BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Tríú Dlísheomra)

24 Meán Fómhair 2026 ( *1 )

(Tarchur chun réamhrialú – Comhar breithiúnach in ábhair shibhialta – Dlínse, aithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair maidir le pósadh – Rialachán (CE) Uimh. 2201/2003 – Airteagal 19 – An coincheap ‘iarratas ar neamhniú pósta’ – Airteagal 63 – Conradh arna thabhairt i gcrích idir an Suí Naofa agus Ballstát – Pósadh a cheiliúradh i gcomhréir leis an dlí canónta – Cúirt shibhialta de chuid Ballstát ar tugadh iarratas ar cholscaradh os a comhair – Cúirt shibhialta de chuid Ballstáit eile ar tugadh iarratas ar éifeachtaí sibhialta cinnidh ó chúirt eaglasta lena ndearbhaítear neamhniú an phósta sin a aithint)

I gCás C‑190/25 [Zelabrich] ( i ),

IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ó Oberlandesgericht Stuttgart (an Ard-Chúirt Réigiúnach, Stuttgart, an Ghearmáin), trí bhreith an 4 Márta 2025, a fuarthas ag an gCúirt an 10 Márta 2025, sna himeachtaí

LS

v

GT,

tugann AN CHÚIRT (an Tríú Dlísheomra),

agus í comhdhéanta mar seo a leanas: C. Lycourgos, Uachtarán Dlísheomra, O. Spineanu-Matei (Rapóirtéir), S. Rodin, N. Piçarra agus N. Fenger, Breithiúna,

Abhcóide Ginearálta: J. Richard de la Tour,

Cláraitheoir: E. Sartori, Riarthóir,

ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus tar éis éisteacht an 5 Feabhra 2026,

tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:

–

GT, ag A. Groeneveld, Rechtsanwältin,

–

Rialtas na Spáinne, ag A. Gavela Llopis, M. Acedo-Rico Montiel agus P. Pérez Zapico, i gcáil Gníomhairí,

–

Rialtas na hIodáile, ag S. Fiorentino, i gcáil Gníomhaire, le cúnamh ó F. Subrani, avvocato dello Stato,

–

an Coimisiún Eorpach, ag B. Ernst agus S. Noë, i gcáil Gníomhairí,

tar éis éisteacht le Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 30 Aibreán 2026,

an Breithiúnas seo a leanas:

Breithiúnas

1

Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú Airteagal 19(1) de Rialachán (CE) Uimh. 2201/2003 ón gComhairle an 27 Samhain 2003 maidir le dlínse, aithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair maidir le pósadh agus in ábhair maidir le freagracht tuismitheora, lena n‑aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1347/2000 (IO 2003 L 338, lch. 1), arna leasú le Rialachán (CE) Uimh. 2116/2004 ón gComhairle an 2 Nollaig 2004 (IO 2004 L 367, lch. 1) (‘Rialachán Uimh. 2201/2003’).

2

Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir LS, náisiúnach Rúiseach, agus GT, náisiúnach Gearmánach agus Iodálach, maidir le himeachtaí colscartha arna dtionscnamh ag GT i gcoinne LS.

An dlí lena mbaineann

An dlí idirnáisiúnta

3

Rinneadh Concordáid na Lataráine, arna tabhairt i gcrích an 11 Feabhra 1929 idir an Suí Naofa agus Poblacht na hIodáile, a leasú le comhaontú idir an dá pháirtí sin, arna síniú sa Róimh an 18 Feabhra 1984 (sa leagan arna leasú, ‘Concordáid na Lataráine’).

4

Foráiltear le hAirteagal 2 de Choncordáid na Lataráine, dar teideal ‘Saoirse Thréadach’, i mír 1 di:

‘Aithníonn Poblacht na hIodáile saoirse iomlán na hEaglaise Caitlicí a misean tréadach, oideachasúil agus carthanachta a chomhlíonadh, chun soiscéalú agus naomhú a dhéanamh. Áirithíonn sí, go háirithe, an tsaoirse di [...] chun a dlínse a fheidhmiú in ábhair eaglasta.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

5

Foráiltear le hAirteagal 8 de Choncordáid na Lataráine, dar teideal ‘Pósadh’:

‘1.   Déanfar na póstaí a dhéantar i gcomhréir le forálacha an dlí canónta a aithint mar phóstaí a bhfuil éifeachtaí sibhialta acu, ar choinníoll go ndéantar an pósadh, tar éis a fhoilsithe i halla an bhaile, a iontráil sa chlárlann shibhialta. Díreach tar éis an tsearmanais, míneoidh an sagart nó a thoscaire éifeachtaí sibhialta an phósta do na céilí trí airteagail an codice civile [(Cód Sibhialta)] maidir le cearta agus oibleagáidí na gcéilí a chur in iúl dóibh. Ansin dréachtóidh sé, in dhá chóip bhunaidh, an deimhniú pósta a bhféadfadh dearbhuithe na gcéilí a bheith ann i gcomhréir leis an dlí sibhialta.

[...]

2.   Beidh éifeachtaí ag na breithiúnais a bhaineann le neamhniú pósta arna dtabhairt ag na cúirteanna eaglasta, a bhfuil teideal infhorghníomhaithe ón údarás maoirseachta eaglasta uachtarach acu, san Iodáil, ar iarratas ó na páirtithe nó ó cheann acu, le cinneadh ón corte d’appello [(Cúirt Achomhairc, an Iodáil)] inniúil, i gcás ina gcinnfidh an chúirt sin:

(a)

go raibh dlínse ag an gcúirt eaglasta an cás a éisteacht i leith pósadh a cheiliúradh i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar síos san Airteagal seo;

(b)

le linn na n‑imeachtaí os comhair na cúirte eaglasta, urramaíodh cearta na bpáirtithe teacht i láthair agus iad féin a chosaint, i gcomhréir le bunphrionsabail dhlíchóras na hIodáile; agus

(c)

go gcomhlíontar na coinníollacha eile a cheanglaítear le reachtaíocht na hIodáile chun éifeacht a thabhairt do bhreithiúnas eachtracha.

Féadfaidh an Chúirt Achomhairc, sa chinneadh lena ndéantar breithiúnas canónta infhorghníomhaithe, bearta airgeadais sealadacha a ordú i bhfabhar duine de na céilí ar dearbhaíodh neamhniú a phósadh, agus na páirtithe a tharchur chuig cúirt a bhfuil dlínse aici rialú ar an ábhar.

[...]’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

Dlí an Aontais Eorpaigh

6

Luaitear an méid seo a leanas in aithris 8 de Rialachán Uimh. 2201/2003:

‘I leith breithiúnas maidir le colscaradh, idirscaradh dlíthiúil nó neamhniú pósta, ní bheidh feidhm ag an Rialachán seo ach amháin maidir le scaoileadh na snaidhme pósta agus níor chóir dó baint a bheith aige le cúrsaí amhail forais cholscartha, iarmhairtí maoine an phósta nó bearta coimhdeacha eile a d’fhéadfadh a bheith ann.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

7

Faoi Airteagal 1 den Rialachán sin, dar teideal ‘Raon feidhme’:

‘(1)   Beidh feidhm ag an Rialachán seo, cibé cineál cúirte nó binse atá i gceist, in ábhair shibhialta a bhaineann le:

(a)

colscaradh, idirscaradh dlíthiúil nó neamhniú pósta;

[...]

(3)   Ní bheidh feidhm ag an Rialachán seo maidir le:

[...]

(e)

oibleagáidí cothabhála;

[...]’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

8

Foráiltear in Airteagal 3 den Rialachán sin, dar teideal ‘Dlínse ghinearálta’, i mír 1 de:

‘In ábhair a bhaineann le colscaradh, idirscaradh dlíthiúil nó neamhniú pósta, beidh dlínse ag cúirteanna an Bhallstáit:

(a)

ar ina chríoch:

–

a bhfuil gnáthchónaí ar na céilí, nó

–

a raibh gnáthchónaí deireanach ar na céilí, sa mhéid is go bhfuil duine acu ina chónaí nó ina cónaí ann fós, nó

–

a bhfuil gnáthchónaí ar an gcosantóir, nó

–

i gcás iarratas comhpháirteach, gnáthchónaí duine de na céilí, nó

–

a bhfuil gnáthchónaí an iarratasóra más rud é go raibh cónaí air nó uirthi ann le bliain amháin ar a laghad láithreach sular cuireadh an t‑iarratas isteach, nó

–

a bhfuil gnáthchónaí an iarratasóra más rud é go raibh cónaí air nó uirthi ann ar feadh 6 mhí ar a laghad sular cuireadh an t‑iarratas isteach agus más náisiúnach den Bhallstát atá i gceist, nó i gcás [...] na hÉireann, má tá “sainchónaí” air nó uirthi ann.

(b)

náisiúntacht an dá chéile nó, i gcás [...] na hÉireann, an “sainchónaí” coiteann.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

9

Foráiltear le hAirteagal 19(1) den Rialachán sin, dar teideal ‘Lis pendens agus caingne spleácha’:

‘I gcás ina ndéanfar iarratais ar cholscaradh, idirscaradh dlíthiúil nó neamhniú pósta idir na páirtithe céanna a thabhairt os comhair cúirteanna Ballstát éagsúil, déanfaidh an dara cúirt ar tugadh os a comhair iad bac a chur ar a himeachtaí, uaithi féin, go dtí go suífear dlínse na chéad chúirte ar tugadh os a comhair iad.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

10

I gCaibidil III de Rialachán Uimh. 2201/2003, dar teideal ‘Aithint agus forghníomhú’, bhí roinnt ranna, lena n‑áirítear Roinn 1, dar teideal ‘Aithint’. Bhí sraith forálacha sa roinn sin a bhaineann, inter alia, le haithint sna Ballstáit eile do bhreithiúnas a tugadh i mBallstát maidir le colscaradh, idirscaradh dlíthiúil nó neamhniú pósta agus na forais le neamhaithint breithiúnais den sórt sin.

11

Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 63 den Rialachán sin, dar teideal ‘Conarthaí arna dtabhairt i gcrích leis an Suí Naofa’:

‘(1)   Beidh feidhm ag an Rialachán seo gan dochar don chonradh idirnáisiúnta (Concordáid) a tugadh i gcrích idir an Suí Naofa agus [Poblacht na Portaingéile], a síníodh sa Vatacáin an 7 Bealtaine 1940.

(2)   Aithneofar sna Ballstáit aon chinneadh a dhéantar faoin gConradh, dá dtagraítear i mír 1, maidir le neamhbhailíocht póstaí ar na coinníollacha a leagtar síos i gCaibidil III, Roinn 1.

(3)   Beidh feidhm ag na forálacha a leagtar síos i míreanna 1 agus 2 maidir leis na conarthaí idirnáisiúnta seo a leanas (Concordáidí) leis an Suí Naofa:

a)

“Concordato lateranense” [Concordáid na Lataráine] an 11 Feabhra 1929 idir [Poblacht na hIodáile] agus an Suí Naofa, arna leasú leis an gComhaontú, agus a Phrótacal Breise, a síníodh sa Róimh an 18 Feabhra 1984;

(b)

Comhaontú an 3 Eanáir 1979 idir an Suí Naofa agus [Ríocht na Spáinne] maidir le hábhair dhlíthiúla;

(c)

Comhaontú idir an Suí Naofa agus [Poblacht Mhálta] maidir le héifeachtaí sibhialta póstaí canónta agus le cinntí údarás eaglasta agus cúirteanna ar phóstaí den sórt sin a aithint an 3 Feabhra 1993, lena n‑áirítear Prótacal feidhme an dáta chéanna, agus a Dhara Prótacal Breise an 6 Eanáir 1995.

(4)   Féadfaidh aithint na gcinntí dá bhforáiltear i mír 2, sa Spáinn, san Iodáil nó i Málta, a bheith faoi réir na nósanna imeachta céanna agus na seiceálacha céanna is infheidhme maidir le cinntí na gcúirteanna eaglasta a thugtar i gcomhréir leis na conarthaí idirnáisiúnta a tugadh i gcrích leis an Suí Naofa dá dtagraítear i mír 3.

[...]’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

12

Aisghaireadh Rialachán Uimh. 2201/2003 le Rialachán (AE) 2019/1111 ón gComhairle an 25 Meitheamh 2019 maidir le dlínse, aithint agus forghníomhú cinntí in ábhair maidir le pósadh agus in ábhair maidir le freagracht tuismitheora, agus maidir le fuadach idirnáisiúnta leanaí (IO 2019 L 178, lch. 1), is infheidhme ón 1 Lúnasa 2022. Mar sin féin, i bhfianaise dháta na bhfíoras is cúis leis an díospóid sna príomhimeachtaí, ní mór an iarraidh ar réamhrialú a scrúdú i bhfianaise Rialachán Uimh. 2201/2003.

An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear

13

Rinne GT, náisiúnach Gearmánach agus Iodálach, agus LS, náisiúnach Rúiseach, a bhfuil gnáthchónaí orthu araon sa Ghearmáin, a bpósadh a cheiliúradh in eaglais atá suite in Napoli (an Iodáil) an 16 Meitheamh 2017 (‘an pósadh concordáide’). An lá céanna, cláraíodh an pósadh sin le hoifig chlárlann shibhialta na cathrach sin.

14

An 25 Eanáir 2022, rinne GT iarratas ar cholscaradh os comhair Amtsgericht Stuttgart (an Chúirt Dúiche, Stuttgart, an Ghearmáin). Sna himeachtaí sin, iarrtar ar an gcúirt sin rialú uaithi féin freisin maidir le cearta pinsin a chionroinnt agus, arna iarraidh sin do LS, maidir le haon chothabháil iarphósta a dheonú.

15

An 22 Iúil 2022, rinne GT iarratas os comhair Tribunale Ecclesiastico Interdiocesano di Napoli (an Chúirt Eaglasta Idir-Dheoiseach, Napoli, an Iodáil) ag iarraidh dearbhú maidir le neamhniú an phósta concordáide. Le cinneadh an 28 Feabhra 2024, sheas an chúirt sin leis an iarratas sin. An 27 Bealtaine 2024, dhearbhaigh an Supremo Tribunale della Segnatura Apostolica (Binse Uachtarach an Signatura Aspalda, an Iodáil) go raibh an cinneadh críochnaitheach sin infhorghníomhaithe.

16

An 31 Iúil 2024, taisceadh iarratas ar éifeachtaí sibhialta an chinnidh chríochnaithigh infhorghníomhaithe lena ndearbhaítear neamhniú an phósta concordáide a aithint, a d’eisigh Tribunale Ecclesiastico Interdiocesano di Napoli (an Chúirt Eaglasta Idir-Dheoiseach, Napoli), níor rialaigh Corte d’appello di Napoli (an Chúirt Achomhairc, Napoli, an Iodáil) ar an iarratas sin go fóill.

17

Le hordú an 20 Samhain 2024, chinn Amtsgericht Stuttgart (an Chúirt Dúiche, Stuttgart) bac a chur ar na himeachtaí maidir leis an iarratas ar cholscaradh agus maidir leis na héilimh choimhdeacha a bhaineann le hiarmhairtí maoine an cholscartha. Mheas an chúirt sin, dá ndeonódh Corte d’appello di Napoli (an Chúirt Achomhairc, Napoli) an t‑iarratas ar éifeachtaí sibhialta an chinnidh eaglasta lena ndearbhaítear neamhniú an phósta concordáide a aithint, go mbeadh na himeachtaí colscartha atá ar feitheamh os a comhair gan aon chuspóir.

18

An 4 Nollaig 2024, rinne LS achomharc i gcoinne an ordaithe sin os comhair Oberlandesgericht Stuttgart (an Ard-Chúirt Réigiúnach, Stuttgart, an Ghearmáin), arb í an chúirt a rinne an tarchur í, ag maíomh, faoi Rialachán Uimh. 2201/2003, nach ar Amtsgericht Stuttgart (an Chúirt Dúiche, Stuttgart) atá an oibleagáid bac a chur ar na himeachtaí, ach ar chúirt na hIodáile a éisteann an t‑iarratas ar éifeachtaí sibhialta an chinnidh eaglasta lena ndearbhaítear neamhniú an phósta concordáide a aithint.

19

Fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an dtagann na himeachtaí atá ar feitheamh os comhair Corte d’appello di Napoli (an Chúirt Achomhairc, Napoli) lena n‑iarrtar éifeachtaí sibhialta an chinnidh eaglasta sin a aithint faoi raon feidhme ‘iarratas ar neamhniú pósta’, a d’fhéadfadh a bheith ina gcúis le cás lis pendens de réir bhrí Airteagal 19(1) de Rialachán Uimh. 2201/2003. Más amhlaidh atá, féachann sé leis na hiarmhairtí a bhaineann le lis pendens den sórt sin a fháil amach.

20

Dar leis an gcúirt sin, tagann imeachtaí den sórt sin faoi raon feidhme ‘iarratas ar neamhniú pósta’, de réir bhrí na forála sin, agus mar thoradh air sin go gceanglaítear ar chúirt na hIodáile, ar tugadh imeachtaí os a comhair sa dara háit, i bprionsabal, bac a chur ar na himeachtaí, i gcomhréir leis an bhforáil sin.

21

Tugann sí faoi deara, áfach, go bhféadfadh oibleagáid den sórt sin a bheith ina cúis le deacrachtaí ós rud é, i gcás den sórt sin, go gceanglófaí ar chúirt na Gearmáine, más gá, measúnú a dhéanamh, mar cheist theagmhasach, ar an aithint a thug Poblacht na hIodáile do neamhniú an phósta concordáide arna tabhairt ag cúirt eaglasta, cé nach bhfuil aon chomhaontú ann, i ndáil leis sin, idir an Suí Naofa agus Poblacht Chónaidhme na Gearmáine a d’fhéadfadh aithint do chinneadh eaglasta a rialú.

22

Dá bhrí sin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, ag féachaint freisin do na hiarmhairtí maoine a d’fhéadfadh a bheith mar thoradh ar neamhniú pósta atá éagsúil leis na hiarmhairtí a ghabhann le himeachtaí colscartha, agus mar thoradh air sin go bhfuil baol ann go mbeidh cinntí contrártha ann, an bhféadfaidh cúirteanna na Gearmáine a chinneadh, mar sin féin, bac a chur ar na himeachtaí, cé go bhfuil dlínse idirnáisiúnta tosaíochta acu faoi Rialachán Uimh. 2201/2003.

23

Sna himthosca sin, chinn Oberlandesgericht Stuttgart (an Ard-Chúirt Réigiúnach, Stuttgart) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt le haghaidh réamhrialú:

‘(1)

An [imeachtaí] maidir le neamhniú pósta[,] de réir bhrí Airteagal 19(1) de Rialachán [Uimh. 2201/2003] é [imeachtaí] na hIodáile maidir le himeachtaí éifeachtaí sibhialta [a aithint] os comhair [cúirt na hIodáile], de bhun Airteagal 8(2) de [Choncordáid na Lataráine]?

(2)

I gcás go dtabharfar freagra dearfach ar [an gcéad] cheist [, a]n gceadaítear do chúirt [de chuid Ballstáit eile] ar tugadh [iarratas ar cholscaradh] os a comhair den chéad uair [bac a chur ar] a himeachtaí [...] faoin dlí náisiúnta i bhfabhar na dara cúirte ar tugadh [iarratas] os a comhair agus a chaithfidh cinneadh a dhéanamh maidir le himeachtaí éifeachtaí sibhialta [a aithint], contrártha le hAirteagal 19(1) de Rialachán [Uimh. 2201/2003]?’

An chéad cheist

24

Lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 19(1) de Rialachán Uimh. 2201/2003 le léiriú sa chaoi go dtagann imeachtaí a thugtar os comhair cúirt de chuid Ballstáit d’fhonn éifeachtaí sibhialta cinnidh infhorghníomhaithe lena ndearbhaítear neamhniú an phósta concordáide a aithint, i gcás go raibh an cinneadh sin tugtha ag gcúirt eaglasta de bhun conradh idirnáisiúnta, dá dtagraítear in Airteagal 63 den Rialachán sin, arna thabhairt i gcrích idir an Suí Naofa agus an Ballstát sin, faoin gcoincheap ‘iarratas ar neamhniú pósta’, de réir bhrí na forála sin..

25

Mar réamhphointe, ba cheart a thabhairt faoi deara, ar an gcéad dul síos, mar is léir ó Airteagal 1(3)(e) de Rialachán Uimh. 2201/2003, arna léamh i bhfianaise aithris 8 de, go n‑eisiatar ábhair a bhaineann le héifeachtaí maoine an phósta, go háirithe oibleagáidí cothabhála, ó raon feidhme an Rialacháin sin.

26

Mar sin féin, d’fhéadfadh na ceisteanna sin teacht faoi raon feidhme ionstraimí eile de dhlí an Aontais, eadhon Rialachán (AE) 2016/1103 ón gComhairle an 24 Meitheamh 2016 lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe i réimse na dlínse, an dlí is infheidhme agus aithint agus forghníomhú cinntí in ábhair réimeas maoine pósta (IO 2016 L 183, lch. 1) nó Rialachán (CE) Uimh. 4/2009 ón gComhairle an 18 Nollaig 2008 maidir le dlínse, an dlí is infheidhme, aithint agus forghníomhú cinntí agus comhar in ábhair a bhaineann le hoibleagáidí cothabhála (IO 2009 L 7, lch. 1).

27

Is fíor go dtagraíonn an chúirt a rinne an tarchur, ina hiarraidh ar réamhrialú, do na difríochtaí a d’fhéadfadh a bheith ann idir na hiarmhairtí maoine a ghabhann le colscaradh agus na hiarmhairtí sin atá mar thoradh ar neamhniú pósta. Mar sin féin, ní ardaítear na breithnithe sin ach amháin chun Airteagal 19(1) de Rialachán Uimh. 2201/2003 a léiriú agus ní féidir leo, in éagmais faisnéis eile arna soláthar ag an gcúirt sin ina leith sin, údar a thabhairt le léiriú ar ionstraimí de dhlí an Aontais seachas an Rialachán sin.

28

Ar an dara dul síos, ba cheart a mheabhrú, i gcomhréir le hAirteagal 63 de Rialachán Uimh. 2201/2003, go bhfuil cur i bhfeidhm an Rialacháin sin sa chaidreamh idir na Ballstáit gan dochar do chonarthaí arna dtabhairt i gcrích idir an Suí Naofa, ar thaobh amháin, agus Ballstáit áirithe, eadhon Poblacht na hIodáile, Poblacht Mhálta, Poblacht na Portaingéile agus Ríocht na Spáinne, ar an taobh eile, lena n‑áirítear Concordáid na Lataráine.

29

Rialaíonn Concordáid na Lataráine an caidreamh idir an Suí Naofa agus Poblacht na hIodáile. Faoi Airteagal 2(1) den Chonradh sin, aithníonn agus áirithíonn an Ballstát sin saoirse na hEaglaise Caitlicí, go háirithe, chun a dhlínse a fheidhmiú in ábhair eaglasta.

30

I gcomhréir le hAirteagal 8(1) den Chonradh sin, déanfar na póstaí a dhéantar i gcomhréir le forálacha an dlí canónta a aithint mar phóstaí a bhfuil éifeachtaí sibhialta acu, ar choinníoll go ndéantar an pósadh, tar éis a fhoilsithe i halla an bhaile, a iontráil sa chlárlann shibhialta.

31

Foráiltear le hAirteagal 8(2) den Chonradh sin, ar iarratas ón dá pháirtí nó ó cheann acu, go mbeidh éifeachtaí sibhialta ag na breithiúnais a bhaineann le neamhniú pósta, arna dtabhairt ag na cúirteanna eaglasta, a bhfuil teideal infhorghníomhaithe ón údarás maoirseachta eaglasta uachtarach acu, san Iodáil, le cinneadh ón gCúirt Achomhairc inniúil, ar choinníoll, sa chéad áit, go raibh dlínse ag an gcúirt eaglasta an neamhniú a dhearbhú, sa dara háit, gur urramaíodh cearta na bpáirtithe teacht i láthair agus iad féin a chosaint, le linn na n‑imeachtaí os comhair na cúirte eaglasta, i gcomhréir le bunphrionsabail dhlíchóras na hIodáile agus, sa tríú háit, go gcomhlíontar na coinníollacha a cheanglaítear le reachtaíocht na hIodáile chun éifeacht a thabhairt do bhreithiúnais eachtracha.

32

I bhfianaise na réamhbharúlacha sin, chun Airteagal 19(1) de Rialachán Uimh. 2201/2003 a léiriú, is gá, i gcomhréir le cásdlí socair, ní hamháin foclaíocht na forála sin a chur san áireamh, ach a comhthéacs agus na cuspóirí a shaothraítear leis an ngníomh ar cuid de í a chur san áireamh freisin (féach, chuige sin, breithiúnais an 17 Samhain 1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, mír 12, agus an 27 Samhain 2025, Manuel Costa Filhos, C‑643/24, EU:C:2025:923, mír 37 agus an cásdlí dá dtagraítear).

33

Maidir le foclaíocht Airteagal 19(1) de Rialachán Uimh. 2201/2003, ba cheart a thabhairt faoi deara go dtagraíonn an fhoráil sin do iarratais ar cholscaradh, idirscaradh dlíthiúil nó neamhniú pósta idir na páirtithe céanna arna dtabhairt os comhair chúirteanna na mBallstát éagsúil.

34

Mar a chinn an Chúirt, de réir fhoclaíocht na forála sin, cé go bhfuil sé tábhachtach go mbaineann na hiarratais leis na páirtithe céanna, d’fhéadfadh ábhar difriúil a bheith acu, ar choinníoll go mbaineann siad le hidirscaradh dlíthiúil, colscaradh nó neamhniú pósta (féach, chuige sin, breithiúnas an 16 Eanáir 2019, Liberato, C‑386/17, EU:C:2019:24, mír 35 agus an cásdlí dá dtagraítear). Leanann sé, má tá cás lis pendens le bheith ann, go glactar leis gurb é is cuspóir do na himeachtaí atá ar feitheamh os comhair chúirteanna na mBallstát éagsúil an tsnaidhm phósta a scaoileadh nó a mhaolú.

35

Ní hé is cuspóir d’imeachtaí arna dtabhairt os comhair cúirt de chuid Ballstáit d’fhonn éifeachtaí sibhialta cinnidh infhorghníomhaithe lena ndearbhaítear neamhniú an phósta concordáide a aithint, arna tabhairt ag cúirt eaglasta de bhun conradh idirnáisiúnta arna thabhairt i gcrích leis an Suí Naofa agus dá dtagraítear in Airteagal 63 de Rialachán Uimh. 2201/2003, amhail iad siúd atá ar feitheamh, sa chás seo, os comhair Corte d’appello di Napoli (an Chúirt Achomhairc, Napoli), iontu féin, an tsnaidhm pósta a scaoileadh nó a mhaolú.

36

Ar an gcéad dul síos, mar a chuir Rialtas na hIodáile agus Rialtas na Spáinne in iúl ag an éisteacht, tráth a thionscnaítear imeachtaí den sórt sin, tá an tsnaidhm pósta scaoilte cheana féin, tar éis dearbhú neamhnithe na snaidhme sin leis an gcinneadh críochnaitheach infhorghníomhaithe arna tabhairt ag an gcúirt eaglasta. Is é an t‑aon chuspóir atá leis na himeachtaí os comhair chúirt an Bhallstáit lena mbaineann, sa chás seo Poblacht na hIodáile, go n‑aithneofar go bhfuil éifeachtaí sibhialta ag an gcinneadh eaglasta i ndlíchóras an Bhallstáit sin.

37

Ar an dara dul síos, tá raon feidhme an athbhreithnithe a rinne an chúirt Stáit i gcomhthéacs na n‑imeachtaí sin teoranta do na gnéithe a luaitear go sainráite in Airteagal 8(2) de Choncordáid na Lataráine le creidiúnaithe, eadhon dlínse na cúirte eaglasta, cearta na bpáirtithe teacht i láthair agus iad féin a chosaint le linn na n‑imeachtaí os comhair na cúirte sin, agus na coinníollacha a gcuirtear aithint breithiúnas eachtrach faoi réir reachtaíocht na hIodáile. Mar a luaigh Rialtas na hIodáile, ní féidir leis an gcúirt náisiúnta scrúdú a dhéanamh ar shubstaint an chinnidh eaglasta.

38

Dá bhrí sin, ní thagann imeachtaí a thugtar os comhair cúirt Stáit d’fhonn éifeachtaí sibhialta cinnidh infhorghníomhaithe lena ndearbhaítear neamhniú an phósta concordáide a aithint, arna tabhairt ag cúirt eaglasta de bhun Choncordáid na Lataráine, faoin gcoincheap ‘iarratas ar neamhniú pósta’ de réir bhrí Airteagal 19(1) de Rialachán Uimh. 2201/2003.

39

Tugtar tacaíocht don léiriú sin le comhthéacs na forála sin.

40

I ndáil leis sin, ní mór a thabhairt faoi deara go dtagann Airteagal 19 de Rialachán Uimh. 2201/2003 faoi Chaibidil II den Rialachán sin, dar teideal ‘Dlínse’, ina liostaítear, in Airteagal 3 de, na critéir chun dlínse chúirteanna na mBallstát a bhunú chun rialú a thabhairt ar cheisteanna a bhaineann le colscaradh, idirscaradh dlíthiúil agus neamhniú pósta.

41

Ba cheart a mheabhrú freisin nach bhfuil sé i gceist leis an gcóras chun dlínse a roinnt, arna bhunú le Rialachán Uimh. 2201/2003 i ndáil le díscaoileadh nasc snaidhme pósta, ildlínse a eisiamh. Os a choinne sin, foráiltear go sainráite do roinnt cúirteanna inniúla a bheith ann, gan aon ordlathas a bheith bunaithe eatarthu (breithiúnas an 13 Deireadh Fómhair 2016, Mikołajczyk, C‑294/15, EU:C:2016:772, mír 47 agus an cásdlí dá dtagraítear).

42

Is sa chomhthéacs sin a rialaítear le hAirteagal 19(1) de Rialachán Uimh. 2201/2003 an chaoi a gcaitear le cásanna ina dtugtar iarratais ar cholscaradh, idirscaradh dlíthiúil nó neamhniú pósta arna dtabhairt idir na páirtithe céanna os comhair dhá chúirt de chuid Ballstát éagsúil agus foráiltear leis, chuige sin, d’oibleagáid an dara cúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair bac a chur ar a himeachtaí uaithi féin go dtí go suífear dlínse na chéad chúirte ar tugadh na himeachtaí os a comhair, i gcomhréir leis na critéir a leagtar síos ina leith sin in Airteagal 3 den Rialachán sin.

43

Ní chinntear dlínse cúirte na hIodáile a éisteann iarratas ar éifeachtaí sibhialta cinneadh infhorghníomhaithe lena ndearbhaítear neamhniú an phósta a aithint concordáide, arna tabhairt ag cúirt eaglasta de bhun Choncordáid na Lataráine, ar bhonn na gcritéar a leagtar síos in Airteagal 3 de Rialachán Uimh. 2201/2003, ach ar bhonn na rialacha sonracha a leagtar síos leis an gconradh sin a tugadh i gcrích idir an Suí Naofa agus Poblacht na hIodáile. Sna himthosca sin, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i míreanna 44 agus 45 dá Thuairim, ní fhéadfadh an nós imeachta a bhfuil iarratas den sórt sin mar chuid de bheith ina chúis le cás lis pendens, de réir bhrí Airteagal 19(1) den Rialachán sin, arna léamh i bhfianaise Airteagal 3 de.

44

Ní chaitear amhras ar an léiriú a eascraíonn as foclaíocht Airteagal 19(1) de Rialachán Uimh. 2201/2003, le tacaíocht ó chomhthéacs na forála sin, leis na cuspóirí a shaothraítear leis an Rialachán sin.

45

I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú go bhfuil sé beartaithe le Rialachán Uimh. 2201/2003 go n‑éascófar, inter alia, ar bhonn phrionsabal na muiníne frithpháirtí mar bhunchloch chun fíorlimistéar breithiúnach a chruthú ar leibhéal an Aontais, aithint do bhreithiúnais a thugtar sna Ballstáit in ábhair cholscartha, idirscartha dhlíthiúil nó neamhnithe pósta (féach, chuige sin, breithiúnas an 15 Samhain 2022, Senatsverwaltung für Inneres und Sport, C‑646/20, EU:C:2022:879, mír 44 agus an cásdlí dá dtagraítear).

46

I gcomhthéacs sonrach na gconarthaí a tugadh i gcrích idir an Suí Naofa agus Ballstáit áirithe, tá Airteagal 63 de Rialachán Uimh. 2201/2003 mar chuid den chuspóir ginearálta a shaothraítear leis an Rialachán sin, is é sin aithint agus forghníomhú simplithe cinntí a bhaineann le neamhniú pósta arna dtabhairt faoi na conarthaí sin a éascú. Mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara, go bunúsach, i míreanna 49 agus 50 dá Thuairim, is é is cuspóir don Airteagal sin an córas aitheanta dá bhforáiltear leis an Rialachán sin a leathnú chuig cinntí a bhaineann le neamhniú pósta arna dtabhairt de bhun concordáidí arna dtabhairt i gcrích idir an Suí Naofa agus Ballstáit áirithe, chun lánéifeacht na gconarthaí sin a áirithiú. Os a choinne sin, ní hé is cuspóir don Airteagal sin na cinntí sin a chur faoi réir na rialacha comhchuibhithe uile a leagtar síos le Rialachán Uimh. 2201/2003, agus go háirithe na rialacha sin a bhaineann le dlínse, lena n‑áirítear Airteagal 19 de.

47

I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad cheist nach mór Airteagal 19(1) de Rialachán Uimh. 2201/2003 a léiriú sa chaoi nach dtagann imeachtaí a thugtar os comhair cúirt de chuid Ballstáit d’fhonn éifeachtaí sibhialta cinnidh infhorghníomhaithe lena ndearbhaítear neamhniú an phósta concordáide a aithint, i gcás go raibh an cinneadh sin tugtha ag gcúirt eaglasta de bhun conradh idirnáisiúnta, dá dtagraítear in Airteagal 63 den Rialachán sin, arna thabhairt i gcrích idir an Suí Naofa agus an Ballstát sin, faoin gcoincheap ‘iarratas ar neamhniú pósta’, de réir bhrí na forála sin.

An dara ceist

48

I bhfianaise an fhreagra a tugadh ar an gcéad cheist, níl gá freagra a thabhairt ar an dara ceist.

Costais

49

Os rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin, Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.

 

Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Tríú Dlísheomra) mar seo a leanas:

 

Maidir le hAirteagal 19(1) de Rialachán (CE) Uimh. 2201/2003 ón gComhairle an 27 Samhain 2003 maidir le dlínse, aithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair maidir le pósadh agus in ábhair maidir le freagracht tuismitheora, lena n‑aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1347/2000, arna leasú le Rialachán (CE) Uimh. 2116/2004 ón gComhairle an 2 Nollaig 2004,

 

ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:

 

ní thagann imeachtaí a thugtar os comhair cúirt de chuid Ballstáit d’fhonn éifeachtaí sibhialta cinnidh infhorghníomhaithe lena ndearbhaítear neamhniú an phósta concordáide a aithint, i gcás go raibh an cinneadh sin tugtha ag gcúirt eaglasta de bhun conradh idirnáisiúnta, dá dtagraítear in Airteagal 63 de Rialachán Uimh. 2201/2003, arna leasú, arna thabhairt i gcrích idir an Suí Naofa agus an Ballstát sin, faoin gcoincheap ‘iarratas ar neamhniú pósta’, de réir bhrí na forála sin.

 

Sínithe


( *1 ) Teanga an cháis: an Ghearmáinis.

( i ) Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.