Voorlopige editie

ARREST VAN HET HOF (Negende kamer)

22 oktober 2026 (*)

„ Prejudiciële verwijzing – Interne markt voor elektriciteit – Verordening (EU) 2022/1854 – Noodinterventie in verband met de hoge energieprijzen – Artikel 6, lid 1 – Plafond op de marktinkomsten van elektriciteitsproducenten die bepaalde energiebronnen gebruiken – Artikel 8 – Voorafgaande nationale maatregel – Nationale bijdrage die wordt berekend over de totaliteit van de inkomsten van elektriciteitsproducenten en wordt geïnd ter financiering van een overheidsinstantie die is belast met het waarborgen van de financiële stabiliteit en de veiligheid van de energiemarkt – Maatregel die buiten de werkingssfeer van verordening 2022/1854 valt – Richtlijn (EU) 2018/2001 – Bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen – Artikel 3, leden 1, 3 en 4 – Verordening (EU) 2019/943 – Artikel 3, onder a), b), h) en p), en artikel 10, leden 1, 4 en 5 – Richtlijn (EU) 2019/944 – Gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit – Artikel 5, leden 1, 3 en 4 – Verordening (EU) 2021/1119 – Europese klimaatwet – Artikelen 2 en 4 – Non-discriminatie – Evenredigheid – Artikel 63 VWEU – Ontoereikende gegevens – Niet-ontvankelijkheid – Handvest van de grondrechten van de Europese Unie – Geen tenuitvoerbrenging van het Unierecht – Onbevoegdheid van het Hof ”

In zaak C‑327/25,

betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door de Varhoven administrativen sad (hoogste bestuursrechter, Bulgarije) bij beslissing van 13 mei 2025, ingekomen bij het Hof op 14 mei 2025, in de procedure

„VETS Svoge” EOOD

tegen

Predsedatel na Upravitelnia savet na Fond „Sigurnost na elektroenergiynata sistema”,

wijst

HET HOF (Negende kamer),

samengesteld als volgt: R. Frendo, kamerpresident, I. Jarukaitis (rapporteur), president van de Vierde kamer, en M. Condinanzi, rechter,

advocaat-generaal: A. Biondi,

griffier: V. Di Bucci,

gezien de stukken,

gelet op de opmerkingen van:

–        „VETS Svoge” EOOD, vertegenwoordigd door M. Raykov en L. G. Terzieva, advokati,

–        Predsedatel na Upravitelnia savet na Fond „Sigurnost na elektroenergiynata sistema”, vertegenwoordigd door V. Marinova,

–        de Raad van de Europese Unie, vertegenwoordigd door I. Gurov en L. Vétillard als gemachtigden,

–        de Europese Commissie, vertegenwoordigd door O. Beynet, T. Scharf en I. Zaloguin als gemachtigden,

gelet op de beslissing, de advocaat-generaal gehoord, om de zaak zonder conclusie te berechten,

het navolgende

Arrest

1        Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van i) artikel 8 van verordening (EU) 2022/1854 van de Raad van 6 oktober 2022 betreffende een noodinterventie in verband met de hoge energieprijzen (PB 2022, L 261 I, blz. 1), ii) de artikelen 2 en 4 van verordening (EU) 2021/1119 van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 2021 tot vaststelling van een kader voor de verwezenlijking van klimaatneutraliteit, en tot wijziging van verordening (EG) nr. 401/2009 en verordening (EU) 2018/1999 („Europese klimaatwet”) (PB 2021, L 243, blz. 1), gelezen in samenhang met artikel 191, lid 2, VWEU, iii) artikel 3, leden 1, 3 en 4 van richtlijn (EU) 2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen (PB 2018, L 328, blz. 82), iv) artikel 3, onder a), b), h) en p), en artikel 10, leden 1, 4 en 5, van verordening (EU) 2019/943 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende de interne markt voor elektriciteit (PB 2019, L 158, blz. 54), gelezen in samenhang met de overwegingen 22 en 23 van die verordening, artikel 5, leden 1, 3 en 4, van richtlijn (EU) 2019/944 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot wijziging van richtlijn 2012/27/EU (PB 2019, L 158, blz. 125) en artikel 8 van verordening 2022/1854, v) artikel 63 VWEU, en vi) artikel 17 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”).

2        Dit verzoek is ingediend in het kader van een geschil tussen „VETS Svoge” EOOD en de Predsedatel na Upravitelnia savet na Fond „Sigurnost na elektroenergiynata sistema” (voorzitter van de raad van bestuur van het fonds voor de veiligheid van het elektriciteitssysteem, Bulgarije; hierna: „administratieve autoriteit”) over de rechtmatigheid van een handeling waarbij een publiekrechtelijke schuldvordering jegens deze onderneming wordt vastgesteld.

 Toepasselijke bepalingen

 Unierecht

 Handvest

3        Artikel 17 van het Handvest, met als opschrift „Het recht op eigendom”, bepaalt in lid 1:

„Eenieder heeft het recht de goederen die hij rechtmatig heeft verkregen, in eigendom te bezitten, te gebruiken, erover te beschikken en te vermaken. Niemand mag zijn eigendom worden ontnomen, behalve in het algemeen belang, in de gevallen en onder de voorwaarden waarin de wet voorziet en mits het verlies tijdig op billijke wijze wordt vergoed. [...]”

4        Artikel 51 van het Handvest, met als opschrift „Toepassingsgebied”, bepaalt in lid 1:

„De bepalingen van dit Handvest zijn gericht tot de [lidstaten], uitsluitend wanneer zij het recht van de Unie ten uitvoer brengen, [...].”

 Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie

5        Artikel 63, lid 1, VWEU luidt:

„In het kader van de bepalingen van dit hoofdstuk zijn alle beperkingen van het kapitaalverkeer tussen lidstaten onderling en tussen lidstaten en derde landen verboden.”

6        Artikel 191, lid 2, VWEU luidt als volgt:

„De [Europese] Unie streeft in haar milieubeleid naar een hoog niveau van bescherming, rekening houdend met de uiteenlopende situaties in de verschillende regio’s van de Unie. Haar beleid berust op het voorzorgsbeginsel en het beginsel van preventief handelen, het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron dienen te worden bestreden, en het beginsel dat de vervuiler betaalt.

In dit verband omvatten de aan eisen inzake milieubescherming beantwoordende harmonisatiemaatregelen, in de gevallen die daarvoor in aanmerking komen, een vrijwaringsclausule op grond waarvan de lidstaten om niet-economische milieuredenen voorlopige maatregelen kunnen nemen die aan een toetsingsprocedure van de Unie onderworpen zijn.”

 Richtlijn 2018/2001

7        Artikel 3 („Bindend algemeen streefcijfer van de Unie voor 2030”) van richtlijn 2018/2001 bepaalde in de leden 1, 3 en 4 ervan het volgende:

„1.      De lidstaten zorgen er samen voor dat het aandeel energie uit hernieuwbare bronnen in het bruto-eindverbruik van energie in de Unie in 2030 minstens 32 % bedraagt. De [Europese] Commissie beoordeelt die doelstelling, teneinde uiterlijk in 2023 een wetgevingsvoorstel in te dienen voor een verhoging daarvan indien er verdere aanzienlijke kostenbesparingen zijn in de productie van hernieuwbare energie, wanneer dat nodig is om te voldoen aan de internationale verplichtingen van de Unie voor het koolstofvrij maken, of wanneer een aanzienlijke daling van het energieverbruik in de Unie een dergelijke verhoging rechtvaardigt.

[...]

3.      De lidstaten zorgen ervoor dat hun nationaal beleid, met inbegrip van [...] hun steunregelingen, zodanig wordt opgezet dat het strookt met de [...] afvalhiërarchie en geen aanzienlijke verstorende effecten heeft op de grondstoffenmarkten. De lidstaten verlenen geen steun voor hernieuwbare energie die wordt geproduceerd door verbranding van afval, indien de in die richtlijn vastgestelde verplichtingen inzake gescheiden inzameling niet worden nageleefd.

4.      Vanaf 1 januari 2021 mag het aandeel energie uit hernieuwbare bronnen in het bruto-eindverbruik van energie in elke lidstaat niet lager zijn dan het in de derde kolom van de tabel in deel A van bijlage I bij deze richtlijn vermelde referentieaandeel. De lidstaten nemen de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat dit referentieaandeel wordt nageleefd. Als een lidstaat zijn referentieaandeel, gemeten over een periode van een jaar, niet handhaaft, is artikel 32, lid 4, eerste en tweede alinea, van verordening (EU) 2018/1999 [van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 inzake de governance van de energie-unie en van de klimaatactie, tot wijziging van verordeningen (EG) nr. 663/2009 en (EG) nr. 715/2009 van het Europees Parlement en de Raad, richtlijnen 94/22/EG, 98/70/EG, 2009/31/EG, 2009/73/EG, 2010/31/EU, 2012/27/EU en 2013/30/EU van het Europees Parlement en de Raad, richtlijnen 2009/119/EG en (EU) 2015/652 van de Raad, en tot intrekking van verordening (EU) nr. 525/2013 van het Europees Parlement en de Raad (PB 2018, L 328, blz. 1)] van toepassing.”

 Verordening 2019/943

8        De overwegingen 22 en 23 van verordening 2019/943 luiden als volgt:

„(22)      In de kernbeginselen betreffende de markt moet worden vastgesteld dat de elektriciteitsprijzen worden bepaald aan de hand van vraag en aanbod. De prijzen moeten aangeven wanneer er behoefte aan elektriciteit is, waarbij marktgebaseerde prikkels worden gegeven voor investeringen in flexibiliteitsbronnen zoals flexibele productie, interconnectie, vraagrespons of opslag.

(23)      Hoewel de decarbonisatie van de elektriciteitssector, waarbij hernieuwbare energiebronnen een belangrijk deel van de markt zullen uitmaken, een van de doelstellingen van de energie-unie is, is het van essentieel belang dat belemmeringen voor de grensoverschrijdende handel van de markt worden verwijderd en dat investeringen in ondersteunende infrastructuur worden aangemoedigd, bijvoorbeeld op het gebied van flexibelere productie, interconnectie, vraagrespons en energieopslag. Teneinde deze verschuiving naar variabele en verspreide productie te ondersteunen en te waarborgen dat de beginselen van de energiemarkt in de toekomst de basis vormen voor de elektriciteitsmarkten van de Unie, is het van essentieel belang dat de focus opnieuw komt te liggen op kortetermijnmarkten en prijsbepaling op basis van schaarste.”

9        Artikel 3 („Beginselen inzake het beheer van elektriciteitsmarkten”) van deze verordening bepaalt:

„De lidstaten, de regulerende instanties, de transmissiesysteembeheerders, de distributiesysteembeheerders, de marktbeheerders en de gedelegeerde beheerders waarborgen dat de elektriciteitsmarkten in overeenstemming met de volgende beginselen worden beheerd:

a)      prijsvorming vindt plaats op basis van vraag en aanbod;

b)      de marktvoorschriften moedigen de vrije prijsvorming aan en vermijden acties waardoor prijsvorming op basis van vraag en aanbod wordt tegengegaan;

[...]

h)      belemmeringen voor grensoverschrijdende elektriciteitsstromen tussen biedzones of lidstaten en grensoverschrijdende transacties op elektriciteitsmarkten en aanverwante dienstenmarkten worden geleidelijk weggenomen;

[...]

p)      de marktvoorschriften vergemakkelijken de handel in producten in de Unie en bij wijzigingen in de wetgeving wordt rekening gehouden met de effecten op termijnmarkten en -producten op zowel korte als lange termijn;

[...]”

10      Artikel 10 („Technische beperkingen van biedingen”) van deze verordening bepaalt:

„1.      Er mag geen maximale noch minimale limiet voor de groothandels-elektriciteitsprijs worden vastgelegd. Deze bepaling is onder meer van toepassing op het bieden en clearen in alle tijdsbestekken en omvat prijzen voor balanceringsenergie en onbalans, onverminderd de technische prijsbeperkingen die kunnen worden toegepast in het balanceringstijdsbestek en in de day-ahead- en intradaytijdsbestekken overeenkomstig lid 2.

[...]

4.      De regulerende instanties of, wanneer een lidstaat daarvoor een andere bevoegde autoriteit heeft aangewezen, die aangewezen bevoegde autoriteiten, identificeren de op hun grondgebied toegepaste beleids- en andere maatregelen die er indirect toe kunnen bijdragen dat de groothandelsprijsvorming wordt ingeperkt, met inbegrip van het beperken van biedingen die verband houden met de activering van balanceringsenergie, capaciteitsmechanismen, door de transmissiesysteembeheerders getroffen maatregelen alsmede maatregelen die zijn gericht op het tegengaan van marktresultaten of het voorkomen van misbruik van dominante posities of op inefficiënte wijze afgebakende biedzones.

5.      Wanneer een regulerende instantie of een aangewezen bevoegde autoriteit een beleid of een maatregel heeft geïdentificeerd waardoor de groothandelsprijsvorming kan worden ingeperkt, onderneemt [zij] alle passende acties om ervoor te zorgen dat dat beleid of die maatregel geen gevolgen voor het biedingsgedrag heeft of dat de gevolgen van dat beleid of die maatregel beperkt blijven. De lidstaten brengen uiterlijk op 5 januari 2020 verslag uit aan de Commissie, waarin zij de maatregelen en acties die zij hebben [ondernomen] of van plan zijn te ondernemen nauwkeurig omschrijven.”

 Richtlijn 2019/944

11      Artikel 5 van richtlijn 2019/944, met als opschrift „Marktgebaseerde leveringsprijzen”, luidt als volgt:

„1.      Leveranciers zijn vrij de prijs waarvoor zij aan de afnemers leveren, vast te stellen. De lidstaten nemen passende maatregelen om ervoor te zorgen dat er sprake is van daadwerkelijke concurrentie tussen leveranciers.

[...]

3.      In afwijking van de leden 1 en 2, kunnen de lidstaten overheidsingrijpen in de prijsstelling voor de levering van elektriciteit aan energiearme of kwetsbare huishoudelijke afnemers toepassen. Op dergelijk overheidsingrijpen zijn de omstandigheden in de leden 4 en 5 van toepassing.

4.      Overheidsingrijpen in de prijsstelling voor de levering van elektriciteit:

a)      streeft een algemeen economisch belang na en gaat niet verder dan wat nodig is voor het algemene economische belang dat [wordt nagestreefd];

b)      is duidelijk omschreven, transparant, niet-discriminerend en verifieerbaar;

c)      garandeert elektriciteitsbedrijven uit de Unie gelijke toegang tot de afnemer;

d)      is van beperkte duur en staat in verhouding tot de begunstigden ervan;

e)      leidt niet op discriminerende wijze tot extra kosten voor marktdeelnemers.

[...]”

 Verordening 2021/1119

12      Artikel 2 („Doelstelling inzake klimaatneutraliteit”) van verordening 2021/1119 bepaalt:

„1.      De in het Unierecht geregelde emissies en verwijderingen van broeikasgassen in de hele Unie zijn uiterlijk in 2050 binnen de Unie in evenwicht, zodat de netto-uitstoot tegen die datum tot nul kan worden herleid, en de Unie streeft daarna naar negatieve emissies.

2.      De relevante instellingen van de Unie en de lidstaten nemen de nodige maatregelen, respectievelijk op het niveau van de Unie en op nationaal niveau, om de collectieve verwezenlijking van de in lid 1 genoemde doelstelling inzake klimaatneutraliteit mogelijk te maken, rekening houdend met het belang van het bevorderen van zowel rechtvaardigheid en solidariteit tussen de lidstaten als kosteneffectiviteit bij het verwezenlijken van deze doelstelling.”

13      Artikel 4 („Tussentijdse klimaatdoelstellingen van de Unie”) van deze verordening luidt als volgt:

„1.      Om de in artikel 2, lid 1, vastgestelde doelstelling inzake klimaatneutraliteit te bewerkstelligen, is de bindende klimaatdoelstelling van de Unie voor 2030 een reductie binnen de Unie van netto-broeikasgasemissies (emissies na aftrek van verwijderingen) van ten minste 55 % in 2030 ten opzichte van de niveaus van 1990.

[...]

2.      Uiterlijk op 30 juni 2021 evalueert de Commissie relevante Uniewetgeving om de verwezenlijking van de in lid 1 van dit artikel vastgestelde doelstelling en de in artikel 2, lid 1, genoemde doelstelling inzake klimaatneutraliteit mogelijk te maken en neemt zij de nodige maatregelen in overweging, waaronder de vaststelling van wetgevingsvoorstellen, overeenkomstig de Verdragen.

[...]

3.      Met het oog op de verwezenlijking van de in artikel 2, lid 1, van deze verordening genoemde doelstelling inzake klimaatneutraliteit wordt voor de hele Unie een klimaatdoelstelling voor 2040 vastgesteld.

[...]

5.      Wanneer de Commissie overeenkomstig lid 3 de klimaatdoelstelling van de Unie voor 2040 voorstelt, houdt zij rekening met het volgende:

[...]

g)      energie-efficiëntie en het beginsel ‚energie-efficiëntie eerst’, betaalbaarheid van energie en voorzieningszekerheid;

[...]

7.      De bepalingen van dit artikel worden voortdurend geëvalueerd in het licht van de internationale ontwikkelingen en [...] inspanningen [...].”

 Verordening 2022/1854

14      De overwegingen 25, 40 en 41 van verordening 2022/1854 luidden:

„(25)      In een situatie waarin consumenten worden blootgesteld aan extreem hoge prijzen die ook schadelijk zijn voor de economie van de Unie, moeten de buitengewone marktinkomsten van producenten met lagere marginale kosten tijdelijk worden beperkt door de toepassing van het plafond op marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit binnen de Unie.

[...]

(40)      Aangezien de productiemix en de kostenstructuur van elektriciteitsproductie-installaties sterk verschillen van lidstaat tot lidstaat, moeten de lidstaten de mogelijkheid hebben om onder specifieke omstandigheden nationale crisismaatregelen in te voeren, dan wel deze te handhaven.

(41)      De lidstaten moeten met name de mogelijkheid behouden om de inkomsten van de producenten waarop het [...] plafond op marktinkomsten van toepassing is, verder te beperken en zij moeten een specifiek plafond kunnen vaststellen op de marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit uit steenkool, waarvan de prijs aanzienlijk lager kan zijn dan de prijs van elektriciteit uit marginale technologieën in sommige lidstaten. Met het oog op de rechtszekerheid moet het de lidstaten ook worden toegestaan nationale crisismaatregelen te handhaven of in te voeren die de marktinkomsten beperken van andere producenten dan die waarvoor het Uniebrede plafond op marktinkomsten geldt.”

15      Artikel 1 („Onderwerp en toepassingsgebied”) van deze verordening bepaalde:

„Bij deze verordening wordt een noodinterventie vastgesteld om de gevolgen van de hoge energieprijzen te verzachten door middel van uitzonderlijke, gerichte en in de tijd beperkte maatregelen. Die maatregelen zijn erop gericht het elektriciteitsverbruik te verminderen, een plafond te introduceren op de marktinkomsten die bepaalde producenten ontvangen uit de opwekking van elektriciteit en deze op gerichte wijze onder de eindafnemers van elektriciteit te herverdelen, [...].”

16      Artikel 6 van die verordening, met als opschrift „Verplicht plafond op marktinkomsten”, bepaalde in lid 1:

„De marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit de in artikel 7, lid 1, bedoelde bronnen worden geplafonneerd op maximaal 180 EUR per [megawattuur (MWh)] geproduceerde elektriciteit.”

17      Artikel 7 („Toepassing van het plafond op marktinkomsten van elektriciteitsproducenten”) van die verordening specificeerde in lid 1 dat het in artikel 6 van die verordening vastgestelde plafond op marktinkomsten van toepassing was op marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit die werd opgewekt uit de in dat lid vermelde energiebronnen.

18      Artikel 8 („Nationale crisismaatregelen”) van verordening 2022/1854 luidde:

„1.      De lidstaten kunnen:

a)      maatregelen handhaven of invoeren die de marktinkomsten van de producenten die elektriciteit opwekken uit de in artikel 7, lid 1, genoemde bronnen, alsook de marktinkomsten van andere marktdeelnemers, waaronder deelnemers die zich bezighouden met elektriciteitshandel, verder beperken, inclusief de mogelijkheid om tussen technologieën te differentiëren;

b)      een hoger plafond op marktinkomsten vaststellen voor producenten die elektriciteit opwekken uit de in artikel 7, lid 1, genoemde bronnen, mits hun investeringen en exploitatiekosten het in artikel 6, lid 1, vastgestelde maximum overschrijden;

c)      nationale maatregelen handhaven of invoeren om de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit andere dan de in artikel 7, lid 1, genoemde bronnen te beperken;

d)      een specifiek plafond vaststellen voor de marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit uit steenkool;

e)      de niet in artikel 7, lid 1, punt d), bedoelde waterkrachtcentrales onderwerpen aan een plafond op marktinkomsten, of maatregelen handhaven of invoeren die hun marktinkomsten verder beperken, inclusief de mogelijk om tussen technologieën te differentiëren.

2.      De in lid 1 bedoelde maatregelen, overeenkomstig deze verordening:

a)      zijn evenredig en niet-discriminerend;

b)      ondermijnen investeringssignalen niet;

c)      zorgen ervoor dat de investerings- en exploitatiekosten worden gedekt;

d)      hebben geen verstorende werking op de groothandelsmarkt voor elektriciteit en hebben in het bijzonder geen gevolgen voor de rangorde van in te zetten capaciteit (‚merit order’) en de prijsvorming op de groothandelsmarkt;

e)      zijn verenigbaar met het Unierecht.”

19      Overeenkomstig artikel 22, lid 2, onder c), van deze verordening waren de artikelen 6 tot en met 8 ervan van toepassing van 1 december 2022 tot en met 30 juni 2023.

 Bulgaars recht

 Energiewet

20      De Zakon za energetikata (energiewet) (DV nr. 107 van 9 december 2003), in de op het hoofdgeding toepasselijke versie (hierna: „energiewet”), bepaalt in artikel 36f:

„(1)      Zijn maandelijks een bijdrage van 5 % verschuldigd aan het [Fond ‚Sigurnost na elektroenergiynata sistema’ (fonds voor de veiligheid van het elektriciteitssysteem) (hierna: ‚FSES’)]:

1.      elektriciteitsproducenten, over de inkomsten uit de verkoop van elektriciteit, exclusief [belasting over de toegevoegde waarde (btw)], en producenten die een premie ontvangen [...] op grond van de Zakon za energiyata ot vazobnovyaemi iztochnitsi [(wet inzake energie uit hernieuwbare bronnen; hierna: ‚wet hernieuwbare energie’)], ook over de inkomsten uit deze premie, exclusief [btw]. [...];

(2)      De in lid 1 bedoelde personen, met uitzondering van de in artikel 30, lid 2, van de wet hernieuwbare energie bedoelde producenten, moeten uiterlijk op de twintigste dag van de lopende maand:

[...]

2.      de in lid 1 bedoelde bijdrage voor de vorige maand aan het [FSES] betalen.

(3)      De in artikel 30, lid 2, van de [wet hernieuwbare energie] bedoelde elektriciteitsproducenten moeten jaarlijks uiterlijk op 31 maart:

[...]

2.      de in lid 1 bedoelde bijdrage voor het vorige kalenderjaar aan het [FSES] betalen.

[...]

(5)      Voor belastingdoeleinden worden de aan het [FSES] betaalde bijdragen aangemerkt als lopende bedrijfskosten.”

 FSES-middelenbesluit

21      Artikel 5 van de Naredba za reda i nachina za nabiraneto, razhodvaneto, otchitaneto i kontrola na sredstvata na Fond „Sigurnost na elektroenergiynata sistema” (besluit betreffende de wijze waarop de middelen van het FSES worden bijeengebracht, besteed, verantwoord en gecontroleerd), in de op het hoofdgeding toepasselijke versie (hierna: „FSES-middelenbesluit”), bepaalt:

„De middelen van het [FSES] komen uit:

1.      bijdragen van 5 % over de inkomsten van de elektriciteitsproducenten uit de verkoop van elektriciteit, exclusief btw;

[...]”

22      Artikel 8 van dat besluit luidt als volgt:

„(1)      De in artikel 5, punt 1, bedoelde inkomsten zijn alle inkomsten uit de verkoop tegen gereguleerde of vrij onderhandelde prijzen van de door de belastingplichtige opgewekte elektriciteit, met inbegrip van:

1.      inkomsten uit de verkoop van actieve energie;

2.      inkomsten uit de levering van balanceringsenergie uit hoofde van een overeenkomst [...];

3.      het nettoresultaat van het balanceren uit hoofde van een overeenkomst [...].

(2)      Voor de berekening van de inkomsten in de zin van artikel 5, punt 1, worden de aangegeven kosten van niet-opgewekte balanceringsenergie afgetrokken in het kader van een ‚downstream’ regeling.

(3)      Indien het nettoresultaat van het balanceren in de zin van lid 1, punt 3, negatief is, wordt dit bedrag afgetrokken van het bedrag van de inkomsten voor de berekening van de inkomsten in de zin van artikel 5, punt 1.

[...]”

 Wet tot uitvoering van de begroting van 2022

23      De Zakon za prilagane na razporedbi na Zakona za darzhavnia byudzhet na Republika Bulgaria za 2022 g., Zakona za byudzheta na darzhavnoto obshtestveno osiguryavane za 2022 g. i Zakona za byudzheta na Natsionalnata zdravnoosiguritelna kasa za 2022 g. (wet inzake de toepassing van bepalingen van de begrotingswet van de Republiek Bulgarije voor 2022, de wet inzake de begroting van de nationale sociale zekerheid voor 2022 en de wet inzake de begroting van het nationale ziekteverzekeringsfonds voor 2022) (DV nr. 104 van 30 december 2022), in de op het hoofdgeding toepasselijke versie (hierna: „wet tot uitvoering van de begroting van 2022”), bepaalt in § 8 van de overgangs- en slotbepalingen van deze wet het volgende:

„(1)      De elektriciteitsproducenten die beschikken over productie-installaties met een geïnstalleerd vermogen van meer dan 1 [megawatt (MW)] en van wie de marktinkomsten afkomstig zijn uit de verkoop van elektriciteit opgewekt uit de in artikel 7, lid 1, van [verordening 2022/1854] bedoelde bronnen [...] betalen aan het [FSES] doelgebonden bijdragen die het positieve verschil vormen tussen de marktinkomsten, exclusief [btw], en het vastgestelde inkomstenplafond, berekend door de waarden voor het betrokken type producent toe te passen voor de leveringsperiode van 1 december 2022 tot en met 30 juni 2023, [...]. Het bedrag van de doelgebonden bijdrage wordt voor elke transactie berekend.

(2)      De waarden die als basis dienen voor de berekening van het inkomstenplafond voor de desbetreffende producent overeenkomstig punt 1 worden vastgesteld bij besluit van de Ministerski savet [(ministersraad)].

(3)      Producenten met elektriciteitsproductie-installaties met een geïnstalleerd vermogen van meer dan 1 MW die een op 8 oktober 2022 van kracht zijnde overeenkomst inzake compensatiepremies hebben gesloten en van wie de marktinkomsten afkomstig zijn uit de verkoop van elektriciteit die is geproduceerd uit bronnen als bedoeld in artikel 7, lid 1, van [verordening 2022/1854], betalen aan het [FSEF] doelgebonden bijdragen uit de marktinkomsten uit elke transactie die tegen vrij onderhandelde prijzen is verricht, exclusief [btw], in de leveringsperiode van 1 december 2022 tot en met 30 juni 2023, met uitzondering van transacties met betrekking tot balanceringsenergie. Het bedrag van de doelgebonden bijdrage voor elke transactie komt overeen met:

1.      het positieve verschil tussen de marktinkomsten aan vrij onderhandelde prijzen (gerealiseerde marktprijs) uit de betrokken transactie, exclusief [btw], en het vastgestelde inkomstenplafond dat is berekend op basis van de geraamde marktprijs uit hoofde van het prijsbesluit van de Komisia za energiyno i vodno regulirane [(regelgevende commissie voor energie en water)], waarbij de toepasselijke premie voor de betrokken producent is vastgesteld, waar het gaat om producenten voor wie het bedrag van deze premie verschilt van 0,00 [Bulgaarse lev (BGN)] per MWh exclusief [btw], en

2.      90 % van het positieve verschil tussen de marktinkomsten aan vrij onderhandelde prijzen (gerealiseerde marktprijs) uit de betrokken transactie, exclusief [btw], en het vastgestelde inkomstenplafond, berekend door toepassing van de preferentiële prijs die bij het besluit van de regelgevende commissie voor energie en water is vastgesteld overeenkomstig de overeenkomst inzake compensatie door middel van premies, waar het gaat om producenten voor wie het vastgestelde bedrag van de geldende premie 0,00 BGN per MWh, exclusief [btw], bedraagt.

[...]

(11)      De uit hoofde van de punten 1, 3, 4 en 5 verschuldigde doelgebonden bijdragen worden aangemerkt als lopende bedrijfskosten voor de belastingheffing van producenten, elektriciteitshandelaren en de openbare leverancier.

[...]

(15)      De uit hoofde van de punten 1, 3, 4 en 5 verschuldigde doelgebonden bijdragen zijn publiekrechtelijke vorderingen. Bijdragen die niet tijdig worden betaald, worden vastgesteld en geïnd overeenkomstig de Danachno-osiguritelnia protsesualen kodeks [(wetboek van procesrecht in belasting- en socialezekerheidszaken)] [...].

[...]”

 Begrotingswet van 2023

24      § 3 van de overgangs- en slotbepalingen van de Zakon za darzhavnia byudzhet na Republika Bulgaria za 2023 g. (begrotingswet van de Republiek Bulgarije voor 2023), in de op het hoofdgeding toepasselijke versie (hierna: „begrotingswet van 2023”), bepaalt:

„(1)      De elektriciteitsproducenten die beschikken over elektriciteitsproductie-installaties met een geïnstalleerd vermogen van meer dan 1 MW en van wie de marktinkomsten afkomstig zijn uit de verkoop van elektriciteit opgewekt uit windenergie, zonne-energie (thermische zonne-energie en fotovoltaïsche zonne-energie), geothermische energie, waterkracht (doorstroom), biobrandstoffen (vaste en gasvormige biobrandstoffen, met uitzondering van biomethaan), afvalstoffen, kernenergie, bruinkool, aardolieproducten en turf, alsmede uit de verkoop van elektriciteit opgewekt uit steenkool en door waterkrachtcentrales, betalen aan het [FSES] doelgebonden bijdragen die het positieve verschil vormen tussen de marktinkomsten, exclusief [btw], en het vastgestelde inkomstenplafond, berekend door de waarden voor het betrokken type producent toe te passen voor de leveringsperiode van 1 juli tot en met 31 december 2023, [...]. Het bedrag van de doelgebonden bijdrage wordt voor elke transactie berekend.

(2)      De waarden die als basis dienen voor de berekening van het inkomstenplafond voor de desbetreffende producent overeenkomstig punt 1 worden vastgesteld bij besluit van de ministerraad.

(3)      Producenten met elektriciteitsproductie-installaties met een geïnstalleerd vermogen van meer dan 1 MW die een op 8 oktober 2022 van kracht zijnde overeenkomst inzake compensatiepremies hebben gesloten en van wie de marktinkomsten afkomstig zijn uit de verkoop van elektriciteit die is geproduceerd uit windenergie, zonne-energie (thermische zonne-energie en fotovoltaïsche zonne-energie), geothermische energie, waterkracht (doorstroom), biobrandstoffen (vaste en gasvormige biobrandstoffen, met uitzondering van biomethaan), afvalstoffen, kernenergie, bruinkool, aardolieproducten en turf, betalen aan het [FSES] doelgebonden bijdragen uit de marktinkomsten voor elke transactie die is gesloten tegen vrij onderhandelde prijzen, exclusief [btw], voor de leveringsperiode van 1 juli tot en met 31 december 2023, met uitzondering van transacties op de balanceringsmarkt. Het bedrag van de doelgebonden bijdrage voor elke transactie wordt berekend [volgens dezelfde methode als die welke was neergelegd in § 8 van de overgangs- en slotbepalingen van de wet tot uitvoering van de begroting van 2022].

[...]”

25      De punten 11 en 15 van § 3 zijn identiek aan de punten 11 en 15 van § 8 van de overgangs- en slotbepalingen van de wet tot uitvoering van de begroting van 2022.

 Begrotingswet van 2024

26      In § 3 van de overgangs- en slotbepalingen van de Zakon za darzhavnia byudzhet na Republika Bulgaria za 2024 g. (begrotingswet van de Republiek Bulgarije voor 2024), in de versie die van toepassing is op het hoofdgeding (hierna: „begrotingswet van 2024”), worden de bepalingen van § 3 van de overgangs- en slotbepalingen van de begrotingswet van 2023 overgenomen voor elektriciteit die tussen 1 januari en 31 december 2024 is geleverd.

 Hoofdgeding en prejudiciële vragen

27      VETS Svoge is een vennootschap naar Bulgaars recht die eigenaar is van vijf waterkrachtcentrales. Zij is een elektriciteitsproducent en is opgenomen in de lijst van belastingplichtigen als bedoeld in artikel 7 van het FSES-middelenbesluit. Krachtens artikel 36f, lid 1, van de energiewet is zij een maandelijkse bijdrage verschuldigd ten belope van 5 % van de inkomsten uit de verkoop van haar elektriciteit (hierna: „bijdrage van 5 %”).

28      Bij besluit van de administratieve autoriteit van 8 april 2024 is een administratieve procedure tot vaststelling van een publiekrechtelijke schuldvordering ingeleid. Volgens de verwijzingsbeslissing had VETS Svoge op die datum opeisbare en niet-betaalde schulden wegens bijdragen die verschuldigd waren uit hoofde van artikel 36f, lid 1, van de energiewet voor de maanden januari en februari 2024, ten bedrage van 86 828,39 BGN (ongeveer 44 395 EUR), wat overeenkomt met 5 % van de marktinkomsten die waren berekend overeenkomstig artikel 8 van het FSES-middelenbesluit.

29      Bij brief van 14 april 2024 heeft deze onderneming haar opmerkingen over dat besluit om de procedure te starten ingediend. Zij heeft aangegeven deze schulden tijdig te hebben betaald en heeft daarbij de desbetreffende betalingsopdrachten gevoegd.

30      Bij brief van 17 april 2024 heeft de administratieve autoriteit de betrokken onderneming ervan in kennis gesteld dat zij haar bijdragen uit hoofde van artikel 36f van de energiewet voor december 2022 en voor januari, februari, maart, april, september en oktober 2023 niet correct had berekend en betaald, aangezien zij, zonder wettelijke grondslag, de doelgebonden bijdragen die zij had betaald uit hoofde van de overgangs- en slotbepalingen van de wet tot uitvoering van de begroting van 2022 alsmede uit hoofde van de overgangs- en slotbepalingen van de begrotingswet van 2023 in mindering had gebracht op de marktinkomsten waarover de bijdrage van 5 % wordt berekend.

31      Hoewel VETS Svoge bepaalde betalingen had verricht om aan de hoofdsom van de uit hoofde van artikel 36f van de energiewet voor 2023 verschuldigde bijdragen alsmede aan een deel van de voor januari 2024 verschuldigde bijdrage te voldoen, was de administratieve autoriteit van mening dat deze onderneming haar verplichtingen tot betaling van de bijdragen van 5 % en de daarmee samenhangende vertragingsrente niet volledig was nagekomen. Deze autoriteit heeft vervolgens op 22 april 2024 een besluit genomen tot vaststelling van een publiekrechtelijke vordering, waarbij het totale schuldbedrag van VETS Svoge werd vastgesteld op 55 671,89 BGN (ongeveer 28 465 EUR), waarvan 41 971,86 BGN (ongeveer 21 460 EUR) als hoofdsom, overeenkomend met de bijdragen van 5 % over de marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit, exclusief btw, voor januari en februari 2024, en 13 700,03 BGN (ongeveer 7 005 EUR) aan vertragingsrente die verschuldigd is over de niet-tijdig betaalde bijdragen van 5 % voor de periode van 1 augustus 2021 tot en met 22 april 2024.

32      VETS Svoge heeft bij de Administrativen sad Sofia-grad (bestuursrechter in eerste aanleg Sofia, Bulgarije) beroep ingesteld tegen de wettigheid van die handeling.

33      Bij vonnis van 9 oktober 2024 heeft die rechter dat beroep verworpen. Hij heeft met name vastgesteld dat deze onderneming voor maart 2022 en januari, februari, maart, april, september en oktober 2023 voor elk van haar vijf centrales bedragen in mindering had gebracht op de marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit zoals vermeld op de facturen die zij zelf had uitgereikt, waardoor zij een bijdrage uit hoofde van artikel 36f van de energiewet had betaald die lager was dan de krachtens dat artikel verschuldigde bijdrage.

34      De bestuursrechter in eerste aanleg heeft in dit verband geoordeeld dat de op grond van dat artikel verschuldigde bijdragen en de doelgebonden bijdragen die verschuldigd zijn op grond van § 8 van de overgangs- en slotbepalingen van de wet tot uitvoering van de begroting van 2022, als vastgesteld op basis van verordening 2022/1854, en de bijdragen die verschuldigd zijn op grond van § 3 van de overgangs- en slotbepalingen van de begrotingswet van 2023 en § 3 van de overgangs- en slotbepalingen van de begrotingswet van 2024, allereerst betrekking hebben op verschillende maatschappelijke verhoudingen en worden geregeld door verschillende wetgevingshandelingen, die geen onderlinge samenhang hebben, vervolgens anders worden berekend, betaald en vastgesteld, en ten slotte zijn vastgesteld om uitgaven van verschillende aard en omvang te compenseren. De bestuursrechter in eerste aanleg heeft daaraan toegevoegd dat de Bulgaarse wetgever deze twee bijdragen voor verschillende doeleinden had vastgesteld. Daarbij merkte hij ook op dat geen van de overgangsbepalingen artikel 36f van de energiewet of de berekeningswijze van de in dat artikel bedoelde bijdrage van 5 % had gewijzigd.

35      Die rechter heeft derhalve geoordeeld dat de administratieve autoriteit terecht van mening was dat VETS Svoge de uit hoofde van artikel 36f van die wet verschuldigde bijdragen niet correct had berekend en betaald door de doelgebonden bijdragen in mindering te brengen op de marktinkomsten op basis waarvan de bijdragen uit hoofde van artikel 36f worden berekend.

36      VETS Svoge heeft tegen die uitspraak cassatieberoep ingesteld bij de Varhoven administrativen sad (hoogste bestuursrechter, Bulgarije), de verwijzende rechter. Ter ondersteuning van haar cassatieberoep voert zij aan dat de vaststellingen van de rechter in eerste aanleg in de eerste plaats in strijd zijn met de energiewet, de wet tot uitvoering van de begroting van 2022, de begrotingswetten van 2023 en 2024, het FSES-middelenbesluit en de fundamentele beginselen en vrijheden die zijn verankerd in de Konstitutsia na Republika Bulgaria (grondwet van de Republiek Bulgarije), aangezien zij de elektriciteitsproducenten een ongerechtvaardigde en onevenredige financiële last opleggen, en in de tweede plaats in strijd zijn met het Unierecht.

37      In deze context wijst de verwijzende rechter er ten eerste op dat met name uit verordening 2022/1854 voortvloeit dat de inkomsten van elektriciteitsproducenten die het bij die verordening vastgestelde inkomstenplafond overschrijden niet worden beschouwd als inkomsten van de betrokken producenten, maar als inkomsten ten gunste van de lidstaten, die worden doorgesluisd naar de eindafnemers teneinde de negatieve gevolgen van de prijsstijgingen te beperken. Die rechter merkt verder op dat volgens deze verordening de lidstaten maatregelen kunnen invoeren of handhaven die de marktinkomsten verder beperken, mits aan de in die verordening genoemde voorwaarden wordt voldaan. Hieruit volgt dat een aanvullende maatregel slechts als evenredig kan worden beschouwd indien deze de producenten geen schade berokkent en de mededinging niet bedreigt.

38      Ten tweede merkt deze rechter op dat voor de berekening van de uit hoofde van artikel 36f van de energiewet voorgeschreven bijdrage van 5 %, de inkomsten uit de verkoop van elektriciteit bestaan uit alle gefactureerde verkoopinkomsten tegen gereguleerde of vrij onderhandelde prijzen, waarbij enkel de kosten als gevolg van bevoorradingstekorten als kosten in mindering kunnen worden gebracht. Bijgevolg voldoet de in artikel 36f van die wet genoemde maatregel niet aan de bij verordening 2022/1854 vastgestelde voorwaarden omdat deze onevenredig is, geen rekening houdt met de bedrijfs-, productie- en investeringskosten van de elektriciteitsproducenten en daarnaast hun werkzaamheden beperkt. Deze verordening heeft als Unierechtelijk instrument namelijk voorrang op de nationale wetgeving, waardoor de bijdrage uit hoofde van artikel 36f van de energiewet – een soort inkomstenplafond – en het door die verordening ingevoerde verplichte inkomstenplafond niet naast elkaar kunnen bestaan.

39      Zelfs als dat verplichte inkomstenplafond en de in artikel 36f bedoelde bijdrage naast elkaar kunnen bestaan, dan nog moet volgens de verwijzende rechter worden vastgesteld dat het als doelgebonden bijdragen geheven bedrag voor de betrokken producent geen inkomen vormt. Bijgevolg is het onwettig dat in het kader van de toepassing van artikel 36f van de energiewet de uit hoofde van die bepaling verschuldigde bijdrage van 5 % ook wordt berekend over het bedrag van de doelgebonden bijdragen. Dit zou er bovendien toe leiden dat hetzelfde bedrag twee keer wordt belast. Dit zou ook onevenredig zijn en in strijd zijn met het doel van verordening 2022/1854 om daadwerkelijk behaalde inkomsten te beperken en niet de fictieve inkomsten.

40      In dit verband voegt de verwijzende rechter daaraan toe dat de doelgebonden bijdragen overeenkomstig § 8, punt 11, van de overgangs- en slotbepalingen van de wet tot uitvoering van de begroting van 2022 worden erkend als lopende bedrijfskosten van de elektriciteitsproducenten. Het feit dat deze bedragen uitsluitend als inkomsten worden behandeld voor de berekening van de bijdrage uit hoofde van artikel 36f van de energiewet maakt een willekeurige handeling van de staat uit die onverenigbaar is met de in het Unierecht verankerde beginselen van solidariteit en evenredigheid. Bovendien moet volgens deze rechter artikel 36f, zelfs in de veronderstelling dat een dergelijke maatregel verenigbaar is met nationaal recht, krachtens het beginsel lex posterior derogat legi priori worden geacht impliciet te zijn ingetrokken. Het begrip „marktinkomsten” moet namelijk worden opgevat in de zin van § 8 van de overgangs- en slotbepalingen.

41      Ten derde merkt de verwijzende rechter op dat de verplichting om een bijdrage van 5 % over het bedrag van de doelgebonden bijdragen te betalen de opwekking van elektriciteit uit hernieuwbare bronnen ontmoedigt en ertoe leidt dat investeringen worden stopgezet en dat de productie van dit soort elektriciteit gedwongen wordt beperkt, gelet op de geleden verliezen. Bovendien is deze bijdrage onverenigbaar met het door verordening 2021/1119 nagestreefde beleid van de Unie op het gebied van milieubescherming en de bevordering van klimaatneutraliteit.

42      Ten vierde oordeelt die rechter dat die bijdrage onverenigbaar is met het vrije verkeer van kapitaal, aangezien zij producenten die tot de Bulgaarse elektriciteitsmarkt willen toetreden of daar hun werkzaamheden willen voortzetten aan een buitensporige belastingheffing onderwerpt, hetgeen bovendien de vrijheid van vestiging beperkt en artikel 17 van het Handvest schendt.

43      In deze omstandigheden heeft de Varhoven administrativen sad de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:

„1)      Moet artikel 8 van verordening [2022/1854] aldus worden uitgelegd dat een nationale maatregel als de in artikel 36f van de energiewet vastgestelde bijdrage van 5 % over de inkomsten uit de verkoop van elektriciteit mag worden gehandhaafd en dat er tegelijkertijd een bindend plafond mag bestaan voor de marktinkomsten van de elektriciteitsproducenten?

2)      Indien de eerste vraag bevestigend wordt beantwoord: moet artikel 8 van verordening [2022/1854] aldus worden uitgelegd dat het toegestaan is dat de bijdrage van 5 % over de inkomsten uit de verkoop van elektriciteit wordt berekend en verschuldigd is over de bedragen boven het bindende inkomstenplafond, die de elektriciteitsproducenten aan het [FSES] moeten betalen en die voor hen geen inkomsten vormen? Kan er bij de uitlegging van deze bepalingen van worden uitgegaan dat de bijdrage van 5 % over de inkomsten uit de verkoop van elektriciteit geen discriminatie vormt, ook al leidt dit voor sommige elektriciteitsproducenten tot een dubbele heffing over dezelfde [inkomsten]?

3)      Staat, rekening houdend met de uitlegging van

–        artikel 2, leden 1 en 2, en artikel 4 van verordening [2021/1119] juncto artikel 191, lid 2, VWEU, waarin het fundamentele belang van de overgang van de lidstaten naar een energiesysteem op basis van hernieuwbare bronnen wordt geregeld,

–        artikel 3, leden 1, 3 en 4, van richtlijn [2018/2001], dat de bindende doelstelling van de Europese Unie regelt om tegen 2030 een bepaald aandeel energie uit hernieuwbare bronnen te halen, alsook de verplichting van de lidstaten om ervoor te zorgen dat dit aandeel wordt verwezenlijkt,

–        artikel 3, onder a), b), h) en p), en artikel 10, leden 1, 4 en 5, van verordening [2019/943] junctis de overwegingen 22 en 23 van die verordening en artikel 5, leden 1, 3 en 4, van richtlijn [2019/944] en artikel 8 van verordening [2022/1854], waarin de beginselen met betrekking tot de prijsvorming op de energiemarkt worden geregeld,

het Unierecht de Bulgaarse Staat toe om bijdragen te heffen en in te vorderen van producenten van elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, zoals de in artikel 36f van de energiewet geregelde bijdrage over de bedragen boven het bindende inkomstenplafond, die de elektriciteitsproducenten aan het [FSES] moeten betalen en die voor hen geen inkomsten vormen? Kan een dergelijke behandeling gelet op de uitlegging van deze bepalingen als evenredig worden beschouwd, ook al wordt geen rekening gehouden met de werkelijke exploitatiekosten van de elektriciteitsproducenten?

4)      Moeten artikel 63 VWEU en artikel 17 van het [Handvest] aldus worden uitgelegd dat zij in de weg staan aan een nationale regeling en een nationale praktijk als die welke in de onderhavige zaak aan de orde zijn, volgens welke bedragen die een elektriciteitsproducent aan de staat betaalt (bedragen boven het verplichte plafond voor de inkomsten van energieproducenten), onderworpen zijn aan een aanvullende publiekrechtelijke verplichting (ten belope van 5 % krachtens artikel 36f van de energiewet)?”

 Beantwoording van de prejudiciële vragen

 Eerste vraag

44      Met zijn eerste vraag wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 8 van verordening 2022/1854 aldus moet worden uitgelegd dat het in de weg staat aan een regeling van een lidstaat op grond waarvan elektriciteitsproducenten een maandelijkse bijdrage verschuldigd zijn ten belope van 5 % van hun marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit, die dient ter financiering van een overheidsinstantie die tot doel heeft om de financiële stabiliteit van de energiesector en de veiligheid van het elektriciteitsnet van die lidstaat te waarborgen, en die naast de in die verordening opgenomen maatregel tot vaststelling van een inkomstenplafond voor elektriciteitsproducenten bestaat.

45      In dit verband dient vooraf te worden opgemerkt dat volgens de gegevens in de verwijzingsbeslissing – het is aan de verwijzende rechter om dit na te gaan – het in het hoofdgeding aan de orde zijnde geschil betrekking heeft op de in artikel 36f, lid 1, van de energiewet genoemde maandelijkse bijdrage die verschuldigd is voor de verkoop van elektriciteit door VETS Svoge in de periode van 1 augustus 2021 tot en met 22 april 2024.

46      In de eerste plaats moet eraan worden herinnerd dat volgens artikel 22, lid 2, onder c), van verordening 2022/1854 de artikelen 6 tot en met 8 van deze verordening van 1 december 2022 tot en met 30 juni 2023 van toepassing waren. Hieruit volgt dat artikel 8 van deze verordening hoe dan ook niet aldus kan worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een nationale regeling als die welke in punt 44 van het onderhavige arrest is beschreven, wanneer het gaat om een periode waarin dat artikel niet van toepassing was (zie in die zin arrest van 22 januari 2026, Secab, C‑423/23, EU:C:2026:32, punt 38), namelijk de periode vóór 1 december 2022 en de periode na 30 juni 2023.

47      In de tweede plaats moet er voor de periode waarin de artikelen 6 tot en met 8 van verordening 2022/1854 wel van toepassing waren aan worden herinnerd dat artikel 6, lid 1, van die verordening bepaalt dat de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit de in artikel 7, lid 1, van die verordening bedoelde bronnen worden geplafonneerd op maximaal 180 EUR per MWh geproduceerde elektriciteit. Volgens artikel 7, lid 1, van deze verordening gaat het om windenergie, zonne-energie, geothermische energie, waterkracht zonder reservoir, vaste of gasvormige biomassabrandstoffen met uitzondering van biomethaan, afvalstoffen, kernenergie, bruinkool, ruwe aardolieproducten en turf.

48      Artikel 8 van verordening 2022/1854 bepaalt in lid 1 verschillende andere maatregelen die de lidstaten kunnen nemen. Het gaat in essentie om het handhaven of invoeren van maatregelen die de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit de in artikel 7, lid 1, van die verordening genoemde bronnen verder beperken, het vaststellen van een plafond voor marktinkomsten dat hoger ligt voor deze producenten, mits hun investeringen en exploitatiekosten het in artikel 6, lid 1, van die verordening vastgestelde maximum overschrijden, het handhaven of invoeren van nationale maatregelen om de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit andere dan de in artikel 7, lid 1, genoemde bronnen te beperken, het vaststellen van een specifiek plafond voor de marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit die is opgewekt uit steenkool, en het onderwerpen aan een plafond op marktinkomsten van waterkrachtcentrales die niet worden bedoeld in artikel 7, lid 1, onder d), of het handhaven of invoeren van maatregelen die hun marktinkomsten verder beperken. Artikel 8, lid 2, van deze verordening somt de voorwaarden op waaraan de in artikel 8, lid 1, bedoelde maatregelen moeten voldoen.

49      Bovendien bepaalt artikel 1 van verordening 2022/1854 dat bij deze verordening een noodinterventie wordt vastgesteld om de gevolgen van de hoge energieprijzen te verzachten door middel van uitzonderlijke, gerichte en in de tijd beperkte maatregelen, die onder meer erop gericht zijn een plafond te introduceren op de marktinkomsten die bepaalde producenten ontvangen uit de opwekking van elektriciteit en deze op gerichte wijze onder de eindafnemers van elektriciteit te herverdelen.

50      Zo wordt in overweging 25 gesteld dat „[i]n een situatie waarin consumenten worden blootgesteld aan extreem hoge prijzen die ook schadelijk zijn voor de economie van de Unie, [...] de buitengewone marktinkomsten van producenten met lagere marginale kosten tijdelijk [moeten] worden beperkt door de toepassing van het plafond op marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit binnen de Unie”. In dezelfde zin staat in overweging 41 van die verordening te lezen dat „[d]e lidstaten [...] de mogelijkheid [moeten] behouden om de inkomsten van de producenten waarop het [...] plafond op marktinkomsten van toepassing is, verder te beperken”, aangezien – volgens overweging 40 van die verordening – „de productiemix en de kostenstructuur van elektriciteitsproductie-installaties sterk verschillen van lidstaat tot lidstaat”.

51      Vastgesteld moet worden dat een nationale bijdrage als die welke in het hoofdgeding aan de orde is, die wordt opgelegd aan alle elektriciteitsproducenten die elektriciteit verkopen op het grondgebied van de betreffende lidstaat en die tot doel heeft om een overheidsinstantie te financieren die de financiële stabiliteit van de energiesector en de veiligheid van het elektriciteitsnet van die lidstaat moet waarborgen, geen in artikel 6, lid 1, van verordening 2022/1854 bedoelde maatregel tot plafonnering van de inkomsten vormt. Daarnaast kan deze bijdrage evenmin vallen onder de maatregelen die de lidstaten krachtens artikel 8, lid 1, van die verordening kunnen vaststellen. Het doel van een dergelijke bijdrage houdt immers kennelijk geen enkel verband met het door de verordening nagestreefde doel, en de personele werkingssfeer ervan komt overigens geenszins overeen met die van de in artikel 8 van de verordening bedoelde maatregelen.

52      Hieruit volgt dat een nationale regeling die een bijdrage oplegt als die welke aan de orde is in het hoofdgeding niet onder de werkingssfeer van verordening 2022/1854 valt en in het bijzonder onder de artikelen 6 tot en met 8 van die verordening.

53      Bovendien heeft het Hof reeds geoordeeld dat uit geen enkele bepaling van verordening 2022/1854 volgt dat zij van toepassing is op een maatregel tot plafonnering van inkomsten die bij een nationale regeling is ingevoerd met betrekking tot een periode voorafgaand aan de inwerkingtreding van die verordening, en dat bij gebreke van ratione temporis toepasselijke Unierechtelijke regelgeving ter zake niet kan worden gesteld dat de lidstaten de mogelijkheid wordt ontnomen om hun bevoegdheden uit te oefenen (zie in die zin arrest van 18 december 2025, Electrabel e.a., C‑633/23, EU:C:2025:991, punt 58).

54      Deze laatste vaststelling moet a fortiori ook gelden voor een nationale regeling die voorziet in een bijdrage als die welke in het hoofdgeding aan de orde is en die naar haar aard niet binnen de werkingssfeer van verordening 2022/1854 valt. In het bijzonder volgt uit geen enkele bepaling van deze verordening dat de lidstaten tijdens de periode waarin zij ratione temporis van toepassing was, niet langer bevoegd waren om verplichte heffingen op te leggen ter financiering van overheidsinstanties die belast zijn met taken van algemeen belang, zoals in casu het waarborgen van de financiële stabiliteit van de energiesector en de veiligheid van het nationale elektriciteitsnet.

55      In dit verband is het vaste rechtspraak dat de lidstaten bij de uitoefening van hun bevoegdheden het Unierecht in acht moeten nemen en dus op zodanige wijze moeten handelen dat met name het nuttig effect van de bepalingen van die verordening wordt gewaarborgd (arrest van 18 december 2025, Electrabel e.a., C‑633/23, EU:C:2025:991, punt 40 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Gelet op de kenmerken van een bijdrage als die welke in het hoofdgeding aan de orde is en in het bijzonder het doel en de reikwijdte ervan, kan deze echter geenszins afbreuk doen aan dat nuttig effect. Voorts wijst niets erop dat de bijdrage anderszins in strijd zou zijn met het Unierecht.

56      Gelet op een en ander moet op de eerste vraag worden geantwoord dat artikel 8 van verordening 2022/1854 aldus moet worden uitgelegd dat het niet in de weg staat aan een regeling van een lidstaat op grond waarvan elektriciteitsproducenten een maandelijkse bijdrage verschuldigd zijn ten belope van 5 % van hun marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit, die dient ter financiering van een overheidsinstantie die tot doel heeft om de financiële stabiliteit van de energiesector en de veiligheid van het elektriciteitsnet van die lidstaat te waarborgen, en die naast de in die verordening opgenomen maatregel tot vaststelling van een inkomstenplafond voor elektriciteitsproducenten bestaat.

 Tweede vraag

57      Met zijn tweede vraag wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 8 van verordening 2022/1854, en met name de in artikel 8, lid 2, onder a), gestelde voorwaarde van non-discriminatie, aldus moet worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een nationale regeling die bepaalt dat de maandelijkse bijdrage die elektriciteitsproducenten krachtens die regeling verschuldigd zijn en die dient ter financiering van een overheidsinstantie die tot doel heeft om de financiële stabiliteit van de energiesector en de veiligheid van het elektriciteitsnet van die lidstaat te waarborgen, wordt berekend en geïnd op basis van alle inkomsten uit de verkoop van elektriciteit die deze producenten op het grondgebied van die lidstaat hebben gerealiseerd.

58      Dienaangaande is het voldoende om er in de eerste plaats aan te herinneren dat, zoals in punt 46 van het onderhavige arrest is opgemerkt, artikel 8 van verordening 2022/1854 niet aldus kan worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een dergelijke nationale regeling voor een periode waarin dat artikel niet van toepassing was. In de tweede plaats valt een dergelijke nationale regeling, zoals in punt 52 van het onderhavige arrest is vastgesteld, niet binnen de werkingssfeer van die verordening. Hieruit vloeit voort dat artikel 8 er niet aan in de weg kan staan dat een bijdrage als die welke in het vorige punt is beschreven, wordt berekend en geïnd op basis van alle marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit die elektriciteitsproducenten op het grondgebied van die lidstaat hebben behaald.

59      Op de tweede vraag moet dus worden geantwoord dat artikel 8 van verordening 2022/1854, en met name de in artikel 8, lid 2, onder a), gestelde voorwaarde van non-discriminatie, aldus moet worden uitgelegd dat het zich niet verzet tegen een nationale regeling die bepaalt dat de maandelijkse bijdrage die elektriciteitsproducenten krachtens die regeling verschuldigd zijn en die dient ter financiering van een overheidsinstantie die tot doel heeft om de financiële stabiliteit van de energiesector en de veiligheid van het elektriciteitsnet van die lidstaat te waarborgen, wordt berekend en geïnd op basis van alle inkomsten uit de verkoop van elektriciteit die deze producenten op het grondgebied van die lidstaat hebben gerealiseerd.

 Derde vraag

60      Met zijn derde vraag verzoekt de verwijzende rechter in essentie om uitlegging van, ten eerste, artikel 2, leden 1 en 2, en artikel 4 van verordening 2021/1119, gelezen in samenhang met artikel 191, lid 2, VWEU, ten tweede, artikel 3, leden 1, 3 en 4, van richtlijn 2018/2001 en, ten derde, artikel 3, onder a), b), h) en p), en artikel 10, leden 1, 4 en 5, van verordening 2019/943, gelezen in samenhang met de overwegingen 22 en 23 van die verordening, artikel 5, leden 1, 3 en 4, van richtlijn 2019/944 en artikel 8 van verordening 2022/1854.

61      In dit verband moet eraan worden herinnerd dat het volgens vaste rechtspraak in het kader van de in artikel 267 VWEU geregelde samenwerkingsprocedure tussen het Hof en de nationale rechterlijke instanties uitsluitend een zaak is van de nationale rechter aan wie het geschil is voorgelegd en die de verantwoordelijkheid draagt voor de te geven rechterlijke beslissing om, gelet op de bijzonderheden van het geval, zowel de noodzaak van een prejudiciële beslissing voor het wijzen van zijn vonnis als de relevantie van de vragen die hij aan het Hof voorlegt te beoordelen. Wanneer de gestelde vragen betrekking hebben op de geldigheid of uitlegging van een Unierechtelijke regel, is het Hof derhalve in beginsel verplicht om daarop te antwoorden (zie arresten van 21 april 1988, Pardini, 338/85, EU:C:1988:194, punt 8; 24 juli 2023, Lin, C‑107/23 PPU, EU:C:2023:606, punt 61, en 11 juni 2026, OTP banka, C‑81/24, EU:C:2026:470, punt 26 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

62      Er geldt immers een vermoeden van relevantie voor vragen over de uitlegging van het Unierecht die een nationale rechter stelt binnen het onder zijn eigen verantwoordelijkheid geschetste feitelijke en juridische kader, waarvan de juistheid niet door het Hof dient te worden onderzocht. Het Hof kan slechts weigeren om op een verzoek om een prejudiciële beslissing te antwoorden wanneer de gevraagde uitlegging van een Unierechtelijke regel kennelijk geen verband houdt met een reëel geschil of met het voorwerp van het hoofdgeding, wanneer het vraagstuk van hypothetische aard is of wanneer het Hof niet beschikt over de feitelijke en juridische gegevens die noodzakelijk zijn om een zinvol antwoord te geven op de gestelde vragen (arresten van 16 december 2008, Cartesio, C‑210/06, EU:C:2008:723, punt 67 en aldaar aangehaalde rechtspraak, en 11 juni 2026, OTP banka, C‑81/24, EU:C:2026:470, punt 27 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

63      Uit artikel 94 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof en de vaste rechtspraak vloeit echter voort dat, om tot een voor de nationale rechter nuttige uitlegging van het Unierecht te komen, het verzoek om een prejudiciële beslissing ten eerste een korte uiteenzetting moet geven van het onderwerp in het hoofdgeding alsmede van de relevante feiten, zoals deze door de verwijzende rechter zijn vastgesteld, of althans een uiteenzetting van de feiten waarop de vragen zijn gebaseerd. Ten tweede moet dit verzoek de bewoordingen bevatten van de nationale bepalingen die in het hoofdgeding van toepassing kunnen zijn en in voorkomend geval van de relevante nationale rechtspraak. Tot slot moet de verwijzende rechter uiteenzetten waarom hij twijfelt over de uitlegging of de geldigheid van bepaalde regels van het Unierecht en welk verband hij legt tussen die regels en de op het hoofdgeding toepasselijke nationale regeling (zie beschikking van de president van het Hof van 12 juni 2014, Municipiul Piatra Neamț, C‑13/14, EU:C:2014:2000, punt 10 en aldaar aangehaalde rechtspraak, en arrest van 4 juni 2026, Darashev, C‑312/24, EU:C:2026:449, punt 56).

64      In casu heeft de verwijzende rechter de inhoud van de op het hoofdgeding toepasselijke nationale bepalingen en het voorwerp van dat geding uiteengezet. Voorts heeft hij in de context van de derde vraag aangegeven dat de bijdrage van 5 % de opwekking van elektriciteit uit hernieuwbare bronnen ontmoedigt, leidt tot de stopzetting van investeringen en tot een gedwongen beperking van de productie van dit soort elektriciteit, alsmede dat deze bijdrage onverenigbaar is met het beleid van de Unie inzake milieubescherming en de bevordering van klimaatneutraliteit.

65      Afgezien van deze algemene verklaringen en zoals ook de administratieve autoriteit heeft aangevoerd, heeft deze rechter echter geenszins uiteengezet waarom hij twijfelt over de uitlegging van de in die vraag bedoelde bepalingen van het Unierecht en evenmin aangegeven welk verband hij legt tussen die bepalingen en de op het hoofdgeding toepasselijke nationale wettelijke regeling.

66      In dit verband blijkt uit de verwijzingsbeslissing dat dit geding betrekking heeft op de berekeningswijze van een door de Bulgaarse wetgever ingevoerde bijdrage ter financiering van een overheidsinstantie die tot doel heeft om de financiële stabiliteit van de energiesector en de veiligheid van het elektriciteitsnet van die lidstaat te waarborgen. Deze rechter heeft echter geenszins uitgelegd welk verband hij legt tussen enerzijds de nationale wetgeving inzake deze bijdrage en de berekeningswijze ervan en anderzijds de bepalingen waarvan hij met zijn derde vraag om uitlegging verzoekt. De verwijzende rechter verwijst in de verwijzingsbeslissing overigens weliswaar op een algemene manier naar verordening 2021/1119, maar niet naar de andere rechtsinstrumenten of bepalingen waarop zijn derde vraag betrekking heeft.

67      In die omstandigheden beschikt het Hof niet over de gegevens die noodzakelijk zijn om een nuttig antwoord te geven op de derde vraag. Deze is derhalve niet-ontvankelijk overeenkomstig de in de punten 62 en 63 van het onderhavige arrest genoemde rechtspraak.

 Vierde vraag

68      Met zijn vierde vraag wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 63 VWEU en artikel 17 van het Handvest aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een regeling van een lidstaat op grond waarvan elektriciteitsproducenten die elektriciteit verkopen op het grondgebied van die lidstaat een maandelijkse bijdrage van 5 % verschuldigd zijn die bedoeld is ter financiering van een overheidsinstantie die tot doel heeft om de financiële stabiliteit van de energiesector en de veiligheid van het elektriciteitsnet van die lidstaat te waarborgen, en die wordt berekend op basis van al hun marktinkomsten uit die verkopen.

69      In dit verband moet ten eerste worden opgemerkt dat de verwijzende rechter, afgezien van een algemene verklaring dat een dergelijke bijdrage het vrije verkeer van kapitaal beperkt, geenszins heeft uitgelegd waarom hij twijfelt over de uitlegging van artikel 63 VWEU en evenmin heeft aangegeven welk verband hij legt tussen deze bepaling en het hoofdgeding. Voor zover deze vierde vraag betrekking heeft op die bepaling, is zij derhalve niet-ontvankelijk overeenkomstig de in de punten 62 en 63 van het onderhavige arrest genoemde rechtspraak.

70      Ten tweede moet er, aangezien de verwijzende rechter verzoekt om artikel 17 van het Handvest uit te leggen, op worden gewezen dat de werkingssfeer van het Handvest is omschreven in artikel 51, lid 1, van dat Handvest, op grond waarvan – wat het optreden van de lidstaten betreft – de bepalingen van het Handvest uitsluitend tot de lidstaten zijn gericht wanneer deze het Unierecht ten uitvoer brengen.

71      De in de rechtsorde van de Unie gewaarborgde grondrechten kunnen dus toepassing vinden in alle situaties die door het Unierecht worden beheerst, maar niet daarbuiten (arresten van 26 februari 2013, Åkerberg Fransson, C‑617/10, EU:C:2013:105, punt 19, en 29 juli 2024, protectus, C‑185/23, EU:C:2024:657, punt 41).

72      Wanneer een juridische situatie echter niet binnen de werkingssfeer van het Unierecht valt, is het Hof niet bevoegd om daarover uitspraak te doen en kunnen de eventueel aangevoerde bepalingen van het Handvest op zich niet de grondslag vormen voor die bevoegdheid (arresten van 26 februari 2013, Åkerberg Fransson, C‑617/10, EU:C:2013:105, punt 22, en 21 mei 2026, 24.hu, C‑843/24, EU:C:2026:426, punt 28).

73      Het begrip „ten uitvoer brengen van het Unierecht” in de zin van artikel 51, lid 1, van het Handvest veronderstelt dat er een verband bestaat tussen de Unierechtelijke handeling en de betrokken nationale maatregel dat verder gaat dan het dicht bij elkaar liggen van de betrokken materies of de indirecte invloed van de ene materie op de andere (arrest van 29 juli 2024, protectus, C‑185/23, EU:C:2024:657, punt 42 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

74      Om te bepalen of een nationale regeling in het hoofdgeding „het recht van de Unie ten uitvoer brengt” in de zin van artikel 51, lid 1, van het Handvest moet dus onder meer worden nagegaan of zij de uitvoering van een Unierechtelijke bepaling beoogt, wat de aard van deze regeling is en of zij niet andere doelstellingen nastreeft dan die waarop het Unierecht ziet, ook al zou die regeling dit recht indirect kunnen beïnvloeden, en of er een Unierechtelijke regeling bestaat die specifiek is voor deze materie of deze kan beïnvloeden (arrest van 29 juli 2024, protectus, C‑185/23, EU:C:2024:657, punt 43 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

75      In casu blijkt ten eerste uit de analyse van de eerste vraag dat de in het hoofdgeding aan de orde zijnde nationale regeling niet binnen de werkingssfeer van verordening 2022/1854 valt. Ten tweede blijkt uit de verwijzingsbeslissing niet dat er een verband bestaat tussen deze regeling en een andere handeling van het Unierecht. Derhalve kan niet worden aangenomen dat deze regeling als doelstelling heeft om het Unierecht ten uitvoer te brengen in de zin van artikel 51, lid 1, van het Handvest.

76      Bijgevolg is het Hof niet bevoegd om de vierde vraag te beantwoorden voor zover deze betrekking heeft op de uitlegging van artikel 17 van het Handvest.

 Kosten

77      Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.

Het Hof (Negende kamer) verklaart voor recht:

1)      Artikel 8 van verordening (EU) 2022/1854 van de Raad van 6 oktober 2022 betreffende een noodinterventie in verband met de hoge energieprijzen

moet aldus worden uitgelegd dat

het niet in de weg staat aan een regeling van een lidstaat op grond waarvan elektriciteitsproducenten een maandelijkse bijdrage verschuldigd zijn ten belope van 5 % van hun marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit, die dient ter financiering van een overheidsinstantie die tot doel heeft om de financiële stabiliteit van de energiesector en de veiligheid van het elektriciteitsnet van die lidstaat te waarborgen, en die naast de in die verordening opgenomen maatregel tot vaststelling van een inkomstenplafond voor elektriciteitsproducenten bestaat.

2)      Artikel 8 van verordening 2022/1854, en met name de in artikel 8, lid 2, onder a), gestelde voorwaarde van non-discriminatie,

moet aldus worden uitgelegd dat

het zich niet verzet tegen een nationale regeling die bepaalt dat de maandelijkse bijdrage die elektriciteitsproducenten krachtens die regeling verschuldigd zijn en die dient ter financiering van een overheidsinstantie die tot doel heeft om de financiële stabiliteit van de energiesector en de veiligheid van het elektriciteitsnet van die lidstaat te waarborgen, wordt berekend en geïnd op basis van alle inkomsten uit de verkoop van elektriciteit die deze producenten op het grondgebied van die lidstaat hebben gerealiseerd.

ondertekeningen


*      Procestaal: Bulgaars.