|
Publicatieblad |
NL C-serie |
|
C/2026/4086 |
24.7.2026 |
ADVIES VAN DE COMMISSIE
van 2 juni 2026
over de noodzaak en evenredigheid van de herinvoering van grenstoezicht door Zweden aan zijn binnengrenzen overeenkomstig artikel 27 bis, lid 3, van Verordening (EU) 2016/399 (Schengengrenscode)
(Slechts de tekst in de Zweedse taal is authentiek)
(C/2026/4086)
(1)
Krachtens artikel 3, lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie moet de Unie haar burgers een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht zonder binnengrenzen bieden waarin het vrije verkeer van personen gewaarborgd is, in combinatie met passende maatregelen met betrekking tot controles aan de buitengrenzen, asiel, immigratie, en voorkoming en bestrijding van criminaliteit.
(2)
Krachtens artikel 25 van Verordening (EU) 2016/399 van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2016 betreffende een Uniecode voor de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) (codificatie) (1) kan een lidstaat, wanneer hij wordt geconfronteerd met een ernstige bedreiging van de openbare orde of de binnenlandse veiligheid, bij wijze van uitzondering tijdelijk opnieuw grenstoezicht invoeren aan alle of bepaalde delen van zijn binnengrenzen. Dit mag alleen als uiterste middel gebeuren en de reikwijdte en de duur van de tijdelijke herinvoering van grenstoezicht mogen niet verder gaan dan wat strikt noodzakelijk is om op de vastgestelde ernstige bedreiging te reageren.
(3)
Artikel 25 bis, lid 4, van de Schengengrenscode bepaalt dat wanneer een lidstaat voornemens is grenstoezicht aan de binnengrenzen opnieuw in te voeren om een voorzienbare ernstige bedreiging het hoofd te bieden, hij het Europees Parlement, de Raad, de Commissie en de andere lidstaten uiterlijk vier weken vóór de geplande herinvoering van het grenstoezicht hiervan in kennis moet stellen, of zo spoedig mogelijk indien de omstandigheden die tot herinvoering van grenstoezicht aan de binnengrenzen nopen, minder dan vier weken vóór de geplande herinvoering bij de lidstaat bekend worden.
(4)
Op grond van artikel 27 bis, lid 3, van de Schengengrenscode moet de Commissie nadat zij kennisgevingen heeft ontvangen met betrekking tot een verlenging van het grenstoezicht aan de binnengrenzen uit hoofde van artikel 25 bis, lid 4, die leidt tot de voortzetting van het grenstoezicht aan de binnengrenzen gedurende in totaal meer dan twaalf maanden, op basis van dezelfde argumenten, een advies uitbrengen over de noodzaak en de evenredigheid van dat grenstoezicht.
(5)
Het kader voor de herinvoering en verlenging van binnengrenstoezicht is grondig herzien bij Verordening (EU) 2024/1717 van het Europees Parlement en de Raad van, die op 10 juli 2024 in werking is getreden (2). Het begin van alle in titel III, hoofdstuk II, van de Schengengrenscode bedoelde perioden is dus vanaf die datum berekend.
(6)
Bij brief van 7 oktober 2024 hebben de Zweedse autoriteiten kennisgegeven van de herinvoering van grenstoezicht op grond van artikel 25 bis van de Schengengrenscode aan alle binnengrenzen (land, zee en lucht) voor een periode van zes maanden, van 12 november 2024 tot en met 11 mei 2025.
(7)
Bij brief van 8 april 2025 hebben de Zweedse autoriteiten kennisgegeven van de verlenging van de herinvoering met nog eens zes maanden, van 12 mei 2025 tot en met 11 november 2025. Bij brief van 7 oktober 2025 hebben de Zweedse autoriteiten kennisgegeven van een tweede verlenging van de herinvoering van binnengrenstoezicht met nog eens zes maanden, van 12 november 2025 tot en met 11 mei 2026. Bij brief van 30 april 2026 hebben de Zweedse autoriteiten kennisgegeven van een derde verlenging van de herinvoering van binnengrenstoezicht met nog eens zes maanden, van 12 mei 2026 tot en met 11 november 2026.
(8)
Zweden was betrokken bij de gestructureerde dialoog met de Commissie over de herinvoering van binnengrenstoezicht. Na ontvangst van de kennisgeving van Zweden van een verlenging is deze gestructureerde dialoog voortgezet als onderdeel van een overlegprocedure als bedoeld in artikel 27 bis, lid 4, van de Schengengrenscode.
(9)
De huidige stand van zaken aan de binnengrenzen is beschreven in het verslag over de staat van Schengen van 23 april 2025 (3) en wordt regelmatig besproken in de Raad Schengen.
(10)
Aangezien het binnengrenstoezicht werd heringevoerd en om dezelfde redenen werd verlengd voor een ononderbroken periode van meer dan twaalf maanden in totaal, moet de Commissie een advies uitbrengen over de noodzaak en de evenredigheid van dat grenstoezicht.
(11)
Na een beoordeling van de kennisgevingen, aangevuld met de in het kader van de overlegprocedure verstrekte informatie en andere officiële, openbaar beschikbare documenten, stelt de Commissie het navolgende advies vast.
BEOORDELING VAN DE KENNISGEVINGEN
I. FORMELE VEREISTEN
|
(12) |
Wat betreft kennisgevingen hebben de lidstaten op grond van de Schengengrenscode verschillende formele verplichtingen. |
|
(13) |
De Commissie stelt vast dat de kennisgevingen van de herinvoering van binnengrenstoezicht en de verlengingen daarvan zijn gedaan overeenkomstig de termijnen van artikel 25 bis, lid 4, van de Schengengrenscode, dat wil zeggen uiterlijk vier weken vóór de inwerkingtreding van de herinvoering of verlenging van het binnengrenstoezicht. |
|
(14) |
Die kennisgevingen zijn gedaan aan de hand van het daartoe bij Uitvoeringsbesluit (EU) 2025/315 van de Commissie vastgestelde model (4). |
|
(15) |
In de kennisgevingen wordt specifiek verwezen naar de herinvoering van het toezicht aan de landbinnengrens met Denemarken aan de afrit van de Sontbrug voor treinverkeer en gemotoriseerd verkeer. In de kennisgevingen is echter vermeld dat er ook controles kunnen plaatsvinden in de havens en op de luchthavens van de steden Stockholm, Göteborg, Malmö en Västerås, alsmede aan elke andere binnengrens, wanneer dit noodzakelijk blijkt op basis van risicoanalyses, inlichtingen of andere relevante informatie. Aangezien artikel 25 van de Schengengrenscode de lidstaten de mogelijkheid biedt om het binnengrenstoezicht bij onvoorziene gebeurtenissen onmiddellijk opnieuw in te voeren, is de Commissie evenwel niet van mening dat een kennisgeving uit hoofde van artikel 27, lid 1, een dergelijke voorwaardelijke herinvoering van het binnengrenstoezicht toelaat. |
|
(16) |
Krachtens artikel 27, lid 2, van de Schengengrenscode zijn de lidstaten verplicht om in situaties waarin het grenstoezicht al zes maanden van kracht is, in alle volgende kennisgevingen een risicobeoordeling op te nemen waarin de omvang en de verwachte ontwikkeling van de ernstige bedreiging worden omschreven. Hoewel het voor de nationale autoriteiten moeilijk kan zijn een precieze beoordeling te verstrekken van de omvang en verwachte duur van de ernstige bedreiging, vanwege de complexe aard ervan, merkt de Commissie op dat de informatie die de Zweedse autoriteiten in de kennisgevingen hebben verstrekt, geen gedetailleerde risicobeoordeling overeenkomstig artikel 27, lid 2, van de Schengengrenscode bevat waarin rekening is gehouden met trends in de ontwikkeling van de ernstige bedreiging gedurende de vorige periode van herinvoering van het binnengrenstoezicht en waarbij gebruik is gemaakt van op het nationale niveau en door de relevante agentschappen van de Unie opgestelde risicoanalyses. |
|
(17) |
De Commissie neemt nota van het feit dat gedetailleerde en operationele informatie uit de kennisgeving is gehouden omdat zij verband hield met aangelegenheden van nationaal belang en van binnenlandse veiligheid en om redenen in verband met lopende strafrechtelijke onderzoeken. Artikel 27, lid 5, van de Schengengrenscode biedt de lidstaten inderdaad de mogelijkheid om informatie in verband met de ernstige bedreiging voor de openbare orde of de binnenlandse veiligheid uit te sluiten om redenen van openbare veiligheid, rekening houdend met de vertrouwelijkheid van lopende onderzoeken. |
|
(18) |
De Commissie merkt op dat Zweden geen verslag heeft overgelegd overeenkomstig artikel 33, lid 2, van de Schengengrenscode, dat de lidstaten verplicht om na het verstrijken van een termijn van twaalf maanden, hetgeen op 12 november 2025 zou zijn geweest, een verslag over de herinvoering en de verlenging van het binnengrenstoezicht in te dienen. |
II. NOODZAKELIJKHEID EN EVENREDIGHEID
Standpunt van de Zweedse autoriteiten
|
(19) |
De Zweedse autoriteiten roepen een ernstige bedreiging voor de openbare orde of de binnenlandse veiligheid in als gevolg van terroristische incidenten en bedreigingen die uitgaan van georganiseerde criminaliteit. |
|
(20) |
De Zweedse autoriteiten wijzen op:
|
|
(21) |
Bovendien heeft er een reeks ernstige incidenten plaatsgevonden waarbij wapens en explosieven voor militaire toepassingen zijn ingezet tegen buitenlandse overheidsinstellingen en de bevolking. |
|
(22) |
De herinvoering van het binnengrenstoezicht is derhalve het enige geschikte instrument om grote passagiersstromen te controleren, zoals die aan de landgrensdoorlaatpost aan de Sontbrug tussen Denemarken en Zweden. De herinvoering stelt de Zweedse politie in staat om steekproefsgewijze controles te verrichten en inlichtingen te verzamelen en tegelijkertijd een actieve politieaanwezigheid te handhaven. |
|
(23) |
De herinvoering van het binnengrenstoezicht heeft waardevolle resultaten opgeleverd die niet op een andere manier hadden kunnen worden verkregen. |
|
(24) |
Het binnengrenstoezicht vindt plaats op basis van inlichtingen en risicoanalyses, in de vorm van niet-systematische steekproefsgewijze controles. De Zweedse politie is verantwoordelijk voor strategische analyses en voor de operationele besluitvorming inzake de omvang, frequentie en plaats van de controles. |
Opmerkingen van de Commissie
|
(25) |
De Zweedse autoriteiten hebben informatie verstrekt over de verschillende aspecten van de vastgestelde ernstige bedreigingen voor de binnenlandse veiligheid en de openbare orde, alsook argumenten aangedragen om te staven dat de herinvoering van grenstoezicht noodzakelijk en evenredig is. |
|
(26) |
De Commissie merkt op dat Zweden met een complexe veiligheidssituatie wordt geconfronteerd. |
|
(27) |
De herinvoering van het binnengrenstoezicht kan in het algemeen helpen om een ernstige bedreiging voor de binnenlandse veiligheid aan te pakken, met name in verband met grensoverschrijdende activiteiten van criminele organisaties. |
|
(28) |
De Commissie erkent het recht om informatie niet mee te delen om redenen van openbare veiligheid. De Commissie is echter van oordeel dat er onvoldoende informatie is verstrekt, zoals algemene statistieken inzake grensoverschrijdende criminaliteit, een algemene beoordeling van de terroristische dreiging en aanvullende informatie over hoe het binnengrenstoezicht gedurende de eerste twaalf maanden van herinvoering heeft geholpen om de vastgestelde bedreiging aan te pakken. |
|
(29) |
In de kennisgevingen worden geen specifieke redenen vermeld voor de keuze van de geografische en temporele reikwijdte van de herinvoering van binnengrenstoezicht. Er wordt niet uitgelegd waarom een duur van zes maanden, in plaats van een kortere periode, het meest geschikt lijkt, noch waarom juist de Zweedse landgrens met Denemarken het zwaarst wordt getroffen door de ernstige bedreiging die ten grondslag ligt aan de herinvoering van het binnengrenstoezicht, waardoor het gerechtvaardigd is dat het toezicht in de praktijk alleen aan die specifieke grens wordt heringevoerd. |
|
(30) |
Er wordt niet uitgelegd waarom alternatieve maatregelen, zoals politiecontroles in grensgebieden en grensoverschrijdende politiesamenwerking, niet volstaan om de vastgestelde ernstige bedreigingen aan te pakken. |
|
(31) |
Denemarken heeft het binnengrenstoezicht aan de Zweeds-Deense grens reeds opgeheven op basis van zijn geslaagde politiesamenwerking met Zweden. |
III. ALTERNATIEVE MAATREGELEN
Standpunt van de Zweedse autoriteiten
|
(32) |
Volgens de Zweedse autoriteiten vormen alternatieve maatregelen, zoals politiecontroles in grensgebieden en grensoverschrijdende samenwerking met naburige lidstaten een aanvulling op de herinvoering van binnengrenstoezicht, als onderdeel van een alomvattende “totaalbenadering”. |
|
(33) |
Op 1 augustus 2023 is nieuwe Zweedse wetgeving in werking getreden die politiecontroles in grensgebieden mogelijk maakt. De Zweedse politie werkt aan de uitvoering van deze wetgeving, door methoden en strategieën te ontwikkelen. |
|
(34) |
De Zweedse autoriteiten onderhouden in grensgebieden een intensieve politiesamenwerking met alle buurlanden, in het kader van bijgewerkte samenwerkingsovereenkomsten en binnen gezamenlijke politiebureaus. Alle Noordse landen nemen deel aan de Noordse politiesamenwerking. In het kader daarvan worden binnen de subgroep Nordic Situational Picture regelmatig inlichtingen gedeeld en wordt operationele informatie uitgewisseld. De samenwerking is zeer nauw, vooral in grensgebieden. |
|
(35) |
Op 1 februari 2025 is een overeenkomst inzake politiesamenwerking in het grensgebied tussen Finland en Zweden in werking getreden. |
|
(36) |
In september 2025 is een nieuw gezamenlijk politiebureau aan de Noors-Zweedse grens ingehuldigd, in Magnormoen. |
|
(37) |
De Zweedse autoriteiten voeren evenwel aan dat zij, na zorgvuldige afweging en dialoog met de politie, van mening zijn dat politiecontroles in grensgebieden vanwege praktische en wettelijke beperkingen niet volstaan als alternatief voor de herinvoering van binnengrenstoezicht. |
Opmerkingen van de Commissie
|
(38) |
De Commissie neemt nota van de actieve toepassing door Zweden van alternatieve maatregelen ter begeleiding van de herinvoering van binnengrenstoezicht. |
|
(39) |
De Commissie merkt op dat er samenwerkingsovereenkomsten en gezamenlijke politiebureaus met de buurlanden bestaan. |
|
(40) |
De Zweedse autoriteiten hebben echter onvoldoende informatie verstrekt over de vraag waarom politiecontroles in grensgebieden niet als alternatief voor de herinvoering van binnengrenstoezicht kunnen dienen, met name gelet op de nieuwe wetgeving die op 1 augustus 2023 in werking is getreden en die politiecontroles in grensgebieden mogelijk maakt. |
|
(41) |
De Commissie herinnert eraan dat indien Zweden het binnengrenstoezicht zou vervangen door politiecontroles, artikel 25 van de Schengengrenscode de Zweedse autoriteiten nog altijd de mogelijkheid biedt om onmiddellijk opnieuw binnengrenstoezicht in te voeren indien dat nodig is om een ernstige bedreiging voor de openbare orde en de nationale veiligheid aan te pakken die zich onverwacht voordoet als gevolg van onvoorzienbare gebeurtenissen. |
IV. MITIGERENDE MAATREGELEN
Standpunt van de Zweedse autoriteiten
|
(42) |
De Zweedse autoriteiten stellen dat alles in het werk wordt gesteld om de effecten van het heringevoerde toezicht tot een minimum te beperken en dat het beperken van de effecten van het heringevoerde binnengrenstoezicht een prioriteit blijft. |
|
(43) |
Het binnengrenstoezicht vindt plaats in de vorm van niet-systematische steekproefsgewijze controles, die worden verricht op basis van inlichtingen en risicoanalyses. De verrichte steekproefsgewijze controles worden zo snel mogelijk en met zo weinig mogelijk verstoringen uitgevoerd. |
|
(44) |
Volgens de Zweedse autoriteiten blijft het effect van het heringevoerde toezicht op het grensoverschrijdende personenverkeer minimaal. De impact van het toezicht is beperkt dankzij kleine aanpassingen van de dienstregeling van de treinen en doordat passagiers bij de eerste geplande halte op Zweeds grondgebied worden gecontroleerd. Aangezien de vertragingen van het treinverkeer beperkt blijven, is een Zweeds-Deense overeenkomst die het mogelijk maakt om controles in rijdende treinen op de Sontbrug te verrichten, niet in werking getreden. |
|
(45) |
De Zweedse autoriteiten merken op dat de dialoog met belanghebbenden in de vervoerssector en bij de politie is versterkt om tot praktische oplossingen te komen voor forenzen en andere leden van de bevolking in de desbetreffende regio’s. |
Opmerkingen van de Commissie
|
(46) |
Uit de kennisgevingen van de Zweedse autoriteiten blijkt dat zij vastbesloten zijn ervoor te zorgen dat de gevolgen van binnengrenstoezicht beperkt blijven, zoals vereist op grond van artikel 26, lid 3, van de Schengengrenscode. |
|
(47) |
De Commissie merkt op dat het grenstoezicht op gerichte en risicogebaseerde wijze plaatsvindt om de gevolgen voor het grensoverschrijdende verkeer te beperken. |
|
(48) |
De Commissie neemt nota van de versterkte dialoog met belanghebbenden in de vervoerssector en bij de politie. Er wordt echter niet vermeld in welke vorm die dialoog plaatsvindt of met welke specifieke problemen forenzen en andere leden van de bevolking worden geconfronteerd en welke maatregelen zijn genomen om aan deze punten van zorg tegemoet te komen. |
|
(49) |
Zweden heeft zijn grensregio’s aangemeld overeenkomstig artikel 42 ter van de Schengengrenscode. |
|
(50) |
Tot slot ontbreekt het aan specifieke informatie over het effect van de herinvoering van binnengrenstoezicht, zelfs indien dat effect beperkt is, op de grensregio die het zwaarst wordt getroffen door de herinvoering van binnengrenstoezicht, te weten de gemeente Malmö. |
V. AANBEVELINGEN
|
(51) |
De Commissie benadrukt dat het volle gebruik van de beschikbare alternatieve maatregelen zoals uiteengezet in Aanbeveling (EU) 2024/268 van de Commissie (5) en van de mogelijkheden in het kader van de herziene Schengengrenscode, ter versterking van en aanvulling op de bestaande maatregelen, een efficiëntere en doeltreffendere manier kan zijn om een hoog niveau van veiligheid te waarborgen, zonder opnieuw binnengrenstoezicht te hoeven invoeren. |
|
(52) |
Veiligheidsoverwegingen zijn de belangrijkste reden die Zweden aanvoert om de herinvoering van binnengrenstoezicht te rechtvaardigen. Het Unierecht biedt al een brede waaier van instrumenten om deze problemen te helpen aanpakken. De lidstaten moeten de bestaande mechanismen ten volle gebruiken om de veiligheid en de samenwerking te verbeteren. Het betreft onder meer de Prüm II-verordening, het nieuwe Schengeninformatiesysteem en de nieuwe regelgeving inzake op voorhand af te geven passagiersgegevens en persoonsgegevens van passagiers (6). De inwerkingtreding van het EES en Etias zal de buitengrenzen verder beveiligen (7). |
|
(53) |
Volgens de Commissie blijft de wijze waarop grenscontroles plaatsvinden, namelijk in de vorm van steekproefsgewijze controles op basis van een risicoanalyse, mogelijk op grond van artikel 23 van de Schengengrenscode, zonder dat het grenstoezicht aan de binnengrenzen officieel hoeft te worden heringevoerd of de veiligheid in gevaar hoeft te worden gebracht. Deze controles mogen echter niet hetzelfde effect hebben als grenscontroles, wat betekent dat de frequentie, de intensiteit en de duur ervan beperkt moeten blijven (8). |
|
(54) |
De Commissie beveelt Zweden aan om de Zweedse wetgeving die op 1 augustus 2023 in werking is getreden en die politiecontroles in grensgebieden mogelijk maakt, ten volle te benutten. |
|
(55) |
Zweden moet, op basis van de omvang en de aard van de alternatieve maatregelen die de Zweedse autoriteiten hebben genomen, werken aan de geleidelijke opheffing van het toezicht aan de Zweedse binnengrenzen. De Commissie zal nauw contact blijven onderhouden met alle betrokken lidstaten om dit doel te bereiken. |
Gedaan te Brussel, 2 juni 2026.
Voor de Commissie
Magnus BRUNNER
Lid van de Commissie
(1) PB L 77 van 23.3.2016, blz. 1.
(2) Verordening (EU) 2024/1717 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juni 2024 tot wijziging van Verordening (EU) 2016/399 betreffende een Uniecode voor de overschrijding van de grenzen door personen (PB L, 2024/1717, 20.6.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1717/oj).
(3) COM(2025) 185 final.
(4) Uitvoeringsbesluit (EU) 2025/315 van de Commissie van 14 februari 2025 tot vaststelling van een model voor de kennisgeving van de tijdelijke herinvoering of verlenging van grenstoezicht aan de binnengrenzen (PB L, 2025/315, 17.2.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec_impl/2025/315/oj).
(5) Aanbeveling (EU) 2024/268 van de Commissie van 23 november 2023 betreffende samenwerking tussen de lidstaten met betrekking tot ernstige bedreigingen voor de binnenlandse veiligheid en de openbare orde in het gebied zonder binnengrenstoezicht (PB L, 2024/268, 17.1.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reco/2024/268/oj).
(6) Verordening (EU) 2024/982 van het Europees Parlement en de Raad van 13 maart 2024 betreffende de geautomatiseerde gegevensbevraging en -uitwisseling ten behoeve van politiële samenwerking en tot wijziging van de Besluiten 2008/615/JBZ en 2008/616/JBZ van de Raad en de Verordeningen (EU) 2018/1726, (EU) 2019/817 en (EU) 2019/818 van het Europees Parlement en de Raad (de Prüm II-verordening) (PB L, 2024/982 van 5.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/982/oj); Verordening (EU) 2018/1862 van het Europees Parlement en de Raad van 28 november 2018 betreffende de instelling, de werking en het gebruik van het Schengeninformatiesysteem (SIS) op het gebied van politiële en justitiële samenwerking in strafzaken, tot wijziging en intrekking van Besluit 2007/533/JBZ van de Raad en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1986/2006 van het Europees Parlement en de Raad en Besluit 2010/261/EU van de Commissie (PB L 312 van 7.12.2018, blz. 56, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1862/oj); Verordening (EU) 2025/13 van het Europees Parlement en de Raad van 19 december 2024 betreffende de verzameling en de doorgifte van advance passenger information met het oog op het voorkomen, opsporen, onderzoeken en vervolgen van terroristische misdrijven en ernstige criminaliteit, en tot wijziging van Verordening (EU) 2019/818 (PB L, 2025/13, 8.1.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2025/13/oj); Richtlijn (EU) 2016/681 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 over het gebruik van persoonsgegevens van passagiers (PNR-gegevens) voor het voorkomen, opsporen, onderzoeken en vervolgen van terroristische misdrijven en ernstige criminaliteit (PB L 119 van 4.5.2016, blz. 132, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2016/681/oj).
(7) Verordening (EU) 2017/2226 van het Europees Parlement en de Raad van 30 november 2017 tot instelling van een inreis-uitreissysteem (EES) voor de registratie van inreis- en uitreisgegevens en van gegevens over weigering van toegang ten aanzien van onderdanen van derde landen die de buitengrenzen overschrijden en tot vaststelling van de voorwaarden voor toegang tot het EES voor rechtshandhavingsdoeleinden en tot wijziging van de overeenkomst ter uitvoering van het te Schengen gesloten akkoord en Verordeningen (EG) nr. 767/2008 en (EU) nr. 1077/2011 (PB L 327 van 9.12.2017, blz. 20, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2017/2226/oj); Verordening (EU) 2018/1240 van het Europees Parlement en de Raad van 12 september 2018 tot oprichting van een Europees reisinformatie- en -autorisatiesysteem (Etias) en tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 1077/2011, (EU) nr. 515/2014, (EU) 2016/399, (EU) 2016/1624 en (EU) 2017/2226 (PB L 236 van 19.9.2018, blz. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1240/oj).
(8) Arrest van het Hof van 21 juni 2017, strafzaak tegen A, zaak C-9/16 (PB C 277 van 21.8.2017, blz. 10).
ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2026/4086/oj
ISSN 1977-0995 (electronic edition)