an fhoráil sin a agairt ‘gan aon teorainn ama’ chun athaontú teaghlaigh a fháil, gur cheart an t‑iarratas ar athaontú teaghlaigh a dhéanamh laistigh de thréimhse réasúnta. Mheas an Chúirt freisin, d’fhonn tréimhse réasúnta den sórt sin a chinneadh, go bhfuil luach táscach ag an réiteach a ghlac ag reachtas an Aontais i gcomhthéacs comhchosúil sa tríú fomhír d’Airteagal 12(1) den Treoir sin, ionas go gcaithfear a mheas nach mór, i bprionsabal, i gcás den sórt sin, an t‑iarratas ar athaontú teaghlaigh a dhéantar ar bhonn Airteagal 10(3)(a) den Treoir sin a thaisceadh laistigh de 3 mhí ón dáta a aithníodh gur ‘dídeanaí’ an mionaoiseach lena mbaineann.

34      Mar sin, is léir ón mbreithiúnas sin, ar an gcéad dul síos, nach mór an t‑iarratas ar athaontú teaghlaigh a dhéanamh laistigh de ‘thréimhse réasúnta’ agus gurb é an pointe tosaigh don tréimhse sin an dáta a deonaíodh stádas dídeanaí don mhionaoiseach lena mbaineann. Ar an dara dul síos, tá an tréimhse 3 mhí sin ‘táscach’ ó thaobh a chinneadh an tréimhse réasúnta í, sa chaoi nach mór ‘i bprionsabal’ iarratas den sórt sin a dhéanamh laistigh de thréimhse 3 mhí. Mar sin féin, ní fhágann sin nach féidir an tréimhse sin a oiriúnú i gcásanna áirithe.

35      Ní mór a thabhairt faoi deara nach féidir réasúntacht teorann ama a mheas i bhfianaise teorainn uasta bheacht, arna cinneadh ar bhonn teibí, ach gur gá é a mheas i ngach cás faoi leith de réir na n‑imthosca atá sonrach do gach cás (féach, chuige sin, breithiúnas an 28 Feabhra 2013, Athbhreithniú in Arango Jaramillo agus páirtithe eile v BEI, C‑334/12 RX-II, EU:C:2013:134, míreanna 29 agus 33).

36      Sa chás seo, baineann an t‑amhras atá ar an gcúirt a rinne an tarchur le himthosca sonracha an cháis sna príomhimeachtaí, is é sin, inter alia, ar an gcéad dul síos, go raibh an tréimhse sin 3 mhí, i bprionsabal, imithe in éag, ar an dáta a fógraíodh an breithiúnas in A agus S, agus, ar an dara dul síos, roimh an bhfógairt sin, nach raibh aon dóchúlacht go nglacfaí le hiarratas ar athaontú teaghlaigh ó thuismitheoirí dídeanaí a bhain lán‑aois amach le linn an scrúdaithe ar a iarratas ar thearmann, i bhfianaise chásdlí chúirteanna uachtaracha an Bhallstáit lena mbaineann agus chleachtas cinnteoireachta na n‑údarás náisiúnta inniúla.

37      I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, de bhun Airteagal 51(1) den Chairt, nach mór do na Ballstáit, agus dlí an Aontais á chur chun feidhme acu, na cearta agus na prionsabail arna leagan síos leis an gCairt a urramú agus a gcur i bhfeidhm a chur chun cinn, i gcomhréir lena gcumhachtaí faoi seach agus na teorainneacha atá ar chumhachtaí an Aontais mar atá siad tugtha dó sna Conarthaí á n‑urramú acu.

38      Dá bhrí sin, i gcomhréir le cásdlí socair, ní mór do na Ballstáit, go háirithe a gcúirteanna agus a n‑údaráis náisiúnta, ní hamháin a ndlí náisiúnta a léiriú ar bhealach atá comhsheasmhach le dlí an Aontais, ach a áirithiú freisin nach mbeidh siad ag brath ar léiriú ar fhoráil den dlí tánaisteach a bheadh ag teacht salach ar na cearta bunúsacha a chosnaítear le dlíchóras an Aontais (féach, chuige sin, breithiúnas an 30 Eanáir 2024, Landeshauptmann von Wien (Athaontú teaghlaigh le dídeanaí mionaoiseach) (C‑560/20, EU:C:2024:96, míreanna 48 agus an cásdlí dá dtagraítear).

39      Mar a chinn an Chúirt cheana, ní mór forálacha Threoir 2003/86 a léiriú agus a chur i bhfeidhm i bhfianaise Airteagal 7 agus Airteagal 24(2) agus (3) den Chairt, mar is léir, thairis sin, ó fhoclaíocht aithris 2 agus Airteagal 5(5) den Treoir sin, lena gceanglaítear ar na Ballstáit iarratais ar athaontú teaghlaigh a scrúdú chun leasa na leanaí lena mbaineann agus ar mhaithe le saol an teaghlaigh a chur chun cinn (breithiúnas an 30 Eanáir 2024, Bundesrepublik Deutschland (Athaontú teaghlaigh le dídeanaí mionaoiseach), C‑273/20 agus C‑560/20, EU:C:2024:96, mír 50 agus an cásdlí dá dtagraítear).

40      Is amhlaidh atá, inter alia, maidir le hAirteagal 10(3)(a) de Threoir 2003/86, lena mbeartaítear go sonrach athaontú dídeanaithe mionaoiseacha neamhthionlactha lena dtuismitheoirí a chur chun cinn, chun cosaint níos fearr a áirithiú do na mionaoisigh sin mar gheall ar a leochaileacht shonrach, agus a bhfuil tábhacht ar leith ag baint leis, dá bhrí sin, ó thaobh urramú éifeachtach na gceart bunúsach a chumhdaítear in Airteagal 7 agus in Airteagal 24(2) agus (3) den Chairt (féach, chuige sin, breithiúnas an 30 Eanáir 2024, Landeshauptmann von Wien (Athaontú teaghlaigh le dídeanaí mionaoiseach) (C‑560/20, EU:C:2024:96, mír 51).

41      Dá thoradh sin, i bhfianaise thábhacht na leasanna atá i gceist agus ar mhaithe le hathaontú teaghlaigh dídeanaithe mionaoiseacha neamhthionlactha a áirithiú lena dtuismitheoirí, ceanglaítear ar na húdaráis náisiúnta inniúla agus cúirteanna na mBallstát a rialaíonn ar iarratas ar athaontú teaghlaigh na himthosca go léir a bhaineann le gach cás a chur san áireamh, chun a chinneadh an sásaítear an coinníoll maidir le réasúntacht leis an tréimhse faoinar gá an t‑iarratas a thaisceadh. Go sonrach, ní mór dóibh a mheas an féidir a chinneadh go bhfuil iarratas den sórt sin, fiú i gcás inar taisceadh é i ndiaidh dhul in éag na tréimhse sin, 3 mhí, i bprionsabal, ón dáta a deonaíodh stádas ‘dídeanaí’ don mhionaoiseach, fós inghlactha i bhfianaise na n‑imthosca sonracha go léir arna n‑ardú ag an iarratasóir a bhaineann leis an gcás atá os a gcomhair, inter alia, na gcúiseanna a bhí le dul thar an tréimhse sin agus an díchill a bhí ar an urraitheoir agus ar a bhaill teaghlaigh a léiriú.

42      Sa chás seo, ní mór don chúirt a rinne an tarchur atá sé, sa chéad áit, an fíoras gur tharla na fíorais sna príomhimeachtaí sular fógraíodh an breithiúnas in A agus S, inar rialaigh an Chúirt, den chéad uair, nach mór iarratas ar athaontú teaghlaigh, a dhéantar sa chás inar ‘mhionaoiseach neamhthionlactha’ é an t‑urraitheoir tráth a taisceadh a iarratas ar thearmann ach gur bhain sé lán‑aois amach le linn an nós imeachta maidir leis an iarratas sin, a thaisceadh laistigh de thréimhse réasúnta, eadhon, i bprionsabal, 3 mhí ón dáta a deonaíodh stádas ‘dídeanaí’ don mhionaoiseach. Sular fógraíodh an breithiúnas sin, ní raibh an t‑urraitheoir ná a thuismitheoirí ar an eolas faoin tréimhse sin.

43      Sa dara háit, ní mór don chúirt sin a chur san áireamh an fíoras nár chuir tuismitheoirí an urraitheora a bhí ina mhionaoiseach tráth a rinneadh a iarratas ar thearmann, ach a raibh lán‑aois bainte amach aige an tráth a deonaíodh stádas dídeanaí dó, iarratas ar athaontú teaghlaigh isteach go díreach i ndiaidh dheonú an stádais sin ar an bhforas gur chuir na húdaráis náisiúnta inniúla, inter alia, in iúl dó nach raibh aon seans go nglacfaí le hiarratas den sórt sin i ndáil le mionaoiseach a bhain lán‑aois amach le linn an nós imeachta tearmainn, i bhfianaise chásdlí chúirteanna uachtaracha na Gearmáine agus chleachtas cinnteoireachta na n‑údarás sin, mar, thairis sin, a dheimhnigh Rialtas na Gearmáine le linn an nós imeachta sa chás seo.

44      Sa tríú háit, ní mór don chúirt sin a chur san áireamh gur iarr mac na n‑iarratasóirí sna príomhimeachtaí cead cónaithe dá thuismitheoirí chun críoch athaontaithe teaghlaigh isteach an 24 Aibreán 2018, gan ach 12 lá i ndiaidh fhógairt an bhreithiúnais in A agus S. D’fhéadfadh an fíoras sin a bheith ina léiriú go raibh na hiarratasóirí sin dícheallach maidir leis an gceart chun athaontú teaghlaigh a fheidhmiú, mar aon lena meon macánta.

45      I bhfianaise na mbreithnithe sin go léir thuas, is é an freagra ar na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú go bhfuil Airteagal 10(3)(a) de Threoir 2003/86 le léiriú sa chaoi, i gcás ina mbaineann náisiúnach tríú tír, a tháinig isteach mar ‘mhionaoiseach neamhthionlactha’ i gcríoch Bhallstáit, lán‑aois amach le linn an nós imeachta chun a iarratas ar chosaint idirnáisiúnta a scrúdú agus inar deonaíodh stádas dídeanaí dó ar dháta roimh an dáta a tugadh an breithiúnas in A agus S, nach mór iarratas a thuismitheoirí ar athaontú teaghlaigh, i bprionsabal, a thaisceadh laistigh de thréimhse réasúnta ón dáta a deonaíodh stádas ‘dídeanaí’ don mhionaoiseach lena mbaineann. Ní mór réasúntacht na tréimhse sin a mheas i bhfianaise na n‑imthosca go léir a bhaineann le gach cás.

 Costais

46      Ós rud é, sa mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.

Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (ceathrú dlísheomra) mar seo a leanas:

Maidir le hAirteagal 10(3)(a) de Threoir 2003/86/CE ón gComhairle an 22 Meán Fómhair 2003, maidir leis an gceart chun athaontú teaghlaigh,

ní mór léiriú a dhéanamh air mar seo a leanas:

i gcás ina mbaineann náisiúnach tríú tír, a tháinig isteach mar ‘mhionaoiseach neamhthionlactha’ i gcríoch Bhallstáit, lán‑aois amach le linn an nós imeachta chun a iarratas ar chosaint idirnáisiúnta a scrúdú agus inar deonaíodh stádas dídeanaí dó ar dháta roimh an dáta a tugadh an breithiúnas in A agus S, ní mór iarratas a thuismitheoirí ar athaontú teaghlaigh, i bprionsabal, a thaisceadh laistigh de thréimhse réasúnta ón dáta a deonaíodh stádas ‘dídeanaí’ don mhionaoiseach lena mbaineann. Ní mór réasúntacht na tréimhse sin a mheas i bhfianaise na n‑imthosca go léir a bhaineann le gach cás.

Sínithe


*      Teanga an cháis: an Ghearmáinis.