<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.12-->
  <head>
    <title>2024-09-202409C119202302360-00-TRA-DOC-PL-ARRET-C-0236-23-202407020-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="0" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ContentBits"/>
    <meta content="Commission Use" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Name"/>
    <meta content="pl-PL" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="13/12/2024 17:08:58" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="pl" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="ARR" name="TypeDoc"/>
    <meta content="HFSPPrHt1c3Xcj4m8bj8dgVga7QWXZcMxdweY3jQHMtXpxh+up+eI/xNK1msJupanNt6+gEVl9uh3sSpQdnJdZfZUcyXJSNeFLMOnJeMGjIL666Vm1lrqJihlOjY0gbiXVcKvgX3H4tq/GNLUwEupP3S+rz7d8nk2NaZ0SF+DFw=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="svc_wsgendoc" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="true" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Enabled"/>
    <meta content="7e9e6147-9481-43b6-8ad2-217f6650d95c" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ActionId"/>
    <meta content="0236" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2023" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="PL" name="Langue"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="b24c8b06-522c-46fe-9080-70926f8dddb1" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SiteId"/>
    <meta content="FAST_document_go_ok" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="ARR_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 22-08-24 15:36:54" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="2024-10-02T15:10:17Z" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SetDate"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="9df4e1dae0fb4c6a922269a94a3f17f1" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0236" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
    <meta content="Standard" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Method"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId24" style="first"/>
      <div id="rId20" style="even">Wyrok z dnia 19.9.2024 r. – Sprawa C‑236/23</div>
      <div id="rId21" style="default">Matmut</div>
    </div>
    <p class="C19Centre" id="para-1" title="page-1">
      WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
    </p>
    <p class="C19Centre" id="para-2" title="page-1">
      z dnia 19 września 2024 r. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">*</a>
</span>)
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-3" title="page-1">
      Odesłanie prejudycjalne – Obowiązkowe ubezpieczenie w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych – Dyrektywa 2009/103/WE – Artykuły 3 i 13 – Umowa ubezpieczenia zawarta na podstawie umyślnego fałszywego oświadczenia dotyczącego głównego kierowcy – Uregulowanie krajowe uznające, że wobec „poszkodowanego pasażera”, który jest również ubezpieczającym, można powołać się na nieważność umowy ubezpieczenia wynikającą z umyślnego złożenia przez niego fałszywego oświadczenia w chwili zawarcia umowy – Nadużycie prawa – Powództwo przeciwko ubezpieczającemu zmierzające do pociągnięcia go do odpowiedzialności z tytułu umyślnego fałszywego oświadczenia
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-4" title="page-1">
      W sprawie C‑236/23
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-5" title="page-1">
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Cour de cassation (sąd kasacyjny, Francja) postanowieniem z dnia 30 marca 2023 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 7 kwietnia 2023 r., w postępowaniu:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-6" title="page-1">
      Mutuelle assurance des travailleurs mutualistes (Matmut)
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-7" title="page-1">
      przeciwko
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-8" title="page-1">
      TN,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-9" title="page-1">
      MAAF assurances SA,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-10" title="page-1">
      Fonds de garantie des assurances obligatoires de dommages (FGAO),
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-11" title="page-1">
      PQ,
    </p>
    <p class="C19Centre" id="para-12" title="page-1">
      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-13" title="page-1">
      w składzie: A. Arabadjiev (sprawozdawca), prezes izby, T. von Danwitz, P.G. Xuereb, A. Kumin i I. Ziemele, sędziowie,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-14" title="page-1">
      rzecznik generalny: M. Szpunar,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-15" title="page-1">
      sekretarz: A. Calot Escobar,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-16" title="page-1">
      uwzględniając pisemny etap postępowania,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-17" title="page-1">
      rozważywszy uwagi, które przedstawili:
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">w imieniu Mutuelle assurance des travailleurs mutualistes (Matmut) – F. Rocheteau, avocat,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">w imieniu Fonds de garantie des assurances obligatoires de dommages (FGAO) – E. Trichet, avocate,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">w imieniu TN – J.-P. Caston, avocat,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">w imieniu rządu francuskiego – J.-L. Carré, B. Fodda i B. Herbaut, w charakterze pełnomocników,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">w imieniu Komisji Europejskiej – G. Goddin i H. Tserepa-Lacombe, w charakterze pełnomocników,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-23" title="page-1">
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 27 czerwca 2024 r.,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-24" title="page-1">
      wydaje następujący
    </p>
    <p class="C75Debutdesmotifs" id="para-25" title="page-1">
      Wyrok
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 i 13 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/103/WE z dnia 16 września 2009 r. w sprawie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności (Dz.U. 2009, L 263, s. 11).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Mutuelle assurance des travailleurs mutualistes (Matmut) a TN, MAAF assurances SA, Fonds de garantie des assurances obligatoires de dommages (FGAO) i PQ w przedmiocie możliwości powołania się wobec PQ na nieważność umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych zawartej między nim a Matmut.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ramy prawne</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Prawo Unii</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Motywy 1, 2 i 20 dyrektywy 2009/103 mają następujące brzmienie:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-31" title="page-2">
      „(1) Dyrektywa [Rady] 72/166/EWG z dnia 24 kwietnia 1972 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności [Dz.U. 1972, L 103, s. 1], druga dyrektywa Rady 84/5/EWG z dnia 30 grudnia 1983 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów silnikowych [Dz.U. 1984, L 8, s. 17], trzecia dyrektywa Rady 90/232/EWG z dnia 14 maja 1990 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych [Dz.U. 1990, L 129, s. 33] oraz dyrektywa 2000/26/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 maja 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych (czwarta dyrektywa w sprawie ubezpieczeń komunikacyjnych) [Dz.U. 2000, L 181, s. 65] zostały kilkakrotnie znacząco zmienione. W celu zapewnienia jasności i zrozumiałości te cztery dyrektywy oraz dyrektywę 2005/14/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. zmieniającą dyrektywy Rady 72/166/EWG, 84/5/EWG, 88/357/EWG i 90/232/EWG oraz dyrektywę 2000/26/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych [Dz.U. 2005, L 149, s. 14] należy ujednolicić.
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-32" title="page-2">
      (2) Ubezpieczenie w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych (ubezpieczenie komunikacyjne) ma dla europejskich obywateli, zarówno ubezpieczonych, jak i poszkodowanych w wypadkach, szczególne znaczenie. Budzi ono również duże zainteresowanie zakładów ubezpieczeń, ponieważ stanowi znaczącą część wspólnotowego rynku ubezpieczeń niebędących ubezpieczeniami na życie. Ubezpieczenie komunikacyjne ma również wpływ na swobodny przepływ osób i pojazdów. Głównym celem działania Wspólnoty w dziedzinie usług finansowych powinno być zatem wzmocnienie i skonsolidowanie wewnętrznego rynku ubezpieczeń komunikacyjnych.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-33" title="page-2">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-34" title="page-3">
      (20) Poszkodowanym w wypadkach pojazdów mechanicznych należy zagwarantować porównywalne traktowanie, bez względu na to, gdzie na obszarze Wspólnoty wypadek miał miejsce”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 3 dyrektywy 2009/103 stanowi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-36" title="page-3">
      „Z zastrzeżeniem art. 5 każde państwo członkowskie podejmuje wszelkie stosowne środki w celu zapewnienia objęcia ubezpieczeniem odpowiedzialności cywiln[ej] odnosząc[ej] się do ruchu pojazdów normalnie przebywających na jego terytorium.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-37" title="page-3">
      Zakres pokrycia szkód oraz warunki ubezpieczenia zostają ustalone w ramach środków określonych w akapicie pierwszym.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-38" title="page-3">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-39" title="page-3">
      Ubezpieczenie, o którym mowa w akapicie pierwszym, pokrywa obligatoryjnie zarówno szkody majątkowe, jak i szkody na osobie”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 10 ust. 1 tej dyrektywy przewiduje:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-41" title="page-3">
      „Każde państwo członkowskie tworzy lub upoważnia instytucję mającą za zadanie wypłacanie odszkodowań, co najmniej w granicach obowiązkowego ubezpieczenia, za szkody majątkowe lub szkody na osobie spowodowane przez nieustalony pojazd lub pojazd, w stosunku do którego nie spełniono obowiązku ubezpieczenia, o którym mowa w art. 3.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-42" title="page-3">
      Akapit pierwszy nie narusza prawa państw członkowskich do uznawania odszkodowania wypłacanego przez tę instytucję za pomocnicze lub główne, a także prawa do ustanowienia przepisów regulujących zaspokajanie roszczeń przysługujących tej instytucji wobec osoby odpowiedzialnej lub osób odpowiedzialnych za spowodowanie wypadku i innych ubezpieczycieli lub organów zabezpieczenia społecznego zobowiązanych do wypłaty odszkodowania poszkodowanemu w związku z tym samym wypadkiem. Jednakże państwa członkowskie nie mogą zezwolić tej instytucji na uzależnienie wypłaty odszkodowania od wykazania przez poszkodowanego w jakikolwiek sposób, że osoba odpowiedzialna jest niezdolna do wypłacenia odszkodowania lub odmawia jego zapłaty”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 12 ust. 1 omawianej dyrektywy stanowi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-44" title="page-3">
      „Bez uszczerbku dla art. 13 ust. 1 akapit drugi ubezpieczenie określone w art. 3 obejmuje odpowiedzialność z tytułu uszkodzenia ciała wszystkich pasażerów, innych niż kierowca, wynikającą z ruchu pojazdu”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z brzmieniem art. 13 tej samej dyrektywy:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-46" title="page-4">
      „1. Każde państwo członkowskie podejmuje wszelkie odpowiednie środki w celu zapewnienia uznania za bezskuteczny każdego przepisu lub postanowienia umownego zawartego w polisie ubezpieczeniowej wydanej zgodnie z art. 3 w stosunku do roszczeń osób trzecich poszkodowanych w wypadku, gdy ten przepis lub postanowienie umowne wyłącza z zakresu ubezpieczenia użytkowanie pojazdu przez:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-47" title="page-4">
      a) osoby niebędące ani wyraźnie, ani w sposób dorozumiany do tego upoważnione, lub
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-48" title="page-4">
      b) osoby nieposiadające prawa jazdy pozwalającego im na prowadzenie danego pojazdu;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-49" title="page-4">
      c) osoby, które nie przestrzegają ustawowych wymogów technicznych dotyczących stanu i bezpieczeństwa danego pojazdu.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-50" title="page-4">
      Jednakże przepis lub postanowienie, o których mowa w lit. a) akapit pierwszy, mogą być powoływane przeciwko osobom, które dobrowolnie zajęły miejsce w pojeździe, który spowodował szkodę, jeśli zakład ubezpieczeń udowodni, że wiedziały one o tym, że pojazd ten został skradziony.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-51" title="page-4">
      Państwa członkowskie mają możliwość – w odniesieniu do wypadków, jakie nastąpiły na ich terytorium – niestosowania postanowień pierwszego akapitu, jeśli poszkodowany może uzyskać odszkodowanie za poniesioną szkodę od instytucji zabezpieczenia społecznego.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-52" title="page-4">
      2. W przypadku pojazdów skradzionych lub uzyskanych w wyniku przemocy, państwa członkowskie mogą ustalić, że instytucja, o której mowa w art. 10 ust. 1, wypłaca odszkodowanie zamiast zakładu ubezpieczeń, na warunkach przewidzianych w ust. 1 niniejszego artykułu. Jeżeli pojazd jest zazwyczaj używany w innym państwie członkowskim, instytucja ta nie ma możliwości dochodzenia roszczeń od żadnej instytucji w tamtym państwie członkowskim.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-53" title="page-4">
      Państwa członkowskie, które w przypadku pojazdów skradzionych lub uzyskanych w wyniku przemocy przewidują, że instytucja, o której mowa w art. 10 ust. 1, wypłaci odszkodowanie, mogą ustalić w odniesieniu do szkód majątkowych franszyzę nieprzekraczającą 250 EUR, która obciąża poszkodowanego.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-54" title="page-4">
      3. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby wszelkie przepisy prawne lub klauzule umowne zawarte w umowie ubezpieczeniowej, które wyłączają pasażera z ochrony ubezpieczeniowej na tej podstawie, że wiedział on lub powinien był wiedzieć, że kierowca pojazdu w chwili wypadku znajdował się pod wpływem alkoholu lub innego środka odurzającego, zostały uznane za bezskuteczne w odniesieniu do roszczeń takiego pasażera”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Prawo francuskie</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z art. L. 113‑8 code des assurances (kodeksu ubezpieczeń) umowa ubezpieczenia jest nieważna w przypadku umyślnego zatajenia lub złożenia fałszywego oświadczenia ze strony ubezpieczonego, jeżeli to zatajenie lub złożenie fałszywego oświadczenia zmienia przedmiot ryzyka lub obniża jego ocenę przez ubezpieczyciela, nawet jeśli ryzyko pominięte lub przeinaczone przez ubezpieczonego nie miało wpływu na szkodę.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W dniu 5 października 2012 r. PQ zawarł umowę ubezpieczenia komunikacyjnego z Matmutem i oświadczył przy zawieraniu tej umowy, że jest jedynym kierowcą ubezpieczonego pojazdu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W dniu 28 września 2013 r. pojazd ten, prowadzony przez TN, który znajdował się w stanie nietrzeźwości, uczestniczył w wypadku drogowym z innym pojazdem ubezpieczonym przez MAAF assurances. PQ, który był pasażerem pierwszego pojazdu, doznał w tym wypadku obrażeń.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Oskarżony przed tribunal correctionnel (sądem karnym, Francja) TN został uznany za winnego, między innymi, „nieumyślnego uszkodzenia ciała spowodowanego przez będącego pod wpływem alkoholu kierowcę lądowego pojazdu mechanicznego, z niezdolnością do pracy powyżej trzech miesięcy na osobie [PQ]”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Podczas rozprawy karnej przed tym sądem, w trakcie której zbadano roszczenia PQ o odszkodowanie cywilne, Matmut podniósł zarzut nieważności umowy ubezpieczenia z uwagi na umyślne złożenie fałszywego oświadczenia przez ubezpieczonego co do tożsamości głównego kierowcy danego pojazdu, wniósł o zwolnienie z odpowiedzialności i zażądał, aby odszkodowanie zostało wypłacone PQ przez FGAO, który na mocy code des assurances (kodeksu ubezpieczeń) jest podmiotem odpowiedzialnym za wypłatę odszkodowań poszkodowanym w wypadkach drogowych spowodowanych przez osobę, która nie jest ubezpieczona.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2018 r. tribunal correctionnel (sąd karny) stwierdził nieważność umowy ubezpieczenia zawartej między Matmutem a PQ ze względu na umyślne złożenie przez PQ fałszywego oświadczenia. W konsekwencji Matmut został zwolniony z odpowiedzialności, zobowiązano TN do naprawienia szkód poniesionych przez poszkodowanych w rozpatrywanym wypadku drogowym, a wyrok ten został uznany za skuteczny wobec FGAO.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">FGAO, MAAF assurances i TN wnieśli apelację od tego wyroku do cour d’appel de Lyon (sądu apelacyjnego w Lyonie, Francja). Wyrokiem z dnia 21 października 2020 r. sąd ten utrzymał w mocy wspomniany wyrok w zakresie, w jakim stwierdzono w nim nieważność umowy ubezpieczenia wiążącej PQ i Matmut. Sąd ten stwierdził, że w chwili zawarcia umowy ubezpieczenia przez PQ TN był właścicielem danego pojazdu i jego głównym kierowcą. Sąd ten uznał, że tym samym PQ umyślnie złożył fałszywe oświadczenie co do tożsamości głównego kierowcy, co zmieniło ocenę ryzyka przez ubezpieczyciela, biorąc pod uwagę w szczególności, że TN był wcześniej skazany za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Cour d’appel de Lyon (sąd apelacyjny w Lyonie) orzekł jednak, że na nieważność spornej umowy ubezpieczenia nie można powoływać się wobec PQ i odmówił zwolnienia Matmuta z odpowiedzialności z tego powodu, że z pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej przed prawem krajowym wynika, iż na nieważność umowy ubezpieczenia z powodu umyślnego złożenia przez ubezpieczonego fałszywego oświadczenia, przewidzianą w art. L. 113‑8 kodeksu ubezpieczeń, nie można powoływać się wobec poszkodowanych w wypadku drogowym lub wobec ich następców prawnych. Sąd ten wyjaśnił, iż fakt, że poszkodowany był pasażerem pojazdu, który spowodował wypadek, ubezpieczającym lub właścicielem tego pojazdu, nie pozwala na to, aby odmówić mu statusu poszkodowanej osoby trzeciej.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Matmut wniósł skargę kasacyjną do Cour de cassation (sądu kasacyjnego, Francja), który jest sądem odsyłającym, od wyroku cour d’appel de Lyon (sądu apelacyjnego w Lyonie), podnosząc, że sąd ten błędnie uznał, iż nie można powoływać się wobec PQ na nieważność umowy ubezpieczenia w postępowaniu głównym.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sąd odsyłający przypomina, że zgodnie z art. L. 113‑8 code des assurances (kodeksu ubezpieczeń) umowa ubezpieczenia jest nieważna w przypadku umyślnego zatajenia lub umyślnego złożenia fałszywego oświadczenia ze strony ubezpieczonego, jeżeli to zatajenie lub to fałszywe oświadczenie zmienia przedmiot ryzyka lub obniża jego ocenę przez ubezpieczyciela, nawet jeśli ryzyko pominięte lub przeinaczone przez ubezpieczonego nie miało wpływu na szkodę.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie sąd ten zauważa, że zgodnie z orzecznictwem krajowym nieważność umowy ubezpieczenia staje się skuteczna z dniem umyślnego złożenia fałszywego oświadczenia. W konsekwencji, jeżeli takie oświadczenie zostanie złożone w momencie zawarcia umowy, nieważność unicestwia tę umowę z mocą wsteczną, która to umowa jest wówczas uważana za nigdy nieistniejącą.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sąd odsyłający wyjaśnia, że do czasu wydania wyroku z dnia 29 sierpnia 2019 r., który oznaczał zmianę w jego orzecznictwie, orzekał on, iż nieważność umowy wynikająca z fałszywego oświadczenia ubezpieczonego była skuteczna wobec poszkodowanego. Od czasu wydania tego wyroku orzeka on w istocie, że z art. L. 113‑8 code des assurances (kodeksu ubezpieczeń), interpretowanego w świetle art. 3 i 13 dyrektywy 2009/103, można wywieść, że nieważność ustanowiona w tym przepisie nie jest skuteczna wobec poszkodowanych w wypadku drogowym lub wobec ich następców prawnych oraz że w takim przypadku FGAO nie może być zobowiązany do wypłaty odszkodowania na rzecz poszkodowanego.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sąd odsyłający wskazuje również, że w celu dostosowania code des assurances (kodeksu ubezpieczeń) do prawa Unii ustawodawca francuski wprowadził w 2019 r. do tego kodeksu art. L. 211‑7-1, zgodnie z którym, po pierwsze, nie można powoływać się na nieważność umowy ubezpieczenia komunikacyjnego wobec poszkodowanych w wypadku drogowym lub wobec ich następców prawnych, oraz w takiej sytuacji ubezpieczyciel, który gwarantuje odpowiedzialność cywilną z tytułu pojazdu uczestniczącego w wypadku, jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania, a po drugie, ubezpieczyciel wstępuje w prawa wierzyciela odszkodowania od osoby odpowiedzialnej za wypadek do wysokości kwot, które wypłacił.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Niemniej jednak wspomniany sąd wskazuje, że o ile z właściwego orzecznictwa Trybunału w dziedzinie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych wynika w istocie, że okoliczność, iż pasażer pojazdu, który jest poszkodowany w wypadku drogowym, jest również osobą objętą ubezpieczeniem pojazdu uczestniczącego w tym wypadku, nie pozwala na odmówienie mu statusu poszkodowanej osoby trzeciej, o tyle w sprawie w postępowaniu głównym powstaje pytanie, czy na nieważność umowy ubezpieczenia można powołać się wobec poszkodowanego pasażera, jeżeli jest on również ubezpieczającym i autorem umyślnie złożonego fałszywego oświadczenia, które spowodowało nieważność tej umowy.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sąd odsyłający zastanawia się również, czy w przypadku, gdyby uznano, że na nieważność umowy ubezpieczenia nie można powołać się wobec poszkodowanego będącego ubezpieczającym, ubezpieczyciel mógłby, nie naruszając prawa Unii, być uprawniony do wytoczenia powództwa przeciwko temu poszkodowanemu, opartego na jego winie umyślnej przy zawarciu umowy, w celu uzyskania zwrotu całości kwot wypłaconych poszkodowanemu na podstawie tej umowy.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie sąd odsyłający wyjaśnia, że zgodnie z krajowym orzecznictwem w tej dziedzinie odpowiedzialność ubezpieczającego z tytułu umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, który umyślnie złożył fałszywe oświadczenia, może być ponoszona przez ubezpieczyciela oraz że w przypadku unieważnienia tej umowy z powodu umyślnego złożenia fałszywego oświadczenia ubezpieczający jest zobowiązany do zwrotu ubezpieczycielowi odszkodowania wypłaconego przez ubezpieczyciela poszkodowanemu w wypadku drogowym.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Natomiast w przypadku gdyby na nieważność umowy ubezpieczenia można było powołać się wobec poszkodowanego będącego ubezpieczającym, uregulowanie krajowe przewiduje, że FGAO pokryje odszkodowanie, które należy wypłacić poszkodowanemu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W takich okolicznościach Cour de cassation (sąd kasacyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-75" title="page-8">
      „Czy art. 3 i 13 dyrektywy [2009/103] należy interpretować w ten sposób, iż przepisy te stoją na przeszkodzie uznaniu, że na nieważność umowy ubezpieczenia komunikacyjnego od odpowiedzialności cywilnej można powołać się wobec poszkodowanego pasażera, gdy jest on jednocześnie ubezpieczającym, który przy zawieraniu umowy umyślnie złożył fałszywe oświadczenie będące źródłem tej nieważności?”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie pytania prejudycjalnego</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do tego ostatniego należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. Mając to na uwadze, Trybunał powinien w razie potrzeby przeformułować przedłożone mu pytania. Okoliczność, że sąd krajowy powołał się formalnie w pytaniu prejudycjalnym na określone przepisy prawa Unii, nie stoi na przeszkodzie temu, by Trybunał przekazał temu sądowi wszelkie wskazówki dotyczące wykładni, które mogą być pomocne w rozstrzygnięciu rozpatrywanej przez niego sprawy, niezależnie od tego, czy sąd krajowy powołał się na nie w treści pytań. W tym względzie do Trybunału należy wyprowadzenie z całości informacji przedstawionych przez sąd krajowy, a w szczególności z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, elementów prawa Unii, które wymagają wykładni w świetle przedmiotu sporu (wyrok z dnia 22 lutego 2024 r., Direcţia pentru Evidenţa Persoanelor şi Administrarea Bazelor de Date, C‑491/21, EU:C:2024:143, pkt 23 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W niniejszej sprawie, w świetle wszystkich informacji przekazanych przez sąd odsyłający oraz uwag przedstawionych przez TN, Matmut, FGAO, rząd francuski i Komisję Europejską, należy przeformułować postawione pytanie celem udzielenia sądowi odsyłającemu użytecznych wskazówek dotyczących wykładni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Należy zatem uznać, że poprzez pytanie prejudycjalne sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 3 akapit pierwszy i art. 13 ust. 1 dyrektywy 2009/103 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które pozwala, po pierwsze, powołać się wobec pasażera pojazdu uczestniczącego w wypadku drogowym, będącego poszkodowanym w tym wypadku, jeżeli jest on również ubezpieczającym, na nieważność umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych wynikającą z fałszywego oświadczenia tego ubezpieczającego złożonego przy zawarciu tej umowy, co do tożsamości głównego kierowcy danego pojazdu, oraz, po drugie, ubezpieczycielowi, w przypadku gdy na taką nieważność nie można się faktycznie powołać wobec takiego poszkodowanego pasażera, na uzyskanie zwrotu całości kwot, które ubezpieczyciel wypłacił temu pasażerowi w wykonaniu umowy ubezpieczenia, w drodze powództwa wytoczonego przeciwko temu pasażerowi, opartego na jego winie umyślnej przy zawarciu tej umowy.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie należy przypomnieć, jak przewiduje motyw 1 dyrektywy 2009/103, że ujednoliciła ona dyrektywę 72/166, drugą dyrektywę 84/5, trzecią dyrektywę 90/232, dyrektywę 2000/26 oraz dyrektywę 2005/14. Owe dyrektywy stopniowo precyzowały obowiązki państw członkowskich w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia. Zmierzały one z jednej strony do zapewnienia zarówno swobodnego ruchu pojazdów znajdujących się zwykle na terytorium Unii Europejskiej, jak i przemieszczania się osób w tych pojazdach, a z drugiej strony do zagwarantowania ofiarom wypadków spowodowanych przez te pojazdy podobnego sposobu traktowania bez względu na miejsce w obrębie terytorium Unii, w którym nastąpił wypadek (postanowienie z dnia 13 października 2021 r., Liberty Seguros, C‑375/20, EU:C:2021:861, pkt 54 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ponadto z motywów 2 i 20 dyrektywy 2009/103 wynika, że realizuje ona te same cele co cele realizowane przez wspomniane dyrektywy (postanowienie z dnia 13 października 2021 r., Liberty Seguros, C‑375/20, EU:C:2021:861, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ewolucja przepisów prawa Unii w dziedzinie obowiązkowego ubezpieczenia wskazuje, że ów cel ochrony poszkodowanych w wypadkach spowodowanych przez pojazdy był stale wspierany przez prawodawcę Unii (postanowienie z dnia 13 października 2021 r., Liberty Seguros, C‑375/20, EU:C:2021:861, pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 3 akapit pierwszy dyrektywy 2009/103 nakłada na państwa członkowskie obowiązek podjęcia wszelkich stosownych środków, z zastrzeżeniem art. 5 tej dyrektywy, w celu zapewnienia objęcia ubezpieczeniem od odpowiedzialności cywilnej odnoszącym się do ruchu pojazdów, których zwykłe miejsce postoju znajduje się na jego terytorium.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie zgodnie z art. 13 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy towarzystwo ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych nie może odmówić wypłaty odszkodowania osobom trzecim poszkodowanym w wypadku spowodowanym przez ubezpieczony pojazd, powołując się na przepisy prawne lub postanowienia umowne zawarte w polisie ubezpieczeniowej wyłączające z zakresu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych szkody wyrządzone poszkodowanym osobom trzecim w związku z użytkowaniem lub prowadzeniem ubezpieczonego pojazdu przez osoby nieupoważnione do prowadzenia tego pojazdu, przez osoby nieposiadające prawa jazdy lub przez osoby, które nie zastosowały się do ustawowych wymogów technicznych dotyczących stanu i bezpieczeństwa tego pojazdu (zob. podobnie postanowienie z dnia 13 października 2021 r., Liberty Seguros, C‑375/20, EU:C:2021:861, pkt 58, 59 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W drodze odstępstwa od tego akapitu pierwszego art. 13 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 2009/103 przewiduje, że niektórzy poszkodowani mogą nie otrzymać odszkodowania od zakładu ubezpieczeń, biorąc pod uwagę sytuację, którą sami stworzyli, a mianowicie w przypadkach, gdy pojazd, który spowodował szkodę, był używany lub prowadzony przez osoby, które nie były do tego wyraźnie ani w sposób dorozumiany upoważnione, a poszkodowane osoby trzecie dobrowolnie zajęły miejsce w tym pojeździe, wiedząc, że pojazd ten został skradziony (zob. podobnie postanowienie z dnia 13 października 2021 r., Liberty Seguros, C‑375/20, EU:C:2021:861, pkt 60 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z art. 12 ust. 1 tej dyrektywy wynika, że bez uszczerbku dla jej art. 13 ust. 1 akapit drugi ubezpieczenie określone w art. 3 rzeczonej dyrektywy obejmuje odpowiedzialność z tytułu uszkodzenia ciała wszystkich pasażerów, innych niż kierowca, wynikającą z ruchu pojazdu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">36</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Trybunał orzekł, że cel ochrony poszkodowanych sprzeciwia się temu, aby przepisy krajowe niesłusznie ograniczały pojęcie pasażera objętego obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych (zob. podobnie wyrok z dnia 14 września 2017 r., Delgado Mendes, C‑503/16, EU:C:2017:681, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">37</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Co się tyczy bowiem statusu poszkodowanego w wypadku drogowym, ubezpieczającego i właściciela pojazdu uczestniczącego w tym wypadku, Trybunał orzekł, że cel ten wymaga, aby sytuacja prawna właściciela pojazdu, który znajdował się w pojeździe w chwili wypadku jako pasażer, była traktowana w taki sam sposób, jak sytuacja każdego innego „pasażera poszkodowanego” w tym wypadku (zob. podobnie wyrok z dnia 14 września 2017 r., Delgado Mendes, C‑503/16, EU:C:2017:681, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">38</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Trybunał uznał również, że wspomniany cel nakazuje, aby sytuacja prawna osoby, która była ubezpieczona w celu prowadzenia tego pojazdu, ale która była pasażerem tego pojazdu w chwili wypadku, była zrównana z sytuacją każdego innego pasażera będącego „pasażerem poszkodowanym” w tym wypadku, i w związku z tym okoliczność, iż dana osoba była ubezpieczona w celu prowadzenia tego pojazdu, nie pozwala na wyłączenie tej osoby z pojęcia „poszkodowanej osoby trzeciej” w rozumieniu art. 13 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/103, jeżeli była ona pasażerem tego pojazdu, a nie jego kierowcą (zob. podobnie wyrok z dnia 14 września 2017 r., Delgado Mendes, C‑503/16, EU:C:2017:681, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">39</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Tak więc okoliczność, że pasażer w wypadku drogowym był ubezpieczającym, nie pozwala na wyłączenie tej osoby z zakresu pojęcia „poszkodowanej osoby trzeciej” w rozumieniu art. 13 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/103 (zob. analogicznie wyrok z dnia 14 września 2017 r., Delgado Mendes, C‑503/16, EU:C:2017:681, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">40</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Okoliczność, że pasażer był również ubezpieczającym, nie może uzasadniać odmiennego traktowania w świetle tego samego celu ochrony realizowanego przez tę dyrektywę, wspomnianego w pkt 31 niniejszego wyroku (zob. podobnie wyrok z dnia 14 września 2017 r., Delgado Mendes, C‑503/16, EU:C:2017:681, pkt 45).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">41</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">To samo dotyczy okoliczności, że ubezpieczający nie jest głównym kierowcą pojazdu uczestniczącego w wypadku drogowym (wyrok z dnia 20 lipca 2017 r., Fidelidade-Companhia de Seguros, C‑287/16, EU:C:2017:575, pkt 28).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">42</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie okoliczność, iż w chwili wystąpienia wypadku drogowego PQ, ubezpieczający, był pasażerem danego pojazdu, nie ma wpływu na jego status „poszkodowanej osoby trzeciej” w rozumieniu art. 13 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/103.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">43</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Co się tyczy możliwości powołania się wobec PQ na nieważność umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, wynikającą z fałszywego oświadczenia złożonego przy zawarciu tej umowy w odniesieniu do tożsamości głównego kierowcy danego pojazdu, z orzecznictwa przypomnianego w pkt 34 niniejszego wyroku wynika, że prawodawca przewidział w art. 13 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 2009/103 tylko jedno odstępstwo od obowiązku wypłaty przez towarzystwa ubezpieczeniowe odszkodowania osobom trzecim poszkodowanym w wypadku drogowym.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">44</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z orzecznictwa wynika również, że odstępstwo to należy interpretować ściśle (postanowienie z dnia 13 października 2021 r., Liberty Seguros, C‑375/20, EU:C:2021:861, pkt 61 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">45</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Każda inna wykładnia pozwoliłaby państwom członkowskim na ograniczenie odszkodowania na rzecz osób trzecich poszkodowanych w wypadku drogowym do pewnych okoliczności, czemu dyrektywa 2009/103 ma właśnie zapobiegać (postanowienie z dnia 13 października 2021 r., Liberty Seguros, C‑375/20, EU:C:2021:861, pkt 62 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">46</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 13 ust. 1 akapity pierwszy i drugi tej dyrektywy należy zatem interpretować w ten sposób, że na przepis prawny lub warunek umowny zawarty w polisie ubezpieczeniowej, który wyłącza z zakresu ubezpieczenia użytkowanie lub prowadzenie pojazdów przez osoby, które nie są do tego wyraźnie ani w sposób dorozumiany upoważnione, można powołać się wobec osób trzecich poszkodowanych w wypadku drogowym jedynie w przypadkach, gdy pojazd, który spowodował szkodę, był użytkowany lub prowadzony przez takie osoby i gdy poszkodowane osoby trzecie dobrowolnie zajęły miejsce w tym pojeździe, wiedząc, że został on skradziony (zob. podobnie postanowienie z dnia 13 października 2021 r., Liberty Seguros, C‑375/20, EU:C:2021:861, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">47</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wynika stąd, że okoliczność, iż zakład ubezpieczeń zawarł umowę ubezpieczenia na podstawie braków lub fałszywych oświadczeń ubezpieczającego, nie może pozwolić temu zakładowi powoływać się na przepisy prawne lub postanowienie umowne przewidujące nieważność umowy w celu powołania się na tę nieważność wobec osoby trzeciej, aby zwolnić się z wynikającego z art. 3 akapit pierwszy dyrektywy 2009/103 obowiązku naprawienia szkody poniesionej przez tę osobę trzecią w wyniku wypadku spowodowanego przez ubezpieczony pojazd (zob. podobnie wyrok z dnia 20 lipca 2017 r., Fidelidade-Companhia de Seguros, C‑287/16, EU:C:2017:575, pkt 27).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">48</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wykładni tej nie podważa okoliczność, że poszkodowanemu odszkodowanie wypłaca FGAO. Działanie podmiotu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 dyrektywy 2009/103, zostało bowiem opracowane jako ostateczność, przewidziana wyłącznie w wypadku, gdy szkody zostały spowodowane przez pojazd, który nie spełnił obowiązku ubezpieczenia przewidzianego w art. 3 tej dyrektywy, czyli pojazd, dla którego nie istnieje umowa ubezpieczenia (postanowienie z dnia 13 października 2021 r., Liberty Seguros, C‑375/20, EU:C:2021:861, pkt 69 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">49</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W niniejszej sprawie należy jednak zauważyć, że w odróżnieniu od spraw zakończonych wyrokiem z dnia 20 lipca 2017 r., Fidelidade-Companhia de Seguros (C‑287/16, EU:C:2017:575) i postanowieniem z dnia 13 października 2021 r., Liberty Seguros (C‑375/20, EU:C:2021:861), w niniejszej sprawie PQ jest nie tylko „pasażerem poszkodowanym” w wypadku drogowym rozpatrywanym w postępowaniu głównym, który ubiega się o odszkodowanie, lecz również ubezpieczającym, który umyślnie złożył fałszywe oświadczenie, które doprowadziło do nieważności umowy ubezpieczenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">50</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie należy w pierwszej kolejności zauważyć, że dyrektywa 2009/103 nie zawiera przepisów regulujących ewentualne nadużycie prawa przez ubezpieczającego.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">51</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Niemniej, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w prawie Unii istnieje ogólna zasada, zgodnie z którą podmioty prawa nie mogą powoływać się na przepisy prawa Unii w sposób noszący znamiona oszustwa lub nadużycia (wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., BMW Bank i in., C‑38/21, C‑47/21 i C‑232/21, EU:C:2023:1014, pkt 281 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">52</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Podmioty prawa są zobowiązane do przestrzegania tej ogólnej zasady prawa. Stosowania przepisu prawa Unii nie można bowiem rozszerzyć na działania prowadzone w celu korzystania z uprawnień przewidzianych w prawie Unii w sposób noszący znamiona oszustwa lub nadużycia (wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., BMW Bank i in., C‑38/21, C‑47/21 i C‑232/21, EU:C:2023:1014, pkt 282 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">53</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z zasady tej wynika zatem, że państwo członkowskie musi odmówić, nawet w braku przepisów prawa krajowego przewidujących taką odmowę, możliwości skorzystania z przepisów prawa Unii, jeżeli przepisy te są powoływane przez daną osobę nie po to, aby realizować ich cele, lecz aby uzyskać korzyści przyznane tej osobie przez prawo Unii, w sytuacji gdy obiektywne przesłanki wymagane w celu uzyskania pożądanej korzyści przewidziane przez prawo Unii są spełnione wyłącznie formalnie (wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., BMW Bank i in., C‑38/21, C‑47/21 i C‑232/21, EU:C:2023:1014, pkt 283 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">54</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Jak wynika z orzecznictwa Trybunału, dowód istnienia praktyki stanowiącej nadużycie wymaga z jednej strony zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w uregulowaniu Unii cel, jakiemu służy to uregulowanie, nie został osiągnięty, a z drugiej strony – wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowania Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania (wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., BMW Bank i in., C‑38/21, C‑47/21 i C‑232/21, EU:C:2023:1014, pkt 285 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">55</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ustalenie istnienia praktyki stanowiącej nadużycie wymaga od sądu odsyłającego uwzględnienia wszystkich okoliczności faktycznych i kontekstu sprawy, w tym okoliczności następujących po czynności, której dotyczy zarzut nadużycia (wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., BMW Bank i in., C‑38/21, C‑47/21 i C‑232/21, EU:C:2023:1014, pkt 286 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">56</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Do sądu odsyłającego należy zatem zbadanie, zgodnie z regułami dowodowymi przewidzianymi w prawie krajowym, o ile nie spowoduje to naruszenia skuteczności prawa Unii, czy przesłanki wystąpienia nadużycia, takie jak przypomniane w pkt 54 niniejszego wyroku, zostały spełnione w sporze w postępowaniu głównym. Niemniej Trybunał, orzekając w przedmiocie odesłania prejudycjalnego, może w razie potrzeby dostarczyć wskazówek stanowiących pomoc dla tego sądu w dokonywanej przez niego wykładni (wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., BMW Bank i in., C‑38/21, C‑47/21 i C‑232/21, EU:C:2023:1014, pkt 287 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">57</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie, co się tyczy, po pierwsze, kwestii, czy w niniejszej sprawie cel realizowany przez dyrektywę 2009/103 został osiągnięty, należy zauważyć, jak wskazał w istocie rzecznik generalny w pkt 67 i 68 opinii, że – z zastrzeżeniem weryfikacji przez sąd odsyłający – cel ochrony poszkodowanych w wypadkach drogowych wydaje się zostać osiągnięty, ponieważ PQ jest poszkodowanym w danym wypadku ubiegającym się o odszkodowanie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">58</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Tymczasem, co się tyczy, po drugie, elementu subiektywnego polegającego na woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania, z postanowienia odsyłającego wynika, że fałszywe oświadczenie będące przedmiotem postępowania głównego miało na celu uniknięcie sytuacji, w której TN musiałby zawrzeć umowę ubezpieczenia z uwagi na wcześniejsze skazanie go za kierowanie pojazdem pod wpływem alkoholu. To fałszywe oświadczenie zostało zatem złożone przez PQ w celu ubezpieczenia pojazdu TN i skorzystania ze składki ubezpieczeniowej korzystniejszej niż ta, która byłaby należna, gdyby ubezpieczyciel wiedział o tożsamości głównego kierowcy tego pojazdu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">59</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie, jak zauważył w istocie rzecznik generalny w pkt 77 opinii, nie wydaje się, z zastrzeżeniem weryfikacji przez sąd odsyłający, że PQ złożył fałszywe oświadczenia zasadniczo w celu samodzielnego powołania się na art. 3 i 13 dyrektywy 2009/103 i obejścia przepisu krajowego dotyczącego prawnych przesłanek nieważności umowy ubezpieczenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">60</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tych okolicznościach nie wydaje się, z zastrzeżeniem weryfikacji przez sąd odsyłający, że w niniejszej sprawie spełnione są przesłanki praktyki stanowiącej nadużycie, takie jak przypomniane w pkt 54 niniejszego wyroku.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">61</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W związku z tym w zakresie, w jakim PQ nie naruszył zasady zakazu nadużycia prawa, należy uznać, że nie można powoływać się wobec niego na nieważność rozpatrywanej w postępowaniu głównym umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, wynikającą z jego fałszywego oświadczenia złożonego przy zawarciu tej umowy.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">62</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W drugiej kolejności, co się tyczy możliwości uzyskania przez ubezpieczyciela, w takim przypadku, zwrotu od PQ całości kwot, które wypłacił mu w wykonaniu umowy ubezpieczenia w drodze powództwa opartego na umyślnym naruszeniu popełnionym przez tego ostatniego przy zawieraniu tej umowy, należy zauważyć, że przesłanki prawne ważności umowy ubezpieczenia, a także przesłanki dotyczące powstania odpowiedzialności ubezpieczającego z powodu fałszywych oświadczeń w chwili zawarcia umowy ubezpieczenia są regulowane nie przez prawo Unii, lecz przez prawo państw członkowskich (zob. podobnie wyrok z dnia 20 lipca 2017 r., Fidelidade-Companhia de Seguros, C‑287/16, EU:C:2017:575, pkt 31).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">63</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie z orzecznictwa Trybunału wynika, że państwa członkowskie powinny wykonywać swoje kompetencje w tej dziedzinie, przestrzegając prawa Unii, oraz że przepisy krajowe regulujące odszkodowania z tytułu wypadków wynikających z ruchu pojazdów nie mogą pozbawiać skuteczności (effet utile) dyrektywy 2009/103 (zob. analogicznie wyrok z dnia 20 lipca 2017 r., Fidelidade-Companhia de Seguros, C‑287/16, EU:C:2017:575, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">64</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Trybunał wielokrotnie uznawał, że w celu zapewnienia skuteczności (effet utile) przepisów prawa Unii dotyczących obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych, przepisy te należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które naruszają tę skuteczność w ten sposób, że wyłączając z urzędu lub ograniczając w nieproporcjonalny sposób prawo poszkodowanego do uzyskania odszkodowania z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych, zagrażają osiągnięciu celu ochrony poszkodowanych w wypadkach drogowych, stale realizowanego i wzmacnianego przez prawodawcę Unii (wyrok z dnia 10 czerwca 2021 r., Van Ameyde España, C‑923/19, EU:C:2021:475, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">65</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tych okolicznościach, jak zauważył w istocie rzecznik generalny w pkt 105 i 110 opinii, należy uznać, że uregulowanie krajowe pozwalające ubezpieczycielowi, w okolicznościach takich jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, za pomocą powództwa skierowanego przeciwko „pasażerowi poszkodowanemu”, który jest również ubezpieczającym i autorem fałszywego oświadczenia złożonego w chwili zawarcia umowy ubezpieczenia, na uzyskanie zwrotu „wszystkich” kwot wypłaconych na rzecz tego „pasażera poszkodowanego” w wykonaniu tej umowy może pozbawić tę osobę, definitywnie i w sposób nieproporcjonalny, ochrony, jaką dyrektywa 2009/103 przyznaje poszkodowanym w takich wypadkach, a w konsekwencji naruszyć prawo tej osoby do odszkodowania z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">66</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W świetle całości powyższych rozważań na zadane pytanie należy odpowiedzieć, iż art. 3 akapit pierwszy i art. 13 ust. 1 dyrektywy 2009/103 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie – chyba że sąd odsyłający stwierdzi istnienie nadużycia prawa – uregulowaniu krajowemu, które pozwala, po pierwsze, powołać się wobec pasażera pojazdu, który uczestniczył w wypadku drogowym, będącego poszkodowanym w tym wypadku, jeżeli jest on również ubezpieczającym, na nieważność umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych wynikającą z fałszywego oświadczenia tego ubezpieczającego złożonego przy zawarciu tej umowy, co do tożsamości głównego kierowcy danego pojazdu, oraz po drugie, ubezpieczycielowi, w przypadku gdy na taką nieważność nie można się faktycznie powołać wobec takiego „poszkodowanego pasażera”, na uzyskanie zwrotu całości kwot, które ubezpieczyciel wypłacił temu pasażerowi w wykonaniu umowy ubezpieczenia, w drodze powództwa wytoczonego przeciwko temu pasażerowi, opartego na jego winie umyślnej przy zawarciu tej umowy, ponieważ taki zwrot prowadziłby do pozbawienia przepisów tej dyrektywy wszelkiej skuteczności (effet utile), ograniczając w sposób nieproporcjonalny prawo poszkodowanego do uzyskania odszkodowania z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie kosztów</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">67</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C41DispositifIntroduction" id="para-120" title="page-16">
      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-121" title="page-16">
      Artykuł 3 akapit pierwszy i art. 13 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/103/WE z dnia 16 września 2009 r. w sprawie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-122" title="page-16">
      należy interpretować w ten sposób, że:
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-123" title="page-16">
      stoją one na przeszkodzie – chyba że sąd odsyłający stwierdzi istnienie nadużycia prawa – uregulowaniu krajowemu, które pozwala, po pierwsze, powołać się wobec pasażera pojazdu, który uczestniczył w wypadku drogowym, będącego poszkodowanym w tym wypadku, jeżeli jest on również ubezpieczającym, na nieważność umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych wynikającą z fałszywego oświadczenia tego ubezpieczającego złożonego przy zawarciu tej umowy, co do tożsamości głównego kierowcy danego pojazdu, oraz po drugie, ubezpieczycielowi, w przypadku gdy na taką nieważność nie można się faktycznie powołać wobec takiego „poszkodowanego pasażera”, na uzyskanie zwrotu całości kwot, które ubezpieczyciel wypłacił temu pasażerowi w wykonaniu umowy ubezpieczenia, w drodze powództwa wytoczonego przeciwko temu pasażerowi, opartego na jego winie umyślnej przy zawarciu tej umowy, ponieważ taki zwrot prowadziłby do pozbawienia przepisów tej dyrektywy wszelkiej skuteczności (effet utile), ograniczając w sposób nieproporcjonalny prawo poszkodowanego do uzyskania odszkodowania z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych.
    </p>
    <div class="signatures">
<p class="C77Signatures" id="para-124" title="page-16">
<span class="signatory">Podpisy</span>
</p>
</div>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">*</a>
</span>) Język postępowania: francuski.</p>
</body>
</html>
