ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δεύτερο τμήμα)

της 16ης Οκτωβρίου 2024 (*)

« Ρήτρα διαιτησίας – Έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (2007‑2013) – Σύμβαση επιχορηγήσεως – Επιλέξιμες δαπάνες – Δαπάνες προσωπικού – Έρευνα της OLAF – Βάρος αποδείξεως – Δικαίωμα ακροάσεως – Δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας »

Στην υπόθεση T‑388/22,

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, με έδρα τη Θεσσαλονίκη (Ελλάδα), εκπροσωπούμενο από τον Β.‑Σ. Χριστιανό, τη Μ. Χ. Βλάχου, τη Γ. Κελεπούρη και τον Α. Πολίτη, δικηγόρους,

ενάγον,

κατά

Εκτελεστικού Οργανισμού του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ERCEA), εκπροσωπούμενου από τον M. Pesquera Alonso και την M. Chacón Mohedano, επικουρούμενους από τον Ε. Μπουρτζάλα, δικηγόρο,

εναγομένου,

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),

συγκείμενο από τους Α. Μαρκουλλή (εισηγήτρια), πρόεδρο, V. Tomljenović και Γ. Βαλασίδη, δικαστές,

γραμματέας: Σ. Σπυροπούλου, διοικητική υπάλληλος,

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία, ιδίως δε τα μέτρα οργανώσεως της διαδικασίας και τις απαντήσεις των διαδίκων,

κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 7ης Φεβρουαρίου 2024,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

1 Με την ασκηθείσα βάσει του άρθρου 272 ΣΛΕΕ αγωγή, το ενάγον, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ζητεί, αφενός, να αναγνωρισθεί ότι είναι αβάσιμη η διατυπωθείσα στο υπ’ αριθ. 3242201592 χρεωστικό σημείωμα της 28ης Ιανουαρίου 2022 απαίτηση ύψους 184 224,21 ευρώ, την οποία θεωρεί ότι έχει ο Εκτελεστικός Οργανισμός του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ERCEA) βάσει της εκτελέσεως συμβάσεως επιχορηγήσεως για την εκτέλεση έργου (στο εξής: Σύμβαση), και, αφετέρου, να υποχρεωθεί, ως εκ τούτου, ο ERCEA να του επιστρέψει το εν λόγω ποσό, πλέον τόκων υπερημερίας.

I. Ιστορικό της διαφοράς

2 Το ενάγον είναι ελληνικό ανώτατο εκπαιδευτικό και ερευνητικό ίδρυμα.

3 Στις 18 Αυγούστου 2008 το ενάγον και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων συνήψαν τη Σύμβαση στο πλαίσιο του προγράμματος «Ιδέες», ενός εκ των τεσσάρων προγραμμάτων για την εφαρμογή του εβδόμου προγράμματος-πλαισίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σχετικά με δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (2007‑2013), το οποίο καταρτίσθηκε με την απόφαση 1982/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2007‑2013) (ΕΕ 2006, L 412, σ. 1). Από τις 15 Ιουλίου 2009, δυνάμει τροποποιήσεως της Συμβάσεως κατόπιν της συστάσεως του ERCEA, ο εν λόγω οργανισμός υποκατέστησε την Επιτροπή ως προς την πλειονότητα των εκ της Συμβάσεως δικαιωμάτων και υποχρεώσεων.

4 Η Σύμβαση τέθηκε σε ισχύ στις 30 Σεπτεμβρίου 2008, για χρονικό διάστημα 60 μηνών. Σύμφωνα με τους όρους της, το χορηγούμενο για το έργο μέγιστο ποσό επιχορηγήσεως ανερχόταν σε 1 128 400 ευρώ. Το ενάγον ήταν το ίδρυμα υποδοχής του έργου και ο κύριος δικαιούχος της επιχορηγήσεως. Το έργο επρόκειτο να εκτελεσθεί υπό την εποπτεία κύριου ερευνητή επιφορτισμένου με τη συγκρότηση ομάδας για την υλοποίηση του έργου, υπό την επιστημονική καθοδήγησή του. Όπως μνημονεύεται στο άρθρο 2, παράγραφος 1, της Συμβάσεως, τα συμβαλλόμενα μέρη όρισαν την Α, η οποία συνήψε σύμβαση με το ενάγον. Το ενάγον όρισε επίσης ως υπεύθυνο ερευνητή για το έργο τον B, ο οποίος διηύθυνε το εργαστήριο όπου εκτελούνταν οι εργασίες. Ο B είναι ο πατέρας της A.

5 Η εκτέλεση της Συμβάσεως περιλάμβανε, όσον αφορά την οικονομική της διαχείριση, τέσσερις περιόδους κατά το πέρας των οποίων το ενάγον όφειλε να υποβάλλει εκθέσεις.

6 Το έργο αποτέλεσε το αντικείμενο οικονομικού ελέγχου εκ μέρους του ERCEA, από τις 26 έως τις 28 Ιουνίου 2013, ο οποίος αφορούσε κυρίως τις δαπάνες προσωπικού και ταξιδίων που είχε δηλώσει το ενάγον κατά τις πρώτες τρεις περιόδους οικονομικής διαχειρίσεως. Στις 30 Απριλίου 2015 καταρτίσθηκε έκθεση οικονομικού ελέγχου, βάσει δε της εκθέσεως αυτής ο ERCEA αμφισβήτησε την επιλεξιμότητα ορισμένων δαπανών προσωπικού, κυρίως επειδή οι προσληφθέντες ημεδαποί και διεθνείς ερευνητές δεν είχαν παράσχει την εργασία τους εντός των εγκαταστάσεων του ενάγοντος. Στις 26 Μαΐου 2016 ο διατάκτης του ERCEA εξέδωσε χρεωστικό σημείωμα για ποσό ύψους 245 525,43 ευρώ. Με απόφαση της 17ης Ιανουαρίου 2019, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κατά ERCEA (T‑348/16 OP, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2019:14), το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η προβληθείσα με το εν λόγω χρεωστικό σημείωμα απαίτηση ήταν αβάσιμη όσον αφορά ποσό ύψους 233 611,75 ευρώ. Η απόφαση αυτή επικυρώθηκε κατ’ αναίρεση από το Δικαστήριο με την απόφαση της 14ης Ιανουαρίου 2021, ERCEA κατά Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (C‑280/19 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2021:23).

7 Ενώ εκκρεμούσαν οι ανωτέρω διοικητικές και ένδικες διαδικασίες, με έγγραφο της 19ης Μαρτίου 2015, ο ERCEA ενημέρωσε την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) ότι, στο πλαίσιο του οικονομικού ελέγχου που διενεργήθηκε τον Ιούνιο του 2013, διαπίστωσε ότι ο τρόπος πληρωμής που είχε επιλέξει το ενάγον για την καταβολή της αμοιβής των διεθνών ερευνητών προκαλούσε υποψίες για την ύπαρξη απάτης. Ο ERCEA διευκρίνιζε ότι οι εν λόγω ερευνητές είχαν πληρωθεί μέσω δίγραμμων επιταγών που είχαν εκδοθεί εις διαταγήν τους και είχαν κατατεθεί σε τραπεζικούς λογαριασμούς των οποίων συνδικαιούχοι ήταν ο εκάστοτε ερευνητής και τρίτος του οποίου την ταυτότητα αρνήθηκε να αποκαλύψει η τράπεζα.

8 Στις 29 Μαΐου 2015 ο γενικός διευθυντής της OLAF αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Σεπτεμβρίου 2013, σχετικά με τις έρευνες που πραγματοποιούνται από την OLAF και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1073/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (Ευρατόμ) αριθ. 1074/1999 του Συμβουλίου (ΕΕ 2013, L 248, σ. 1), να κινήσει διαδικασία έρευνας βάσει των πραγματικών περιστατικών που του γνωστοποίησε ο ERCEA. Τα πρόσωπα τα οποία αφορούσε η έρευνα, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 5, του εν λόγω κανονισμού, ήταν η A, ο B και το ενάγον. Κατόπιν επιτόπιου ελέγχου που διενεργήθηκε στις εγκαταστάσεις του ενάγοντος από τις 29 Νοεμβρίου έως τις 2 Δεκεμβρίου 2016 και κατόπιν επικοινωνίας με αυτό, η OLAF συνέταξε τελική έκθεση ελέγχου η οποία κοινοποιήθηκε στον ERCEA στις 11 Νοεμβρίου 2019.

9 Στις 14 Δεκεμβρίου 2020 ο ERCEA απηύθυνε στο ενάγον επιστολή προκαταρκτικής ενημερώσεως στην οποία επισήμαινε ότι, βάσει των διαπιστωθέντων από την OLAF πραγματικών περιστατικών, αμφισβητούσε την επιλεξιμότητα ορισμένων δαπανών σχετικών με τους διεθνείς ερευνητές και σκόπευε να προβεί, ως εκ τούτου, στην ανάκτηση ποσού ύψους 184 224,21 ευρώ. Στο εν λόγω έγγραφο είχαν επισυναφθεί, ως παραρτήματα, μερικώς περιτετμημένη εκδοχή της εκθέσεως της OLAF και πίνακας στον οποίο παρετίθετο υπολογισμός του προς ανάκτηση ποσού.

10 Κατόπιν επικοινωνίας μεταξύ των διαδίκων, ο ERCEA επιβεβαίωσε, με έγγραφο της 28ης Ιανουαρίου 2022, ότι σκόπευε να ανακτήσει το προμνημονευθέν ποσό. Ο ERCEA επισύναψε στο έγγραφό του τον πίνακα που μνημονεύεται στη σκέψη 9 ανωτέρω, καθώς και χρεωστικό σημείωμα το οποίο εκδόθηκε αυθημερόν, πρωτοκολλήθηκε με αριθμό 3242201592 και με το οποίο ζητούνταν από το ενάγον να καταβάλει ποσό 184 224,21 ευρώ, με προθεσμία εξοφλήσεως που εξέπνεε στις 14 Μαρτίου 2022.

II. Αιτήματα των διαδίκων

11 Το ενάγον ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:

– να αναγνωρίσει ότι η απαίτηση ποσού ύψους 184 224,21 ευρώ, η οποία διατυπώθηκε στο υπ’ αριθ. 3242201592 χρεωστικό σημείωμα που εκδόθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2022 και η οποία αντιστοιχεί σε μέρος της επιχορηγήσεως που εισπράχθηκε στο πλαίσιο του έργου λόγω προβαλλομένων ως μη επιλέξιμων δαπανών, είναι αβάσιμη·

– να υποχρεώσει τον ERCEA να του επιστρέψει το ποσό των 184 224,21 ευρώ, πλέον τόκων υπερημερίας·

– να καταδικάσει τον ERCEA στα δικαστικά έξοδα.

12 Ο ERCEA ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:

– να απορρίψει την αγωγή ως συνιστώσα κατάχρηση διαδικασίας ή, επικουρικώς, ως αβάσιμη·

– να καταδικάσει το ενάγον στα δικαστικά έξοδα.

III. Σκεπτικό

Α. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

1. Επί της αρμοδιότητας του Γενικού Δικαστηρίου και επί του εφαρμοστέου δικαίου

13 Επισημαίνεται, πρώτον, ότι το Γενικό Δικαστήριο είναι αρμόδιο να επιληφθεί της υπό κρίση αγωγής, βάσει του άρθρου 272 ΣΛΕΕ, δυνάμει της ρήτρας διαιτησίας του άρθρου 9, τρίτο εδάφιο, της Συμβάσεως, κατά την οποία το Γενικό Δικαστήριο είναι αρμόδιο για κάθε ζήτημα ερμηνείας, εφαρμογής και κύρους της εν λόγω Συμβάσεως.

14 Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο πρέπει να εκδικάσει τη διαφορά βάσει του εφαρμοστέου στη σύμβαση ουσιαστικού δικαίου. Κατά το άρθρο 9, πρώτο εδάφιο, της Συμβάσεως, το εφαρμοστέο δίκαιο αποτελείται από τους όρους της συγκεκριμένης Συμβάσεως, από τις πράξεις του δικαίου της Ένωσης που αφορούν το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο σχετικά με δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (2007‑2013), από τον «δημοσιονομικό κανονισμό που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό [της Ένωσης] και από τους κανόνες εφαρμογής του», από τις λοιπές διατάξεις του δικαίου της Ένωσης και, επικουρικώς, από το βελγικό δίκαιο.

15 Ο εφαρμοστέος ratione temporis δημοσιονομικός κανονισμός είναι εν προκειμένω ο κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ 2002, L 248, σ. 1). Συγκεκριμένα, η Σύμβαση συνήφθη στις 30 Σεπτεμβρίου 2008. Ο κανονισμός 1605/2002, όμως, σύμφωνα με το άρθρο του 187, δεύτερο εδάφιο, ήταν εφαρμοστέος από 1ης Ιανουαρίου 2003 και παρέμεινε σε ισχύ μέχρι την κατάργησή του από τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2012, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου (ΕΕ 2012, L 298, σ. 1), του οποίου καμία διάταξη δεν μνημονεύει ειδικώς ότι έχει εφαρμογή αναδρομικώς σε συμβάσεις επιχορηγήσεως συναφθείσες πριν από τη θέση του σε ισχύ.

16 Τρίτον, η Σύμβαση αποτελείται από την κύρια σύμβαση χρηματοδοτήσεως και από πέντε παραρτήματα που συνιστούν αναπόσπαστο μέρος της, στα οποία συγκαταλέγεται το παράρτημα II το οποίο περιέχει τους γενικούς όρους.

2. Επί του αντικειμένου της επίμαχης απαιτήσεως

17 Οι δαπάνες των οποίων την επιλεξιμότητα αμφισβητεί ο ERCEA είναι δαπάνες προσωπικού, ήτοι αμοιβές και δαπάνες ταξιδίων που δήλωσε το ενάγον για ορισμένους διεθνείς ερευνητές, καθώς και οι σχετικές έμμεσες δαπάνες οι οποίες υπολογίζονται κατ’ αποκοπήν στο 20 % των άμεσων δαπανών προσωπικού βάσει του άρθρου II.15.2 των γενικών όρων της Συμβάσεως.

18 Η αμφισβήτηση των ως άνω δαπανών στηρίζεται στις διαπιστώσεις που μνημονεύονται στην έκθεση της OLAF, μερικώς περιτετμημένη εκδοχή της οποίας κοινοποιήθηκε ως παράρτημα επισυναφθέν στην επιστολή προκαταρκτικής ενημερώσεως. Από την εν λόγω εκδοχή της εκθέσεως της OLAF προκύπτει ότι η συγκεκριμένη αμφισβήτηση στηρίζεται σε δύο λόγους.

19 Αφενός, χάρη στη συνεργασία με τις ελληνικές αρχές, η OLAF διαπίστωσε ότι η A είχε υπεξαιρέσει μέρος των κονδυλίων που προορίζονταν για τους διεθνείς ερευνητές οι οποίοι εργάζονταν στο πλαίσιο του έργου. Η OLAF διαπίστωσε συγκεκριμένα ότι οι εν λόγω ερευνητές, 20 τον αριθμό, είχαν αμειφθεί διά της εκδόσεως δίγραμμων επιταγών, ήτοι, κατά την ελληνική νομοθεσία, επιταγών δυνάμενων να εξοφληθούν εις χρήμα στο ταμείο τράπεζας, αποκλειστικώς παρουσία του δικαιούχου τους, ή να κατατεθούν στον τραπεζικό λογαριασμό του. Η πλειονότητα των συγκεκριμένων επιταγών (66 από τις 69 επίμαχες) είχε κατατεθεί σε τραπεζικούς λογαριασμούς οι οποίοι είχαν ανοιχθεί, σε ελληνικό τραπεζικό ίδρυμα, στο όνομα των διεθνών ερευνητών με συνδικαιούχο την A. Η OLAF διαπίστωσε ότι μέρος των ποσών που είχαν πιστωθεί στους συγκεκριμένους λογαριασμούς είχε υπεξαιρεθεί από την A μέσω αναλήψεως μετρητών ή μεταφοράς χρημάτων προς τον προσωπικό λογαριασμό της, τούτο δε μολονότι κανένα από τα κονδύλια αυτά δεν προοριζόταν για εκείνη. Ένα άλλο μέρος του ποσού μεταβιβάσθηκε πράγματι στους ερευνητές, το δε υπόλοιπο παρέμεινε στους τραπεζικούς λογαριασμούς. Η OLAF αμφισβήτησε την επιλεξιμότητα του συνόλου των κονδυλίων που είχε οικειοποιηθεί η A, τα οποία και χαρακτήρισε ως «υπεξαιρεθέντα κονδύλια».

20 Αφετέρου, η OLAF επισήμανε ότι οι αμοιβές ή οι δαπάνες ταξιδίων που δηλώθηκαν για πέντε διεθνείς ερευνητές δεν βασίζονταν σε γνήσια έγγραφα και ότι η πλειονότητα των εν λόγω ερευνητών δεν εισέπραξε τα σχετικά ποσά. Η OLAF έθεσε υπό αμφισβήτηση την επιλεξιμότητα των ως άνω δηλωθεισών δαπανών. Το ύψος των επίμαχων ποσών και τα ονόματα των οικείων ερευνητών απαλείφθηκαν στην εκδοχή της εκθέσεως της OLAF που κοινοποιήθηκε στο ενάγον.

21 Στην επιστολή προκαταρκτικής ενημερώσεως, ο ERCEA συνόψισε τις διαπιστώσεις που περιέχονταν στην έκθεση της OLAF. Συγκεκριμένα, επισήμανε, αφενός, ότι οι δαπάνες για ορισμένους διεθνείς ερευνητές που εργάσθηκαν στο πλαίσιο του έργου δεν χρησιμοποιήθηκαν αποκλειστικώς για την υλοποίησή του και, αφετέρου, ότι ορισμένα από τα έγγραφα που είχε υποβάλει το ενάγον σχετικά με την εργασία των εν λόγω ερευνητών δεν ήταν γνήσια, οι δε περισσότεροι εξ αυτών δεν εισέπραξαν τα κονδύλια που είχε δηλώσει το ενάγον βάσει της Συμβάσεως.

22 Στον πίνακα όπου παρετίθετο αναλυτικώς το προς ανάκτηση ποσό, ο ERCEA έλαβε ως βάση υπολογισμού το ποσό των αμοιβών και των δαπανών ταξιδίων που είχαν θεωρηθεί από την OLAF μη επιλέξιμες. Συνεπώς, η επίμαχη απαίτηση αντιστοιχεί, αφενός, στα «υπεξαιρεθέντα» κονδύλια και, αφετέρου, στις αμοιβές και τις δαπάνες ταξιδίων που δηλώθηκαν για τους πέντε διεθνείς ερευνητές. Τούτο αποτελεί, άλλωστε, κατά την εκτίμηση του ενάγοντος, το αντικείμενο της επίμαχης απαιτήσεως, όπως προκύπτει τόσο από τις παρατηρήσεις που διατύπωσε κατά την ενώπιον του ERCEA διοικητική διαδικασία, ιδίως δε με το από 11ης Ιανουαρίου 2021 έγγραφό του, όσο και στο δικόγραφο της αγωγής.

3. Επί του παραδεκτού των εγγράφων που προσκόμισε ο ERCEA στο πλαίσιο της απαντήσεώς του στο μέτρο οργανώσεως της διαδικασίας που διέταξε το Γενικό Δικαστήριο στις 18 Ιουλίου 2023

23 Με την απάντησή του στο μέτρο οργανώσεως της διαδικασίας που διέταξε το Γενικό Δικαστήριο στις 18 Ιουλίου 2023, ο ERCEA προσκόμισε αναλυτικά στοιχεία και παρέσχε διευκρινίσεις ως προς τον υπολογισμό της επίμαχης απαιτήσεως, επισυνάπτοντας το πλήρες κείμενο της εκθέσεως της OLAF, καθώς και ορισμένα από τα παραρτήματα της εν λόγω εκθέσεως. Το ενάγον υποστηρίζει ότι τα συγκεκριμένα στοιχεία είναι απαράδεκτα, χαρακτηρίζοντάς τα ως «επεξηγηματικό υπόμνημα». Υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι πρόκειται για πληροφορίες οι οποίες δεν είχαν ζητηθεί με το μέτρο οργανώσεως της διαδικασίας και παρασχέθηκαν εκπροθέσμως.

24 Επισημαίνεται συναφώς ότι, μολονότι, βεβαίως, το μέτρο οργανώσεως της διαδικασίας αφορούσε μόνον την προσκόμιση της μη περιτετμημένης ή της κατά το δυνατόν λιγότερο περιτετμημένης εκδοχής της εκθέσεως της OLAF, ο ERCEA έκρινε σκόπιμο να διαβιβάσει ταυτόχρονα άλλα πληροφοριακά στοιχεία, τα οποία είναι συναφή με τη μη περιτετμημένη ή λιγότερο περιτετμημένη εκδοχή της εκθέσεως και τα οποία δεν ήταν, άλλωστε, δυνατό να προσκομισθούν πριν από την κοινοποίηση της συγκεκριμένης εκδοχής της εκθέσεως. Το Γενικό Δικαστήριο αποφάσισε να συμπεριλάβει στη δικογραφία το σύνολο των εγγράφων που αποτελούν την απάντηση στο μέτρο οργανώσεως της διαδικασίας. Στο συγκεκριμένο πλαίσιο, το ως άνω επεξηγηματικό υπόμνημα δεν καθίσταται απαράδεκτο απλώς και μόνον επειδή δεν ζητήθηκε ρητώς από το Γενικό Δικαστήριο. Διευκρινίζεται επίσης ότι το ενάγον είχε τη δυνατότητα να υποβάλει τις παρατηρήσεις του επί του συγκεκριμένου επεξηγηματικού υπομνήματος καθώς και επί του πλήρους κειμένου της εκθέσεως της OLAF και των παραρτημάτων της τόσο γραπτώς όσο και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση.

25 Επιπλέον, ακόμη και αν υποτεθεί ότι το ενάγον προτίθεται να υποστηρίξει ότι το επεξηγηματικό υπόμνημα πρέπει να θεωρηθεί νέα πρόταση αποδεικτικών μέσων, η οποία είναι απαράδεκτη κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 85 του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, υπενθυμίζεται ότι το συγκεκριμένο έγγραφο ήταν αδύνατο να προσκομισθεί πριν από την κοινοποίηση της περιτετμημένης ή λιγότερο περιτετμημένης εκδοχής της εκθέσεως της OLAF. Ως εκ τούτου, η καθυστερημένη προσκόμιση του εν λόγω εγγράφου πρέπει, εν πάση περιπτώσει, να θεωρηθεί δικαιολογημένη.

Β. Επί της ουσίας

26 Προς στήριξη της αγωγής, το ενάγον προβάλλει τρεις ισχυρισμούς, με τον πρώτο εκ των οποίων προβάλλεται, κατ’ ουσίαν, αβάσιμο της επίμαχης απαιτήσεως, με τον δεύτερο προσβολή του δικαιώματος ακροάσεως και του δικαιώματος αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας και με τον τρίτο παραβίαση της αρχής της καλόπιστης εκτελέσεως των συμβάσεων. Το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι πρέπει να εξετάσει κατ’ αρχάς τον δεύτερο ισχυρισμό που προβάλλεται με την αγωγή, δεδομένου ότι αφορά διαδικαστικές πλημμέλειες.

1. Επί του δευτέρου ισχυρισμού, με τον οποίο προβάλλεται προσβολή του δικαιώματος ακροάσεως και του δικαιώματος αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας

27 Το ενάγον υποστηρίζει ότι η επίμαχη απαίτηση στηρίζεται σε ελλιπή και μη κατανοητά έγγραφα, ήτοι στην τελική έκθεση της OLAF, από την οποία απαλείφθηκαν πολλές και κρίσιμες πληροφορίες, και στο παράρτημα 2 της επιστολής προκαταρκτικής ενημερώσεως. Υποστηρίζει ότι δεν μπορούσε να υποβάλει λυσιτελώς τις παρατηρήσεις του, καθόσον δεν είχε τη δυνατότητα ούτε να προσδιορίσει τις δαπάνες που θεωρήθηκαν μη επιλέξιμες ή τον ακριβή λόγο της μη επιλεξιμότητάς τους ούτε ακόμη να προβεί σε ελέγχους των υπολογισμών της OLAF ή του ERCEA. Το ενάγον συνάγει εξ αυτού την ύπαρξη προσβολής, αφενός, του δικαιώματός του ακροάσεως, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 41, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης), κατά τη διαδικασία που διεξήχθη ενώπιον της OLAF και του ERCEA και, αφετέρου, του δικαιώματός του αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 47 του Χάρτη. Με το υπόμνημα απαντήσεως, το ενάγον προσθέτει ότι ο ERCEA, προκειμένου να υποστηρίξει ότι ο δεύτερος ισχυρισμός που προβάλλεται με την αγωγή είναι αλυσιτελής, στηρίζεται σε παρωχημένη νομολογία.

28 Ο ERCEA υποστηρίζει ότι ο δεύτερος ισχυρισμός που προβάλλεται με την αγωγή είναι απαράδεκτος ή αλυσιτελής και, εν πάση περιπτώσει, αβάσιμος.

α) Επί του προβαλλόμενου απαραδέκτου και αλυσιτελούς χαρακτήρα του δευτέρου ισχυρισμού

29 Υπενθυμίζεται ότι, αν οι διάδικοι αποφασίσουν, μέσω ρήτρας διαιτησίας στη μεταξύ τους σύμβαση, να αναγνωρίσουν στο δικαιοδοτικό όργανο της Ένωσης αρμοδιότητα να αποφαίνεται επί διαφορών σχετικών με την ως άνω σύμβαση, το εν λόγω δικαιοδοτικό όργανο θα είναι αρμόδιο να εξετάσει ενδεχόμενες παραβάσεις του Χάρτη και παραβιάσεις των γενικών αρχών του δικαίου της Ένωσης, ανεξαρτήτως που δικαίου που καθορίζεται ως εφαρμοστέο με τη σύμβαση. Εξάλλου, το Δικαστήριο έχει επίσης διευκρινίσει ότι, κατά την εκτέλεση συμβάσεως, ένα θεσμικό ή άλλο όργανο ή ένας οργανισμός της Ένωσης εξακολουθεί να δεσμεύεται από τις υποχρεώσεις που υπέχει από τον Χάρτη και από τις γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης. Ως εκ τούτου, ακόμη και όταν το εφαρμοστέο στην οικεία σύμβαση δίκαιο δεν διασφαλίζει τις ίδιες εγγυήσεις με εκείνες τις οποίες παρέχουν ο Χάρτης και οι γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης, το οικείο θεσμικό ή άλλο όργανο ή ο οικείος οργανισμός της Ένωσης δεν απαλλάσσεται από την υποχρέωση διασφαλίσεως των εγγυήσεων αυτών έναντι των αντισυμβαλλομένων του (απόφαση της 16ης Ιουλίου 2020, Inclusion Alliance for Europe κατά Επιτροπής, C‑378/16 P, EU:C:2020:575, σκέψεις 81 και 82· βλ., επίσης, απόφαση της 14ης Ιουλίου 2022, SGI Studio Galli Ingegneria κατά Επιτροπής, C‑371/21 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2022:566, σκέψη 79 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

30 Η υπομνησθείσα στη σκέψη 29 ανωτέρω νομολογία δεν εξαρτά από προϋποθέσεις τη λυσιτέλεια λόγου ή ισχυρισμού με τον οποίο προβάλλεται παράβαση του Χάρτη σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η σύμβαση προβλέπει χαμηλότερο επίπεδο προστασίας από ό,τι ο Χάρτης. Κατά συνέπεια, αντιθέτως προς ό,τι διατείνεται ο ERCEA, δεν απόκειται στο ενάγον να αποδείξει ότι η Σύμβαση παρείχε χαμηλότερο επίπεδο προστασίας από εκείνο του Χάρτη.

31 Ομοίως, αντιθέτως προς τους ισχυρισμούς του ERCEA, η λυσιτέλεια λόγου ή ισχυρισμού με τον οποίο προβάλλεται παράβαση του Χάρτη δεν αφορά μόνον τις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο προσφεύγων ή ενάγων ζητεί ρητώς την ακύρωση αποφάσεως, όπως είναι ένας εκτελεστός τίτλος ή μια απόφαση περί καταγγελίας της συμβάσεως, ή την ακύρωση της διοικητικής διαδικασίας που οδήγησε στην έκδοση αποφάσεως. Συγκεκριμένα, τα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης έχουν δεχθεί ότι ο ενάγων δύναται να προβάλει λυσιτελώς τέτοιον ισχυρισμό στο πλαίσιο αγωγής ασκηθείσας βάσει του άρθρου 272 ΣΛΕΕ προκειμένου να αμφισβητήσει την ύπαρξη απαιτήσεως εκ συμβάσεως χωρίς να προβάλλεται ταυτόχρονα ρητό αίτημα ακυρώσεως συμβάσεως (πρβλ. αποφάσεις της 14ης Ιουλίου 2022, SGI Studio Galli Ingegneria κατά Επιτροπής, C‑371/21 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2022:566, σκέψεις 81 έως 85, και της 24ης Φεβρουαρίου 2021, Universität Koblenz-Landau κατά EACEA, T‑606/18, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2021:105, σκέψεις 37 έως 40). Επισημαίνεται συναφώς ότι, στο πλαίσιο διαφοράς εκ συμβάσεως, το αίτημα για την ακύρωση χρεωστικού σημειώματος που αφορά συμβατική απαίτηση και το αίτημα να αναγνωρίσει το Γενικό Δικαστήριο ότι δεν υφίσταται η συγκεκριμένη απαίτηση ταυτίζονται, εάν δε το Γενικό Δικαστήριο δεχθεί το δεύτερο αίτημα, τότε το θεσμικό ή άλλο όργανο ή ο οργανισμός που εξέδωσε το χρεωστικό σημείωμα υποχρεούται να το ανακαλέσει (πρβλ. απόφαση της 14ης Νοεμβρίου 2017, Alfamicro κατά Επιτροπής, T‑831/14, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2017:804, σκέψη 52).

32 Ως εκ τούτου, ο ERCEA δεν δύναται να υποστηρίξει βασίμως ότι ο δεύτερος ισχυρισμός της αγωγής είναι απαράδεκτος ή αλυσιτελής. Πρέπει, επομένως, να εξετασθεί το βάσιμο καθενός από τα δύο σκέλη του δευτέρου ισχυρισμού.

β) Επί του πρώτου σκέλους του δευτέρου ισχυρισμού, με το οποίο προβάλλεται προσβολή του δικαιώματος ακροάσεως

1) Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

33 Κατά πρώτον, μεταξύ των δικαιωμάτων, των ελευθεριών και των αρχών που κατοχυρώνονται στον Χάρτη καταλέγεται το δικαίωμα χρηστής διοικήσεως, το οποίο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, όπως προκύπτει από το άρθρο 41, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, του Χάρτη, το δικαίωμα κάθε προσώπου σε προηγούμενη ακρόαση πριν να ληφθεί ατομικό μέτρο εις βάρος του. Το συγκεκριμένο δικαίωμα συνιστά γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης. Διασφαλίζει σε κάθε πρόσωπο τη δυνατότητα να γνωστοποιεί λυσιτελώς και αποτελεσματικώς την άποψή του κατά τη διοικητική διαδικασία και πριν από την έκδοση οποιασδήποτε αποφάσεως η οποία θα μπορούσε να θίξει τα συμφέροντά του (βλ. απόφαση της 29ης Σεπτεμβρίου 2022, HIM κατά Επιτροπής, C‑500/21 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2022:741, σκέψη 43 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Ειδικότερα, ο σεβασμός του δικαιώματος ακροάσεως προϋποθέτει ότι παρασχέθηκε στον ενδιαφερόμενο η δυνατότητα, πριν από την έκδοση της αποφάσεως που τον επηρεάζει δυσμενώς, να προβάλει λυσιτελώς την άποψή του επί του υποστατού και της κρισιμότητας των πραγματικών γεγονότων και περιστάσεων βάσει των οποίων πρόκειται να εκδοθεί η συγκεκριμένη απόφαση (βλ. απόφαση της 2ας Μαρτίου 2022, VeriGraft κατά Eismea, T‑688/19, EU:T:2022:112, σκέψη 66 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

34 Εν προκειμένω, στο πλαίσιο της Συμβάσεως, ο ERCEA όφειλε να σεβασθεί το δικαίωμα ακροάσεως του ενάγοντος πριν λάβει απόφαση εις βάρος του, κατά την έννοια του άρθρου 41, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, του Χάρτη, όπως απόφαση με την οποία ζητείται η επιστροφή ποσών που καταβλήθηκαν βάσει της εν λόγω Συμβάσεως. Εν προκειμένω, το ενάγον προβάλλει προσβολή του δικαιώματός του ακροάσεως λαμβανομένων υπόψη του αριθμού και της φύσεως των στοιχείων που απαλείφθηκαν στην έκθεση της OLAF.

35 Κατά δεύτερον, στο μέτρο που η απόκρυψη ορισμένων στοιχείων που περιλαμβάνονταν στην έκθεση της OLAF θα μπορούσε να θεωρηθεί αναγκαία προκειμένου να τηρηθούν οι διατάξεις του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1725 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2018, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης και την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών, και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 45/2001 και της απόφασης αριθ. 1247/2002/ΕΚ (ΕΕ 2018, L 295, σ. 39), καθώς και οι κατευθυντήριες γραμμές της OLAF για τη χρήση των τελικών εκθέσεων της OLAF από τις υπηρεσίες της Επιτροπής για τις διαδικασίες ανάκτησης και άλλα μέτρα στον τομέα των άμεσων δαπανών και των εξωτερικών ενισχύσεων (στο εξής: κατευθυντήριες γραμμές της OLAF), επισημαίνονται τα ακόλουθα.

36 Το άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη επιτρέπει περιορισμούς κατά την άσκηση των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται με αυτόν, περιλαμβανομένου του δικαιώματος ακροάσεως που κατοχυρώνεται στο άρθρο του 41, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ. Το άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη απαιτεί, πάντως, κάθε περιορισμός να προβλέπεται από τον νόμο και να σέβεται το ουσιώδες περιεχόμενο του επίμαχου θεμελιώδους δικαιώματος. Επιπλέον, απαιτεί, τηρουμένης της αρχής της αναλογικότητας, ένας τέτοιος περιορισμός να είναι αναγκαίος και να εξυπηρετεί όντως σκοπούς γενικού συμφέροντος αναγνωρισμένους από την Ένωση ή να ανταποκρίνεται στην ανάγκη προστασίας των δικαιωμάτων και των ελευθεριών τρίτων. Επομένως, το δικαίωμα ακροάσεως δύναται να συμβιβασθεί με την ανάγκη, οσάκις υφίσταται, διασφαλίσεως του εμπιστευτικού χαρακτήρα των μαρτυριών και των σκοπών που αυτή προστατεύει (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 25ης Ιουνίου 2020, HF κατά Κοινοβουλίου, C‑570/18 P, EU:C:2020:490, σκέψεις 65 και 66).

37 Εν προκειμένω, από τη δικογραφία δεν προκύπτει ότι ο ERCEA προέβη σε στάθμιση μεταξύ του δικαιώματος ακροάσεως του ενάγοντος και του σεβασμού των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των ερευνητών. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει, αφενός, ότι ο εμπιστευτικός χαρακτήρας των εν λόγω δεδομένων θα μπορούσε να εκτιμηθεί λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι το ενάγον συνήψε συμβάσεις με καθέναν από τους ερευνητές αυτούς. Αφετέρου, μολονότι οι κατευθυντήριες γραμμές της OLAF προβλέπουν ότι η τελική έκθεση της OLAF δεν πρέπει να κοινοποιείται ως έχει από τον διατάκτη στον ενδιαφερόμενο και μολονότι, εν γένει, τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα άλλων προσώπων πλην του ενδιαφερομένου (ιδίως δε τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα των πληροφοριοδοτών και των μαρτύρων) δεν πρέπει να γνωστοποιούνται στον ενδιαφερόμενο, η κοινοποίηση της εκθέσεως προβλέπεται, στο πλαίσιο της κατ’ αντιπαράθεση διαδικασίας μεταξύ διατάκτη και ενδιαφερομένου, κατόπιν ειδικής αιτήσεως του δευτέρου και όσον αφορά τα στοιχεία που είναι κρίσιμα για τη διαδικασία ανακτήσεως ή όσον αφορά άλλα εφαρμοστέα διοικητικά μέτρα (βλ. σημεία 2.2.3 και 2.3.1 των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών).

38 Κατά τρίτον, κατά τη σχετική με την έκδοση μονομερών πράξεων νομολογία, η προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας, ειδικότερα δε του δικαιώματος ακροάσεως, συνεπάγεται την ακύρωση της αποφάσεως που εκδόθηκε κατά το πέρας της σχετικής διοικητικής διαδικασίας μόνο στην περίπτωση που, αν δεν υπήρχε η πλημμέλεια αυτή, η εν λόγω διαδικασία θα μπορούσε να καταλήξει σε διαφορετικό αποτέλεσμα (βλ. απόφαση της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά RQ, C‑831/18 P, EU:C:2020:481, σκέψη 105 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Το σχετικό βάρος αποδείξεως το φέρει ο προσφεύγων ή ενάγων που προβάλλει προσβολή του δικαιώματός του ακροάσεως (πρβλ. αποφάσεις της 8ης Ιουλίου 1999, Hercules Chemicals κατά Επιτροπής, C‑51/92 P, EU:C:1999:357, σκέψεις 80 και 81, και της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά RQ, C‑831/18 P, EU:C:2020:481, σκέψη 112). Δεν μπορεί, πάντως, να επιβληθεί στον εν λόγω διάδικο υποχρέωση να αποδείξει ότι, εάν δεν υπήρχε προσβολή του δικαιώματος ακροάσεως, η απόφαση του οικείου θεσμικού ή άλλου οργάνου ή του οικείου οργανισμού της Ένωσης θα είχε διαφορετικό περιεχόμενο, αλλά απλώς ότι δεν αποκλείεται εντελώς ένα τέτοιο ενδεχόμενο (πρβλ. απόφαση της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά RQ, C‑831/18 P, EU:C:2020:481, σκέψη 106). Επιπλέον, το ζήτημα αυτό πρέπει να εκτιμάται σε συνάρτηση με τις ειδικές πραγματικές και νομικές περιστάσεις της συγκεκριμένης περιπτώσεως (πρβλ. απόφαση της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά RQ, C‑831/18 P, EU:C:2020:481, σκέψη 107).

39 Στο μέτρο που, κατά τη νομολογία που μνημονεύεται στη σκέψη 29 ανωτέρω, κατά την εκτέλεση συμβάσεως ο ERCEA εξακολουθεί να δεσμεύεται από τις υποχρεώσεις που υπέχει από τον Χάρτη, οι γενικές αρχές που εκτέθηκαν στη σκέψη 38 ανωτέρω έχουν κατ’ αναλογίαν εφαρμογή στο πλαίσιο διαφοράς εκ συμβάσεως η οποία υπόκειται στην κρίση του δικαιοδοτικού οργάνου της Ένωσης δυνάμει ρήτρας διαιτησίας (πρβλ. απόφαση της 14ης Ιουλίου 2022, SGI Studio Galli Ingegneria κατά Επιτροπής, C‑371/21 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2022:566, σκέψη 82 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

40 Εν προκειμένω, απόκειται επομένως στο ενάγον να αποδείξει ότι η προσβολή του δικαιώματός του ακροάσεως, εφόσον υφίσταται, μπορεί να είχε επιπτώσεις όσον αφορά τον επιλέξιμο χαρακτήρα των επίμαχων δαπανών, καθόσον του στέρησε τη δυνατότητα να προβάλει στοιχεία δυνάμενα να θέσουν εν αμφιβόλω την ύπαρξη της επίμαχης απαιτήσεως.

41 Το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι η προβαλλόμενη προσβολή του δικαιώματος ακροάσεως πρέπει να εξετασθεί διακρίνοντας την επίμαχη απαίτηση αναλόγως αν αφορά, αφενός, τα κονδύλια που υπεξαίρεσε η A και, αφετέρου, τις δαπάνες που δηλώθηκαν για τους πέντε ερευνητές.

2) Επί της επίμαχης απαιτήσεως, κατά το μέρος που αφορά τα κονδύλια που υπεξαίρεσε η A

42 Όπως διαπιστώθηκε στη σκέψη 19 ανωτέρω, από την περιτετμημένη εκδοχή της εκθέσεως της OLAF, ερμηνευόμενη υπό το πρίσμα των εγγράφων που κοινοποίησε η OLAF στο ενάγον στις 22 Μαΐου 2018 και στις 25 Ιουνίου 2019, προκύπτει ότι η εν λόγω υπηρεσία έθεσε υπό αμφισβήτηση την επιλεξιμότητα των δαπανών που δηλώθηκαν μέχρις του ποσού το οποίο αντιστοιχεί στο ύψος των κονδυλίων που υπεξαίρεσε η A, μέσω αναλήψεων σε μετρητά ή μέσω μεταφοράς χρηματικών ποσών από ορισμένους από τους δέκα λογαριασμούς οι οποίοι είχαν ανοιχθεί σε ελληνικές τράπεζες στο όνομα των ερευνητών με σκοπό την κατάθεση της αμοιβής τους και των αποζημιώσεων για δαπάνες ταξιδίων στο πλαίσιο του έργου. Αναλυτικά στοιχεία για τις ως άνω αναλήψεις μετρητών και μεταφορές χρηματικών ποσών κοινοποιήθηκαν στην OLAF, στο πλαίσιο συνεργασίας με τις ελληνικές εθνικές αρχές, από το τραπεζικό ίδρυμα στο οποίο τηρούνταν οι λογαριασμοί. Το ενάγον δεν αμφισβητεί ούτε το υποστατό της εκ μέρους της A υπεξαιρέσεως μέρους των κονδυλίων που προορίζονταν για τους διεθνείς ερευνητές ούτε το ύψος των υπεξαιρεθέντων κονδυλίων, όπως επιβεβαίωσε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση.

43 Η επίμαχη απαίτηση, καθόσον αφορά τα κονδύλια που υπεξαίρεσε η A, αντιστοιχεί συνεπώς στο σύνολο των ποσών που αφαιρέθηκαν από τους λογαριασμούς οι οποίοι είχαν ανοιχθεί στο όνομα των διεθνών ερευνητών και όχι σε ειδικές δαπάνες που δήλωσε το ενάγον για κάποιον ερευνητή. Ως εκ τούτου, ο προσδιορισμός του συγκεκριμένου μέρους της απαιτήσεως δεν προϋποθέτει σύνδεση με συγκεκριμένο ερευνητή.

44 Στο ως άνω πλαίσιο, το ενάγον δεν αποδεικνύει με ποιον τρόπο η κοινοποίηση μιας εν μέρει περιτετμημένης εκδοχής της εκθέσεως της OLAF, όσον αφορά ειδικότερα το ύψος των επίμαχων ποσών και την ταυτότητα των οικείων ερευνητών, μπορούσε να θίξει το δικαίωμά του ακροάσεως.

45 Εξάλλου, επισημαίνεται ότι από τη δικογραφία προκύπτει ότι, στο πλαίσιο της ενώπιον της OLAF διαδικασίας, το ενάγον κλήθηκε, με έγγραφα της 22ας Μαΐου 2018 και της 25ης Ιουνίου 2019, να υποβάλει τις παρατηρήσεις του επί των πραγματικών περιστατικών που επισήμανε η OLAF, κάτι το οποίο έπραξε με έγγραφα της 6ης Ιουνίου 2018 και της 22ας Ιουλίου 2019. Σε καθένα από τα εν λόγω έγγραφα, το ενάγον είχε τη δυνατότητα να προβάλει τα επιχειρήματά του όσον αφορά τα κονδύλια που υπεξαίρεσε η A, και συγκεκριμένα ότι δεν ευθυνόταν για τις προσαπτόμενες στην A πράξεις, ότι είχε πράγματι καταβάλει τις επίμαχες δαπάνες προσωπικού, δεδομένου ότι τα ποσά των δίγραμμων επιταγών που είχαν εκδοθεί πιστώθηκαν πράγματι στους τραπεζικούς λογαριασμούς των διεθνών ερευνητών οι οποίοι, κατ’ εφαρμογήν της ελληνικής νομοθεσίας, ήταν οπωσδήποτε παρόντες κατά το άνοιγμα των λογαριασμών. Το ενάγον κλήθηκε επίσης να διατυπώσει τις παρατηρήσεις του επί της επιστολής προκαταρκτικής ενημερώσεως, κάτι το οποίο έπραξε στις 11 Ιανουαρίου 2021. Ο ERCEA απάντησε στις παρατηρήσεις αυτές με έγγραφο της 28ης Οκτωβρίου 2021, επί του οποίου το ενάγον διατύπωσε σχόλια με έγγραφο της 22ας Νοεμβρίου 2021. Σε καθένα από τα έγγραφά του προς τον ERCEA, το ενάγον είχε ομοίως τη δυνατότητα να διατυπώσει τις παρατηρήσεις του όσον αφορά τα κονδύλια που είχε υπεξαιρέσει η A.

46 Εν πάση περιπτώσει, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι το ενάγον, μολονότι φέρει το βάρος αποδείξεως, ούτε αποδεικνύει ούτε καν υποστηρίζει ότι, εάν του είχε κοινοποιηθεί κατά τη διοικητική διαδικασία το πλήρες κείμενο της εκθέσεως της OLAF, θα είχε τη δυνατότητα να προβάλει άλλα στοιχεία δυνάμενα να θέσουν υπό αμφισβήτηση την ύπαρξη της απαιτήσεως καθόσον αφορά τα κονδύλια που υπεξαίρεσε η A.

47 Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το ενάγον δεν απέδειξε την ύπαρξη προσβολής του δικαιώματος ακροάσεως κατά το μέρος που η επίμαχη απαίτηση αφορά τα κονδύλια που υπεξαίρεσε η A ούτε ότι μια τέτοια προσβολή, εάν υποτεθεί ότι διαπράχθηκε, του στέρησε τη δυνατότητα να προσκομίσει στοιχεία δυνάμενα να θέσουν υπό αμφισβήτηση την ύπαρξη του συγκεκριμένου μέρους της απαιτήσεως.

3) Επί της επίμαχης απαιτήσεως, κατά το μέρος που αφορά τις δαπάνες οι οποίες δηλώθηκαν για τους πέντε διεθνείς ερευνητές

48 Όπως διαπιστώθηκε στη σκέψη 20 ανωτέρω, από την περιτετμημένη εκδοχή της εκθέσεως της OLAF προκύπτει ότι η εν λόγω υπηρεσία αμφισβήτησε την επιλεξιμότητα των δαπανών που δηλώθηκαν μέχρι ποσού το οποίο αντιστοιχεί στις αμοιβές ή στις δαπάνες ταξιδίων που δηλώθηκαν για τους πέντε ερευνητές επειδή οι εν λόγω δαπάνες στηρίζονταν σε μη γνήσια έγγραφα και επειδή η πλειονότητα των οικείων ερευνητών δεν εισέπραξε τις ως άνω δηλωθείσες αμοιβές ή δαπάνες ταξιδίων.

49 Στην περιτετμημένη εκδοχή της εκθέσεως, ερμηνευόμενη υπό το πρίσμα των εγγράφων που κοινοποίησε στο ενάγον η OLAF στις 22 Μαΐου 2018 και στις 25 Ιουνίου 2019, η OLAF επισήμανε ότι τρεις ερευνητές, σύμφωνα με όσα δήλωσαν, δεν είχαν λάβει γνώση της υπάρξεως των τραπεζικών λογαριασμών που ανοίχθηκαν στο όνομά τους στην Ελλάδα, ενώ άλλοι δύο γνώριζαν την ύπαρξη των λογαριασμών, πλην όμως αδυνατούσαν να αποκτήσουν πρόσβαση σε αυτούς. Η OLAF διαπίστωσε επίσης ότι, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, οι τραπεζικοί λογαριασμοί είχαν ανοιχθεί ενώ οι διεθνείς ερευνητές δεν βρίσκονταν στην Ελλάδα. Επισήμανε επίσης, πρώτον, ότι δύο ερευνητές είχαν δηλώσει ότι δεν εισέπραξαν τις δηλωθείσες εκ μέρους του ενάγοντος αμοιβές και δαπάνες ταξιδίων, δεύτερον, ότι το ενάγον δήλωσε, όσον αφορά έναν ερευνητή, αμοιβές αντί δαπάνες ταξιδίων και ότι τα ως άνω δηλωθέντα ποσά δεν είχαν εισπραχθεί στο σύνολό τους και, τρίτον, ότι το ενάγον είχε δηλώσει για έναν ερευνητή αμοιβές οι οποίες, κατά τον συγκεκριμένο ερευνητή, αντιστοιχούσαν σε αποζημίωση δαπανών για τη συμμετοχή του σε διάλεξη, την οποία δεν ήταν βέβαιος ότι είχε εισπράξει.

50 Η OLAF επισήμανε, εξάλλου, ότι, σύμφωνα με τις δηλώσεις τους, τέσσερις ερευνητές δεν γνώριζαν την ύπαρξη συμβάσεων που είχαν συναφθεί με το ενάγον όσον αφορά το έργο και δεν αναγνώρισαν την υπογραφή τους στις συμβάσεις που υποστηρίζεται ότι συνήφθησαν, δύο ερευνητές δεν αναγνώρισαν ως δική τους την υπογραφή που είχε τεθεί επί των φύλλων καταγραφής χρόνου εργασίας τα οποία είχαν καταρτισθεί στο όνομά τους, ο δε αναγραφόμενος στα φύλλα χρόνος εργασίας όσον αφορά έναν ερευνητή ήταν εσφαλμένος.

51 Βασίμως κατά νόμον υποστηρίζει το ενάγον ότι, λόγω της αποκρύψεως, στην εκδοχή της εκθέσεως της OLAF η οποία του κοινοποιήθηκε, της ταυτότητας των πέντε εμπλεκομένων ερευνητών και του ποσού των επίμαχων αμοιβών ή δαπανών ταξιδίων που αντιστοιχούσε ατομικώς σε καθέναν από αυτούς, αδυνατούσε να προσδιορίσει επακριβώς τις αμφισβητούμενες από τον ERCEA δαπάνες και, για καθεμία από τις εν λόγω δαπάνες, τους λόγους της συγκεκριμένης αμφισβητήσεως. Το ενάγον, άλλωστε, υποστήριξε επανειλημμένως, στο πλαίσιο της ενώπιον της OLAF και του ERCEA διοικητικής διαδικασίας, ότι δεν είχε τη δυνατότητα να διατυπώσει λυσιτελώς τις παρατηρήσεις του λόγω της μη γνωστοποιήσεως των ονομάτων των ερευνητών.

52 Συναφώς, ο ERCEA δεν δύναται να αντιτείνει ότι το ενάγον θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση στη μη περιτετμημένη εκδοχή της εκθέσεως της OLAF κινώντας πειθαρχική διαδικασία κατά της A και του B. Όπως υποστηρίζει το ενάγον, απέκειτο στον ERCEA να λάβει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να σεβασθεί το δικαίωμα ακροάσεως του ενάγοντος.

53 Υπενθυμίζεται, πάντως, ότι στο ενάγον απόκειται να αποδείξει ότι η προσβολή του δικαιώματός του ακροάσεως μπορεί να είχε επιπτώσεις όσον αφορά τον επιλέξιμο χαρακτήρα των επίμαχων δαπανών, καθόσον του στέρησε τη δυνατότητα να προβάλει στοιχεία δυνάμενα να θέσουν εν αμφιβόλω την ύπαρξη της επίμαχης απαιτήσεως (βλ. σκέψη 40 ανωτέρω). Το Γενικό Δικαστήριο δεν πρέπει να κρίνει αν τα στοιχεία τα οποία είχε τη δυνατότητα να προβάλει το ενάγον είναι βάσιμα, αλλά να εκτιμήσει αν ο ERCEA, έχοντας λάβει γνώση των στοιχείων αυτών, θα μπορούσε να εκδώσει απόφαση με διαφορετικό περιεχόμενο.

54 Το ενάγον υποστηρίζει κατ’ ουσίαν ότι, αν είχε λάβει γνώση των ονομάτων των διεθνών ερευνητών, των ερωτήσεων οι οποίες τους απευθύνθηκαν και των απαντήσεων που έδωσαν οι ερευνητές, θα ήταν σε θέση να προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία σε σχέση με κάθε ερευνητή προκειμένου να αμφισβητήσει την αξιοπιστία των απαντήσεών τους, η αποδεικτική αξία των οποίων δεν μπορεί να θεωρηθεί αμάχητη.

55 Συναφώς και όπως αναγνώρισε ο ERCEA κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, εάν το ενάγον γνώριζε τα ονόματα των ερευνητών των οποίων αμφισβητήθηκαν οι αμοιβές ή οι δαπάνες ταξιδίων, θα μπορούσε απλώς να προβάλει τα αποδεικτικά στοιχεία που αφορούσαν τους εν λόγω πέντε ερευνητές. Ως εκ τούτου, η παράλειψη γνωστοποιήσεως των ονομάτων των εν λόγω ερευνητών υποχρέωσε το ενάγον να αναζητήσει και να προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία που αφορούσαν και τους είκοσι διεθνείς ερευνητές.

56 Συνεπώς, το ενάγον προσκόμισε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου το σύνολο των στοιχείων που διατηρούσε στα αρχεία του για καθέναν από τους είκοσι διεθνείς ερευνητές. Πρόκειται, κατά περίπτωση, για συμβάσεις συναφθείσες με τους ερευνητές, για φύλλα καταγραφής χρόνου εργασίας, για δικαιολογητικά δαπανών ταξιδίων, για διάφορα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που αντάλλαξαν οι ερευνητές και η Α και για έγγραφα που συνέταξε το πανεπιστήμιο προελεύσεως των εν λόγω ερευνητών. Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, αφενός, το ενάγον επιβεβαίωσε ότι τόσο ο ERCEA όσο και η OLAF είχαν στη διάθεσή τους όλα τα εν λόγω έγγραφα. Συγκεκριμένα, τα έγγραφα είχαν ήδη κοινοποιηθεί στον ERCEA τον Ιούνιο του 2013, στο πλαίσιο της διαδικασίας οικονομικού ελέγχου, εν συνεχεία δε διαβιβάσθηκαν στην OLAF κατά τον εκ μέρους της επιτόπιο έλεγχο στις εγκαταστάσεις του ενάγοντος. Αφετέρου, το ενάγον επισήμανε ότι δεν διέθετε κανένα άλλο αποδεικτικό στοιχείο. Επισημαίνεται συναφώς ότι, κατόπιν της προσκομίσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου του πλήρους κειμένου της εκθέσεως της OLAF, το ενάγον δεν προσκόμισε άλλα αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με τις δαπάνες που δηλώθηκαν για τους οικείους πέντε ερευνητές.

57 Ως εκ τούτου, ο ERCEA και η OLAF είχαν στη διάθεσή τους όλα τα υφιστάμενα αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με τις επίμαχες αμοιβές ή δαπάνες ταξιδίων που αφορούσαν τους πέντε ερευνητές.

58 Το ενάγον υποστηρίζει επίσης ότι, αν γνώριζε τα ονόματα των πέντε διεθνών ερευνητών και τις απαντήσεις που έδωσαν στο ερωτηματολόγιο της OLAF, θα μπορούσε να προσκομίσει περαιτέρω αποδεικτικά στοιχεία εξετάζοντας αν οι συγκεκριμένες απαντήσεις μπορούσαν να εξηγηθούν από άλλους λόγους, όπως είναι το ότι κάτι είχε λησμονηθεί, η επιθυμία αποκρύψεως φορολογικών εσόδων ή ο τρόπος με τον οποίο η OLAF είχε διατυπώσει τις ερωτήσεις.

59 Επισημαίνεται ότι, υπό τις ειδικές περιστάσεις της υποθέσεως, ο ισχυρισμός του ενάγοντος είναι σε μεγάλο βαθμό υποθετικός. Πράγματι, το ενάγον δεν αμφισβητεί ότι, όπως προκύπτει από την περιτετμημένη εκδοχή της εκθέσεως της OLAF, κατόπιν της πληρωμής μέρους των διεθνών ερευνητών και της υπεξαιρέσεως των κονδυλίων από την Α, εξακολουθούσε να υπάρχει σημαντικό υπόλοιπο στους ελληνικούς τραπεζικούς λογαριασμούς των οποίων δικαιούχοι ήταν οι εν λόγω ερευνητές (βλ. σκέψη 19 ανωτέρω). Κατά το μεγαλύτερο μέρος του, το υπόλοιπο αυτό αντιστοιχεί σε αμοιβές ή δαπάνες ταξιδίων οι οποίες δηλώθηκαν στο πλαίσιο του έργου και οι οποίες προφανώς δεν εισπράχθηκαν από τους ερευνητές.

60 Κάλλιστα, εξάλλου, μπορούσε το ενάγον να επικοινωνήσει και με τους είκοσι διεθνείς ερευνητές για τους οποίους υποστηρίζεται ότι εισέπραξαν αμοιβές λόγω του έργου, καθώς και με τους επτά διεθνείς ερευνητές για τους οποίους υποστηρίζεται ότι εισέπραξαν αποζημιώσεις λόγω δαπανών. Επιπλέον, από τη δικογραφία προκύπτει ότι το ενάγον επικοινώνησε με τους διεθνείς ερευνητές τον Μάιο του 2019, κατόπιν πρωτοβουλίας της OLAF, προκειμένου να τους ζητήσει να απαντήσουν σε ερωτηματολόγιο, καθώς και, ήδη τον Ιούνιο του 2016, προκειμένου να προσκομίσουν αποδεικτικά στοιχεία για τη γνησιότητα της ηλεκτρονικής αλληλογραφίας τους με την Α.

61 Ως εκ τούτου, υπό τις ειδικές περιστάσεις της υποθέσεως, διαπιστώνεται ότι το ενάγον δεν απέδειξε ότι, εάν του είχε διαβιβασθεί το πλήρες κείμενο της εκθέσεως της OLAF ή, τουλάχιστον, εάν του είχαν γνωστοποιηθεί τα ονόματα των πέντε εμπλεκόμενων ερευνητών, θα είχε τη δυνατότητα να προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία δυνάμενα να καταδείξουν την επιλεξιμότητα των σχετικών με τους πέντε ερευνητές δαπανών, πέραν εκείνων που είχαν ήδη γνωστοποιηθεί στην OLAF και στον ERCEA.

62 Από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει ότι το πρώτο σκέλος του δευτέρου ισχυρισμού πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο.

γ) Επί του δευτέρου σκέλους του δευτέρου ισχυρισμού, με το οποίο προβάλλεται προσβολή του δικαιώματος αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας

63 Το ενάγον υποστηρίζει ότι, καθόσον τα στοιχεία που του κοινοποιήθηκαν δεν καθιστούν δυνατή την κατανόηση της συλλογιστικής την οποία ακολούθησαν η OLAF και ο ERCEA κατά τον καθορισμό των μη επιλέξιμων δαπανών, αφενός, δεν μπορεί να αμυνθεί αποτελεσματικώς ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και, αφετέρου, το Γενικό Δικαστήριο δεν δύναται να ασκήσει ουσιαστικό δικαστικό έλεγχο.

64 Κατά το άρθρο 47, πρώτο εδάφιο, του Χάρτη, κάθε πρόσωπο του οποίου παραβιάστηκαν τα δικαιώματα και οι ελευθερίες που διασφαλίζονται από το δίκαιο της Ένωσης έχει δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου, τηρουμένων των προϋποθέσεων που προβλέπονται στο εν λόγω άρθρο. Η αρχή της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, η οποία κατοχυρώνεται στο συγκεκριμένο άρθρο, αποτελεί γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης (βλ. απόφαση της 16ης Ιουλίου 2020, ADR Center κατά Επιτροπής, C‑584/17 P, EU:C:2020:576, σκέψη 79 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

65 Κατά τη νομολογία, το δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας επιτάσσει να είναι σε θέση ο ενδιαφερόμενος να γνωρίζει τους λόγους στους οποίους στηρίζεται η απόφαση που τον αφορά είτε επειδή έχει διαβάσει την ίδια την απόφαση είτε επειδή του έχει γνωστοποιηθεί το αιτιολογικό αυτό κατόπιν αιτήσεώς του, υπό την επιφύλαξη της εξουσίας του αρμόδιου δικαστή να απαιτήσει από την οικεία αρχή την κοινοποίηση αυτή. Το συγκεκριμένο δικαίωμα έχει ως σκοπό, αφενός, να παρασχεθεί στον ενδιαφερόμενο η δυνατότητα να υπερασπισθεί τα δικαιώματά του υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες και να αποφασίσει, μετά λόγου γνώσεως, αν είναι σκόπιμο να προσφύγει στον αρμόδιο δικαστή, καθώς και, αφετέρου, να παρασχεθεί στον δικαστή πλήρως η δυνατότητα ασκήσεως του ελέγχου νομιμότητας της επίμαχης αποφάσεως (βλ. απόφαση της 18ης Ιουλίου 2013, Επιτροπή κ.λπ. κατά Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P και C‑595/10 P, EU:C:2013:518, σκέψη 100 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία· απόφαση της 26ης Απριλίου 2018, Donnellan, C‑34/17, EU:C:2018:282, σκέψη 55).

66 Εν προκειμένω, στη σκέψη 47 ανωτέρω έγινε δεκτό ότι το ενάγον είχε τη δυνατότητα να προβάλει λυσιτελώς τις παρατηρήσεις του καθόσον η επίμαχη απαίτηση αφορούσε τα κονδύλια που υπεξαίρεσε η Α. Έγινε επίσης δεκτό ότι η μη γνωστοποίηση των ονομάτων των εμπλεκομένων πέντε ερευνητών δε είχε συγκεκριμένες επιπτώσεις (βλ. σκέψη 61 ανωτέρω). Ως εκ τούτου, καθόσον το ενάγον προβάλλει προσβολή του δικαιώματός του ακροάσεως με σκοπό να αποδείξει την ύπαρξη προσβολής του δικαιώματός του αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, τα εν λόγω επιχειρήματα πρέπει να απορριφθούν.

67 Εξάλλου, η κοινοποίηση του πλήρους κειμένου της εκθέσεως της OLAF παρέσχε τόσο στο ενάγον όσο και στο Γενικό Δικαστήριο τη δυνατότητα να προσδιορίσουν το σύνολο των δαπανών των οποίων την επιλεξιμότητα αμφισβητεί ο ERCEA και να ελέγξουν τους υπολογισμούς που έκανε ο ERCEA προκειμένου να αποδείξει το ύψος της επίμαχης απαιτήσεως.

68 Κατά συνέπεια, το δεύτερο σκέλος του δευτέρου ισχυρισμού πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο και, ως εκ τούτου, πρέπει να απορριφθεί ο δεύτερος ισχυρισμός στο σύνολό του.

2. Επί του πρώτου ισχυρισμού, με τον οποίο προβάλλεται το αβάσιμο της απαιτήσεως

69 Το ενάγον υποστηρίζει ότι ο ERCEA δεν προσκόμισε συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία προκειμένου να αποδείξει ότι οι επίμαχες δαπάνες δεν ήταν επιλέξιμες, δεδομένου ότι στηρίχθηκε σε ελλιπή, ασαφή, αντιφατικά και αναξιόπιστα έγγραφα. Επισημαίνει επίσης ότι, λαμβανομένης υπόψη της αποκρύψεως μεγάλου και ουσιώδους μέρους της εκθέσεως της OLAF, πέραν του αναγκαίου μέτρου, δεν ήταν δυνατόν να προσδιορισθούν οι διεθνείς ερευνητές των οποίων οι δαπάνες τέθηκαν υπό αμφισβήτηση ούτε να κατανοηθούν και να ελεγχθούν λεπτομερώς οι αμφισβητούμενες με την έκθεση αυτή δαπάνες ούτε ακόμη να γίνουν αντιληπτές οι διαφορές μεταξύ του ύψους των εν λόγω δαπανών και του ύψους του ποσού που πρέπει να ανακτηθεί κατά τον ERCEA. Το ενάγον επισημαίνει ακόμη ότι ο ERCEA δεν εξήγησε τον τρόπο καθορισμού της βάσεως επί της οποίας υπολογίσθηκε το ποσό της κατ’ αποκοπήν αποζημιώσεως. Υποστηρίζει επιπλέον ότι το αντικείμενο του εσωτερικού οικονομικού ελέγχου που διενεργήθηκε το 2013 και η έρευνα της OLAF αλληλεπικαλύπτονται και ότι δεν είναι σε θέση να διαπιστώσει αν οι επίμαχες δαπάνες περιλαμβάνουν ή όχι δαπάνες οι οποίες δεν ήταν πλέον δυνατόν να αμφισβητηθούν κατόπιν της αποφάσεως της 17ης Ιανουαρίου 2019, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κατά ERCEA (T‑348/16 OP, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2019:14). Επομένως, κατά το ενάγον, ο ERCEA εξακολουθεί να φέρει το βάρος αποδείξεως της μη επιλεξιμότητας των επίμαχων δαπανών.

70 Επιπλέον, κατά πρώτον, όσον αφορά την επιλεξιμότητα των επίμαχων δαπανών προσωπικού και δαπανών ταξιδίων, το ενάγον υποστηρίζει, πρώτον, ότι η επιλεξιμότητα αυτή δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση λόγω του επιλεγέντος τρόπου πληρωμής, ο οποίος ήταν γνωστός στους ερευνητές και συνίστατο στην παράδοση δίγραμμων επιταγών όπου ως δικαιούχος αναγραφόταν αποκλειστικώς ο εκάστοτε ερευνητής, δεδομένου ότι το άνοιγμα τραπεζικού λογαριασμού στην Ελλάδα απαιτεί την προσωπική παρουσία των δικαιούχων του λογαριασμού, γεγονός το οποίο ενδεχομένως είχαν λησμονήσει λαμβανομένου υπόψη του χρονικού διαστήματος που παρήλθε μεταξύ των εργασιών των ερευνητών αυτών και της έρευνας της OLAF. Το ενάγον υποστηρίζει επίσης ότι η υποχρέωσή του να καταβάλει την αμοιβή και τα έξοδα των διεθνών ερευνητών αποσβέσθηκε με την είσπραξη των επιταγών, είτε σε μετρητά είτε με πίστωση των ποσών στους λογαριασμούς των ερευνητών.

71 Δεύτερον, όσον αφορά τις δηλώσεις ορισμένων ερευνητών ότι δεν τους είχαν καταβληθεί, εν όλω ή εν μέρει, η αμοιβή τους ή τα έξοδα ταξιδίων τους ή ότι δεν θυμούνται αν είχαν καταβληθεί, το ενάγον υποστηρίζει ότι εξοφλήθηκαν όλες οι επιταγές που εξέδωσε με δικαιούχους τους διεθνείς ερευνητές, καθόσον τα σχετικά ποσά είτε πιστώθηκαν στους τραπεζικούς λογαριασμούς των δικαιούχων είτε εισπράχθηκαν από αυτούς σε μετρητά. Εξάλλου, ελλείψει προσδιορισμού των συγκεκριμένων ερευνητών, το ενάγον δεν είναι σε θέση να αμφισβητήσει τις προμνημονευθείσες δηλώσεις. Τέλος, ουδείς ερευνητής διαμαρτυρήθηκε όσον αφορά την καταβολή της αμοιβής και των εξόδων του. Το ενάγον επισημαίνει επίσης ότι εκπλήρωσε τις συμβατικές υποχρεώσεις του έναντι του ERCEA.

72 Τρίτον, το ενάγον υποστηρίζει ότι οι δαπάνες προσωπικού καταβλήθηκαν βάσει έγκυρων δικαιολογητικών εγγράφων, συγκεκριμένα δε βάσει συμβάσεων που συνήφθησαν με τους διεθνείς ερευνητές και βάσει φύλλων καταγραφής χρόνου εργασίας. Το ενάγον προβάλλει ότι δεν είναι δυνατόν οι ερευνητές που συμμετείχαν ενεργά στο έργο να μην αναγνωρίζουν τα έγγραφα που υπέγραψαν. Το ενάγον υποστηρίζει επίσης ότι η συγκριτική επισκόπηση των υπογραφών που έχουν τεθεί από κάθε ερευνητή στα διάφορα έγγραφα που τον αφορούν δεν δικαιολογεί υπόνοιες περί πλαστογραφίας και ότι δεν διενεργήθηκε καμία σχετική πραγματογνωμοσύνη.

73 Τέταρτον, όσον αφορά τον ισχυρισμό περί αναξιοπιστίας των φύλλων καταγραφής χρόνου εργασίας, το ενάγον υποστηρίζει ότι δεν του γνωστοποιήθηκαν ούτε το όνομα ούτε ο αριθμός των οικείων διεθνών ερευνητών. Όσον αφορά την αμφισβήτηση της γνησιότητας της υπογραφής που έχει τεθεί στα φύλλα καταγραφής χρόνου εργασίας, επισημαίνει ότι πρόκειται μόνο για τα φύλλα που συντάχθηκαν κατά το χρονικό διάστημα από την 1η Οκτωβρίου 2008 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2009, δεδομένου ότι τα μεταγενέστερα φύλλα καταγραφής δεν ήταν πλέον χειρόγραφα. Υποστηρίζει επίσης ότι το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε, με απόφαση έχουσα ισχύ δεδικασμένου, την αξιοπιστία του συστήματος καταγραφής του χρόνου εργασίας.

74 Πέμπτον, το ενάγον υποστηρίζει ότι η προβαλλόμενη υπεξαίρεση μέρους των ποσών από την A και η προβαλλόμενη πλαστογράφηση εγγράφων δεν μπορούν να του καταλογισθούν και ότι εκκρεμεί επί του παρόντος ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων ποινική διαδικασία στο πλαίσιο της οποίας το ενάγον δεν είναι ποινικώς ελεγχόμενο. Κατά το ενάγον, αξιόποινες πράξεις που εμπίπτουν αποκλειστικώς στη σφαίρα ευθύνης τρίτου προσώπου μη έχοντος την ιδιότητα του προστηθέντος ή ακόμη και προστηθέντος ο οποίος ενεργεί εκτός του πλαισίου των αρμοδιοτήτων που του είχαν ανατεθεί διαρρηγνύουν την αιτιώδη συνάφεια και δεν εμπίπτουν στις συμβατικές υποχρεώσεις του ενάγοντος έναντι του ERCEA, διότι παρεμβάλλονται σε στάδιο μεταγενέστερο της εκπληρώσεώς τους. Όσον αφορά τον ισχυρισμό περί αμέλειας λόγω συγκρούσεως συμφερόντων μεταξύ Α και Β, το ενάγον υποστηρίζει ότι ο ισχυρισμός αυτός δεν προβλήθηκε κατά τη διοικητική διαδικασία.

75 Κατά δεύτερον, το ενάγον βάλλει κατά της απορρίψεως της επιλεξιμότητας των έμμεσων δαπανών, οι οποίες αντιστοιχούν στο 20 % των αμοιβών και των δαπανών ταξιδίων που θεωρήθηκαν μη επιλέξιμες, καθώς και κατά της απαιτήσεως κατ’ αποκοπήν αποζημιώσεως, η οποία καθορίσθηκε βάσει των προβαλλόμενων ως υπερβολικών δαπανών.

76 Ο ERCEA προβάλλει το απαράδεκτο του πρώτου ισχυρισμού για τον λόγο, κατ’ ουσίαν, ότι τα επιχειρήματα δεν είναι αρκούντως σαφή και συγκεκριμένα και υποστηρίζει ότι, εν πάση περιπτώσει, ο ισχυρισμός αυτός είναι αβάσιμος.

α) Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

77 Κατά πρώτον, στο πλαίσιο συμβάσεως επιχορηγήσεως, όπως εν προκειμένω, η χρηματοδότηση της Ένωσης δεν αποτελεί αμοιβή της εργασίας που παρέχει ο δικαιούχος, αλλά επιχορήγηση των έργων που υλοποιεί, της οποίας η καταβολή υπόκειται σε επακριβείς προϋποθέσεις, καθοριζόμενες συμβατικώς. Η χρηματοδότηση της Ένωσης αποσκοπεί να καλύψει αποκλειστικώς τις επιλέξιμες δαπάνες, όπως αυτές καθορίζονται με την επίμαχη σύμβαση (βλ. απόφαση της 17ης Ιανουαρίου 2019, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κατά ERCEA, T‑348/16 OP, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2019:14, σκέψη 74 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Ο δικαιούχος της ενισχύσεως οφείλει, μεταξύ άλλων, να αποδείξει ότι υποβλήθηκε στις δαπάνες τις οποίες δήλωσε σύμφωνα με τη σύμβαση επιχορηγήσεως που συνομολογήθηκε για τη χορήγηση της οικείας επιχορηγήσεως, μόνον δε οι δεόντως αιτιολογημένες δαπάνες μπορούν να θεωρηθούν επιλέξιμες. Η υποχρέωση τηρήσεως των χρηματοδοτικών προϋποθέσεων αποτελεί μάλιστα μία από τις ουσιώδεις δεσμεύσεις του δικαιούχου και, για τον λόγο αυτό, αποτελεί προϋπόθεση για τη χορήγηση της χρηματοδοτικής συνδρομής (βλ. απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 2022, Green Power Technologies κατά Επιτροπής, T‑753/20, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2022:806, σκέψη 66 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Ως εκ τούτου, σε περίπτωση παραβάσεως των οικονομικών υποχρεώσεων που καθορίσθηκαν με τη σύμβαση επιχορηγήσεων, ο δικαιούχος της χρηματοοικονομικής ενισχύσεως στερείται του δικαιώματος να του καταβληθούν οι επιχορηγήσεις.

78 Εν προκειμένω, το σημείο II.14, παράγραφος 1, των γενικών όρων της Συμβάσεως ορίζει τα εξής:

«Προκειμένου να είναι επιλέξιμες, οι δαπάνες που πραγματοποιούνται για την υλοποίηση του έργου πρέπει να πληρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

α) πρέπει να είναι πραγματικές·

β) πρέπει να πραγματοποιούνται από τον δικαιούχο·

γ) πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια του έργου […]·

[…]

ε) πρέπει να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για την επίτευξη των στόχων του έργου και των αναμενόμενων από αυτό αποτελεσμάτων, κατά τρόπο που να συνάδει με τις αρχές της οικονομίας, της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας·

[…]».

79 Μολονότι η OLAF είχε αμφισβητήσει στην έκθεσή της την επιλεξιμότητα των επίμαχων δαπανών για τον λόγο ότι δεν πληρούσαν τα κριτήρια που καθορίζονται στο σημείο II.14.1, στοιχεία αʹ, γʹ και εʹ, των γενικών όρων της Συμβάσεως, ο ERCEA εκτίμησε ότι εν προκειμένω δεν είχαν τηρηθεί τα κριτήρια που καθορίζονται στο σημείο II.14.1, στοιχεία αʹ, βʹ και εʹ, του εν λόγω συμβατικού παραρτήματος.

80 Κατά δεύτερον, σε περίπτωση κατά την οποία σε έκθεση έρευνας επισημαίνονται συγκεκριμένες ενδείξεις ότι υφίσταται κίνδυνος οι δαπάνες που δηλώθηκαν από τον δικαιούχο οικονομικής ενισχύσεως της Ένωσης να μην πληρούν τις προϋποθέσεις επιλεξιμότητας, η μη επιλεξιμότητα τεκμαίρεται και εναπόκειται στον δικαιούχο να αποδείξει με πειστικά στοιχεία ότι οι προϋποθέσεις επιλεξιμότητας έχουν, αντιθέτως, τηρηθεί (πρβλ. αποφάσεις της 8ης Σεπτεμβρίου 2015, Amitié κατά Επιτροπής, T‑234/12, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2015:601, σκέψη 136, και της 14ης Δεκεμβρίου 2022, Green Power Technologies κατά Επιτροπής, T‑753/20, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2022:806, σκέψη 71).

81 Εν προκειμένω, η έκθεση της OLAF συντάχθηκε βάσει του άρθρου 3 του κανονισμού 883/2013, λόγω υπόνοιας για την ύπαρξη απάτης θίγουσας τα συμφέροντα της Ένωσης. Ως εκ τούτου, δεν πρόκειται για απλό οικονομικό έλεγχο, διενεργηθέντα βάσει των παρασχεθέντων από το ενάγον στοιχείων, αλλά για έρευνα η οποία διεξάγεται στο πλαίσιο της αρμοδιότητας που ανατίθεται στην Επιτροπή με τον κανονισμό (Ευρατόμ, ΕΚ) 2185/96 του Συμβουλίου, της 11ης Νοεμβρίου 1996, σχετικά με τους ελέγχους και εξακριβώσεις που διεξάγει επιτοπίως η Επιτροπή με σκοπό την προστασία των οικονομικών συμφερόντων [της Ένωσης] από απάτες και λοιπές παρατυπίες (ΕΕ 1996, L 292, σ. 2). Ειδικότερα, κατά τη διάρκεια της έρευνας, η OLAF συνεργάσθηκε με τις ελληνικές εθνικές αρχές και, στο εν λόγω πλαίσιο, έλαβε γνώση στοιχείων που αφορούσαν τους τραπεζικούς λογαριασμούς στους οποίους είχαν κατατεθεί οι επιταγές με δικαιούχους τους διεθνείς ερευνητές. Η έρευνα που διεξάγεται κατ’ αυτόν τον τρόπο καθιστά οπωσδήποτε δυνατό να συναχθούν πορίσματα πιο εμπεριστατωμένα, τα οποία βαίνουν πέραν εκείνων που μπορούν να περιέχονται σε μια απλή έκθεση οικονομικού ελέγχου. Ως εκ τούτου, η έκθεση της OLAF έχει μεγαλύτερη αποδεικτική αξία από ό,τι μια έκθεση οικονομικού ελέγχου (πρβλ. απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 2022, Green Power Technologies κατά Κοινής Επιχείρησης «Βασικές ψηφιακές τεχνολογίες», T‑533/20, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2022:805, σκέψεις 100 και 101).

82 Αφενός, το ενάγον υποστηρίζει ότι ο ERCEA, στηριζόμενος σε μια σε μεγάλο βαθμό περιτετμημένη έκθεση της OLAF, δεν προσκόμισε συγκεκριμένα στοιχεία προκειμένου να αποδείξει ότι δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις επιλεξιμότητας των επίμαχων δαπανών και ότι, ως εκ τούτου, εξακολουθεί να φέρει το βάρος αποδείξεως. Αφετέρου, ισχυρίζεται ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις επιλεξιμότητας των εν λόγω δαπανών.

83 Στο ως άνω πλαίσιο, η επίμαχη απαίτηση πρέπει να εξετασθεί κατά το μέρος που αφορά, κατ’ αρχάς, τα κονδύλια που υπεξαίρεσε η Α και εν συνεχεία τις δαπάνες που δηλώθηκαν για τους πέντε ερευνητές.

β) Επί της επιλεξιμότητας της επίμαχης απαιτήσεως, κατά το μέρος που αφορά τα κονδύλια που υπεξαίρεσε η A

84 Υπενθυμίζεται ευθύς εξαρχής ότι το ενάγον δεν αμφισβητεί ούτε το υποστατό της εκ μέρους της A υπεξαιρέσεως μέρους των κονδυλίων που προορίζονταν για τους διεθνείς ερευνητές ούτε το ύψος των εν λόγω υπεξαιρεθέντων κονδυλίων.

85 Ως εκ τούτου, δεν αμφισβητείται ότι μέρος των δαπανών που δήλωσε το ενάγον ως επιλέξιμες, καθόσον αντιστοιχούν σε έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν οι διεθνείς ερευνητές στο πλαίσιο του έργου, δεν καταβλήθηκε πράγματι για την αμοιβή των συγκεκριμένων ερευνητών ή για την αποζημίωση όσον αφορά τις εκ μέρους τους δαπάνες ταξιδίων. Τα κονδύλια που αντιστοιχούσαν στις εν λόγω δαπάνες εισπράχθηκαν όντως από την Α. Εξ αυτού συνάγεται κατ’ ανάγκην ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις επιλεξιμότητας που συνδέονται με τον πραγματικό χαρακτήρα των δαπανών (σημείο II.14.1, στοιχείο αʹ, των γενικών όρων της Συμβάσεως) και με το ότι οι συγκεκριμένες δαπάνες πρέπει να χρησιμοποιούνται με αποκλειστικό σκοπό την επίτευξη των σκοπών του έργου (σημείο II.14.1, στοιχείο εʹ, των γενικών όρων της Συμβάσεως).

86 Κανένα από τα επιχειρήματα που προέβαλε το ενάγον δεν δύναται να κλονίσει το συμπέρασμα αυτό.

87 Κατά πρώτον, το επιχείρημα με το οποίο προβάλλεται ότι το ενάγον υποβλήθηκε πράγματι στις δαπάνες των οποίων αμφισβητείται η επιλεξιμότητα είναι αλυσιτελές. Πράγματι, μολονότι, βεβαίως, κατά θεμελιώδη αρχή που διέπει τις χρηματοδοτικές συνδρομές της Ένωσης, η Ένωση δύναται να επιχορηγεί μόνον πράγματι αναληφθείσες δαπάνες (βλ. απόφαση της 16ης Ιουλίου 2020, ADR Center κατά Επιτροπής, C‑584/17 P, EU:C:2020:576, σκέψη 100 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), η συγκεκριμένη προϋπόθεση αποτελεί αναγκαία πλην όμως όχι και ικανή συνθήκη για την αναγνώριση της επιλεξιμότητας των εν λόγω δαπανών.

88 Κατά δεύτερον, και το επιχείρημα περί ενεργού συμμετοχής των διεθνών ερευνητών στο έργο είναι αλυσιτελές. Πράγματι, δεν αρκεί ο δικαιούχος της επιχορηγήσεως να αποδείξει ότι το έργο υλοποιήθηκε προκειμένου να δικαιολογηθεί η καταβολή συγκεκριμένης επιχορηγήσεως. Ο δικαιούχος οφείλει να αποδείξει ότι υποβλήθηκε στις δηλωθείσες δαπάνες συμφώνως προς τις προϋποθέσεις που έχουν καθορισθεί για την παροχή των σχετικών επιχορηγήσεων (απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2021, Datax κατά REA, T‑381/20, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2021:932, σκέψη 158· πρβλ., επίσης, απόφαση της 16ης Ιουλίου 2020, ADR Center κατά Επιτροπής, C‑584/17 P, EU:C:2020:576, σκέψη 109).

89 Κατά τρίτον, το ενάγον υποστηρίζει ότι, κατά το ελληνικό δίκαιο, εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις του έναντι των διεθνών ερευνητών, καθόσον εξέδωσε δίγραμμες επιταγές (βλ. σκέψη 19 ανωτέρω) των οποίων δικαιούχοι ήταν οι ερευνητές, ως αμοιβή για τις εργασίες που παρέσχον, σύμφωνα με τις συμβάσεις που είχαν συναφθεί με τους τελευταίους, δεδομένου ότι καθεμία από τις εν λόγω επιταγές είχε κατατεθεί σε λογαριασμό στου οποίου το άνοιγμα είχε προβεί ελεύθερα ο εκάστοτε ερευνητής. Κατά το ενάγον, η υπεξαίρεση των κονδυλίων από την Α είναι μεταγενέστερη της εκ μέρους του εκπληρώσεως των υποχρεώσεων που υπείχε έναντι των ερευνητών.

90 Το επιχείρημα του ενάγοντος στηρίζεται στην παραδοχή ότι οι οικείοι διεθνείς ερευνητές υπέγραψαν συμβάσεις και άνοιξαν τραπεζικό λογαριασμό στην Ελλάδα. Πλην όμως, για ορισμένους τουλάχιστον από αυτούς τους ερευνητές, η παραδοχή αυτή δεν αποδείχθηκε. Πράγματι, υφίστανται αποδεικτικά στοιχεία, συγκεκριμένα δε μαρτυρίες των ενδιαφερομένων, ότι οι ερευνητές αυτοί ούτε υπέγραψαν σύμβαση ούτε άνοιξαν τραπεζικό λογαριασμό στην Ελλάδα ή κατέθεσαν επιταγή στον λογαριασμό τους. Στο συγκεκριμένο πλαίσιο, το ενάγον δεν δύναται να προβάλει ότι ουδείς ερευνητής διαμαρτυρήθηκε όσον αφορά την καταβολή της αμοιβής και των εξόδων ταξιδίων του, δεδομένου ότι η απουσία διαμαρτυρίας μπορεί επίσης να θεωρηθεί αποδεικτικό στοιχείο προς στήριξη της μη γνησιότητας των εγγράφων που υποστηρίζεται ότι υπεγράφησαν με τους εν λόγω ερευνητές.

91 Εν πάση περιπτώσει, ακόμη και αν υποτεθεί αποδεδειγμένο, το στοιχείο ότι το ενάγον εκπλήρωσε τις συμβατικές υποχρεώσεις του έναντι των ερευνητών εκδίδοντας δίγραμμες επιταγές, το ποσό των οποίων πιστώθηκε σε λογαριασμούς που είχαν ανοιχθεί στο όνομά τους, δεν ασκεί επιρροή στο ζήτημα της επιλεξιμότητας των επίμαχων δαπανών. Πράγματι, η διαφορά είναι σχετική με το ζήτημα αν το ενάγον τήρησε τις συμβατικές υποχρεώσεις του έναντι του ERCEA και όχι έναντι των ερευνητών. Επομένως, το ενάγον όφειλε να διασφαλίσει ότι οι δαπάνες στις οποίες υποβλήθηκε και οι οποίες ζητούσε να αναληφθούν από τον προϋπολογισμό της Ένωσης πραγματοποιήθηκαν όντως με αποκλειστικό σκοπό την υλοποίηση του έργου ή, άλλως, ότι οι δαπάνες προσωπικού που δηλώθηκαν όσον αφορά τις δίγραμμες επιταγές χρησίμευσαν πράγματι για την εξόφληση των οικείων ερευνητών. Τούτο προδήλως δεν συμβαίνει καθόσον, όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 85 ανωτέρω, τα αντίστοιχα ποσά υπεξαιρέθηκαν από την Α.

92 Κατά τέταρτον, είναι, ομοίως, αλυσιτελές το επιχείρημα του ενάγοντος ότι η προβαλλόμενη υπεξαίρεση μέρους των κονδυλίων του έργου δεν μπορεί να του καταλογισθεί και ότι δεν είναι ποινικώς ελεγχόμενο για τον συγκεκριμένο λόγο.

93 Πράγματι, το ενάγον, ως συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση και ως δικαιούχος των επιχορηγήσεων, κατά το άρθρο II.2.2 των γενικών της όρων, ήταν υπεύθυνο για την εκτέλεση της Συμβάσεως, μεταξύ άλλων από οικονομικής απόψεως, έναντι του ERCEA. Συγκεκριμένα, το άρθρο II.2.3, στοιχείο βʹ, των εν λόγω γενικών όρων προβλέπει ότι το ενάγον διαχειρίζεται την κατανομή της χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Ένωσης. Εξάλλου, το άρθρο 7 των γενικών όρων της Σύμβασης, το οποίο αφορά την υπεργολαβία, ορίζει στην παράγραφο 1, δεύτερο εδάφιο, ότι, σε περίπτωση υπεργολαβίας, το ενάγον εξακολουθεί να δεσμεύεται από τις υποχρεώσεις που υπέχει έναντι του ERCEA και εξακολουθεί να είναι υπεύθυνο για την εκτέλεση του έργου και την τήρηση των όρων της συμβάσεως επιχορηγήσεως. Ως εκ τούτου, το ενάγον δεν δύναται να απαλλαγεί από τη συμβατική ευθύνη του προβάλλοντας την υπαίτια συμπεριφορά της Α, με την οποία δεσμευόταν συμβατικώς, βάσει του σημείου II.3, στοιχείο αʹ, των γενικών όρων της Συμβάσεως, ή την υπαίτια συμπεριφορά του Β, ο οποίος ήταν μέλος του προσωπικού του.

94 Το γεγονός ότι οι διαπιστωθείσες πλημμέλειες αποτελούν αντικείμενο εκκρεμούς ποινικής διαδικασίας δεν μπορεί να κλονίσει το συμπέρασμα αυτό. Πράγματι, η φύση των πράξεων που προβάλλεται ότι τέλεσαν η Α και ο Β δεν ασκεί επιρροή στο, αντικειμενικό, στοιχείο ότι οι δηλωθείσες δαπάνες δεν αντιστοιχούν σε πραγματικές ή ότι αντιστοιχούν σε δαπάνες που δεν πραγματοποιήθηκαν προς το συμφέρον του έργου και, επομένως, δεν είναι επιλέξιμες, οπότε ο ERCEA έχει δικαίωμα επιστροφής των αχρεωστήτως καταβληθέντων.

95 Στο εν λόγω πλαίσιο, τα επιχειρήματα του ενάγοντος ότι διεκόπη η αιτιώδης συνάφεια όσον αφορά την τέλεση αξιόποινων πράξεων ή ότι δεν υφίσταται αδικοπρακτική ή οιονεί αδικοπρακτική ευθύνη του, κατά την έννοια του άρθρου 1384 του βελγικού αστικού κώδικα, στερούνται σημασίας όσον αφορά την επιλεξιμότητα των επίμαχων δαπανών.

96 Κατά συνέπεια, το ενάγον δεν μπορεί να αμφισβητήσει βασίμως κατά νόμον την ύπαρξη της απαιτήσεως του ERCEA κατά το μέρος που η συγκεκριμένη απαίτηση αφορά τα κονδύλια τα οποία υπεξαίρεσε η Α.

γ) Επί της επιλεξιμότητας της επίμαχης απαιτήσεως, κατά το μέρος που αφορά τις δαπάνες οι οποίες δηλώθηκαν για τους πέντε διεθνείς ερευνητές

97 Υπενθυμίζεται ότι ο ERCEA αμφισβήτησε την επιλεξιμότητα του συνόλου των δαπανών που δήλωσε το ενάγον για τους πέντε διεθνείς ερευνητές, με την αιτιολογία ότι τα δικαιολογητικά έγγραφα των συγκεκριμένων δαπανών δεν ήταν γνήσια και επειδή η πλειονότητα των συγκεκριμένων ερευνητών δεν είχε λάβει τα αντίστοιχα κονδύλια.

98 Συναφώς, από την έκθεση της OLAF προκύπτει ότι η αμφισβήτηση της επιλεξιμότητας των συγκεκριμένων δαπανών στηρίζεται κυρίως, πλην όμως όχι αποκλειστικώς, στις απαντήσεις των πέντε ερευνητών στο ερωτηματολόγιο που τους απηύθυνε η OLAF. Οι ερευνητές δήλωσαν, κατά περίπτωση, ότι δεν είχαν εισπράξει τα ποσά που δήλωσε το ενάγον, ότι δεν γνώριζαν ούτε την ύπαρξη τραπεζικού λογαριασμού ο οποίος είχε ανοιχθεί στο όνομά τους στην Ελλάδα ούτε την ύπαρξη συμβάσεως συναφθείσας με το ενάγον και ότι δεν αναγνώριζαν την υπογραφή τους στα έγγραφα τα οποία υποστηριζόταν ότι είχαν υπογράψει οι ίδιοι, όπως ήταν οι συμβάσεις, τα φύλλα καταγραφής χρόνου εργασίας, οι αποδείξεις επαγγελματικής δαπάνης ή η οπίσθια όψη των επιταγών που είχαν εκδοθεί στο όνομά τους. Ένας ερευνητής επισήμανε επίσης ότι δεν είχε εργασθεί στο πλαίσιο του έργου. Η OLAF εκτίμησε ότι οι απαντήσεις των ερευνητών επιβεβαιώνονταν από άλλα στοιχεία του φακέλου της υποθέσεως, όπως είναι τα έγγραφα που παρέδωσε το τραπεζικό ίδρυμα όπου είχαν ανοιχθεί οι εν λόγω λογαριασμοί στο όνομα των ερευνητών, οι δηλωθείσες ημερομηνίες παραμονής των ερευνητών στην Ελλάδα ή οι δηλώσεις του B.

99 Μολονότι, βεβαίως, το χρονικό διάστημα που παρήλθε μεταξύ της συμμετοχής των διεθνών ερευνητών στο έργο, ήτοι από την 1η Οκτωβρίου 2008 έως τις 31 Μαρτίου 2013, και της αποστολής των ερωτηματολογίων, την άνοιξη του 2019, ενδέχεται να επηρέασε την ακρίβεια των απαντήσεων, η συγκεκριμένη περίσταση δεν μπορεί να καταστήσει τις απαντήσεις αυτές άνευ αποδεικτικής αξίας. Το αυτό ισχύει και για το ότι δεν κοινοποιήθηκε στο ενάγον το ερωτηματολόγιο που εστάλη στους ερευνητές και οι απαντήσεις τους, δεδομένου ότι το ουσιώδες μέρος των στοιχείων αυτών περιλαμβανόταν στην έκθεση της OLAF.

100 Οι απαντήσεις των ερευνητών αποτελούν, επομένως, συγκεκριμένες ενδείξεις περί του δυνητικώς μη επιλέξιμου χαρακτήρα των επίμαχων δαπανών. Ως εκ τούτου, κατ’ εφαρμογήν της νομολογίας που υπομνήσθηκε στη σκέψη 80 ανωτέρω και αντιθέτως προς όσα διατείνεται το ενάγον, σε αυτό απόκειται να αποδείξει ότι, αντιθέτως, τηρήθηκαν πράγματι οι προϋποθέσεις επιλεξιμότητας.

101 Συναφώς, κατά πρώτον, το ενάγον υποστηρίζει ότι οι ερευνητές τελούσαν οπωσδήποτε εν γνώσει του ανοίγματος τραπεζικού λογαριασμού του οποίου ήταν δικαιούχοι στην Ελλάδα, δεδομένου ότι η ελληνική νομοθεσία απαιτεί την προσωπική παρουσία όλων των δικαιούχων ενός τραπεζικού λογαριασμού κατά το άνοιγμά του. Εντούτοις, το αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι τότε απαιτούνταν εκ του νόμου η προσωπική παρουσία των συνδικαιούχων δεν αποκλείει την ύπαρξη ελαστικότερης τραπεζικής πρακτικής. Πρωτίστως, από την έκθεση της OLAF προκύπτει ότι, μολονότι ανοίχθηκαν κοινοί λογαριασμοί στο όνομα των οικείων πέντε διεθνών ερευνητών, το τραπεζικό ίδρυμα διατηρεί στα αρχεία του μόνον ένα έγγραφο το οποίο φέρει την υπογραφή ενός εκ των ερευνητών, συγκεκριμένα δε του C ο οποίος δήλωσε ρητώς ότι γνώριζε την ύπαρξη ελληνικού τραπεζικού λογαριασμού στο όνομά του. Επισημαίνεται επίσης ότι από την έκθεση της OLAF προκύπτει ότι οι επίμαχοι τραπεζικοί λογαριασμοί ανοίχθηκαν, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, εκτός των δηλωθέντων χρονικών διαστημάτων παρουσίας των διεθνών ερευνητών στις εγκαταστάσεις του ενάγοντος.

102 Στο ως άνω πλαίσιο, είναι πρόδηλον ότι οι μη τεκμηριωμένοι ισχυρισμοί του ενάγοντος ότι, αφενός, όλοι οι διεθνείς ερευνητές είχαν ανοίξει νομοτύπως τραπεζικούς λογαριασμούς, ενδεχομένως στο πλαίσιο ταξιδίων στην Ελλάδα τα οποία πραγματοποιήθηκαν εκτός των περιόδων εργασίας στο έργο, και, αφετέρου, ότι το πρόβλημα έγκειται στη μέθοδο συλλογής αποδεικτικών στοιχείων που ακολούθησε η OLAF δεν δύνανται να θέσουν υπό αμφισβήτηση τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε ο ERCEA όσον αφορά τη μη επιλεξιμότητα των επίμαχων δαπανών.

103 Κατά δεύτερον, το ενάγον δεν μπορεί να στηριχθεί στο πανομοιότυπο ή στην έντονη ομοιότητα μεταξύ των υπογραφών καθενός από τους πέντε διεθνείς ερευνητές οι οποίες έχουν τεθεί μεταξύ άλλων στις συμβάσεις και στα φύλλα καταγραφής χρόνου εργασίας προκειμένου να αποδείξει το γνήσιο των εν λόγω εγγράφων. Πράγματι, δεδομένου ότι οι συγκεκριμένοι ερευνητές επισήμαναν ότι η υπογραφή που είχε τεθεί επί των εν λόγω εγγράφων δεν ήταν δική τους, δεν μπορεί να συναχθεί κανένα συμπέρασμα από τη σύγκριση των υπογραφών αυτών. Επιπλέον, καθόσον το ενάγον προσάπτει στον ERCEA ότι στηρίχθηκε στις απαντήσεις των πέντε ερευνητών χωρίς να διενεργήσει γραφολογική πραγματογνωμοσύνη των επίμαχων υπογραφών, υπενθυμίζεται ότι το ενάγον είναι αυτό που όφειλε να προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία προς αμφισβήτηση των απαντήσεων των ερευνητών.

104 Κατά τρίτον, το έγγραφο με το οποίο το ίδρυμα προελεύσεως ενός εκ των διεθνών ερευνητών συναίνεσε προκειμένου ο συγκεκριμένος ερευνητής να εργασθεί στο πλαίσιο του έργου, η ηλεκτρονική αλληλογραφία μεταξύ ορισμένων ερευνητών και της Α που περιλάμβανε επιστημονικές εργασίες καθώς και τα δικαιολογητικά των δαπανών ταξιδίων στις οποίες υποβλήθηκαν δύο ερευνητές καταδεικνύουν την ύπαρξη επιστημονικής συνεργασίας μεταξύ τουλάχιστον ορισμένων ερευνητών και του ενάγοντος ή της Α. Υπενθυμίζεται, ωστόσο, ότι η πραγματική συμμετοχή των οικείων πέντε διεθνών ερευνητών στο έργο δεν αρκεί προς απόδειξη της επιλεξιμότητας των επίμαχων δαπανών (βλ. σκέψη 88 ανωτέρω).

105 Ειδικότερα, λαμβανομένων ιδίως υπόψη των περιστάσεων της υπό κρίση υποθέσεως, το γεγονός ότι οι ερευνητές δεν διαμαρτυρήθηκαν για μη πληρωμή του έργου που είχαν παράσχει δεν δύναται να καταδείξει ότι πράγματι τους καταβλήθηκαν αμοιβή και δαπάνες (βλ. σκέψη 90 ανωτέρω). Ομοίως, το γεγονός ότι πράγματι αναλήφθηκαν έξοδα για τη μετακίνηση των ερευνητών στις εγκαταστάσεις του ενάγοντος δεν δύναται να κλονίσει τον ισχυρισμό τους ότι δεν τους εξοφλήθηκε το σύνολο των ποσών που δήλωσε το ενάγον στον ERCEA.

106 Κατά τέταρτον, για τους λόγους που εκτέθηκαν στις σκέψεις 92 έως 94 ανωτέρω, το ενάγον δεν δύναται να προβάλει λυσιτελώς ότι δεν ευθύνεται για την προβαλλόμενη πλαστογράφηση εγγράφων και ότι οι συγκεκριμένες αξιόποινες πράξεις είναι καταλογιστέες στην Α ή στον Β, επειδή τα εν λόγω πρόσωπα ενήργησαν εκτός της σφαίρας επιρροής του.

107 Κατά πέμπτον, το ενάγον, έχοντας υπόψη το πλήρες κείμενο της εκθέσεως της OLAF, επισημαίνει ότι υφίστανται ορισμένες αντιφάσεις μεταξύ των απαντήσεων των πέντε διεθνών ερευνητών στο ερωτηματολόγιο που τους απέστειλε η OLAF και των εγγράφων που προσκόμισε το ενάγον.

108 Πρώτον, όσον αφορά τον D, υπενθυμίζεται, κατ’ αρχάς, ότι η OLAF αμφισβήτησε στην έκθεσή της την επιλεξιμότητα ποσών ύψους 15 000 και 1 622,12 ευρώ, τα οποία δηλώθηκαν, αντιστοίχως, ως αμοιβή και δαπάνες ταξιδίων του ενδιαφερομένου. Η επίμαχη απαίτηση περιλαμβάνει, ωστόσο, μόνον το ποσό των 15 000 ευρώ, διότι το ποσό που δηλώθηκε για τις δαπάνες ταξιδίων του D είχε ήδη επιστραφεί στον ERCEA βάσει του χρεωστικού σημειώματος της 26ης Μαΐου 2016, το οποίο επικυρώθηκε ως προς το σημείο αυτό με τις αποφάσεις της 14ης Ιανουαρίου 2021, ERCEA κατά Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (C‑280/19 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2021:23), και της 17ης Ιανουαρίου 2019, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κατά ERCEA (T‑348/16 OP, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2019:14).

109 Το ενάγον αμφισβητεί την αξιοπιστία των απαντήσεων του D στο ερωτηματολόγιο της OLAF για τον λόγο ότι ο συγκεκριμένος ερευνητής ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησε μία μόνον επίσκεψη στη Θεσσαλονίκη, από τις 9 έως τις 12 Αυγούστου 2010, μολονότι από τα προσκομισθέντα αποδεικτικά στοιχεία, ιδίως δε από τις ηλεκτρονική αλληλογραφία μεταξύ του ενδιαφερομένου και της A, προκύπτει ότι διέμεινε στη Θεσσαλονίκη σε τρεις χρονικές περιόδους, ήτοι από τις 13 Δεκεμβρίου 2009 έως τις 2 Ιανουαρίου 2010, από τις 9 Αυγούστου έως τις 6 Σεπτεμβρίου 2010 και από τις 14 Ιουνίου έως τις 20 Ιουλίου 2011.

110 Συναφώς, μολονότι, όπως υποστηρίζει ο ERCEA, στο κείμενο των ηλεκτρονικών επιστολών του D προς την A δεν μνημονεύεται το έργο, οι συνημμένες στις εν λόγω ηλεκτρονικές επιστολές συνοπτικές εκθέσεις περί του ερευνητικού έργου του D συνδέονται ρητώς με το έργο και μπορούν, επομένως, να ληφθούν υπόψη προκειμένου να εκτιμηθεί η αξιοπιστία των απαντήσεων του D στο ερωτηματολόγιο της OLAF.

111 Υπενθυμίζεται ότι η προσκομισθείσα ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου ηλεκτρονική αλληλογραφία μεταξύ της Α και του D είχε κοινοποιηθεί στον ERCEA και στην OLAF και ότι, συνεπώς, θεωρήθηκε μη δυνάμενη να κλονίσει την αξιοπιστία της μαρτυρίας του D. Το Γενικό Δικαστήριο παρατηρεί συναφώς ότι το μόνο ταξίδι του D για το οποίο το ενάγον προσκόμισε δικαιολογητικά, συγκεκριμένα δε την απόδειξη αγοράς και τα αεροπορικά εισιτήρια, και το οποίο δήλωσε ως επιλέξιμη δαπάνη είναι μια απλή μετάβαση από το κράτος διαμονής του ερευνητή στη Θεσσαλονίκη μέσω Φρανκφούρτης (Γερμανία), στις 8 και 9 Αυγούστου 2010, επισημαινομένου ότι η ημερομηνία της 9ης Αυγούστου 2010 συμπίπτει με εκείνην που δήλωσε ο D στην απάντησή του προς την OLAF. Αντιθέτως, ο D δήλωσε ως ημερομηνία επιστροφής τη 12η Αυγούστου 2010, μολονότι η συγκεκριμένη επιστροφή φέρεται να πραγματοποιήθηκε στις 17 Αυγούστου 2010, κατά την αίτηση επιστροφής εξόδων που υπέβαλε η A, ή στις 6 Σεπτεμβρίου 2010, κατά τις ηλεκτρονικές επιστολές μεταξύ A και D. Επιπλέον, το ενάγον δεν δήλωσε τα έξοδα ταξιδίου ή διαμονής σχετικά με τις άλλες δύο επισκέψεις τις οποίες το ενάγον ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησε ο ερευνητής στη Θεσσαλονίκη και δεν προσκόμισε έγγραφα όπως αεροπορικά εισιτήρια ή αποδείξεις διαμονής σε ξενοδοχείο τα οποία θα δικαιολογούσαν ότι πραγματοποιήθηκαν όντως τα επίμαχα ταξίδια. Η εξήγηση την οποία προέβαλε το ενάγον κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ότι ο D ενδέχεται να διέμεινε στις εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου κατά τα έτη 2009 έως 2011 δεν συνάδει με το περιεχόμενο της ηλεκτρονικής αλληλογραφίας. Επισημαίνεται επίσης ότι ο D καταλέγεται μεταξύ των ερευνητών που δεν απάντησαν στο αίτημα του ενάγοντος για επιβεβαίωση της γνησιότητας της ηλεκτρονικής αλληλογραφίας με την A.

112 Εξάλλου, καθόσον το ενάγον επικαλείται τη βεβαίωση του πανεπιστημίου προελεύσεως του D, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η συγκεκριμένη βεβαίωση, μολονότι από αυτήν προκύπτει ότι ο D εργάσθηκε πράγματι στο πλαίσιο του έργου, δεν δύναται να καταδείξει ότι ο συγκεκριμένος ερευνητής πραγματοποίησε προς τούτο πλείονες επισκέψεις στη Θεσσαλονίκη.

113 Εν συνεχεία, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η απάντηση του D στο ερωτηματολόγιο της OLAF είναι πεπλανημένη όσον αφορά τον αριθμό των ταξιδίων προς τη Θεσσαλονίκη για την υλοποίηση του έργου, η συγκεκριμένη πλάνη δεν θίγει κατ’ ανάγκην τις απαντήσεις του ως προς το ότι ουδέποτε εισέπραξε το ποσό των 15 000 ευρώ το οποίο δηλώθηκε ως αμοιβή για το παρασχεθέν έργο, το ότι δεν αναγνωρίζει ότι είναι δική του η υπογραφή που έχει τεθεί επί των διαφόρων εγγράφων που εκδόθηκαν στο όνομά του και το ότι δεν γνώριζε την ύπαρξη τραπεζικού λογαριασμού στην Ελλάδα του οποίου ήταν δικαιούχος. Υπενθυμίζεται συναφώς ότι το τραπεζικό ίδρυμα στο οποίο ανοίχθηκε ο εν λόγω λογαριασμός δεν έχει στη διάθεσή του έγγραφο φέρον την υπογραφή του D σχετικά με το άνοιγμα του λογαριασμού (βλ. σκέψη 101 ανωτέρω).

114 Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω στοιχείων και υπό τις ειδικές περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι το ενάγον δεν κατόρθωσε να θέσει εν αμφιβόλω τα συγκεκριμένα στοιχεία τα οποία προσκόμισε ο ERCEA και τα οποία καταδεικνύουν, τουλάχιστον, την ύπαρξη κινδύνου να μην πληροί το ποσό των 15 000 ευρώ που δηλώθηκε ως αμοιβή του D τις προβλεπόμενες από τη Σύμβαση προϋποθέσεις επιλεξιμότητας.

115 Δεύτερον, όσον αφορά τον E, υπενθυμίζεται ότι η OLAF αμφισβήτησε την επιλεξιμότητα ποσού ύψους 1 200 ευρώ το οποίο δηλώθηκε ως καταβληθείσα στον εν λόγω ερευνητή αμοιβή. Στην επίμαχη απαίτηση περιελήφθη μόνον μέρος του εν λόγω ποσού, λαμβανομένων υπόψη των ποσών που ήδη επεστράφησαν βάσει του χρεωστικού σημειώματος της 26ης Μαΐου 2016, το οποίο επικυρώθηκε ως προς το σημείο αυτό με τις αποφάσεις της 14ης Ιανουαρίου 2021, ERCEA κατά Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (C‑280/19 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2021:23), και της 17ης Ιανουαρίου 2019, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κατά ERCEA (T‑348/16 OP, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2019:14), καθώς και της εν μέρει αλληλεπικαλύψεως με τα κονδύλια που υπεξαίρεσε η A.

116 Το ενάγον αμφισβητεί την αξιοπιστία των απαντήσεων του E, ο οποίος δήλωσε στην OLAF ότι ουδέποτε εργάσθηκε στο πλαίσιο του έργου, του οποίου δεν γνώριζε καν την ύπαρξη, και ότι μετέβη στη Θεσσαλονίκη κατόπιν προσκλήσεως της A προκειμένου να πραγματοποιήσει διαλέξεις και να συναντηθεί με έναν φοιτητή, ταξίδι του οποίου τα έξοδα είχαν αναληφθεί από την A. Το ενάγον υποστηρίζει ότι από τις προσκομισθείσες ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου τέσσερις ηλεκτρονικές επιστολής που αντηλλάγησαν μεταξύ A και E προκύπτει ότι ο δεύτερος εργάσθηκε πράγματι στο πλαίσιο του έργου, και μάλιστα ακόμη και στις εγκαταστάσεις του ενάγοντος.

117 Επισημαίνεται ευθύς εξαρχής ότι ο E ανταποκρίθηκε στο από 9 Ιουνίου 2016 αίτημα του ενάγοντος με σκοπό την επιβεβαίωση της γνησιότητας της ηλεκτρονικής αλληλογραφίας μεταξύ των διεθνών ερευνητών και της A. Στην απάντησή του, ο E επιβεβαιώνει τη γνησιότητα μόνο μίας συνημμένης στο αίτημα του ενάγοντος ηλεκτρονικής επιστολής, η οποία δεν είναι δυνατόν να προσδιορισθεί από το Γενικό Δικαστήριο. Ο E επιβεβαιώνει επίσης ότι ταξίδευσε στη Θεσσαλονίκη τον Μάιο του 2019 προκειμένου να συναντήσει την A, να ανταλλάξει απόψεις για το ερευνητικό έργο του και για να δώσει διάλεξη. Στην απάντησή του ουδόλως μνημονεύει το επίμαχο έργο.

118 Διαπιστώνεται επίσης ότι στην ηλεκτρονική αλληλογραφία μεταξύ E και A και στην έκθεση σχετικά με τις ερευνητικές εργασίες του E σχετικά με την παραμόρφωση των νανοϋλικών, τις οποίες προσκόμισε το ενάγον ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, ουδόλως μνημονεύεται το έργο. Ο ERCEA ισχυρίσθηκε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ότι οι εργασίες αυτές πραγματοποιήθηκαν από τον E στο πλαίσιο άλλου χρηματοδοτούμενου από την Ένωση έργου, χωρίς πάντως να τεκμηριώσει τον συγκεκριμένο ισχυρισμό. Εξάλλου, μολονότι από την ηλεκτρονική αλληλογραφία μεταξύ A και E προκύπτει ότι ο δεύτερος μετέβη και παρέμεινε στη Θεσσαλονίκη από τις 5 έως τις 23 Μαΐου 2009, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το ενάγον δεν προσκόμισε κανένα έγγραφο που να δικαιολογεί το υποστατό του συγκεκριμένου ταξιδίου.

119 Επιπλέον, υπενθυμίζεται ότι η υπογραφή του E επί του εγγράφου προς την OLAF δεν είναι όμοια με εκείνες που έχουν τεθεί επί της συμβάσεως την οποία υποστηρίζεται ότι συνήψε με το ενάγον ή επί του φύλλου καταγραφής χρόνου εργασίας.

120 Στο ανωτέρω πλαίσιο, μολονότι δεν αμφισβητείται ότι το ενάγον κατέβαλε καθαρό ποσό 750 ευρώ στον E, προκειμένου, κατά τον εν λόγω ερευνητή, να καλύψει τα έξοδα του ταξιδίου του στη Θεσσαλονίκη τον Μάιο του 2009, δεν προσκόμισε επαρκεί στοιχεία για να καταδείξει τη σχέση μεταξύ της συγκεκριμένης δαπάνης και του έργου. Ως εκ τούτου, το ενάγον δεν κατόρθωσε να κλονίσει την αξιοπιστία των στοιχείων που προσκόμισε ο ERCEA προκειμένου να καταδείξει τη μη επιλεξιμότητα του ποσού που είχε δηλωθεί ως αμοιβή του E.

121 Τρίτον, διαπιστώνεται ότι, όσον αφορά τους F, G και C, το ενάγον δεν υποστηρίζει ότι προσκόμισε αποδεικτικά στοιχεία δυνάμενα να κλονίσουν την αξιοπιστία της μαρτυρίας τους.

122 Ειδικότερα, το γεγονός ότι ο F δήλωσε αρχικώς ότι δεν διέθετε στην Ελλάδα τραπεζικό λογαριασμό του οποίου να ήταν δικαιούχος, εν συνεχεία, όμως, επισήμανε ότι ήταν πιθανό να έχει ανοίξει τέτοιο λογαριασμό το ενάγον, δεν δύναται να θέσει υπό αμφισβήτηση τη δήλωσή του ότι δεν εισέπραξε τα ποσά που δήλωσε το ενάγον και ότι δεν αναγνωρίζει ως δική του την υπογραφή που είχε τεθεί στη συναφθείσα επ’ ονόματί του σύμβαση και στην οπίσθια όψη επιταγής της οποίας ήταν δικαιούχος. Ομοίως, το γεγονός ότι ο G παραδέχεται μια μικρή ομοιότητα μεταξύ της υπογραφής του και των υπογραφών που έχουν τεθεί επί της συναφθείσας επ’ ονόματί του συμβάσεως και επί ενός φύλλου καταγραφής χρόνου εργασίας είναι προδήλως ανεπαρκές για να θέσει εν αμφιβόλω το ότι ο συγκεκριμένος ερευνητής δήλωσε, αφενός, ότι ουδέποτε εισέπραξε την αμοιβή την οποία είχε δηλώσει το ενάγον και, αφετέρου, ότι οι υπογραφές στη συναφθείσα επ’ ονόματί του σύμβαση και στο φύλλο καταγραφής χρόνου εργασίας δεν είναι δικές του. Τέλος, το γεγονός ότι ο C αναγνωρίζει ότι εισέπραξε ποσό περίπου ίσο με το ποσό που δήλωσε το ενάγον στον ERCEA και ότι γνώριζε την ύπαρξη τραπεζικού λογαριασμού που είχε ανοιχθεί στο όνομά του στην Ελλάδα δεν δύναται να κλονίσει την αξιοπιστία της απαντήσεώς του στο ερωτηματολόγιο, κατά την οποία δεν είναι γνήσιες οι υπογραφές στη συναφθείσα επ’ ονόματί του σύμβαση, σε δύο φύλλα καταγραφής χρόνου εργασίας, σε αποδείξεις επαγγελματικής δαπάνης και στην οπίσθια όψη δύο επιταγών που είχαν εκδοθεί στο όνομά του.

123 Κατά έκτον, καθόσον το ενάγον, αφενός, προβάλλει ότι το αντικείμενο του εσωτερικού ελέγχου που διενεργήθηκε το 2013 και η έρευνα της OLAF αλληλεπικαλύπτονται και, αφετέρου, επικαλείται το δεδικασμένο των αποφάσεων της 14ης Ιανουαρίου 2021, ERCEA κατά Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (C‑280/19 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2021:23), και της 17ης Ιανουαρίου 2019, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κατά ERCEA (T‑348/16 OP, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2019:14), επισημαίνονται τα ακόλουθα.

124 Πρώτον, το ενάγον, αν υποτεθεί ότι επιδιώκει να υποστηρίξει ότι ο ERCEA δεν μπορούσε πλέον να αμφισβητήσει την αξιοπιστία των εγγράφων που δικαιολογούσαν τις δαπάνες οι οποίες δηλώθηκαν στο πλαίσιο του έργου και το υποστατό των σχετικών με τους διεθνείς ερευνητές δαπανών, δεδομένου ότι οι συγκεκριμένες δαπάνες είχαν ήδη εξετασθεί στο πλαίσιο του οικονομικού ελέγχου του 2013, δεν εξηγεί τους λόγους για τους οποίους οι ίδιες δαπάνες δεν μπορούσαν να αποτελέσουν το αντικείμενο οικονομικού ελέγχου και εν συνεχεία έρευνας της OLAF. Κατ’ αρχάς, τούτο δεν αποκλείεται από τους όρους της Συμβάσεως. Εν συνεχεία, βάσει του άρθρου 8 του κανονισμού 883/2013, ο ERCEA όφειλε να κοινοποιήσει στην OLAF κάθε στοιχείο σχετικά με ενδεχόμενες περιπτώσεις απάτης. Όφειλε επίσης, βάσει της αρχής της χρηστής δημοσιονομικής διαχειρίσεως, κατά το άρθρο 317 ΣΛΕΕ, να ανακτήσει το μέρος της επιχορηγήσεως που αντιστοιχούσε στις μη επιλέξιμες δαπάνες (πρβλ. απόφαση της 14ης Ιουλίου 2022, SGI Studio Galli Ingegneria κατά Επιτροπής, C‑371/21 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2022:566, σκέψη 105). Τέλος, στην έκθεση του οικονομικού ελέγχου του 2013 επισημαινόταν, κατ’ ουσίαν, ότι δεν μπορούσε να θεμελιωθεί δικαιολογημένη εμπιστοσύνη ως προς την επιλεξιμότητα των δηλωθεισών δαπανών.

125 Δεύτερον, επισημαίνεται ότι, κατά πάγια νομολογία, η έννοια του «δεδικασμένου» κατά το δίκαιο της Ένωσης δεν καταλαμβάνει μόνον το διατακτικό της οικείας δικαστικής αποφάσεως, αλλά και τα σημεία του σκεπτικού της αποφάσεως επί των οποίων λογικώς στηρίζεται το διατακτικό της και με τα οποία είναι, ως εκ τούτου, άρρηκτα συνδεδεμένο. Επιπλέον, το δεδικασμένο καλύπτει μόνον τα πραγματικά και νομικά ζητήματα τα οποία επιλύθηκαν πράγματι ή κατ’ ανάγκην με δικαστική απόφαση (βλ. απόφαση της 17ης Σεπτεμβρίου 2020, Alfamicro κατά Επιτροπής, C‑623/19 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2020:734, σκέψεις 37 και 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

126 Εξάλλου, από τους κανόνες που διέπουν τη διαδικασία ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης, ιδίως δε από το άρθρο 21 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και από το άρθρο 76 και το άρθρο 84, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, προκύπτει ότι η διαφορά προσδιορίζεται και οριοθετείται κατ’ αρχήν από τους διαδίκους, τα δε δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης δεν δύνανται να αποφαίνονται πέραν των όσων ζητήθηκαν (ultra petita). Οσάκις το Γενικό Δικαστήριο επιλαμβάνεται ως αρμόδιο για την επίλυση διαφοράς εκ συμβάσεως βάσει του άρθρου 272 ΣΛΕΕ, πρέπει να αποφαίνεται μόνον εντός του νομικού και πραγματικού πλαισίου, όπως αυτό προσδιορίζεται από τους διαδίκους (βλ. απόφαση της 17ης Σεπτεμβρίου 2020, Alfamicro κατά Επιτροπής, C‑623/19 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2020:734, σκέψεις 40 και 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

127 Επισημαίνεται εν προκειμένω ότι, κατόπιν του εσωτερικού οικονομικού ελέγχου του 2013, ο ERCEA αμφισβήτησε την επιλεξιμότητα ορισμένων δηλωθεισών δαπανών σχεδόν αποκλειστικώς για τον λόγο ότι δεν αποδείχθηκε ότι οι δηλωθείσες ώρες εργασίας είχαν πραγματοποιηθεί στις εγκαταστάσεις του ενάγοντος. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο ERCEA δεν αμφισβήτησε ούτε την αξιοπιστία του συστήματος καταγραφής του χρόνου απασχολήσεως ή τη γνησιότητα των δικαιολογητικών εγγράφων των δαπανών που δηλώθηκαν στο πλαίσιο του έργου, ιδίως δε των συμβάσεων που συνήφθησαν με τους διεθνείς ερευνητές, ούτε ότι οι ώρες εργασίας και τα έξοδα ταξιδίων που δηλώθηκαν αντιστοιχούσαν σε πραγματική εργασία και πραγματικά έξοδα, με την εξαίρεση ορισμένων δαπανών τις οποίες είχε προσδιορίσει ο εν λόγω οργανισμός. Βάσει των διατάξεων που μνημονεύθηκαν στη σκέψη 126 ανωτέρω, η εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου και του Δικαστηρίου εκτίμηση επί της υπάρξεως της επίμαχης απαιτήσεως, που αποτέλεσε αντικείμενο των αποφάσεων της 14ης Ιανουαρίου 2021, ERCEA κατά Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (C‑280/19 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2021:23), και της 17ης Ιανουαρίου 2019, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κατά ERCEA (T‑348/16 OP, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2019:14), εντάσσεται κατ’ ανάγκην στο εν λόγω πλαίσιο.

128 Ως εκ τούτου, το ενάγον δεν δύναται να υποστηρίξει βασίμως κατά νόμον ότι, κρίνοντας επιλέξιμες τις δαπάνες ή μέρος των δαπανών που δηλώθηκαν όσον αφορά τους διεθνείς ερευνητές, ειδικότερα δε τους D και E, το Γενικό Δικαστήριο και το Δικαστήριο αποφάνθηκαν εμμέσως πλην σαφώς με κρίσεις που έχουν περιβληθεί την ισχύ του δεδικασμένου επί της γνησιότητας ή επί του κύρους των συμβάσεων που συνήφθησαν με τους εν λόγω ερευνητές.

129 Τρίτον, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι, κατόπιν της κοινοποιήσεως του πλήρους κειμένου της εκθέσεως της OLAF και, συνεπώς, του προσδιορισμού των εμπλεκομένων πέντε ερευνητών, το ενάγον δεν υποστήριξε ότι η επίμαχη απαίτηση περιλαμβάνει δαπάνες τις οποίες έχει ήδη επιστρέψει κατόπιν της εκθέσεως οικονομικού ελέγχου του 2013 και της εκδόσεως των αποφάσεων της 14ης Ιανουαρίου 2021, ERCEA κατά Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (C‑280/19 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2021:23), και της 17ης Ιανουαρίου 2019, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κατά ERCEA (T‑348/16 OP, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2019:14).

130 Κατά συνέπεια, το ενάγον δεν δύναται να αμφισβητεί βασίμως την ύπαρξη της απαιτήσεως κατά το μέρος που αυτή αφορά τις δαπάνες οι οποίες δηλώθηκαν για τους πέντε διεθνείς ερευνητές.

131 Λαμβανομένης υπόψη της υπάρξεως της απαιτήσεως που βασίζεται στις δαπάνες προσωπικού, ο ERCEA δικαιούνταν επίσης να ανακτήσει ποσό καθοριζόμενο, βάσει του άρθρου II.15.2 των γενικών όρων της Συμβάσεως, στο 20 % του συνολικού ποσού της απαιτήσεως, ποσοστό που αντιστοιχεί στις έμμεσες δαπάνες. Ο ERCEA μπορούσε επιπλέον να ανακτήσει κατ’ αποκοπήν αποζημίωση βάσει του άρθρου II.24 των γενικών όρων της Συμβάσεως. Το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει συναφώς ότι, κατόπιν της απαντήσεως του ERCEA στο μέτρο οργανώσεως της διαδικασίας, το ενάγον δεν αμφισβήτησε τον τρόπο υπολογισμού της εν λόγω αποζημιώσεως.

132 Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, το ενάγον δεν δύναται να αμφισβητήσει βασίμως κατά νόμον την επίμαχη απαίτηση. Ο πρώτος ισχυρισμός πρέπει, επομένως, να απορριφθεί, χωρίς να απαιτείται να αποφανθεί το Γενικό Δικαστήριο επί της ενστάσεως απαραδέκτου την οποία αντέταξε ο ERCEA προβάλλοντας έλλειψη σαφήνειας του υπό κρίση ισχυρισμού.

3. Επί του τρίτου ισχυρισμού, με τον οποίο προβάλλεται παραβίαση της αρχής της καλόπιστης εκτελέσεως των συμβάσεων

133 Το ενάγον φρονεί ότι ο ERCEA ασκεί καταχρηστικώς το συμβατικό δικαίωμά του να ανακτήσει ποσό το οποίο υποστηρίζεται ότι καταβλήθηκε αχρεωστήτως. Συγκεκριμένα, ο ERCEA τήρησε εμμονική στάση αμφισβητώντας για δεύτερη φορά την επιλεξιμότητα δαπανών στις οποίες υποβλήθηκε το ενάγον στο πλαίσιο του έργου. Εξάλλου, δεν τήρησε το βάρος αποδείξεως στηριζόμενος σε ελλιπή και μη κατανοητά έγγραφα και σε αόριστες διαπιστώσεις.

134 Ο ERCEA υποστηρίζει ότι ο τρίτος ισχυρισμός που προβάλλεται με την αγωγή είναι απαράδεκτος ή αλυσιτελής και, εν πάση περιπτώσει, αβάσιμος.

135 Το άρθρο 1134, τρίτο εδάφιο, του βελγικού αστικού κώδικα, ο οποίος είναι επικουρικώς εφαρμοστέος στην εκτέλεση της Συμβάσεως (βλ. σκέψη 14 ανωτέρω), ορίζει ότι οι συμβάσεις πρέπει να εκτελούνται με καλή πίστη. Το Cour de cassation (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, Βέλγιο) έχει κρίνει ότι η συγκεκριμένη αρχή απαγορεύει σε συμβαλλόμενο την καταχρηστική άσκηση δικαιώματος το οποίο του παρέχεται βάσει συμβάσεως. Η κατάχρηση δικαιώματος συνίσταται στην άσκηση δικαιώματος κατά τρόπο που υπερβαίνει προδήλως τα όρια της συνήθους ασκήσεώς του από ένα συνετό και επιμελές πρόσωπο (βλ. απόφαση της 14ης Απριλίου 2021, SGI Studio Galli Ingegneria κατά Επιτροπής, T‑285/19, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2021:190, σκέψη 81 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

136 Εν προκειμένω, ο τρίτος ισχυρισμός στηρίζεται σε δύο αιτιάσεις.

137 Με την πρώτη αιτίαση προβάλλεται ότι ο ERCEA αμφισβητεί για δεύτερη φορά την επιλεξιμότητα πανομοιότυπων δαπανών στηριζόμενος σε διαφορετικούς λόγους. Η αιτίαση αυτή τεκμηριώνεται με επιχειρήματα τα οποία συμπίπτουν με εκείνα που εξετάσθηκαν και απορρίφθηκαν στο πλαίσιο του πρώτου ισχυρισμού. Συνεπώς, η υπό κρίση αιτίαση πρέπει να απορριφθεί για τους λόγους που εκτέθηκαν στις σκέψεις 124 έως 128 ανωτέρω.

138 Με τη δεύτερη αιτίαση προβάλλεται ότι ο ERCEA δεν τήρησε το βάρος αποδείξεως, αμφισβητώντας την επιλεξιμότητα ορισμένων δηλωθεισών δαπανών χωρίς να προσκομίσει συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία προς τούτο. Ακόμη και αν υποτεθεί ότι η μη τήρηση του βάρους αποδείξεως δύναται να καταδείξει την κακή πίστη του ERCEA, στις σκέψεις 85 και 100 ανωτέρω διαπιστώθηκε ότι ο ERCEA τήρησε το βάρος αποδείξεως προσκομίζοντας στοιχεία δυνάμενα να καταδείξουν την ύπαρξη κινδύνου οι δαπάνες που δήλωσε το ενάγον να μην πληρούν τις προβλεπόμενες από τη Σύμβαση προϋποθέσεις επιλεξιμότητας.

139 Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί η δεύτερη αιτίαση και, ως εκ τούτου, ο τρίτος ισχυρισμός στο σύνολό του, χωρίς να απαιτείται να εξετασθεί η ένσταση απαραδέκτου που προέβαλε ο ERCEA.

140 Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, η αγωγή πρέπει να απορριφθεί, χωρίς να απαιτείται να αποφανθεί το Γενικό Δικαστήριο επί του ζητήματος αν, όπως διατείνεται ο ERCEA, η συγκεκριμένη αγωγή συνιστά κατάχρηση διαδικασίας.

IV. Επί των δικαστικών εξόδων

141 Κατά το άρθρο 134, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Κατά το άρθρο 135, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, πάντως, το Γενικό Δικαστήριο μπορεί να καταδικάσει ακόμη και τον νικήσαντα διάδικο σε μέρος ή στο σύνολο των δικαστικών εξόδων, αν τούτο δικαιολογείται από τη στάση του, ακόμη και πριν από την κίνηση της δίκης, ειδικότερα αν ανάγκασε τον αντίδικό του να υποβληθεί σε έξοδα τα οποία το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι προκλήθηκαν χωρίς εύλογη αιτία ή κακοβούλως.

142 Κατά τη νομολογία, το άρθρο 135, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας πρέπει να εφαρμόζεται σε περίπτωση κατά την οποία ένα θεσμικό ή άλλο όργανο ή ένας οργανισμός της Ένωσης συνέβαλε, με τη συμπεριφορά του, στη γένεση της διαφοράς (βλ. απόφαση της 23ης Φεβρουαρίου 2022, United Parcel Service κατά Επιτροπής, T‑834/17, EU:T:2022:84, σκέψη 374 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

143 Εν προκειμένω, κοινοποιώντας στο ενάγον εκδοχή της εκθέσεως της OLAF από την οποία είχαν απαλειφθεί σε μεγάλο βαθμό στοιχεία χωρίς να έχει προβεί προηγουμένως σε στάθμιση μεταξύ του δικαιώματος ακροάσεως του ενάγοντος και του σεβασμού των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των ερευνητών, ο ERCEA μπορεί να συνέβαλε, τουλάχιστον εν μέρει, στη γένεση της διαφοράς, καθόσον προκάλεσε στο ενάγον την πεποίθηση ότι μπορούσε βασίμως να αμφισβητήσει την ύπαρξη της απαιτήσεως. Κατέστησε επίσης δυσχερέστερο τον εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου έλεγχο της συγκεκριμένης απαιτήσεως, στοιχείο το οποίο οδήγησε το Γενικό Δικαστήριο να ζητήσει την προσκόμιση μη περιτετμημένης ή λιγότερο περιτετμημένης εκδοχής της εκθέσεως της OLAF.

144 Ως εκ τούτου, βάσει ορθής εκτιμήσεως των περιστάσεων της υπό κρίση υποθέσεως, πρέπει να αποφασισθεί ότι, παρά την απόρριψη της αγωγής, ο ERCEA φέρει τα δικαστικά έξοδά του και το ήμισυ των δικαστικών εξόδων του ενάγοντος και ότι το ενάγον φέρει το ήμισυ των δικαστικών εξόδων του.

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα)

αποφασίζει:

1) Απορρίπτει την αγωγή.

2) Ο Εκτελεστικός Οργανισμός του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ERCEA) φέρει τα δικαστικά έξοδά του καθώς και το ήμισυ των δικαστικών εξόδων στα οποία υποβλήθηκε το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

3) Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης φέρει το ήμισυ των δικαστικών εξόδων του.

Mαρκουλλή

Tomljenović

Βαλασίδης

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 16 Οκτωβρίου 2024.

Ο Γραμματέας

Ο Πρόεδρος

V. Di Bucci

Σ. Παπασάββας

* Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.