Hoger beroep en verzet worden in praktisch alle continentale Lid-Staten als gewone rechtsmiddelen beschouwd, zo ook in Duitsland de cassatie (Revision) en de Beschwerde, in Italië de cassatie, het onbevoegdheidsberoep en twee gevallen van heropening der behandeling, in Nederland de cassatie alsmede de revisie van arresten die door de Hoge Raad in eerste instantie zijn gewezen.

Omdat voor Ierland en het Verenigd Koninkrijk een overeenkomstig onderscheid niet mogelijk bleek, bevat het voorontwerp voor een toetredingsverdrag tot het Executieverdrag in de artikelen 13 en 17 bijzondee bepalingen voor beslissingen uit deze landen.

Voor de kwalificatie als gewoon rechtsmiddel kunnen verschillende criteria gelden, zoals de werking van het middel, doch ook of het betrokken rechtsstelsel de belangen van de crediteur dan wel die van de debiteur meer op de voorgrond stelt. Uit het rechtsstelsel van de staat van tenuitvoerlegging kan met name bij atypische rechtsmiddelen noch een ondubbelzinnige noch een voor alle verdragsluitende staten gelijke uitlegging worden afgeleid. Of een bepaald rechtsstelsel de kring van de gewone rechtsmiddelen eng of ruim trekt, hangt voorts af van overwegingen die bij buitenlandse beslissingen niet per se behoeven mee te spelen.

Kwalificatie van het middel volgens het recht van de staat van tenuitvoerlegging kan derhalve geen uitleggingscriterium zijn.

Het bezwaar van deze uitlegging is, dat het doel en de beschermingsgedachte van artikel 38 Executieverdrag onvoldoende tot hun recht komen. De bescherming van de debiteur tegen het gevaar van een onherroepelijke tenuitvoerlegging nog voordat een beslissing is gevallen over zijn rechtsmiddel in de staat van herkomst, zou dan in feite afhangen van het recht van die staat, dat doorgaans alleen rekening houdt met de belangenposities van partijen binnenslands. Met name de verschillen tussen de Lid-Staten voor wat betreft het beroep in cassatie en de daarmee nauw verwante Revision naar Duits recht, zouden in de verschillende Lid-Staten tot een ongelijke bescherming van de debiteur leiden.

Dat de term gewoon rechtsmiddel in het Executieverdrag daarmee een andere inhoud krijgt dan in het rechtsstelsel van sommige Lid-Staten, behoeft geen bezwaar te zijn: het toepassingsgebied en de beschermingsgedachte lopen in de verschillende landen toch al uiteen. Volgens 's Hofs rechtspraak heeft ook de term burgerlijke en handelszaken in artikel 1, eerste alinea, Executieverdrag een andere betekenis dan in de verschillende nationale rechtsstelsels.

Vanuit het oogpunt van de rechtsbescherming komen alleen rechtsmiddelen in aanmerking die rechtstreeks betrekking hebben op de wederzijdse rechten en verplichtingen van partijen; alleen wanneer uit de beslissing van het gerecht waarvoor het rechtsmiddel is aangewend, blijkt dat de tenuitvoerlegging jegens de debiteur ongerechtvaardigd was, heeft het zin de rechter de mogelijkheid te verschaffen de debiteur door aanhouding van de uitspraak te beschermen. Cassatie in het belang der wet is derhalve geen gewoon rechtsmiddel.

Voorts mogen alleen rechtsmiddelen die zijn aangewend bij rechterlijke instanties van dezelfde tak van rechtspleging, als gewone rechtsmiddelen worden beschouwd, dus bij voorbeeld niet de ongrondwettigheidsklacht naar Duits recht (Verfasssungsbeschwerde), welke als een afzonderlijke procedure is te beschouwen.

Derhalve zijn als gewone rechtsmiddelen tegen vonnissen op het gebied van de contentieuze civiele rechtspraak aan te merken die welke volgens het recht van de staat van herkomst slechts binnen bepaalde korte termijnen (niet meer dan drie maanden) na de uitspraak of de betekening van het vonnis kunnen worden aangewend en kunnen leiden tot vernietiging van het vonnis door hetzelfde of door een hoger rechtscollege met werking jegens partijen in de exequaturprocedure.

Gewone rechtsmiddelen tegen vonnissen in de zin van artikel 38 van het Executieverdrag zijn rechtsmiddelen die, ongeacht hun aanduiding volgens het recht van de staat van herkomst, slechts binnen een termijn van ten hoogste drie maanden na de uitspraak of de betekening van het vonnis kunnen worden aangewend en tot vernietiging van het vonnis met werking jegens partijen in de exequaturprocedure kunnen leiden.

Toch kennen de rechtsstelsels van deze Lid-Staten een grote verscheidenheid aan rechtsmiddelen. Weliswaar hebben zij in het algemeen niet direct schorsende werking, maar de rechter heeft een ruime bevoegdheid om schorsing te bevelen. Er bestaat daarbij echter geen criterium om te onderscheiden tussen gewone en buitengewone rechtsmiddelen. Het ontwerpverdrag betreffende te toetreding van de nieuwe Lid-Staten tot het Executieverdrag bevat ten deze dan ook enkele aanpassingsvoorstellen.

Men kan zich moeilijk een ander communautair criterium voorstellen waarmee de doeleinden van de betrokken artikelen beter kunnen worden bereikt.

Een ander belangrijk kenmerk van gewone rechtsmiddelen is dat zij meestal slechts betrekkelijk korte tijd ter beschikking staan, terwijl buitengewone rechtsmiddelen, soms na bijzonder verlof, veel langer aanwendbaar zijn. Het is duidelijk dat de bevoegdheid tot aanhouding van een uitspraak in de zin van artikel 38 Executieverdrag niet te lang mag blijven bestaan. In de Lid-Staten waar tussen gewone en buitengewone rechtsmiddelen onderscheid wordt gemaakt, lijkt dit in zoverre met de nodige soepelheid het gewenste resultaat op te leveren. Een communautair criterium volgens hetwelk een rechtsmiddel slechts als gewoon zou zijn aan te merken indien het maar een zekere tijd openstaat, zou tot veel willekeuriger resultaten leiden.

Een van de hoofdregels van het Executieverdrag is dat de rechter die een beslissing over de erkenning of de tenuitvoerlegging geeft, zich niet meer uitspreekt over de bevoegdheid van de rechter die de oorspronkelijke beslissing heeft gegeven. Deze constructie is mogelijk omdat voor de belanghebbende reeds allerlei garanties zijn ingebouwd in het procesrecht van het land van herkomst. Hiertoe valt ook te rekenen de verplichting voor bepaalde hoogste rechters om vragen betreffende de uitlegging van het Verdrag aan het Hof van Justitie voor te leggen. Door bepaalde rechtsmiddelen zoals het beroep in cassatie als buitengewoon te kwalificeren, zou het mogelijk zijn dat een beslissing ten uitvoer wordt gelegd zonder dat die waarborg effect krijgt, aangezien artikel 38 dan niet toepasselijk is.

De in casu gestelde vragen zijn voornamelijk van belang voor de rechtsmiddelen revisie en cassatie. Wanneer deze met succes worden ingesteld, dan heeft dit ten gevolge dat de situatie welke uit de met die rechtsmiddelen bestreden beslissing voorvloeit, rechtens te niet wordt gedaan. De vraag is of het wenselijk is dat het Executieverdrag geen middelen biedt om de executie van de beslissing waarvan cassatie of revisie is gevraagd, zolang op te schorten. Een autonome interpretatie zou hier een oplossing kunnen bieden.

In sommige verdragsluitende staten wordt een rechtsmiddel als gewoon gekwalificeerd wanneer het de tenuitvoerlegging van de bestreden beslissing schorst.

Niet alleen geeft de tekst van artikel 38 geen enkele steun aan deze uitlegging, maar ook het systeem en de strekking van het Verdrag schijnen zich daartegen te verzetten. Artikel 38 behoort tot de afdeling van het Executieverdrag betreffende de tenuitvoerlegging. Het eerste artikel van deze afdeling, artikel 31, stelt als voorwaarde voor tenuitvoerlegging in een ander land dat de beslissingen uitvoerbaar moeten zijn in het land waar zij zijn gegeven. Ook artikel 38 ziet dus alleen op uitvoerbare beslissingen, zodat men niet kan zeggen dat deze bepaling in haar algemeenheid onder gewone rechtsmiddelen die verstaat welke de tenuitvoerlegging van een beslissing schorsen, daar anders de zin aan deze bepaling zou worden ontnomen.

Er is ook geen aanleiding om het begrip gewoon rechtsmiddel te verbinden met het criterium van het gezag van gewijsde.

Niet alleen geeft de tekst van de artikelen 30 en 38 geen steun aan deze uitlegging, doch zij zou ook tot ongewenste gevolgen leiden: aangezien in verscheidene verdragsluitende staten het gezag van gewijsde bij het instellen van hoger beroep in stand blijft, zou er in die staten geen enkel gewoon rechtsmiddel in de zin van het Executieverdrag bestaan; voor rechtsmiddelen zoals het hoger beroep zou dit een volstrekt abnormale kwalificatie betekenen, die in het recht van geen enkele verdragsluitende staat voorkomt.

Evenmin kan men onder buitengewoon rechtsmiddel een middel verstaan waarvan de aanwending de kracht van gewijsde onverlet laat. Het ontbreken van enige steun in de artikelen 30 en 38 maakt ook dit criterium ongeschikt om te bepalen of er van een gewoon rechtsmiddel sprake is. Daarbij komt dat dit criterium moeilijk hanteerbaar is, omdat het niet in alle verdragsluitende staten dezelfde betekenis heeft.

Een ander kenmerk dat in de rechtsstelsels van de verdragsluitende staten vaak aan de gewone rechtsmiddelen wordt toegekend, is dat men bij het instellen ervan niet beperkt is tot bepaalde gronden welke tot vernietiging van de beslissing moeten leiden. Maar ook dit criterium biedt geen enkele steun voor wat de uitlegging van de artikelen 30 en 38 betreft: de consequentie ervan zou zijn dat de cassatie, in Italië en Nederland een gewoon rechtsmiddel, tot een buitengewoon rechtsmiddel in de zin van het Executieverdrag zou moeten worden bestempeld.

Wat de strekking van de artikelen 30 en 38 betreft, dient te worden gezegd dat het ongetwijfeld een doelstelling van het Verdrag is de justitiabelen ruime mogelijkheden te geven om beslissingen hun betreffend te zien erkend of ten uitvoer gelegd. Zo gezien zou het dus van belang zijn de term gewoon rechtsmiddel restrictief te interpreteren teneinde de rechters zo weinig mogelijk gelegenheid te bieden om hun beslissing aan te houden. Maar anderzijds zou een restrictieve uitlegging van de in artikel 30 gebruikte termen, die afwijkt van de terminologie van het rechtsstelsel waarin de beslissing is gegeven, tot het resultaat kunnen leiden dat een beslissing tussen partijen in het land van herkomst geen rechten doet ontstaan omdat daar een naar nationaal recht gewoon rechtsmiddel is aangewend, terwijl dezelfde beslissing in het buitenland wel wordt erkend omdat dat rechtsmiddel op grond van een eventuele restrictieve interpretatie als buitengewoon in de zin van het Verdrag wordt gekwalificeerd. Dit lijkt een ongewenst resultaat, omdat het verder gaat dan het door het Executieverdrag beoogde doel, namelijk aan beslissingen het gezag en het effect te verlenen die zij genieten in het land waar zij zijn gegeven.

Het onderscheid tussen gewone en buitengewone rechtsmiddelen levert in de rechtsstelsels van de onderscheiden verdragsluitende staten geen onoverkomelijke problemen op. Men kan daar voldoende duidelijk bepalen wat eronder wordt verstaan.

Met het oog op de toetreding van het Verenigd Koninkrijk en Ierland tot het Executieverdrag zal artikel 38 worden aangevuld met een bepaling die duidelijk maakt dat het niet mogelijk is gebleken de term gewoon rechtsmiddel een inhoud te geven die eigen is aan het Verdrag.

Als gewone rechtsmiddelen in de zin van de artikelen 30 en 38 van het Verdrag van 27 september 1968 betreffende de rechterlijke bevoegdheid en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken, dienen te worden verstaan de rechtsmiddelen die als zodanig worden beschouwd in de verdragsluitende staat waar de oorspronkelijke beslissing is gegeven.