|
Iris Oifigiúil |
GA Sraith C |
|
C/2025/4948 |
13.10.2025 |
TEACHTAIREACHT ÓN gCOIMISIÚN CHUIG PARLAIMINT NA hEORPA, CHUIG AN gCOMHAIRLE AGUS CHUIG AN gCÚIRT INIÚCHÓIRÍ
Cuntais Bhliantúla an Chiste Eorpaigh Forbraíochta don Bhliain Airgeadais 2024
(C/2025/4948)
CLÁR
| DEIMHNIÚ NA gCUNTAS | 2 |
| ACMHAINNÍ CEF A CHUR CHUN FEIDHME AGUS CUNTAS A THABHAIRT ORTHU | 3 |
| CISTÍ ARNA mBAINISTIÚ AG AN gCOIMISIÚN EORPACH | 7 |
| RÁITIS AIRGEADAIS CEF | 9 |
| RÁITIS AIRGEADAIS CHISTÍ IONTAOBHAIS AN AONTAIS ARNA gCOMHDHLÚTHÚ SA CEF | 51 |
| RÁITIS AIRGEADAIS CHISTE IONTAOBHAIS BÊKOU AN AONTAIS 2024 | 52 |
| RÁITIS AIRGEADAIS EUTF DON AFRAIC 2024 | 59 |
| RÁITIS AIRGEADAIS CHOMHDHLÚITE CEF AGUS CHISTÍ IONTAOBHAIS AN AONTAIS | 66 |
| TUARASCÁIL CEF AR CHUR CHUN FEIDHME AIRGEADAIS | 71 |
DEIMHNIÚ NA gCUNTAS
Ullmhaíodh cuntais bhliantúla an Chiste Eorpaigh Forbraíochta don bhliain 2024 i gcomhréir le Teideal X de Rialachán Airgeadais an 11ú Ciste Eorpaigh Forbraíochta agus leis na prionsabail chuntasaíochta, na rialacha agus na modhanna a leagtar amach sna nótaí a ghabhann leis na ráitis airgeadais.
Aithním an fhreagracht atá orm maidir le hullmhú agus cur i láthair chuntais bhliantúla an Chiste Eorpaigh Forbraíochta i gcomhréir le hAirteagal 18 de Rialachán Airgeadais an 11ú Ciste Eorpach Forbraíochta.
Fuair mé ón oifigeach údarúcháin agus ó BEI, a ráthaíonn a hiontaofacht, an fhaisnéis uile is gá chun na cuntais a chur ar fáil ina dtaispeántar sócmhainní agus dliteanais an Chiste Eorpaigh Forbraíochta agus cur chun feidhme buiséadach an chiste.
Deimhním leis seo bunaithe ar an bhfaisnéis sin, agus ar sheiceálacha den sórt sin de réir mar a mheasaim is gá chun na cuntais a thabhairt i gcrích, go bhfuil dearbhú réasúnach agam go dtugann na cuntais léargas fíor agus cothrom ar staid airgeadais an Chiste Eorpaigh Forbraíochta i ngach gné ábhartha.
Beatriz SANZ REDRADO
Oifigeach Cuntasaíochta
an 24 Meitheamh 2025
ACMHAINNÍ CEF A CHUR CHUN FEIDHME AGUS CUNTAS A THABHAIRT ORTHU
1. CÚLRA
Tá caidreamh comhoibritheach ag an Aontas Eorpach (‘an tAontas’) le cuid mhór tíortha i mbéal forbartha. Is é an príomhchuspóir an chaidrimh sin forbairt eacnamaíoch, shóisialta agus chomhshaoil a chur chun cinn, agus é mar phríomhaidhm an bhochtaineacht a laghdú agus a dhíothú go fadtéarmach trí chabhair um fhorbairt agus cúnamh teicniúil a sholáthar do thíortha is tairbhithe. Chun é sin a bhaint amach, déanann an tAontas, i gcomhpháirt le tíortha comhpháirtíochta, straitéisí comhair a dhréachtú agus na hacmhainní airgeadais chun na straitéisí sin a chur chun feidhme a shlógadh. Tagann na hacmhainní sin de chuid an Aontais a leithdháiltear ar chomhar um fhorbairt ó thrí fhoinse:
|
— |
Buiséad an Aontais Eorpaigh; |
|
— |
an Ciste Eorpach Forbraíochta (CEF); agus |
|
— |
an Banc Eorpach Infheistíochta (BEI). |
Níl CEF á chistiú ag buiséad an Aontais. Bunaíodh é le Comhaontú Inmheánach de chuid ionadaithe na mBallstát, atá ina suí laistigh den Chomhairle, agus atá á bhainistiú ag coiste sonrach. Tá an Coimisiún Eorpach (‘an Coimisiún’) freagrach as cur chun feidhme airgeadais na n-oibríochtaí arna ndéanamh le hacmhainní CEF. Bainistíonn BEI an tSaoráid Infheistíochta.
Tá CEF comhdhéanta de CEFanna aonair, a dtugtar gach ceann díobh i gcrích ar feadh tréimhse thart ar 5 bliana agus a rialaítear lena Rialachán Airgeadais féin. Is gá sin ráitis airgeadais shonracha a ullmhú ina leith sin. Ina theannta sin, déantar na ráitis airgeadais sin a chomhiomlánú ionas go dtabharfaidh siad léargas domhanda ar staid airgeadais na n-acmhainní dá bhfuil an Coimisiún freagrach.
Suas go dtí 2021, nuair a shroich an 11ú CEF a chéim dheiridh ó tharla gur tháinig an ‘clásal éagtha’ i bhfeidhm an 31 Nollaig 2020, ba é CEF an phríomhionstraim chun cúnamh a sholáthar do na stáit san Afraic, i Muir Chairib agus san Aigéan Ciúin (ACC) agus do thíortha agus críocha thar lear (‘OCTanna’). Ó bhí 2021 ann, áfach, tá comhar an Aontais le stáit ACC agus le tíortha agus críocha thar lear á chistiú trí bhuiséad an Aontais.
Faoi Chomhaontú Comhpháirtíochta ACC-AE, bunaíodh an tSaoráid Infheistíochta, arna bainistiú ag BEI, agus úsáideadh í chun tacaíocht a thabhairt d’fhorbairt na hearnála príobháidí sna stáit ACC trí mhaoiniú, den chuid is mó ach ní go heisiach, d’infheistíochtaí príobháideacha. Tá an tSaoráid Infheistíochta deartha mar chiste in-athnuaite, ionas gur féidir aisíocaíochtaí iasachta a athinfheistiú in oibríochtaí eile, rud as a dtiocfaidh saoráid a bheidh neamhspleách ar bhonn airgeadais agus a bheidh in ann í féin a athnuachan. Ós rud é nach bhfuil an tSaoráid Infheistíochta á bainistiú ag an gCoimisiún, níl sí comhdhlúite sa chéad chuid de na cuntais bhliantúla – i ráitis airgeadais CEF ná sa tuarascáil ghaolmhar maidir le cur chun feidhme airgeadais. Áirítear ráitis airgeadais na Saoráide Infheistíochta, arna n-ullmhú ag BEI, mar chuid leithleach de chuntais bhliantúla CEF (cuid II) chun léargas iomlán a thabhairt ar chúnamh forbraíochta CEF.
2. CÉN CHAOI A nDÉANTAR CEF A CHISTIÚ?
Ghlac an Chomhairle an 2 Nollaig 2013 Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 1311/2013 (1) lena leagtar síos an Creat Airgeadais Ilbhliantúil le haghaidh 2014–2020. Sa chomhthéacs sin, cinneadh nach ndéanfaí comhar geografach le stáit ACC a chomhtháthú i mbuiséad an Aontais ach go leanfaí de bheith á chistiú trí CEF idir-rialtasach atá ann cheana.
Murab ionann agus buiséad an Aontais, is ciste é CEF a oibríonn ar bhonn hilbhliantúlachta. Bunaíonn gach CEF ciste foriomlán chun comhar forbartha a chur chun feidhme ar feadh tréimhse cúig bliana de ghnáth. Ós rud é go ndéantar acmhainní a leithdháileadh ar bhonn ilbhliantúil, féadfar na cistí arna leithdháileadh a úsáid le linn thréimhse CEF. Maidir le buiséid a bheith socraithe le haghaidh tréimhse roinnt blianta – seachas a bheith socraithe le haghaidh bliain amháin, tarraingítear aird air sin tuairisciú buiséadach á rá go ndéantar cur chun feidhme buiséadach na CEFanna a thomhas i comórtas leis na cistí iomlána.
Is ranníocaíochtaí ‘ ad hoc ’ ó Bhallstáit den Aontas Eorpach iad acmhainní CEF. Thart ar gach 5 bliana, bhuail ionadaithe na mBallstát le chéile ar leibhéal idir-rialtasach agus rinne siad cinneadh maidir leis an méid foriomlán a leithdháilfear ar an gciste agus chun formhaoirseacht a dhéanamh ar a chur chun feidhme.
Bainistíonn an Coimisiún CEF i gcomhréir le beartas an Aontais maidir le comhar um fhorbairt. Ó tharla go bhfuil a mbeartais forbartha agus chúnaimh féin ag na Ballstáit i gcomhthreo le beartas an Aontais, ní mór do na Ballstáit a gcuid beartais a chomhordú leis an Aontas chun a áirithiú go bhfuil siad comhlántach.
De bhreis ar na ranníocaíochtaí thuasluaite, is féidir leis na Ballstáit socruithe cómhaoinithe a dhéanamh nó ranníocaíochtaí saorálacha airgeadais a dhéanamh le CEF freisin.
3. GNÍOMHAÍOCHTAÍ CEF TAR ÉIS AN 31 NOLLAIG 2020
Tá an Coimisiún ag obair faoi láthair i dtreo dhúnadh an 9ú CEF (a mhair ó 2000-2007), agus lenar ionchorpraíodh na hiarmhéideanna atá fágtha arna n-aistriú ón 8ú CEF (a mhair ó 1995 go 2000) i gcomhréir le forálacha Chuid 3 den rialachán airgeadais (2) is infheidhme maidir leis an 9ú CEF. Faoi láthair, tá 8 gconradh leanúnacha fós á gcistiú faoin 9ú CEF, ar conarthaí iad a a shroichfidh a ndáta tabhartha i gcrích laistigh den tréimhse shonraithe, rud a rannchuideoidh le bailchríoch a chur ar ghníomhaíochtaí agus ar thionscadail a bhaineann leis an 9ú CEF. Ní féidir dúnadh iomlán an 9ú CEF a bhaint amach go dtí go dtiocfaidh deireadh leis na conarthaí uile agus tar éis a meastóireachtaí agus a n-iniúchtaí a thabhairt chun críche.
Tá dul chun cinn maith á dhéanamh maidir le dúnadh an 10ú CEF (a mhair ó 2008 go 2013) agus 97,35 % dá chonarthaí dúnta cheana féin. Tógfaidh sé tamall, áfach, na conarthaí atá fágtha a dhúnadh ar bhonn oibríochtúil agus airgeadais. Chun an dúnadh airgeadais a chur i gcrích, is gá na meastóireachtaí, na hiniúchtaí agus na haisghabhálacha uile is gá a sheoladh agus a thabhairt chun críche.
Tá a chéim dheiridh sroichte ag an 11ú CEF (a mhair ó 2014 go 2020) ó tharla gur tháinig an clásal éagtha i bhfeidhm an 31 Nollaig 2020. Socraítear scoithdháta le haghaidh gealltanas leis an gclásal sin, rud a chiallaíonn nach féidir tuilleadh cinntí maoiniúcháin a ghlacadh faoin 11ú CEF ó 2021. Mar sin féin, leanfar de chur chun feidhme na dtionscadal leanúnach arna gcistiú ag an 11ú CEF go dtí go mbeidh siad tugtha chun críche.
Faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil 2021–2027 atá i bhfeidhm faoi láthair, comhtháthaítear comhar an Aontais le tíortha ACC san Ionstraim um Chomharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta – an Eoraip Dhomhanda. Mar an gcéanna, tá an comhar le tíortha agus críocha thar lear cumhdaithe anois ag an gCinneadh maidir le Comhlachas Thar Lear. Ciallaíonn sé sin, cé go raibh cláir CEF á gcistiú ag ranníocaíochtaí saorálacha Ballstát den Aontas Eorpach suas go dtí 2021, go mbeidh na cláir forbartha á gcistiú trí bhuiséad an Aontais ó 2021. Tuigtear leis sin freisin go bhfuil cistiú na gclár forbartha faoi réir údarú Pharlaimint na hEorpa agus nach mór do na hidirbhearta Rialacháin Airgeadais an Aontais a chomhlíonadh ar an gcaoi chéanna le cláir eile atá á gcistiú ag an Aontas.
4. TUAIRISCIÚ AG DEIREADH NA BLIANA
4.1. CUNTAIS BHLIANTÚLA
I gcomhréir le hAirteagal 18(3) de Rialachán Airgeadais CEF, ullmhaítear ráitis airgeadais CEF bunaithe ar rialacha cuntasaíochta ar bhonn fabhraithe atá bunaithe iad féin ar Chaighdeáin Idirnáisiúnta Chuntasaíochta na hEarnála Poiblí (IPSAS). Na rialacha cuntasaíochta sin a ghlac Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin, cuireann institiúidí agus comhlachtaí uile an Aontais i bhfeidhm iad chun tacar rialacha comhchoiteanna a bhunú le haghaidh cuntasaíochta, luachála agus chur i láthair na gcuntas d’fhonn comhchuibhiú a dhéanamh ar an bpróiseas chun na ráitis airgeadais a tharraingt suas. Cuireann CEF na rialacha cuntasaíochta sin de chuid an Aontais i bhfeidhm freisin, agus cineál sonrach a chuid gníomhaíochtaí á chur san áireamh.
Cuirtear ullmhúchán chuntais bhliantúla CEF ar iontaoibh Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin arb éard atá ann Oifigeach Cuntasaíochta CEF agus áirithíonn sé go dtugann cuntais bhliantúla CEF léargas fíor agus cothrom ar staid airgeadais CEF.
Cuirtear na cuntais bhliantúla i láthair mar a leanas:
Cuid I: Cistí atá á mbainistiú ag an gCoimisiún
|
(i) |
Ráitis airgeadais agus nótaí míniúcháin CEF |
|
(ii) |
Ráitis airgeadais chistí iontaobhais an Aontais arna gcomhdhlúthú sa CEF |
|
(iii) |
Ráitis airgeadais chomhdhlúite CEF agus chistí iontaobhais an Aontais |
|
(iv) |
Tuarascáil ar chur chun feidhme airgeadais CEF |
Cuid II: Tuarascáil bhliantúil maidir le cur chun feidhme - Cistí arna mbainistiú ag BEI
|
(i) |
Ráitis airgeadais na Saoráide Infheistíochta |
Áirítear leis an gcuid ‘Ráitis airgeadais chistí iontaobhais an Aontais arna gcomhdhlúthú in CEF’ ráitis airgeadais an dá chiste iontaobhais a cruthaíodh faoi CEF: Ciste Iontaobhais Bêkou de chuid an Aontais (féach an roinn ‘Ráitis airgeadais Chiste Iontaobhais Bêkou de chuid an Aontais’) agus Ciste Iontaobhais an Aontais don Afraic (féach an roinn ‘Ráitis airgeadais Chiste Iontaobhais an Aontais don Afraic’). Ullmhaítear ráitis airgeadais aonair an dá chiste iontaobhais faoi chúram Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin agus tá siad faoi réir iniúchta sheachtraigh arna dhéanamh ag iniúchóir príobháideach. Is figiúirí sealadacha iad figiúirí na gcistí iontaobhais atá áirithe sna cuntais bhliantúla sin.
Ní mór don Choimisiún cuntais bhliantúla CEF a ghlacadh tráth nach déanaí ná an 31 Iúil den bhliain tar éis dháta an chláir chomhardaithe agus ní mór dó iad a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle lena n-urscaoileadh.
5. INIÚCHADH AGUS URSCAOILEADH
5.1. INIÚCHADH
Déanann iniúchóir seachtrach CEF, Cúirt Iniúchóirí na hEorpa (dá ngairtear ‘CIE’ anseo feasta), iniúchadh ar chuntais bhliantúla CEF, agus tarraingíonn suas CIE tuarascáil bhliantúil le haghaidh Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle.
5.2. URSCAOILEADH
Is ionann an t-urscaoileadh agus an rialú críochnaitheach ar chur chun feidhme airgeadais acmhainní CEF le haghaidh bliain airgeadais ar leith. Tar éis iniúchadh a dhéanamh ar na cuntais bhliantúla agus iad a thabhairt chun críche, is ar an gComhairle a bhíonn an cúram moladh a dhéanamh, agus ansin is ar Pharlaimint na hEorpa a bhíonn an cúram cinneadh a dhéanamh, i dtaobh urscaoileadh a dheonú don Choimisiún maidir le cur chun feidhme airgeadais acmhainní CEF le haghaidh bliain airgeadais ar leith. Bíonn an cinneadh sin bunaithe ar athbhreithniú ar chuntais agus ar thuarascáil bhliantúil CIE (ina n-áirítear ráiteas oifigiúil dearbhaithe) agus freagraí an Choimisiúin ar cheisteanna agus breis iarrataí ar fhaisnéis ón údarás urscaoilte.
BUAICPHOINTÍ AN CHUR CHUN FEIDHME AIRGEADAIS 2024
|
* |
Glanmhéid, an 10ú & 11ú CEF amháin |
Cur chun feidhme an bhuiséid
In 2024, rinneadh glanghealltanais aonair EUR 42 mhilliún faoin 10ú CEF agus faoin 11ú CEF araon. In 2024, rinneadh glaníocaíochtaí EUR 1 345 mhilliún faoin 10ú CEF agus faoin 11ú CEF freisin. Is é EUR 1 405,45 milliún atá i méid iomlán na n-íocaíochtaí comhlána le haghaidh CEF in 2024, méid a léiríonn 99,68 % den sprioc EUR 1 410 milliún a cuireadh in iúl do na Ballstáit.
In 2022, chinn an Chomhairle d’aon toil EUR 600 milliún de chistí saortha ón 10ú agus ón 11ú CEF a athúsáid chun gníomhaíochtaí a mhaoiniú ar gníomhaíochtaí iad lena dtugtar aghaidh ar an ngéarchéim slándála bia agus ar an turraing eacnamaíoch i dtíortha ACC tar éis chogadh foghach na Rúise in aghaidh na hÚcráine. Gheall an Coimisiún an EUR 600 milliún sin in 2022 agus d’eisíoc sé EUR 392 mhilliún suas go dtí 2024.
Tionchar na ngníomhaíochtaí sna ráitis airgeadais
Sna ráitis airgeadais, tá tionchar na ngníomhaíochtaí thuasluaite níos feiceálaí nuair a fhéachtar ar na nithe seo a leanas:
|
— |
réamh-mhaoiniú (féach nóta 2.2): laghdú EUR 287 milliún mar thoradh, den chuid is mó, ar fhoirceannadh CEF agus an laghdú dá thoradh sin ar an líon conarthaí nua. In 2024, EUR 300 milliún a bhí sna conarthaí nua i gcomparáid le EUR 860 milliún in 2023; |
|
— |
airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim (féach nóta 2.5): laghdú EUR 190 milliún mar gheall go príomha ar an laghdú ar ranníocaíochtaí ó dheontóirí, ar laghdú é ó EUR 1 800 milliún in 2023 go EUR 1 200 milliún in 2024; |
|
— |
muirir Fhabhraithe (féach nóta 2.8): laghdú EUR 210 milliún de thoradh an laghdaithe ar líon na gconarthaí oscailte ag deireadh na bliana nach ndearnadh aon éileamh ar chostais a bhailíochtú ina leith faoi dheireadh na bliana; agus |
|
— |
ionstraimí cúnaimh (féach nóta 3.4): laghdú foriomlán EUR 944 mhilliún go formhór mar thoradh ar an laghdú ar chaiteachais faoin 11ú CEF (EUR 1 906 mhilliún in 2023 go EUR 1 145 mhilliún in 2024). Tá an treocht sin ag teacht leis an laghdú atá ag teacht ar líon na gconarthaí nua a síníodh ó bhí 2021 ann. |
CISTÍ ARNA mBAINISTIÚ AG AN gCOIMISIÚN EORPACH
CLÁR
| RÁITIS AIRGEADAIS CEF | 9 |
| CLÁR COMHARDAITHE CEF | 10 |
| RÁITEAS CEF MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS | 11 |
| RÁITEAS FAOI SHREABHADH AIRGID CEF | 11 |
| RÁITEAS CEF MAIDIR LE hATHRUITHE AR GHLANSÓCMHAINNÍ | 13 |
| CLÁR COMHARDAITHE DE RÉIR CEF | 13 |
| RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS DE RÉIR CEF | 15 |
| RÁITEAS MAIDIR LE hATHRUITHE AR GHLANSÓCMHAINNÍ DE RÉIR CEF | 16 |
| NÓTAÍ A GHABHANN LE RÁITIS AIRGEADAIS CEF | 19 |
| RÁITIS AIRGEADAIS CHISTÍ IONTAOBHAIS AN AONTAIS ARNA gCOMHDHLÚTHÚ SA CEF | 51 |
| RÁITIS AIRGEADAIS CHISTE IONTAOBHAIS BÊKOU AN AONTAIS 2024 | 52 |
| CLÁR COMHARDAITHE | 56 |
| RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS | 57 |
| RÁITEAS FAOI SHREABHADH AIRGID | 58 |
| RÁITIS AIRGEADAIS EUTF DON AFRAIC 2024 | 59 |
| CLÁR COMHARDAITHE | 64 |
| RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS | 65 |
| RÁITEAS FAOI SHREABHADH AIRGID | 65 |
| RÁITIS AIRGEADAIS CHOMHDHLÚITE CEF AGUS CHISTÍ IONTAOBHAIS AN AONTAIS | 66 |
| CLÁR COMHARDAITHE COMHDHLÚITE | 67 |
| RÁITEAS COMHDHLÚITE MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS | 68 |
| RÁITEAS COMHDHLÚITE FAOI SHREABHADH AIRGID | 68 |
| RÁITEAS COMHDHLÚITE MAIDIR LE hATHRUITHE AR GHLANSÓCMHAINNÍ | 70 |
| TUARASCÁIL CEF AR CHUR CHUN FEIDHME AIRGEADAIS77 | 71 |
RÁITIS AIRGEADAIS CEF (3)
CLÁR COMHARDAITHE CEF
|
EUR milliún |
|||
|
|
Nóta |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
SÓCMHAINNÍ NEAMHREATHA |
|
|
|
|
Sócmhainní airgeadais |
2.1 |
128 |
87 |
|
Réamh-mhaoiniú |
2.2 |
500 |
574 |
|
Ranníocaíochtaí le Ciste Iontaobhais |
2.3 |
188 |
216 |
|
Earraí infhaighte malairte |
2.4 |
5 |
5 |
|
|
|
821 |
883 |
|
SÓCMHAINNÍ REATHA |
|
|
|
|
Sócmhainní airgeadais |
2.1 |
5 |
3 |
|
Réamh-mhaoiniú |
2.2 |
742 |
954 |
|
Earraí infhaighte malairte agus méideanna in-aisghabhála neamh-mhalairte |
2.4 |
37 |
24 |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim |
2.5 |
411 |
601 |
|
|
|
1 194 |
1 583 |
|
IOMLÁN NA SÓCMHAINNÍ |
|
2 016 |
2 466 |
|
|
|
|
|
|
DLITEANAIS NEAMHREATHA |
|
|
|
|
Dliteanais airgeadais |
2.6 |
(1 ) |
(5 ) |
|
|
|
(1 ) |
(5 ) |
|
DLITEANAIS REATHA |
|
|
|
|
Forálacha |
2.6 |
(2 ) |
(0 ) |
|
Suimeanna iníoctha |
2.7 |
(256 ) |
(391 ) |
|
Muirir fhabhraithe |
2.8 |
(774 ) |
(984 ) |
|
|
|
(1 032 ) |
(1 375 ) |
|
IOMLÁN NA nDLITEANAS |
|
(1 032 ) |
(1 380 ) |
|
|
|
|
|
|
GLANSÓCMHAINNÍ |
|
983 |
1 086 |
|
|
|
|
|
|
CISTÍ & CÚLCHISTÍ |
|
|
|
|
Caipiteal ciste glaoite - CEFanna gníomhacha |
2.9 |
55 704 |
54 566 |
|
Caipiteal ciste glaoite ó CEFanna dúnta tugtha ar aghaidh |
2.9 |
2 252 |
2 252 |
|
Toradh eacnamaíoch tugtha ar aghaidh ó bhlianta roimhe seo |
|
(55 733 ) |
(53 484 ) |
|
Toradh eacnamaíoch na bliana |
|
(1 240 ) |
(2 249 ) |
|
GLANSÓCMHAINNÍ |
|
983 |
1 086 |
RÁITEAS CEF MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS
|
EUR milliún |
|||
|
|
Nóta |
2024 |
2023 |
|
IONCAM |
|
|
|
|
Ioncam ó idirbhearta neamh-mhalairte |
|
|
|
|
Gníomhaíochtaí gnóthaithe |
3.1 |
41 |
14 |
|
|
|
41 |
14 |
|
Ioncam ó idirbhearta malairte |
|
|
|
|
Ioncam airgeadais |
3.2 |
19 |
9 |
|
Ioncam eile |
3.2 |
71 |
43 |
|
|
|
90 |
52 |
|
Ioncam iomlán |
|
131 |
65 |
|
CAITEACHAIS |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Arna chur chun feidhme ag eintitis eile |
3.3 |
(4 ) |
(3 ) |
|
Ionstraimí cabhrach |
3.4 |
(1 237 ) |
(2 181 ) |
|
Caiteachais chómhaoiniúcháin |
3.5 |
(17 ) |
(8 ) |
|
Costais airgeadais |
3.6 |
(3 ) |
(7 ) |
|
Caiteachais eile |
3.7 |
(110 ) |
(116 ) |
|
Caiteachais iomlána |
|
(1 371 ) |
(2 315 ) |
|
|
|
|
|
|
TORADH EACNAMAÍOCH NA BLIANA |
|
(1 240 ) |
(2 249 ) |
RÁITEAS FAOI SHREABHADH AIRGID CEF
|
EUR milliún |
|||
|
|
Nóta |
2024 |
2023 |
|
Toradh eacnamaíoch na bliana |
|
(1 240 ) |
(2 249 ) |
|
Gníomhaíochtaí oibriúcháin |
|
|
|
|
Méadú caipitil - ranníocaíochtaí (glan) |
|
1 138 |
1 630 |
|
(Méadú)/laghdú ar ranníocaíochtaí i gcistí iontaobhais |
|
28 |
37 |
|
(Méadú)/laghdú ar réamh-mhaoiniú |
|
287 |
356 |
|
(Méadú)/laghdú ar earraí infhaighte malairte agus méideanna in-aisghabhála neamh-mhalairte |
|
(12 ) |
4 |
|
Méadú/(laghdú) ar fhorálacha |
|
0 |
2 |
|
Méadú/(laghdú) ar dhliteanais airgeadais |
|
(2 ) |
(3 ) |
|
Méadú/(laghdú) ar shuimeanna iníoctha |
|
(136 ) |
(35 ) |
|
Méadú/(laghdú) ar mhuirir fhabhraithe agus ioncam iarchurtha |
|
(210 ) |
(148 ) |
|
Gníomhaíochtaí infheistíochta |
|
|
|
|
(Méadú)/laghdú ar shócmhainní airgeadais neamhdhíorthacha ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh |
|
(42 ) |
(20 ) |
|
GLANSREABHADH AIRGID |
|
(190 ) |
(426 ) |
|
Glanmhéadú/(glanlaghdú) ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim |
|
(190 ) |
(426 ) |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag tús na bliana |
2.5 |
601 |
1 027 |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag deireadh bliana |
2.5 |
411 |
601 |
RÁITEAS CEF MAIDIR LE hATHRUITHE AR GHLANSÓCMHAINNÍ
|
EUR milliún |
||||||
|
|
Caipiteal ciste - CEFanna gníomhacha (A) |
Cistí neamhghlaoite - CEFanna gníomhacha (B) |
Caipiteal ciste glaoite - CEFanna gníomhacha (C) = (A)-(B) |
Cúlchistí carntha (D) |
Caipiteal ciste glaoite ó CEFanna dúnta a tugadh ar aghaidh (E) |
Glansócmhainní iomlána (C)+(D)+(E) |
|
IARMHÉID AN 31.12.2022 |
72 955 |
7 855 |
65 100 |
(65 647 ) |
2 252 |
1 705 |
|
Méadú caipitil - ranníocaíochtaí |
(185) |
(1 815 ) |
1 630 |
– |
– |
1 630 |
|
Dúnadh an 8ú CEF |
(12 164 ) |
|
(12 164 ) |
12 164 |
|
– |
|
Toradh eacnamaíoch na bliana |
– |
– |
– |
(2 249 ) |
– |
(2 249 ) |
|
IARMHÉID AN 31.12.2023 |
60 607 |
6 040 |
54 566 |
(55 732 ) |
2 252 |
1 086 |
|
Méadú caipitil - ranníocaíochtaí |
(62) |
(1 200 ) |
1 138 |
– |
– |
1 138 |
|
Toradh eacnamaíoch na bliana |
– |
– |
– |
(1 240 ) |
– |
(1 240 ) |
|
IARMHÉID AN 31.12.2024 |
60 544 |
4 840 |
55 704 |
(56 973 ) |
2 252 |
983 |
CLÁR COMHARDAITHE DE RÉIR CEF
|
EUR milliún |
|||||||||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|||||||
|
|
Nóta |
An naoú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
Iomlán |
An naoú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
Iomlán |
|
SÓCMHAINNÍ NEAMHREATHA |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Sócmhainní airgeadais |
2.1 |
– |
14 |
114 |
128 |
– |
14 |
73 |
87 |
|
Réamh-mhaoiniú |
2.2 |
– |
418 |
82 |
500 |
– |
447 |
127 |
574 |
|
Ranníocaíochtaí le Ciste Iontaobhais |
2.3 |
31 |
9 |
148 |
188 |
31 |
9 |
176 |
216 |
|
Earraí infhaighte malairte |
|
– |
– |
5 |
5 |
– |
– |
5 |
5 |
|
|
|
31 |
441 |
349 |
821 |
31 |
470 |
381 |
883 |
|
SÓCMHAINNÍ REATHA |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Sócmhainní airgeadais |
2.1 |
– |
– |
5 |
5 |
– |
– |
3 |
3 |
|
Réamh-mhaoiniú |
2.2 |
6 |
81 |
655 |
742 |
5 |
113 |
835 |
954 |
|
Earraí infhaighte malairte agus méideanna in-aisghabhála neamh-mhalairte |
2.4 |
– |
21 |
16 |
37 |
– |
10 |
14 |
24 |
|
Cuntais idir-CEF |
|
(207 ) |
227 |
(20 ) |
– |
(200 ) |
426 |
(226 ) |
– |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim |
2.5 |
– |
– |
411 |
411 |
– |
– |
601 |
601 |
|
|
|
(201 ) |
329 |
1 067 |
1 194 |
(195 ) |
549 |
1 229 |
1 583 |
|
IOMLÁN NA SÓCMHAINNÍ |
|
(170 ) |
770 |
1 415 |
2 016 |
(163 ) |
1 020 |
1 610 |
2 466 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
DLITEANAIS NEAMHREATHA |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Dliteanais airgeadais |
2.6 |
– |
– |
(1 ) |
(1 ) |
– |
– |
(5 ) |
(5 ) |
|
|
|
– |
– |
(1 ) |
(1 ) |
– |
– |
(5 ) |
(5 ) |
|
DLITEANAIS REATHA |
|
|
|
|
– |
|
|
|
|
|
Forálacha |
2.6 |
– |
– |
(2 ) |
(2 ) |
– |
– |
(0 ) |
(0 ) |
|
Suimeanna iníoctha |
2.7 |
– |
(25 ) |
(230 ) |
(256 ) |
– |
(63 ) |
(328 ) |
(391 ) |
|
Muirir fhabhraithe |
2.8 |
– |
(71 ) |
(703 ) |
(774 ) |
– |
(129 ) |
(855 ) |
(984 ) |
|
|
|
– |
(96 ) |
(935 ) |
(1 032 ) |
– |
(192 ) |
(1 183 ) |
(1 375 ) |
|
IOMLÁN NA nDLITEANAS |
|
– |
(96 ) |
(936 ) |
(1 032 ) |
– |
(192 ) |
(1 188 ) |
(1 380 ) |
|
|
|
|
|
|
– |
|
|
|
|
|
GLANSÓCMHAINNÍ |
|
(170 ) |
674 |
479 |
983 |
(163 ) |
827 |
422 |
1 086 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Caipiteal ciste glaoite - CEFanna gníomhacha |
2.9 |
10 435 |
20 819 |
24 449 |
55 704 |
10 442 |
20 834 |
23 290 |
54 566 |
|
Caipiteal ciste glaoite ó CEFanna dúnta tugtha ar aghaidh |
2.9 |
2 252 |
– |
– |
2 252 |
2 252 |
– |
– |
2 252 |
|
Aistrithe den chaipiteal ciste glaoite idir CEFanna gníomhacha |
2.9 |
(510 ) |
(187 ) |
696 |
– |
(509 ) |
(120 ) |
628 |
- |
|
Toradh eacnamaíoch tugtha ar aghaidh ó bhlianta roimhe seo |
|
(12 348 ) |
(19 887 ) |
(23 497 ) |
(55 733 ) |
(12 350 ) |
(19 607 ) |
(21 527 ) |
(53 484 ) |
|
Toradh eacnamaíoch na bliana |
|
– |
(72 ) |
(1 169 ) |
(1 240 ) |
1 |
(280 ) |
(1 970 ) |
(2 249 ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
GLANSÓCMHAINNÍ |
|
(170 ) |
674 |
479 |
983 |
(163 ) |
827 |
422 |
1 086 |
RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS DE RÉIR CEF
|
EUR milliún |
|||||||||
|
|
|
2024 |
2023 |
||||||
|
|
Nóta |
An naoú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
Iomlán |
An naoú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
Iomlán |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
IONCAM |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ioncam ó idirbhearta neamh-mhalairte |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Gníomhaíochtaí gnóthaithe |
3.1 |
1 |
28 |
12 |
41 |
– |
2 |
12 |
14 |
|
|
|
1 |
28 |
12 |
41 |
– |
2 |
12 |
14 |
|
Ioncam ó idirbhearta malairte |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ioncam airgeadais |
3.2 |
– |
1 |
18 |
19 |
– |
(1 ) |
10 |
9 |
|
Ioncam eile |
3.2 |
2 |
4 |
65 |
71 |
2 |
4 |
37 |
43 |
|
|
|
2 |
5 |
83 |
90 |
2 |
4 |
46 |
52 |
|
Ioncam iomlán |
|
3 |
33 |
95 |
131 |
2 |
5 |
58 |
65 |
|
CAITEACHAIS |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Arna chur chun feidhme ag eintitis eile |
3.3 |
– |
– |
(4 ) |
(4 ) |
– |
– |
(3 ) |
(3 ) |
|
Ionstraimí cabhrach |
3.4 |
(2 ) |
(90 ) |
(1 145 ) |
(1 237 ) |
1 |
(276 ) |
(1 906 ) |
(2 181 ) |
|
Caiteachais chómhaoiniúcháin |
3.5 |
– |
(12 ) |
(5 ) |
(17 ) |
– |
– |
(8 ) |
(8 ) |
|
Costais airgeadais |
3.6 |
– |
5 |
(9 ) |
(3 ) |
1 |
(2 ) |
(6 ) |
(7 ) |
|
Caiteachais eile |
3.7 |
(2 ) |
(7 ) |
(101 ) |
(110 ) |
(3 ) |
(8 ) |
(106 ) |
(116 ) |
|
Caiteachais iomlána |
|
(3 ) |
(104 ) |
(1 264 ) |
(1 371 ) |
(1 ) |
(286 ) |
(2 028 ) |
(2 315 ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
TORADH EACNAMAÍOCH NA BLIANA |
|
– |
(72 ) |
(1 169 ) |
(1 240 ) |
1 |
(280 ) |
(1 970 ) |
(2 249 ) |
RÁITEAS MAIDIR LE hATHRUITHE AR GHLANSÓCMHAINNÍ DE RÉIR CEF
|
EUR milliún |
|||||||
|
9ú CEF |
Caipiteal ciste - CEFanna gníomhacha (A) |
Cistí neamhghlaoite - CEFanna gníomhacha (B) |
Caipiteal ciste glaoite - CEFanna gníomhacha (C) = (A)-(B) |
Cúlchistí carntha (D) |
Caipiteal ciste glaoite ó CEFanna dúnta a tugadh ar aghaidh (E) |
Aistrithe den chaipiteal ciste glaoite idir CEFanna gníomhacha (F) |
Glansócmhainní iomlána (C)+(D)+(E)+(F) |
|
IARMHÉID AN 31.12.2022 |
10 464 |
15 |
10 450 |
(14 416 ) |
1 625 |
2 010 |
(331 ) |
|
Aistrithe chuig/ón 10ú CEF |
– |
(15 ) |
15 |
– |
– |
– |
15 |
|
Aistrithe ó/chuig an 10ú agus an 11ú CEF |
– |
– |
– |
– |
– |
(4 ) |
(4 ) |
|
Aisíocaíocht leis na Ballstáit |
(22 ) |
– |
(22 ) |
– |
– |
– |
(22 ) |
|
Dúnadh an 8ú CEF |
– |
– |
– |
2 066 |
627 |
(2 514 ) |
179 |
|
Toradh eacnamaíoch na bliana |
– |
– |
– |
1 |
– |
– |
1 |
|
IARMHÉID AN 31.12.2023 |
10 442 |
– |
10 442 |
(12 348 ) |
2 252 |
(509 ) |
(163 ) |
|
Méadú caipitil - ranníocaíochtaí |
– |
– |
– |
– |
– |
– |
– |
|
Aistrithe ó/chuig an 10ú agus an 11ú CEF |
– |
– |
– |
– |
– |
(1 ) |
(1 ) |
|
Aisíocaíocht leis na Ballstáit |
(6 ) |
– |
(6 ) |
– |
– |
– |
(6 ) |
|
Toradh eacnamaíoch na bliana |
– |
– |
– |
|
– |
– |
|
|
IARMHÉID AN 31.12.2024 |
10 435 |
1 |
10 435 |
(12 348 ) |
2 252 |
(510 ) |
(170 ) |
|
EUR milliún |
||||||||
|
10ú CEF |
Caipiteal ciste - CEFanna gníomhacha (A) |
Cistí neamhghlaoite - CEFanna gníomhacha (B) |
Caipiteal ciste glaoite - CEFanna gníomhacha (C) = (A)-(B) |
Cúlchistí carntha (D) |
Caipiteal ciste glaoite ó CEFanna dúnta a tugadh ar aghaidh (E) |
Aistrithe den chaipiteal ciste glaoite idir CEFanna gníomhacha (F) |
Glansócmhainní iomlána (C)+(D)+(E)+(F) |
|
|
IARMHÉID AN 31.12.2022 |
20 960 |
– |
20 960 |
(19 606 ) |
– |
(38 ) |
1 315 |
|
|
Aistrithe ó/chuig an 8ú agus 9ú CEF |
– |
– |
– |
– |
– |
6 |
6 |
|
|
Aistrithe chuig/ón 11ú CEF |
– |
– |
– |
– |
– |
(87 ) |
(87 ) |
|
|
Aisíocaíocht leis na Ballstáit |
(126 ) |
– |
(126 ) |
– |
– |
– |
(126 ) |
|
|
Toradh eacnamaíoch na bliana |
– |
– |
– |
(280 ) |
– |
– |
(280 ) |
|
|
IARMHÉID AN 31.12.2023 |
20 834 |
– |
20 834 |
(19 886 ) |
– |
(120 ) |
827 |
|
|
Aistrithe ó/chuig an 8ú agus 9ú CEF |
– |
– |
– |
|
– |
1 |
1 |
|
|
Aistrithe chuig/ón 11ú CEF |
– |
– |
– |
|
– |
(68 ) |
(68 ) |
|
|
Aisíocaíocht leis na Ballstáit |
(15 ) |
– |
(15 ) |
|
– |
– |
(15 ) |
|
|
Toradh eacnamaíoch na bliana |
– |
– |
– |
(72 ) |
– |
– |
(72 ) |
|
|
IARMHÉID AN 31.12.2024 |
20 819 |
– |
20 819 |
(19 959 ) |
– |
(187 ) |
674 |
|
|
EUR milliún |
|||||||
|
11ú CEF |
Caipiteal ciste - CEFanna gníomhacha (A) |
Cistí neamhghlaoite - CEFanna gníomhacha (B) |
Caipiteal ciste glaoite - CEFanna gníomhacha (C) = (A)-(B) |
Cúlchistí carntha (D) |
Caipiteal ciste glaoite ó CEFanna dúnta a tugadh ar aghaidh (E) |
Aistrithe den chaipiteal ciste glaoite idir CEFanna gníomhacha (F) |
Glansócmhainní iomlána (C)+(D)+(E)+(F) |
|
IARMHÉID AN 31.12.2022 |
29 367 |
7 840 |
21 527 |
(21 528 ) |
– |
541 |
541 |
|
Méadú caipitil - ranníocaíochtaí |
– |
(1 800 ) |
1 800 |
– |
– |
87 |
1 887 |
|
Aisíocaíocht leis na Ballstáit |
(36 ) |
– |
(36 ) |
– |
– |
– |
(36 ) |
|
Toradh eacnamaíoch na bliana |
– |
– |
– |
(1 970 ) |
– |
– |
(1 970 ) |
|
IARMHÉID AN 31.12.2023 |
29 331 |
6 040 |
23 290 |
(23 498 ) |
– |
628 |
422 |
|
Méadú caipitil - ranníocaíochtaí |
– |
(1 200 ) |
1 200 |
– |
– |
68 |
1 268 |
|
Aisíocaíocht leis na Ballstáit |
(41 ) |
– |
(41 ) |
– |
– |
– |
(41 ) |
|
Toradh eacnamaíoch na bliana |
– |
– |
– |
(1 169 ) |
– |
– |
(1 169 ) |
|
IARMHÉID AN 31.12.2024 |
29 290 |
4 840 |
24 449 |
(24 667 ) |
– |
696 |
479 |
NÓTAÍ A GHABHANN LE RÁITIS AIRGEADAIS CEF (4)
1. BEARTAIS CHUNTASAÍOCHTA SHUNTASACHA
1.1. PRIONSABAIL CHUNTASAÍOCHTA
Is é is cuspóir do ráitis airgeadais faisnéis a sholáthar maidir le staid airgeadais, feidhmíocht airgeadais agus sreafaí airgid eintitis atá úsáideach do raon leathan páirtithe leasmhara.
Tá na comaoineacha foriomlána (nó na prionsabail chuntasaíochta) a bheidh le comhlíonadh le linn ullmhú na ráiteas airgeadais leagtha síos i Riail Chuntasaíochta 1 de chuid an Aontais ‘Ráitis Airgeadais’ agus tá siad mar an gcéanna leo sin a thuairiscítear in IPSAS 1: cur i láthair cóir, bunús fabhraithe, gnóthas leantach, comhsheasmhacht maidir le cur i láthair, ábharthacht, comhiomlánú, fritháireamh agus faisnéis chomparáideach. Ábharthacht, léiriú dílis (iontaofacht), sothuigtheacht, tráthúlacht, inchomparáideacht agus infhíoraitheacht, is iad sin saintréithe cáilíochtúla an tuairiscithe airgeadais.
1.2. BUNÚS AN ULLMHÚCHÁIN
1.2.1. Tréimhse tuairiscithe
Cuirtear ráitis airgeadais i láthair go bliantúil. Tosaíonn an bhliain chuntasaíochta an 1 Eanáir agus críochnaíonn sí an 31 Nollaig.
1.2.2. Airgeadra agus an bunús i gcomhair tiontaithe
Cuirtear na cuntais bhliantúla i láthair in euro, toisc gurb é an euro airgeadra feidhmiúil an Aontais. Aistrítear idirbhearta in airgeadra eachtrach go euro, trí úsáid a bhaint as na rátaí malairte atá i réim ar dhátaí na n-idirbheart. Gnóthachain agus caillteanais malairte eachtraí mar thoradh ar idirbhearta airgeadra eachtraigh a shocrú agus ar ath-aistriú rátaí malairte na sócmhainní agus na ndliteanas airgeadaíochta arna n-ainmniú in airgeadraí eachtracha ag deireadh na bliana, aithnítear iad sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais. Tá feidhm ag modhanna difriúla tiontaithe maidir le réadmhaoin, gléasra agus trealamh agus sócmhainní doláimhsithe, rudaí a choinníonn a luach in euro ar an dáta ar ceannaíodh iad.
Iarmhéideanna sócmhainní agus dliteanas airgeadaíochta deireadh bliana, arna n-ainmniú in airgeadraí eachtracha, déantar iad a aistriú go euro ar bhonn rátaí malairte an Bhainc Ceannais Eorpaigh (BCE) a bhfuil feidhm leo an 31 Nollaig.
Rátaí malairte in Euro
|
Airgeadra |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Airgeadra |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
BGN |
1,9558 |
1,9558 |
|
PLN |
4,275 |
4,3395 |
|
CZK |
25,185 |
24,724 |
|
RON |
4,9743 |
4,9756 |
|
DKK |
7,4578 |
7,4529 |
|
SEK |
11,459 |
11,096 |
|
GBP |
0,82918 |
0,86905 |
|
CHF |
0,9412 |
0,926 |
|
NOK |
11,795 |
11,2405 |
|
JPY |
163,06 |
156,33 |
|
HUF |
411,35 |
382,8 |
|
USD |
1,0389 |
1,105 |
1.2.3. Meastacháin a úsáid
I gcomhréir le IPSAS agus le prionsabail chuntasaíochta a nglactar go ginearálta leo, is gá méideanna atá bunaithe ar mheastacháin agus ar thoimhdí ón mbainistíocht bunaithe ar an bhfaisnéis is iontaofa atá ar fáil a áireamh leis na ráitis airgeadais. Áirítear le meastacháin shuntasacha an méid seo a leanas, ach gan a bheith teoranta dó: méideanna le haghaidh dliteanais sochair fostaithe, riosca airgeadais na gcuntas infhaighte agus na méideanna a nochtar sna nótaí a bhaineann leis na hionstraimí airgeadais, lamháltas lagaithe le haghaidh sócmhainní airgeadais ar chostas amúchta agus le haghaidh dliteanais conartha ráthaíochta airgeadais, ioncam fabhraithe agus muirir fhabhraithe, forálacha, méid lagaithe na sócmhainní doláimhsithe agus na réadmhaoine, an ghléasra agus an trealaimh, glanluach inréadaithe fardal, sócmhainní agus dliteanas teagmhasach. D’fhéadfadh na torthaí iarbhír a bheith éagsúil leis na meastacháin sin.
Is cuid fhíor-riachtanach d’ullmhú na ráiteas airgeadais iad na meastacháin réasúnta agus ní dhéanann siad dochar dá n-iontaofacht. D’fhéadfadh gá a bheith le hathbhreithniú a dhéanamh ar mheastachán má tharlaíonn athruithe sna tosca ar ar bunaíodh an meastachán nó de thoradh faisnéise nua nó tuilleadh taithí. De réir chineál an mheastacháin, ní bhaineann an t-athbhreithniú ar mheastachán le tréimhsí roimhe agus ní ceartúchán earráide atá i gceist leis. Aithneofar éifeacht athraithe ar mheastachán cuntasaíochta sa bharrachas nó san easnamh sna tréimhsí a dtagann sé chun solais.
1.2.4. Cur i bhfeidhm Rialacha Cuntasaíochta nua agus athbhreithnithe an Aontais Eorpaigh (EAR)
EAR nua atá éifeachtach le haghaidh tréimhsí bliantúla dár tús an 1 Eanáir 2024 nó dá éis
Níl aon EAR nua ann atá éifeachtach le haghaidh tréimhsí bliantúla dár tús an 1 Eanáir 2024 nó dá éis.
EAR nua glactha ach níl sé éifeachtach go fóill an 31 Nollaig 2024
Níor glacadh aon EAR nua le linn 2024.
1.3. CLÁR COMHARDAITHE
1.3.1. Sócmhainní airgeadais
Aicmiú tráth na haitheanta tosaigh
Cinntear aicmiú na n-ionstraimí airgeadais tráth na haitheanta tosaigh. Bunaithe ar an tsamhail bhainistíochta agus ar shaintréithe an tsreafa airgid chonarthaigh sócmhainne, is féidir na sócmhainní airgeadais a aicmiú i dtrí chatagóir: ‘Sócmhainní airgeadais ar chostas amúchta’ (AC), ‘sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí ghlansócmhainní/chothromas (FVNA), nó ‘sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh’ (FVSD).
(i) Sócmhainní airgeadais ar chostas amúchta
Is sócmhainní airgeadais neamhdhíorthacha iad na sócmhainní airgeadais ar chostas amúchta a chomhlíonann dhá choinníoll: (1) Tá siad i seilbh an eintitis chun na sreafaí airgid conarthacha a bhailiú. (2) Ar laethanta sonraithe, tá sreafaí airgid conarthacha ann nach bhfuil iontu ach íocaíochtaí na príomhshuime agus an úis ar an bpríomhshuim gan íoc.
Cuimsítear leis an gcatagóir sin an méid seo a leanas:
|
— |
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim; |
|
— |
Iasachtaí (lena n-áirítear taiscí téarma lena ngabhann aibíocht tosaigh de bhreis is 3 mhí); |
|
— |
Earraí infhaighte malairte |
Áirítear sócmhainní airgeadais ar chostas amúchta i sócmhainní reatha, ach amháin iad siúd lena ngabhann aibíocht de bhreis is 12 mhí ón dáta tuairiscithe.
(ii) Sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí ghlansócmhainní/chothromas
Tá sreafaí airgid conarthacha ag na sócmhainní airgeadais neamhdhíorthacha sin nach léiríonn ach an phríomhshuim agus an t-ús ar an bpríomhshuim gan íoc. Ina theannta sin, sealbhóidh an tsamhail bhainistíochta na sócmhainní airgeadais chun sreafaí airgid conarthacha a bhailiú agus chun na sócmhainní airgeadais a dhíol araon.
Aicmítear sócmhainní sa chatagóir seo mar shócmhainní reatha, má tá coinne leis go ndéanfar iad a réadú laistigh de 12 mhí ón dáta tuairiscithe.
Níl sócmhainní den sórt sin i seilbh an eintitis an 31 Nollaig 2024.
(iii) Sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh
Déanann an t-eintiteas díorthaigh agus infheistíochtaí cothromais a aicmiú mar FVSD toisc nach léiríonn na sreafaí airgid conarthacha ach an phríomhshuim agus na húis ar an bpríomhshuim.
Ina theannta sin, déanann an t-eintiteas na hurrúis fiachais atá á sealbhú aige a aicmiú mar FVSD toisc go ndéantar bainistíocht agus meastóireacht ar phunanna na n-urrús fiachais ar bhonn luacha chóir na punainne.
Aicmítear sócmhainní sa chatagóir seo mar shócmhainní reatha, má tá coinne leis go ndéanfar iad a réadú laistigh de 12 mhí ón dáta tuairiscithe.
Aithint agus tomhas tosaigh
Ceannacháin sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh, aithnítear iad ar a ndáta trádála – an dáta a gheallann an t-eintiteas go gceannóidh sé an tsócmhainn. Aithnítear coibhéisí airgid thirim agus iasachtaí nuair a thaisctear an t-airgead in institiúid airgeadais nó nuair a réamhíoctar le hiasachtóirí é.
Tomhaistear sócmhainní airgeadais ar dtús báire ar luach cóir. Gach sócmhainn airgeadais nach dtugtar ar aghaidh ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh, cuirtear na costais idirbhirt leis an luach cóir tráth na haitheanta tosaigh. I gcás sócmhainní airgeadais a thugtar ar aghaidh ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh, caitear na costais idirbhirt sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais.
De ghnáth is éard a bhíonn i luach cóir sócmhainne airgeadais tráth na haitheanta tosaigh an praghas idirbhirt, ach amháin más idirbheart é nach bhfuil ar neamhthuilleamaí i.e. ní hann do chomaoin nó is ar éigean gur ann di chun críoch beartais phoiblí. Sa chás sin, is éard atá sa difríocht idir luach cóir na hionstraime airgeadais agus an praghas idirbhirt comhpháirt neamh-mhalairte a aithnítear mar chaiteachas sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais. Sa chás sin, díorthaítear luach cóir sócmhainne airgeadais ó idirbhearta margaidh reatha le haghaidh ionstraim atá coibhéiseach go díreach. Mura bhfuil aon mhargadh gníomhach ann le haghaidh na hionstraime, díorthaítear an luach cóir ó theicníc luachála a úsáideann sonraí atá ar fáil ó mhargaí inbhraite.
Tomhas dá éis sin
Tomhaistear sócmhainní airgeadais ar chostas amúchta dá éis sin ar chostas amúchta trí úsáid a bhaint as modh an úis ghlain.
Tomhaistear sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh dá éis sin ar luach cóir. Gnóthachain agus caillteanais ó athruithe ar an luach cóir (lena n-áirítear athruithe a eascraíonn ó aistriúchán malairte eachtraigh agus aon ús a thuilltear), déantar iad a áireamh sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais sa tréimhse ina dtarlaíonn siad.
Luach cóir ar thomhas dá éis sin
Tá luachanna córa na n-infheistíochtaí luaite i margaí gníomhacha bunaithe ar phraghsanna tairisceana reatha. Mura bhfuil an margadh le haghaidh sócmhainn airgeadais gníomhach (agus le haghaidh urrúis neamhliostaithe agus díorthaigh thar an gcuntar), bunaíonn an tAontas luach cóir trí theicnící luachála a úsáid. Áirítear leo sin úsáid idirbhearta ar neamhthuilleamaí le déanaí, tagairt d’ionstraimí eile atá mar an gcéanna go substaintiúil, anailís shreabhadh airgid lascainithe, samhlacha praghsála céadrogha agus teicnící luachála eile a úsáideann rannpháirtithe sa mhargadh go coitianta.
Infheistíochtaí i gcistí caipitil fiontair nach ngabhann praghas margaidh luaite leo i margadh gníomhach, déantar iad a luacháil ar an luach glansócmhainne is inchurtha, rud a mheastar mar choibhéis dá luach cóir.
Lagú sócmhainní airgeadais
Aithníonn agus tomhaiseann an tAontas caillteanas lagaithe le haghaidh caillteanais chreidmheasa ionchasacha ar shócmhainní airgeadais a thomhaistear ar chostas amúchta agus ar luach cóir trí ghlansócmhainní/chothromas.
Is éard atá sa chaillteanas creidmheasa ionchasach (ECL) luach reatha na difríochta idir na sreafaí airgid conarthacha agus na sreafaí airgid a bhfuil coinne ag an Aontas go bhfaighidh sé iad. Ionchorpraítear in ECL faisnéis réasúnach ar féidir tacú léi atá ar fáil gan costas míchuí nó iarracht mhíchuí ar an dáta tuairiscithe.
I gcás sócmhainní ar chostas amúchta, laghdaítear suim ghlanluacha na sócmhainne le méid an chaillteanais lagaithe a aithnítear sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais. Má tharlaíonn sé, i dtréimhse dá éis, go laghdaítear méid an chaillteanais lagaithe, déantar an caillteanas lagaithe a aithníodh roimhe sin a chealú tríd an ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais.
(a) Earraí infhaighte
Tomhaiseann an t-eintiteas an caillteanas lagaithe ar mhéid an ECL saoil, agus réitigh phraiticiúla á n-úsáid (e.g. maitrís sholáthair).
(b) Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim
Tá airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim i seilbh an eintitis i gcuntais bhainc reatha agus i dtaiscí téarma suas le 3 mhí. Sealbhaítear an t-airgead tirim i mbainc a bhfuil rátálacha creidmheasa an-ard acu, rud a fhágann go bhfuil dóchúlachtaí mainneachtana an-íseal acu. I bhfianaise na tréimhse giorra agus na dóchúlachtaí ísle mainneachtana, tá na caillteanais chreidmheasa ionchasacha ó airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim diomaibhseach. Ní aithnítear aon lamháltas lagaithe le haghaidh coibhéisí airgid thirim dá bharr sin.
(c) Iasachtaí
Tomhaistear ECL le samhail trí chéim a chuireann teagmhais mhainneachtana atá ualaithe ó thaobh dóchúlachta san áireamh le linn shaolré na sócmhainne airgeadais agus éabhlóid an riosca creidmheasa ó thionscnamh na sócmhainne airgeadais. I gcás iasachtaí, is ionann an tionscnamh agus dáta an ghealltanais iasachta neamh-inchúlghairthe
Mura dtagann aon mhéadú suntasach ar an riosca creidmheasa ó thráth an tionscnaimh (‘céim 1’), is ionann an caillteanas lagaithe agus ECL ó theagmhais mhainneachtana fhéideartha as seo go ceann 12 mhí ón dáta tuairiscithe (‘ECL 12 mhí’). Má thagann méadú suntasach ar an riosca creidmheasa ón túsphointe (‘céim 2’) nó má tá fianaise oibiachtúil ann de lagú creidmheasa (‘céim 3’), is ionann an caillteanas lagaithe agus ECL ó theagmhais mhainneachtana fhéideartha thar shaolré iomlán na sócmhainne airgeadais (‘ECL saolré’)
Dí-aithint
Déantar ionstraimí airgeadais a dhí-aithint nuair a théann na cearta chun sreafaí airgid a fháil ó na hinfheistíochtaí in éag nó nuair a aistríonn an t-eintiteas gach riosca agus gach luaíocht úinéireachta go substaintiúil chuig páirtí eile. Aithnítear díol sócmhainní airgeadais trí bharrachas nó easnamh ar a ndáta trádála.
1.3.2. Méideanna réamh-mhaoinithe
Is íocaíocht é réamh-mhaoiniú atá beartaithe chun réamhíocaíocht airgid a sholáthar don tairbhí, i.e. cúlchnap. Féadfar é a dheighilt i roinnt íocaíochtaí thar thréimhse a shainítear sa chonradh, sa chinneadh, sa chomhaontú nó sa ghníomh bunúsach dlí. Úsáidtear an cúlchnap nó an réamhíocaíocht don chríoch dár soláthraíodh é le linn na tréimhse a shainítear sa chomhaontú nó aisíoctar é. Mura dtabhaíonn na tairbhithe caiteachas incháilithe, beidh sé de dhualgas orthu an réamhíocaíocht réamh-mhaoiniúcháin a sheoladh ar ais chuig an eintiteas. Dá réir sin, toisc go gcoinníonn an t-eintiteas smacht ar an réamh-mhaoiniú agus toisc go bhfuil sé i dteideal aisíocaíocht a fháil don chuid neamh-incháilithe, aithnítear an méid mar shócmhainn.
Aithnítear réamh-mhaoiniú ar dtús ar an gclár comhardaithe nuair a aistrítear airgead tirim chuig an bhfaighteoir. Tomhaistear é ag méid na comaoine a thugtar. I dtréimhsí dá éis, tomhaistear réamh-mhaoiniú ag an méid a aithnítear ar dtús ar an gclár comhardaithe lúide caiteachais incháilithe (lena n-áirítear méideanna measta i gcás inar gá) arna dtabhú le linn na tréimhse.
1.3.3. Earraí infhaighte agus méideanna in-aisghabhála
Le rialacha cuntasaíochta an Aontais ceanglaítear go ndéanfaí idirbhearta malairte agus idirbhearta neamh-mhalairte a chur i láthair ar leithligh. Chun idirdhealú a dhéanamh idir an dá chatagóir, forchoimeádtar an téarma ‘infhaighte’ le haghaidh idirbhearta malairte, ach i gcás idirbhearta neamh-mhalairte, i.e. i gcás ina fhaigheann an tAontas luach ó eintiteas eile gan thart ar luach cothrom a thabhairt go díreach sa mhalairt, úsáidtear an téarma ‘méideanna in-aisghabhála’ (e.g. méideanna in-aisghabhála ó Bhallstáit a bhaineann le hacmhainní dílse).
Comhlíonann earraí infhaighte ó idirbhearta malairte an sainmhíniú ar ionstraimí airgeadais. Rinne an t-eintiteas iad a aicmiú mar shócmhainní airgeadais ar chostas amúchta agus thomhais sé iad dá réir sin.
Tugtar méideanna in-aisghabhála ó idirbhearta neamh-mhalairte ar aghaidh ar luach cóir amhail ó dháta na héadála lúide an díluacháil maidir le lagú. Bunaítear díluacháil maidir le lagú i gcás ina bhfuil fianaise oibiachtúil ann nach mbeidh an t-eintiteas in ann na méideanna uile atá dlite de réir téarmaí bunaidh na méideanna in-aisghabhála a bhailiú. Is ionann méid na díluachála agus an difríocht idir suim ghlanluacha na sócmhainne agus an méid in-aisghabhála. Aithnítear méid na díluachála sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais.
1.3.4. Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim
Is sócmhainní airgeadais ar chostas amúchta iad airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim agus áirítear leo airgead ar láimh, taiscí arna sealbhú ar glao nó ar ghearrfhógra le bainc, agus infheistíochtaí fíorleachtacha gearrthéarmacha eile ag a bhfuil aibíochtaí bunaidh de 3 mhí nó níos lú.
1.3.5. Suimeanna iníoctha
I measc na gcuntas iníoctha tá méideanna a bhaineann le hidirbhearta malairte amhail ceannach earraí agus seirbhísí, agus le hidirbhearta neamh-mhalairte e.g. le héilimh ar chostais ó thairbhithe, deontais nó cistiú eile ón Aontas, nó réamh-mhaoiniú arna fháil (féach nóta 1.4.1).
I gcás ina soláthraítear deontais nó cistiú eile do na tairbhithe, taifeadtar na héilimh ar chostas mar shuimeanna iníoctha don mhéid arna iarraidh, tráth a fhaightear an t-éileamh ar chostas. Tar éis na costais incháilithe a fhíorú agus a ghlacadh, déantar na suimeanna iníoctha a luacháil ag an méid incháilithe ar glacadh leis.
Aithnítear suimeanna iníoctha a eascraíonn as ceannach earraí agus seirbhísí tráth a fhaightear an sonrasc don mhéid bunaidh. Cuirtear na caiteachais chomhfhreagracha isteach sna cuntais nuair a sheachadtar na soláthairtí nó na seirbhísí agus nuair a ghlacann an t-eintiteas leo.
1.3.6. Dliteanais airgeadais
Aicmítear dliteanais airgeadais mar dhliteanais airgeadais a thugtar ar aghaidh ar chostas amúchta, mar dhliteanais airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh, nó mar dhliteanais conartha ráthaíochta airgeadais.
Aithnítear dliteanais airgeadais ar chostas amúchta ar dtús ar luach cóir lena n-áirítear costais idirbhirt a tabhaíodh agus a tugadh ar aghaidh dá éis ar chostas amúchta trí úsáid a bhaint as modh an úis ghlain. Dí-aithnítear iad ón ráiteas maidir leis an staid airgeadais má dhéantar an oibleagáid a urscaoileadh, a tharscaoileadh, a chealú nó má théann sé in éag, agus sna cásanna sin amháin.
Áirítear le dliteanais airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh díorthaigh i gcás ina bhfuil an luach cóir diúltach. I gcás ina n-éilítear leis an gconradh ráthaíochta go ndéanfadh an t-eintiteas íocaíochtaí mar fhreagairt ar athruithe ar phraghsanna ionstraimí airgeadais nó ar rátaí malairte eachtraí, is díorthach é an conradh. Leanann siad an láimhseáil chuntasaíochta chéanna le sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh.
Aithníonn an t-eintiteas dliteanas conartha ráthaíochta airgeadais nuair a dhéanann sé conradh lena gceanglaítear air íocaíochtaí sonraithe a dhéanamh chun an sealbhóir ráthaíochta a aisíoc i ndáil le caillteanas a thabhaíonn sé toisc go dteipeann ar fhéichiúnaí sonraithe íocaíocht a dhéanamh agus í dlite i gcomhréir le téarmaí bunaidh nó téarmaí modhnaithe ionstraime fiachais. Aithnítear dliteanais chonartha ráthaíochta airgeadais ar luach cóir ar dtús báire.
Bíonn an tomhas dá éis sin ag brath ar éabhlóid nochtadh an riosca creidmheasa ón ráthaíocht airgeadais. Mura mbíonn aon mhéadú suntasach ar an riosca creidmheasa (‘céim 1’), tomhaistear dliteanais ráthaíochta airgeadais ag an gceann is airde de na caillteanais chreidmheasa ionchasacha 12 mhí agus an méid arna haithint ar dtús, lúide, nuair is iomchuí, amúchadh carntha. Má bhíonn méadú suntasach ar an riosca creidmheasa (‘céim 2’), tomhaistear dliteanais ráthaíochta airgeadais ag an gceann is airde de na caillteanais chreidmheasa ionchasacha saolré agus an méid arna haithint ar dtús, lúide, nuair is iomchuí, amúchadh carntha.
Aicmítear dliteanais airgeadais mar dhliteanais nach dliteanais reatha iad, ach amháin aibíochtaí níos giorra ná 12 mhí tar éis dáta an chláir chomhardaithe. Ní aicmítear conarthaí ráthaíochta airgeadais mar dhliteanais reatha ach amháin má tá ceart neamhchoinníollach ag an eintiteas socraíocht an dliteanais a chur siar ar feadh 12 mhí ar a laghad tar éis an dáta tuairiscithe.
1.3.7. Ioncam agus muirir fhabhraithe agus iarchurtha
Aithnítear idirbhearta agus teagmhais sna ráitis airgeadais sa tréimhse lena mbaineann siad. Ag deireadh na bliana, más rud é nach bhfuil sonrasc eisithe go fóill ach gur soláthraíodh an tseirbhís, nó gur sheachaid an t-eintiteas na soláthairtí nó gurb ann do chomhaontú conarthach (e.g. faoi threoir conartha), aithneofar ioncam fabhraithe sna ráitis airgeadais. Ina theannta sin, ag deireadh na bliana, má eisítear sonrasc ach nár soláthraíodh na seirbhísí go fóill nó nár seachadadh na hearraí a soláthraíodh go fóill, cuirfear siar an t-ioncam agus aithneofar é sa tréimhse chuntasaíochta dá éis.
Tugtar cuntas freisin ar chaiteachais sa tréimhse lena mbaineann siad. Ag deireadh na tréimhse cuntasaíochta, aithnítear caiteachais fhabhraithe bunaithe ar mhéid measta d’oibleagáid aistrithe na tréimhse. Ríomhtar caiteachais fhabhraithe i gcomhréir le treoirlínte sonraithe oibríochtúla agus praiticiúla arna n-eisiúint ag an Oifigeach Cuntasaíochta. Is é is aidhm dóibh a áirithiú go dtugann na ráitis airgeadais léiriú dílis ar fheiniméin eacnamaíocha agus ar fheiniméin eile a airbheartaíonn siad a léiriú. De réir analaí, má dhéantar íocaíocht roimh ré as seirbhísí nó earraí nach bhfuarthas go fóill, déanfar an caiteachas a iarchur agus aithneofar í sa tréimhse chuntasaíochta dá éis.
1.4. RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS
1.4.1. Ioncam
Cuimsítear le hioncam insreafaí comhlána de thairbhí eacnamaíocha nó de phoitéinseal seirbhíse arna fháil agus atá infhaighte ag an eintiteas, a léiríonn méadú ar ghlansócmhainní, seachas méaduithe a bhaineann le ranníocaíochtaí ó úinéirí.
Ag brath ar chineál na n-idirbheart is bun leis sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais, déantar ioncam a idirdhealú idir:
Ioncam ó idirbhearta neamh-mhalairte
Cánacha agus aistrithe atá san ioncam ó idirbhearta neamh-mhalairte, toisc go soláthraíonn an t-aistreoir acmhainní don eintiteas is faighteoir, gan an t-eintiteas is faighteoir a bheith ag soláthar tuairim is luach cothrom go díreach sa mhalairt. Is ionann aistrithe agus insreafaí de leasanna eacnamaíocha a bheidh ann amach anseo nó de phoitéinseal seirbhíse ó idirbhearta neamh-mhalairte, seachas cánacha. I gcás na n-eintiteas AE, cuimsítear leis na haistrithe den chuid is mó cistí arna bhfáil ón gCoimisiún (e.g. fóirdheontas comhardaithe do na gníomhaireachtaí traidisiúnta, fóirdheontas oibríochtúil le haghaidh na gcomhaontuithe tarmligin).
Aithneoidh an t-eintiteas sócmhainn i leith aistrithe i gcás ina rialaíonn an t-eintiteas na hacmhainní de thoradh teagmhais roimhe sin (an t-aistriú) agus i gcás ina mbíonn coinne aige leasanna eacnamaíocha a bheidh ann amach anseo nó poitéinseal seirbhíse a fháil ó na hacmhainní sin, agus i gcás inar féidir an luach cóir a thomhas go hiontaofa. Insreabhadh acmhainní ó idirbheart neamh-mhalairte a aithnítear mar shócmhainn (i.e. airgead tirim), aithnítear é mar ioncam freisin, ach amháin a mhéid atá oibleagáid reatha ar an eintiteas i leith an aistrithe sin (coinníoll), rud nach mór a chomhlíonadh sular féidir an t-ioncam a aithint. Déantar an t-ioncam a chur siar go dtí go gcomhlíontar an coinníoll agus aithnítear é mar dhliteanas.
Ioncam ó idirbhearta malairte
Aithnítear ioncam ó dhíol earraí agus seirbhísí i gcás ina n-aistrítear riosca suntasach agus luaíochtaí úinéireachta na n-earraí chuig an gceannaitheoir. Aithnítear ioncam atá bainteach le hidirbheart lena ndéantar seirbhísí a sholáthar faoi threoir chéim thabhairt i gcrích an idirbhirt ar an dáta maidir le tuairisciú.
a) Ioncam ó ús agus caiteachas ar ús
Aithnítear ioncam ó ús agus caiteachas ar ús ó shócmhainní airgeadais agus ó dhliteanais airgeadais ar chostas amúchta sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais trí úsáid a bhaint as modh an úis ghlain. Is modh é sin chun costas amúchta sócmhainne airgeadais nó dliteanais airgeadais a ríomh agus chun an t-ioncam ó ús nó an caiteachas ar ús a leithdháileadh thar an tréimhse ábhartha.
b) Ioncam ó dhíbhinní
Aithnítear ioncam ó dhíbhinní agus ó dháiltí comhchosúla i gcás ina mbunaítear an ceart maidir le híocaíocht a fháil.
c) Ioncam agus caiteachas ó shócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh
Tagraíonn sé sin do ghnóthachain ar luach cóir (ioncam) agus caillteanais ar luach cóir (caiteachas) ó na sócmhainní airgeadais sin, lena n-áirítear iad sin a eascraíonn ó aistriúchán malairte eachtraigh. I gcás sócmhainní airgeadais úsmhara, áirítear ús leis sin freisin.
d) Ioncam ó chonarthaí ráthaíochta airgeadais
Aithnítear an t-ioncam ó chonarthaí ráthaíochta airgeadais (préimh ráthaíochta) thar an tréimhse ina mbíonn an t-eintiteas réidh chun sealbhóir an chonartha ráthaíochta airgeadais a chúiteamh as an gcaillteanas creidmheasa a d’fhéadfadh sé a fhabhrú.
1.4.2. Caiteachais
Is laghduithe ar leasanna eacnamaíocha nó poitéinseal seirbhíse le linn na tréimhse tuairiscithe iad caiteachais i bhfoirm eis-sreafaí nó ídiú sócmhainní nó fabhrú dliteanas a mbíonn laghduithe ar ghlansócmhainní mar thoradh orthu. Áirítear leo na caiteachais ó idirbhearta malairte agus caiteachais ó idirbhearta neamh-mhalairte.
Aithnítear caiteachais ó idirbhearta malairte a eascraíonn ó cheannach earraí agus seirbhísí nuair a sheachadtar na soláthairtí agus nuair a ghlacann an t-eintiteas leo. Déantar iad a luacháil ag méid an tsonraisc bhunaidh. Ina theannta sin, ar dháta an chláir chomhardaithe, caiteachais a bhaineann leis an tseirbhís arna seachadadh le linn na tréimhse nach bhfuarthas sonrasc nó nár glacadh le sonrasc ina leith go fóill, aithnítear iad sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais.
Baineann caiteachais ó idirbhearta neamh-mhalairte le haistrithe chuig tairbhithe agus is féidir trí chineál caiteachas a bheith i gceist leo: teidlíochtaí, aistrithe faoi chomhaontú agus deontais, ranníocaíochtaí agus tabhartais lánroghnacha. Aithnítear aistrithe mar chaiteachais sa tréimhse inar tharla na teagmhais as ar eascair an t-aistriú, ar choinníoll go gceadaítear cineál an aistrithe le rialachán nó gur síníodh comhaontú lena n-údaraítear an t-aistriú; ar choinníoll gur chomhlíon an tairbhí aon chritéar incháilitheachta; agus ar choinníoll gur féidir meastachán réasúnta den tsuim a dhéanamh.
Nuair a fhaightear iarraidh ar éileamh íocaíochta nó costais agus nuair a chomhlíontar na critéir maidir le haitheantas, aithnítear é mar chaiteachas maidir leis an méid incháilithe. Ag deireadh na bliana, tugtar meastachán maidir le caiteachais incháilithe arna dtabhú agus atá dlite do na tairbhithe ach nach bhfuil tuairiscithe go fóill agus taifeadtar iad mar chaiteachas fabhraithe.
1.5. SÓCMHAINNÍ AGUS DLITEANAIS THEAGMHASACHA
1.5.1. Sócmhainní teagmhasacha
Is sócmhainn fhéideartha í sócmhainn theagmhasach a eascraíonn as teagmhais roimhe seo agus nach ndeimhneofar gurb ann di ach amháin i gcás ina dtarlóidh nó nach dtarlóidh teagmhas éiginnte amháin nó níos mó amach anseo nach bhfuil go hiomlán faoi rialú an eintitis. Nochtar sócmhainn theagmhasach i gcás ina bhfuil insreabhadh de leasanna eacnamaíocha nó de phoitéinseal seirbhíse dóchúil.
1.5.2. Dliteanais theagmhasacha
Is éard is dliteanas teagmhasach oibleagáid fhéideartha nach ndeimhneofar gurb ann di ach amháin i gcás ina dtarlóidh nó nach dtarlóidh teagmhas éiginnte amháin nó níos mó amach anseo nach bhfuil go hiomlán faoi rialú an eintitis; nó oibleagáid láithreach i gcás nach bhfuil sé dóchúil go gceanglófar eis-sreabhadh acmhainní ina gcuimsítear leasanna eacnamaíocha nó poitéinseal seirbhíse chun an oibleagáid a shocrú.
Tagann dliteanas teagmhasach chun cinn freisin sna himthosca neamhchoitianta ina bhfuil oibleagáid láithreach ach nach féidir í a thomhas le hiontaofacht leordhóthanach.
Ní aithnítear dliteanais theagmhasacha sna cuntais. Nochtar iad ach amháin má tá caolseans ann go dtarlóidh eis-sreabhadh acmhainní ina gcuimsítear leasanna eacnamaíocha nó poitéinseal seirbhíse.
1.6. CAIPITEAL CISTE
Soláthraíonn ballstáit CEF ranníocaíochtaí don Chiste chun cláir CEF a chur chun feidhme mar a leagtar síos i gComhaontú Inmheánach gach CEF. De réir an bhunúis dlí is infheidhme, cinntear na glaonna caipitil, i.e. na hiarrataí ar chistiú le haghaidh bliain N ar leith, le Cinneadh ón gComhairle i mbliain N-1, agus na cistí atá le fáil á sannadh go soiléir do gach tréimhse sonraithe sa todhchaí.
Comhlíonann na ranníocaíochtaí na critéir ranníocaíochta ó úinéirí (EAR 1) agus caitear leo dá bhrí sin mar chaipiteal ciste i ráitis airgeadais CEF. Léiríonn an caipiteal ciste an méid iomlán ranníocaíochtaí atá le fáil ó bhallstáit CEF. Toisc go n-asbhaintear go hoscailte an caipiteal ciste nach nglaoitear ón gcaipiteal ciste iomlán (féach an Ráiteas maidir le hAthruithe ar Ghlansócmhainní), ní aithnítear ach an caipiteal ciste glaoite sa Chlár Comhardaithe.
Toisc go sanntar na ranníocaíochtaí comhaontaithe do thréimhsí tuairiscithe sonraithe, agus nach dtagann éileamh dlíthiúil CEF in aghaidh bhallstáit CEF chun cinn ach amháin sna tréimhsí sin, aithnítear aon mhéid a fhaightear roimh ré mar ranníocaíochtaí caipitil iarchurtha faoi mhéideanna iníoctha seachas mar chaipiteal glaoite.
1.7. CÓMHAOINIÚ
Comhlíonann na ranníocaíochtaí cómhaoinithe a fuarthas na critéir maidir le hioncaim ó idirbhearta neamh-mhalairte faoi choinníollacha agus cuirtear i láthair mar shuimeanna iníoctha iad do na Ballstáit, do Stáit nach Ballstáit iad agus do dhreamanna eile. Ceanglaítear ar CEF na ranníocaíochtaí a úsáid chun seirbhísí a sholáthar do thríú páirtithe nó ceanglaítear ar shlí eile na sócmhainní a thabhairt ar ais (na ranníocaíochtaí a fuarthas). Léiríonn na suimeanna iníoctha atá gan íoc a bhaineann leis na comhaontuithe cómhaoinithe na ranníocaíochtaí cómhaoinithe a fuarthas lúide na caiteachais a tabhaíodh a bhaineann leis an tionscadal. Is nialas an éifeacht ar ghlansócmhainní.
Aithnítear caiteachais a bhaineann le tionscadail cómhaoinithe de réir mar a thabhaítear iad. Aithnítear an méid comhfhreagrach ranníocaíochtaí mar ioncam oibriúcháin agus tá an éifeacht ar thoradh eacnamaíoch na bliana cothrom le nialas.
2. NÓTAÍ A GHABHANN LEIS AN gCLÁR COMHARDAITHE
SÓCMHAINNÍ
2.1. SÓCMHAINNÍ AIRGEADAIS
Is ionann sócmhainn airgeadais agus aon sócmhainn ar ionann í agus:
|
(a) |
Airgead tirim; |
|
(b) |
Ionstraim chothromais le heintiteas eile; |
|
(c) |
Ceart conarthach: chun airgead nó sócmhainn airgeadais eile a fháil ó eintiteas eile; nó chun sócmhainní airgeadais nó dliteanais airgeadais a mhalartú le heintiteas eile de réir coinníollacha a d’fhéadfadh a bheith fabhrach don eintiteas; nó |
|
(d) |
Conradh a shocrófar, nó a d’fhéadfaí a shocrú, in ionstraimí cothromais dílse an eintitis. |
Aicmítear sócmhainní airgeadais sna catagóirí seo a leanas: ‘sócmhainní airgeadais ar chostais amúchta’, ‘sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh’ agus ‘sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí ghlansócmhainní/chothromas’. Cinntear aicmiú na n-ionstraimí airgeadais tráth na haitheanta tosaigh agus déantar meastóireacht an athuair orthu ar gach dáta den chlár comhardaithe.
Cuimsítear le sócmhainní airgeadais CEF sócmhainní airgeadais ag FVSD agus iasachtaí agus is mar a leanas atá siad:
|
EUR milliún |
||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Neamhreatha |
|
|
|
Sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh (FVSD) |
112 |
70 |
|
Iasachtaí |
16 |
16 |
|
|
128 |
87 |
|
Reatha |
|
|
|
Sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh (FVSD) |
– |
3 |
|
Iasachtaí |
5 |
– |
|
|
5 |
3 |
|
|
|
|
|
Iomlán |
132 |
89 |
Baineann EUR 112 mhilliún de shócmhainní airgeadais ar FVSD le hinfheistíochtaí cothromais sna réimsí seo a leanas:
|
— |
Fuinneamh inbhuanaithe in-athnuaite trí Infheistíocht Aeráide a hAon, ElectriFI agus an Ciste Domhanda um Éifeachtúlacht Fuinnimh agus Fuinneamh In-athnuaite (GEEREF); |
|
— |
Maoiniú ionchuimsitheach do FBManna tuaithe agus d’fheirmeoirí beaga a chur chun cinn trí CHISTE ABC; |
|
— |
Cuimsiú airgeadais in Uganda trí Mhaoiniú aBi; agus |
|
— |
poist agus fás inbhuanaithe a chruthú san Afraic tríd an tionscnamh ‘Boost Africa’. |
Baineann an EUR 16 mhilliún d’iasachtaí neamhreatha agus an EUR 5 mhilliún d’iasachtaí reatha le dhá phríomhréimse: talmhaíocht inbhuanaithe trí AgriFI agus rochtain ar leictreachas agus giniúint leictreachais ó fhoinsí fuinnimh inbhuanaithe trí Shaoráid infheistíochta ElectriFI.
2.2. RÉAMH-MHAOINIÚ
Tá foráil i gcuid mhaith conarthaí le haghaidh réamhíocaíochtaí sula gcuirtear tús le hoibreacha, sula seachadtar soláthairtí nó sula soláthraítear seirbhísí. Foráiltear uaireanta i sceidil íocaíochta na gconarthaí go ndéanfar íocaíochtaí bunaithe ar thuarascálacha dul chun cinn. Íoctar réamh-mhaoiniú de ghnáth in airgeadra na tíre nó na críche ina dtugtar an tionscadal chun críche.
Rialaíonn uainiú úsáid an réamh-mhaoiniúcháin cé acu an nochtar é mar réamh-mhaoiniú reatha nó neamhreatha. Sainítear an úsáid le comhaontú bunúsach an tionscadail. Aon úsáid a bhíonn dlite laistigh de 12 mhí tar éis an dáta tuairiscithe, nochtar í mar réamh-mhaoiniú reatha. Toisc gur tionscadail fhadtéarmacha a bhíonn i gceist le go leor de thionscadail CEF, is gá go mbeadh na réamhíocaíochtaí bainteacha ar fáil ar feadh níos mó ná 1 bhliain amháin. Taispeántar roinnt méideanna réamh-mhaoinithe dá bhrí sin mar shócmhainní neamh-reatha.
|
EUR milliún |
||||||
|
|
Nóta |
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Réamh-mhaoiniú neamhreatha |
2.2.1 |
– |
418 |
82 |
500 |
574 |
|
Réamh-mhaoiniú reatha |
2.2.2 |
6 |
81 |
655 |
742 |
954 |
|
Iomlán |
|
6 |
499 |
737 |
1 242 |
1 529 |
Is féidir an laghdú EUR 287 milliún ar réamh-mhaoiniú an 31 Nollaig 2024 a mhíniú den chuid is mó mar gheall ar an laghdú ar réamh-mhaoiniú a íocadh le tairbhithe faoin 11ú CEF, a thit ó EUR 963 mhilliún in 2023 go EUR 737 milliún in 2024. Tá sé sin i gcomhréir le saolré CEF agus baineann sé freisin le forbairt líon na gconarthaí oscailte. Shroich an 11ú CEF aibíocht de réir mar a tháinig an clásal éagtha i bhfeidhm ag deireadh 2020. Ón 1 Eanáir 2021 níorbh fhéidir aon chomhaontú maoiniúcháin eile a shíniú faoin 11ú CEF, cé gur féidir conarthaí sonracha i leith na gcomhaontuithe atá ann faoi láthair a shíniú áfach. Mar thoradh air sin, tháinig laghdú seasta ar mhéid na gconarthaí nuashínithe ó EUR 2 118 milliún in 2021 go EUR 853 mhilliún in 2022 agus go EUR 860 milliún in 2023, sular thit sé tuilleadh go EUR 300 milliún in 2024.
Tháinig laghdú ar réamh-mhaoiniú ón 10ú CEF ó EUR 560 milliún in 2023 go EUR 499 milliún in 2024, rud a ailíníonn leis an ngnáth-threocht agus atá i gcomhréir le saolré CEF.
Maidir leis an réamh-mhaoiniú neamhreatha, baineann EUR 393 mhilliún de (EUR 427 milliún in 2023) leis an réamh-mhaoiniú oscailte le haghaidh dhá chonradh faoi Ciste Iontaobhais Bonneagair AE-na hAfraice (AITF). Is é is aidhm don Chiste Iontaobhais sin tacaíocht airgeadais a chur ar fáil lena n-áirítear deontais do thionscadail bhonneagair mar aon le maoiniú fadtéarmach a chuireann maoinitheoirí tionscadail ar fáil. Trí chistí deontais den sórt sin a sholáthar, déantar soláthar maoinithe fhadtéarmaigh ag institiúidí airgeadais rannpháirteacha a ghiaráil. Tráth a síníodh na conarthaí, measadh go raibh cineál gníomhaíochtaí an Chiste Iontaobhais cumhdaithe go leormhaith leis an gcomhaontú (ní raibh aon teimpléad ar fáil go fóill le haghaidh ionstraimí airgeadais, agus níor luadh an cineál sin ionstraime sa Rialachán). Dá thoradh sin, cláraíodh íocaíochtaí a rinneadh faoi na comhaontuithe sin mar réamh-mhaoiniú seachas mar chomhpháirt ionstraime airgeadais. Mar gheall ar chineál fadtéarmach na n-oibríochtaí arna gcur chun feidhme ag an gCiste Iontaobhais, tá imréiteach bliantúil shean-réamhmhaoiniú Chiste Iontaobhais Bonneagair an Aontais Eorpaigh don Afraic an-teoranta agus scaiptear amach é thar na blianta. Dá bhrí sin, chun léiriú níos fearr a thabhairt ar choinníollacha an tionscadail, rinneadh EUR 393 mhilliún den réamh-mhaoiniú oscailte a athaicmiú mar fhadtéarmach agus comhfhreagraíonn EUR 34 mhilliún do na caiteachais a bhí fabhraithe ag deireadh na bliana.
2.2.1. Réamh-mhaoiniú neamhreatha de réir modh bainistíochta
|
EUR milliún |
||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Bainistíocht Dhíreach |
|
|
|
Arna chur chun feidhme ag: |
|
|
|
An Coimisiún |
– |
15 |
|
Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Aontais |
1 |
2 |
|
Toscaireachtaí Aontais |
2 |
7 |
|
|
3 |
24 |
|
Bainistíocht Indíreach |
|
|
|
Arna chur chun feidhme ag: |
|
|
|
BEI agus CEI |
402 |
436 |
|
Eagraíochtaí idirnáisiúnta |
65 |
74 |
|
Comhlachtaí dlí príobháideacha ag a bhfuil misean seirbhíse poiblí |
7 |
16 |
|
Comhlachtaí dlí poiblí |
13 |
17 |
|
Tríú tíortha |
10 |
7 |
|
|
497 |
550 |
|
Iomlán |
500 |
574 |
2.2.2. Réamh-mhaoiniú reatha
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Réamh-mhaoiniú (comhlán) |
8 |
518 |
3 237 |
3 763 |
4 906 |
|
Imréitithe trí scoitheadh |
(2) |
(438 ) |
(2 582 ) |
(3 022 ) |
(3 952 ) |
|
Iomlán |
6 |
81 |
655 |
742 |
954 |
2.2.3. Réamh-mhaoiniú reatha de réir modh bainistíochta
|
EUR milliún |
||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Bainistíocht Dhíreach |
|
|
|
Arna chur chun feidhme ag: |
|
|
|
An Coimisiún |
37 |
55 |
|
Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Aontais |
2 |
3 |
|
Toscaireachtaí Aontais |
47 |
82 |
|
|
86 |
140 |
|
Bainistíocht Indíreach |
|
|
|
Arna chur chun feidhme ag: |
|
|
|
BEI agus CEI |
62 |
87 |
|
Eagraíochtaí idirnáisiúnta |
388 |
431 |
|
Comhlachtaí dlí príobháideacha ag a bhfuil misean seirbhíse poiblí |
71 |
78 |
|
Comhlachtaí dlí poiblí |
77 |
98 |
|
Tríú tíortha |
56 |
119 |
|
Comhlachtaí an Aontais agus Comhpháirtíocht Phríobháideach Phoiblí |
1 |
1 |
|
|
655 |
814 |
|
Iomlán |
742 |
954 |
2.2.4. Ráthaíochtaí arna bhfáil i ndáil le réamh-mhaoiniú
Sealbhaítear ráthaíochtaí chun réamh-mhaoiniú a áirithiú agus eisítear iad nuair a íoctar an t-éileamh deiridh faoi thionscadal.
|
EUR milliún |
||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Ráthaíochtaí i gcomhair réamh-mhaoinithe |
19 |
32 |
Cuimsítear leis an EUR 19 mhilliún ráthaíochtaí atá beartaithe chun réamh-mhaoiniú arna íoc faoi bhainistíocht dhíreach a dhaingniú, agus is é CEF tairbhí na ráthaíochta (féach nóta 4.1). Mar sin féin, íoctar an chuid is mó den réamh-mhaoiniú faoin modh bainistíochta indírí, i gcás nach é CEF tairbhí na ráthaíochta ach gurb é an t-údarás conarthach é. In 2024, EUR 415 mhilliún a bhí i luach iomlán na ráthaíochtaí sin.
2.3. RANNÍOCAÍOCHTAÍ LE CISTE IONTAOBHAIS
Léirítear leis an gceannteideal seo an méid a íocadh mar ranníocaíochtaí le Ciste Iontaobhais an Aontais don Afraic agus le Ciste Iontaobhais Bêkou de chuid an Aontais. Tá na ranníocaíochtaí glan ar na costais arna dtabhú ag na cistí iontaobhais agus tá siad inchurtha i leith CEF.
Cuirtear ranníocaíochtaí an chiste iontaobhais chun feidhme le CEF faoin modh bainistíochta dírí.
|
EUR milliún |
||||
|
|
Glan-ranníocaíocht an 31.12.2023 |
Ranníocaíochtaí a íocadh in 2024 |
Leithdháileadh ghlanchaiteachais an Chiste Iontaobhais 2024 |
Glan-ranníocaíocht an 31.12.2024 |
|
An Afraic |
186 |
90 |
(111 ) |
165 |
|
Bêkou |
30 |
|
(7 ) |
23 |
|
Iomlán |
216 |
90 |
(118 ) |
188 |
Eascraíonn an laghdú ar ranníocaíochtaí a íocadh ó EUR 274 mhilliún in 2023 go dtí EUR 90 milliún in 2024 ón laghdú ar chaiteachais na gCistí Iontaobhais mar gheall ar phróiseas foirceanta an dá Chiste Iontaobhais. Ag deireadh 2021, bhí buaicphointe a ngníomhaíochtaí bainte amach ag EUTF don Afraic agus EUTF Bêkou de réir mar a tháinig deireadh leis an tréimhse chonarthach. De thoradh fhoirceannadh na gCistí Iontaobhais, ar cuireadh tús leis ina dhiaidh sin, tháinig laghdú ar líon na gconarthaí oscailte agus laghdú ar an gcaiteachas dá réir sin.
2.4. EARRAÍ INFHAIGHTE MALAIRTE AGUS MÉIDEANNA IN-AISGHABHÁLA NEAMH-MHALAIRTE
Is idirbhearta iad idirbhearta malairte ina bhfaigheann an t-eintiteas sócmhainní nó seirbhísí, nó ina gcuirtear dliteanais an eintitis ar ceal, agus ina dtugtar thart ar an luach cothrom go díreach (i bhfoirm earraí, seirbhísí nó úsáid sócmhainní go príomha) don pháirtí eile sa mhalairt. Is idirbhearta iad idirbhearta neamh-mhalairte ina bhfaigheann an t-eintiteas luach ó eintiteas eile gan thart ar luach cothrom a thabhairt go díreach sa mhalairt, nó ina dtugann sé luach d’eintiteas eile gan thart ar luach cothrom a fháil go díreach sa mhalairt.
2.4.1. Earraí infhaighte malairte neamhreatha
An 31.12.2024, bhí EUR 5 mhilliún d’earraí infhaighte malairte fadtéarmacha ag CEF, arb é atá iontu go príomha muirir iarchurtha a eascraíonn as roinnt ionstraimí airgeadais.
2.4.2. Méideanna reatha in-aisghabhála neamh-mhalairte agus méideanna reatha infhaighte malairte
|
EUR milliún |
|||
|
|
Nóta |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Méideanna in-aisghabhála ó idirbhearta neamh-mhalairte |
2.4.2.1 |
24 |
13 |
|
Earraí infhaighte ó idirbhearta malairte |
2.4.2.2 |
12 |
12 |
|
Iomlán |
|
37 |
24 |
2.4.2.1.
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Custaiméirí |
2 |
40 |
9 |
52 |
55 |
|
Comhlachtaí poiblí |
4 |
13 |
2 |
19 |
19 |
|
Tríú stáit |
- |
13 |
3 |
16 |
6 |
|
Díluacháil |
(6 ) |
(49 ) |
(7 ) |
(63 ) |
(68 ) |
|
Iomlán |
- |
17 |
6 |
24 |
13 |
2.4.2.2.
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Ioncam fabhraithe |
- |
- |
2 |
2 |
1 |
|
Cuntais idir-CEF |
(207 ) |
227 |
(20 ) |
– |
– |
|
Eile |
– |
4 |
7 |
11 |
11 |
|
Iomlán |
(207 ) |
231 |
(11 ) |
12 |
12 |
Ar chúiseanna éifeachtúlachta, leithdháiltear an cisteán aonair a chumhdaíonn na CEFanna uile don 11ú CEF; as sin cruthaítear oibríochtaí idir na CEFanna éagsúla, oibríochtaí a chothromaítear sna cuntais idir-CEF idir na cláir chomhardaithe CEF éagsúla.
Cuimsítear leis an gceannteideal ‘eile’ earraí infhaighte a thagann ó shuimeanna infhaighte ionstraime airgeadais go príomha. As an EUR 11 mhilliún d’earraí infhaighte eile, baineann EUR 4 mhilliún le hearra infhaighte ón gCiste Éifeachtúlachta Fuinnimh agus Fuinnimh Inathnuaite ar fud an Domhain (GEEREF) agus baineann EUR 7 milliún le hearra infhaighte ó Climate Investor One.
2.5. AIRGEAD TIRIM AGUS COIBHÉISÍ AIRGID THIRIM (5)
Is ionstraimí airgeadais ar chostas amúchta iad airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim agus áirítear leo airgead ar láimh, taiscí arna sealbhú ar glao nó ar ghearrfhógra le bainc (amhail cuntais reatha agus cuntais choigiltis), agus infheistíochtaí fíorleachtacha gearrthéarmacha eile ag a bhfuil aibíochtaí bunaidh de 3 mhí nó níos lú.
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Cuntais speisialta |
|
|
|
|
|
|
Bainc cheannais |
– |
– |
285 |
285 |
341 |
|
|
– |
– |
285 |
285 |
341 |
|
Cuntais reatha |
|
|
|
|
|
|
Bainc thráchtála |
– |
– |
49 |
49 |
193 |
|
Airgead tirim de chuid na n-ionstraimí airgeadais |
– |
– |
77 |
77 |
67 |
|
|
– |
– |
126 |
126 |
260 |
|
Iomlán |
– |
– |
411 |
411 |
601 |
Is é an laghdú ar chúlchistí airgid atá i seilbh na mbanc ceannais agus na mbanc tráchtála den chuid is mó is cúis leis an laghdú EUR 190 mhilliún ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim. Eascraíonn an laghdú sin den chuid is mó as íocaíochtaí a rinneadh chun caiteachais agus airleacain a chumhdach ar mó iad ná na ranníocaíochtaí a fuarthas le linn na bliana. Go háirithe, tháinig laghdú ar an gcaipiteal glaoite ó EUR 1 800 milliún in 2023 go EUR 1 200 milliún in 2024. Ina theannta sin, fuair na Ballstáit aisíocaíocht EUR 7,8 milliún ón 9ú CEF don chéad tráthchuid de 2024, agus d’iarr an Ríocht Aontaithe go ndéanfaí a ranníocaíochtaí le haghaidh an dara agus an tríú tráthchuid de 2023 ar fiú EUR 41 mhilliún í a fhritháireamh óna sciar gan íoc sa 10ú agus sa 11ú CEF (féach nóta 2.9.1).
Mar a tharla blianta roimhe sin agus chun teorainn a chur leis an riosca contrapháirtí, coinnítear níos mó airgid i gcuntais leis na bainc cheannais ná mar a choinnítear leis na bainc thráchtála (féach nóta 5.1).
DLITEANAIS
2.6. DLITEANAIS AIRGEADAIS
Is éard is dliteanas airgeadais ann aon dliteanas atá:
|
(a) |
Ina oibleagáid chonarthach: chun airgead nó sócmhainn airgeadais eile a sholáthar chuig eintiteas eile; chun sócmhainní airgeadais nó dliteanais airgeadais a mhalartú le heintiteas eile de réir coinníollacha a d’fhéadfadh a bheith neamhfhabhrach don eintiteas; nó |
|
(b) |
Conradh a shocrófar, nó a d’fhéadfaí a shocrú, in ionstraimí cothromais dílse an eintitis. |
Aicmítear dliteanais airgeadais sna catagóirí seo a leanas: ‘dliteanais airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh’, ‘dliteanais airgeadais eile arna dtomhas ar chostas amúchta’ nó dliteanais chonartha ráthaíochta airgeadais.
|
EUR milliún |
|||
|
|
Nóta |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Neamhreatha |
|
|
|
|
Forálacha airgeadais |
2.6.1 |
– |
3 |
|
Dliteanas ráthaíochta airgeadais |
2.6.2 |
1 |
1 |
|
Dliteanais airgeadais eile |
2.6.3 |
– |
1 |
|
Suimeanna cómhaoiniúcháin iníoctha |
|
– |
1 |
|
Iomlán |
|
1 |
5 |
2.6.1. Forálacha
Léiríonn na forálacha sin na caillteanais chreidmheasa mheasta a thabhófar i ndáil leis na hiasachtaí arna dtabhairt faoi ionstraimí airgeadais difriúla.
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Soláthairtí airgeadais neamhreatha |
– |
– |
– |
– |
3 |
|
Forálacha airgeadais reatha |
– |
– |
2 |
2 |
- |
|
Iomlán |
– |
– |
2 |
2 |
3 |
Léiríonn méid EUR 2 mhilliún an caillteanas measta i ndáil leis an ráthaíocht arna tabhairt faoi na hionstraimí airgeadais seo a leanas: ElectriFI CW agus ElectriFI CW II, AgriFI de chuid na Tansáine agus AgriFI ACC Réigiúnach.
2.6.2. Dliteanas ráthaíochta airgeadais
Léiríonn na forálacha sin na caillteanais mheasta a thabhófar i ndáil leis na ráthaíochtaí arna dtabhairt faoi ionstraimí airgeadais éagsúla i gcás ina dtugtar de chumhacht d’eintitis iontaoibhe ráthaíochtaí a eisiúint ina n-ainm féin ach thar ceann CEF, agus ar riosca do CEF. Cuirtear uasteorainn le riosca airgeadais CEF a bhaineann leis na ráthaíochtaí agus soláthraítear sócmhainní airgeadais de réir a chéile chun glaonna ráthaíochta a bheidh ann amach anseo a chumhdach.
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Dliteanas ráthaíochta airgeadais |
– |
– |
1 |
1 |
1 |
Léiríonn méid EUR 1 mhilliún an caillteanas measta i ndáil leis an ráthaíocht arna tabhairt faoi ionstraim airgeadais Euritz de EUR 9 milliún (féach nóta 4.2.1).
2.6.3. Dliteanais airgeadais eile
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Dliteanais airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh |
– |
– |
– |
– |
1 |
Amhail an 31.12.2024, ní raibh sna suimeanna iníoctha iomlána a bhain le hionstraimí airgeadais ach kEUR 25. Baineann an méid sin go hiomlán le suimeanna iníoctha a éiríonn as Ciste ABC.
2.7. SUIMEANNA INÍOCTHA
Is dliteanais iad na suimeanna iníoctha chun íoc as earraí nó seirbhísí a fuarthas nó a soláthraíodh agus - murab ionann le muirir fhabhraithe - a bhfuil sonrasc seolta ina leith cheana féin nó atá comhaontaithe go foirmiúil leis an soláthróir. Is féidir le suimeanna iníoctha a bheith bainteach le hidirbhearta malairte (amhail ceannach earraí agus seirbhísí) agus le hidirbhearta neamh-mhalairte (e.g. éilimh ar chostais ó thairbhithe deontas, réamh-mhaoiniúcháin nó maoiniú eile de chuid an Aontais).
|
EUR milliún |
||||||
|
|
Nóta |
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Suimeanna reatha iníoctha |
2.7.1 |
- |
21 |
130 |
150 |
260 |
|
Suimeanna ilghnéitheacha iníoctha |
2.7.2 |
- |
5 |
100 |
105 |
132 |
|
Iomlán |
|
- |
25 |
230 |
256 |
391 |
2.7.1. Suimeanna reatha iníoctha
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Soláthróirí |
– |
14 |
41 |
56 |
98 |
|
Tríú stáit |
– |
– |
29 |
29 |
32 |
|
Comhlachtaí poiblí |
– |
6 |
59 |
66 |
129 |
|
Iomlán |
– |
21 |
130 |
150 |
260 |
Cuimsítear le suimeanna iníoctha den chuid is mó ráitis ar chostais arna bhfáil ag CEF i leith deontas arna soláthar do na tairbhithe. Taifeadtar iad tráth a fhaightear an ráiteas ar chostas agus maidir le méid iomlán an ráitis ar chostas. Tar éis seiceáil incháilitheachta ní íoctar ach na méideanna incháilithe amháin leis na tairbhithe. Ag deireadh na bliana déantar anailís ar na héilimh ar chostais gan íoc agus aithnítear na méideanna incháilithe measta a bhaineann leis na héilimh sin ar chostais sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais. Taispeántar na méideanna neamh-incháilithe measta faoi ‘Shuimeanna iníoctha reatha eile’.
Cuirtear an laghdú ar shuimeanna iníoctha i leith líon níos ísle sonrasc a fuarthas agus a bhí fós gan íoc ag deireadh na bliana.
2.7.2. Suimeanna ilghnéitheacha iníoctha
|
EUR milliún |
||||||
|
|
Nóta |
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Suimeanna cómhaoiniúcháin iníoctha |
2.7.2.1 |
– |
5 |
23 |
28 |
41 |
|
Ranníocaíochtaí caipitil iarchurtha |
2.7.2.2 |
– |
– |
64 |
64 |
88 |
|
Suimeanna iníoctha ilghnéitheacha eile |
|
– |
(1 ) |
13 |
12 |
3 |
|
Iomlán |
|
– |
5 |
100 |
105 |
132 |
2.7.2.1.
Léiríonn suimeanna cómhaoiniúcháin iníoctha cistí arna bhfáil ag CEF i leith na gcomhaontuithe cómhaoiniúcháin. Ceanglaítear ar CEF na ranníocaíochtaí sin a úsáid chun seirbhísí comhaontaithe a sholáthar do thríú páirtithe agus na cistí gan úsáid a thabhairt ar ais do na ranníocóirí. Cinntear le huainiú úsáid na méideanna cómhaoinithe cé acu an nochtar é mar mhéid reatha nó neamhreatha.
Ag deireadh na bliana déantar measúnú cás ar chás ar gach méid cómhaoinithe atá iníoctha agus meastar gur méid neamhreatha na méideanna uile nach dóigh go n-úsáidfear iad sa 12 mhí dár gcionn.
|
EUR milliún |
||||||
|
|
8ú CEF |
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Suimeanna iníoctha cómhaoinithe reatha |
– |
– |
5 |
23 |
28 |
41 |
2.7.2.2.
Baineann EUR 6,3 milliún de ranníocaíochtaí caipitil iarchurtha le haisíocaíocht a rinneadh le Ballstáit agus leis an Ríocht Aontaithe ó chistí saortha nó neamhúsáidte ó thionscadail faoin Naoú CEF (féach nóta 2.9.1). Chomhaontaigh na Ballstáit go ndéanfaí an aisíocaíocht a fhritháireamh in aghaidh na ranníocaíochtaí ón 11ú CEF le linn an chéad ghlao ar ranníocaíochtaí in 2025.
Chomh maith leis an aisíocaíocht, baineann méid EUR 58 milliún leis an gcéad tráthchuid de chuid 2025 a d’íoc an Ríocht Aontaithe, an Phortaingéil, an Ungáir, an Liotuáin, an Chipir agus an Eastóin roimh ré. Maidir leis an méid sin, ranníoc an Ríocht Aontaithe EUR 51 mhilliún de go hiomlán, agus asbhaineadh EUR 15 mhilliún de as sciar atá fágtha ag an Ríocht Aontaithe de chistí nár úsáideadh ón 10ú CEF agus ón 11ú CEF. De réir Airteagal 152 den Chomhaontú um Tharraingt Siar, tá an Ríocht Aontaithe fós ina páirtí de CEF go dtí go ndúnfar an 11ú CEF agus gach CEF roimhe sin nár dúnadh go fóill, agus glacann sí leis na hoibleagáidí céanna agus atá ag na Ballstáit ina leith sin (féach nóta 2.9.1).
2.8. MUIRIR FHABHRAITHE
Is dliteanais iad fabhruithe chun íoc as earraí nó seirbhísí a fuarthas nó a soláthraíodh ach - murab ionann le suimeanna iníoctha - nár eisíodh sonrasc ina leith nó nár comhaontaíodh go foirmiúil leis an soláthróir. Tá ríomh na bhfabhruithe bunaithe ar mhéid oscailte na ngealltanas buiséadach ag deireadh na bliana. Taifeadadh an chuid de na muirir fhabhraithe mheasta a bhaineann le réamh-mhaoiniú a íocadh mar laghdú ar na méideanna réamh-mhaoinithe.
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Muirir fhabhraithe |
– |
71 |
703 |
774 |
983 |
|
Fabhruithe agus iarchur eile |
– |
– |
– |
– |
1 |
|
Iomlán |
– |
71 |
703 |
774 |
984 |
Cuimsítear le muirir fhabhraithe caiteachais oibriúcháin mheasta le haghaidh conarthaí atá fós ar siúl nó conarthaí atá tugtha chun críche nach ngabhann éilimh bhailíochtaithe ar chostais leo i gcás ina ndearnadh na caiteachais incháilithe ar thabhaigh tairbhithe iad a mheas tríd an bhfaisnéis ab fhearr a bhí ar fáil tráth ullmhú na ráiteas airgeadais a úsáid. Tugtar faoi deara nach ndéantar faisnéis ó ghníomhaíochtaí mórscála ó lá go lá, amhail síntí conartha arna síniú tar éis an dáta tuairiscithe, a mheas go córasach, agus nach féidir tionchar na ngníomhaíochtaí a d’fhéadfadh a bheith ar na muirir fhabhraithe a mheas go hiontaofa. An chuid de na muirir fhabhraithe mheasta a bhaineann le réamh-mhaoiniú a íocadh, taifeadadh í mar laghdú ar na méideanna réamh-mhaoinithe (féach nóta 2.2).
Mínítear an laghdú EUR 210 milliún ar mhuirir fhabhraithe mar gheall ar an laghdú ar líon na gconarthaí ar ghá muirir a mheas agus a fhabhrú ina leith. Tá an laghdú sin i gcomhréir le saolré CEF agus an líon bunúsach conarthaí oscailte.
GLANSÓCMHAINNÍ
2.9. CAIPITEAL CISTE
Soláthraíonn ballstáit CEF ranníocaíochtaí don Chiste chun cláir CEF a chur chun feidhme mar a leagtar síos i gComhaontú Inmheánach gach CEF. De réir an bhunúis dlí is infheidhme, cinntear na glaonna caipitil, i.e. na hiarrataí ar chistiú le haghaidh bliain N ar leith, le Cinneadh ón gComhairle i mbliain n-1, agus na cistí atá le fáil á sannadh go soiléir do gach tréimhse sonraithe sa todhchaí.
Comhlíonann na ranníocaíochtaí na critéir ranníocaíochta ó úinéirí (EAR 1) agus caitear leo dá bhrí sin mar chaipiteal ciste i ráitis airgeadais CEF. Léiríonn an caipiteal ciste an méid iomlán ranníocaíochtaí atá le fáil ó bhallstáit CEF. Toisc go n-asbhaintear an caipiteal ciste nach nglaoitear ón gcaipiteal ciste iomlán (féach an Ráiteas maidir le hAthruithe ar Ghlansócmhainní), ní aithnítear ach an caipiteal ciste glaoite sa Chlár Comhardaithe.
Toisc go sanntar na ranníocaíochtaí comhaontaithe do thréimhsí tuairiscithe sonraithe, agus nach dtagann éileamh dlíthiúil CEF in aghaidh bhallstáit CEF chun cinn ach amháin sna tréimhsí sin, aithnítear aon mhéid a fhaightear roimh ré mar ranníocaíochtaí caipitil iarchurtha faoi mhéideanna iníoctha seachas mar chaipiteal glaoite.
2.9.1. Caipiteal ciste glaoite - CEFanna gníomhacha
|
EUR milliún |
||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
Iomlán |
|
Caipiteal ciste |
10 442 |
20 834 |
29 331 |
60 607 |
|
Caipiteal ciste neamhghlaoite |
- |
- |
(6 040 ) |
(6 040 ) |
|
Caipiteal ciste glaoite 31.12.2023 |
10 442 |
20 834 |
23 290 |
54 566 |
|
Caipiteal ciste |
10 435 |
20 819 |
29 290 |
60 544 |
|
Caipiteal ciste neamhghlaoite |
- |
- |
(4 840 ) |
(4 840 ) |
|
Caipiteal ciste glaoite 31.12.2024 |
10 435 |
20 819 |
24 449 |
55 704 |
Léiríonn na cistí neamhghlaoite méideanna nár glaodh go fóill ó Bhallstáit. Léiríonn an caipiteal ciste glaoite na ranníocaíochtaí atá glaoite ag CEF agus a d’aistrigh na Ballstáit chuig cuntais an chisteáin (féach thíos 2.9.2).
Trí bhíthin Chinneadh (AE) 2024/2906 ón gComhairle (6), laghdaíodh ranníocaíochtaí na mBallstát a leagtar amach i gComhaontuithe Inmheánacha an Ochtú agus an Naoú CEF dá réir sin faoi mhéid EUR 6,3 milliún ó chistí a saoradh faoin Ochtú agus faoin Naoú CEF. Aisíocaíochtaí a d’eascair as an laghdú sin, cúitíodh dóibh in aghaidh glaonna breise ar chistí faoin 11ú CEF. Go deimhin, úsáidfear an aisíocaíocht in aghaidh na chéad tráthchoda de 2025 (féach nóta 2.7.2.).
Cé go bhfuil an Ríocht Aontaithe fós ina pháirtí don CEF go dtí go ndúnfar gach clár, i gcomhréir le hAirteagal 153 den Chomhaontú um Tharraingt Siar, ní féidir a sciar de chistí neamhcheangailteacha agus saortha ón Naoú agus 10ú CEF a athúsáid. In 2024, d’iarr an Ríocht Aontaithe go ndéanfaí an dara agus an tríú tráthchuid le haghaidh na bliana a chúiteamh trína sciar gan íoc i gcúlchiste an 10ú agus an 11ú CEF a úsáid. Ina theannta sin, aisíocadh EUR 15 mhilliún eile leis an Ríocht Aontaithe i dtreo a chéad tráthchoda de 2025 (féach nóta 2.7.2.1). Mar thoradh air sin, tháinig laghdú EUR 15 mhilliún agus EUR 41 mhilliún ar chaipiteal ciste an 10ú agus an 11ú CEF faoi seach.
2.9.2. Caipiteal ciste glaoite agus neamhghlaoite ag na Ballstáit agus ag an Ríocht Aontaithe
|
EUR milliún |
||||
|
Ranníocaíochtaí an 11ú CEF |
% |
Caipiteal neamhghlaoite 31.12.2023 |
Caipiteal glaoite in 2024 |
Caipiteal neamhghlaoite 31.12.2024 |
|
an Ostair |
2,40 |
145 |
(29 ) |
116 |
|
an Bheilg |
3,25 |
196 |
(39 ) |
157 |
|
an Bhulgáir |
0,22 |
13 |
(3 ) |
11 |
|
an Chróit |
0,23 |
14 |
(3 ) |
11 |
|
an Chipir |
0,11 |
7 |
(1 ) |
5 |
|
an tSeicia |
0,80 |
48 |
(10 ) |
39 |
|
an Danmhairg |
1,98 |
120 |
(24 ) |
96 |
|
an Eastóin |
0,09 |
5 |
(1 ) |
4 |
|
an Fhionlainn |
1,51 |
91 |
(18 ) |
73 |
|
an Fhrainc |
17,81 |
1 076 |
(214 ) |
862 |
|
an Ghearmáin |
20,58 |
1 243 |
(247 ) |
996 |
|
an Ghréig |
1,51 |
91 |
(18 ) |
73 |
|
an Ungáir |
0,61 |
37 |
(7 ) |
30 |
|
Éire |
0,94 |
57 |
(11 ) |
46 |
|
an Iodáil |
12,53 |
757 |
(150 ) |
606 |
|
an Laitvia |
0,12 |
7 |
(1 ) |
6 |
|
an Liotuáin |
0,18 |
11 |
(2 ) |
9 |
|
Lucsamburg |
0,26 |
15 |
(3 ) |
12 |
|
Málta |
0,04 |
2 |
(0 ) |
2 |
|
an Ísiltír |
4,78 |
289 |
(57 ) |
231 |
|
an Pholainn |
2,01 |
121 |
(24 ) |
97 |
|
an Phortaingéil |
1,20 |
72 |
(14 ) |
58 |
|
an Rómáin |
0,72 |
43 |
(9 ) |
35 |
|
an tSlóvaic |
0,38 |
23 |
(5 ) |
18 |
|
an tSlóivéin |
0,22 |
14 |
(3 ) |
11 |
|
an Spáinn |
7,93 |
479 |
(95 ) |
384 |
|
an tSualainn |
2,94 |
178 |
(35 ) |
142 |
|
an Ríocht Aontaithe |
14,68 |
887 |
(176 ) |
710 |
|
Iomlán |
100,00 |
6 040 |
(1 200 ) |
4 840 |
Ós rud é gur glaodh caipiteal an Naoú agus an 10ú CEF agus go bhfuarthas ina iomláine é sna blianta roimhe sin, glaodh méid EUR 1 200 milliún in 2024 a bhaineann go hiomlán leis an 11ú CEF. Tháinig laghdú ar an gcaipiteal glaoite ó EUR 1 800 milliún in 2023 go EUR 1 200 milliún in 2024.
2.9.3. Aistrithe den chaipiteal ciste glaoite idir CEFanna gníomhacha
|
EUR milliún |
|||||
|
|
8ú CEF |
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
Iomlán |
|
Iarmhéid an 31.12.2022 |
(2 513 ) |
2 010 |
(38 ) |
541 |
– |
|
Aistriú méideanna chuig cúlchiste feidhmíochta an 8ú CEF ó CEFanna roimhe sin |
2 762 |
(2 762 ) |
– |
– |
– |
|
Aistriú méideanna chuig cúlchiste feidhmíochta an 10ú CEF ó CEFanna roimhe sin |
427 |
(432 ) |
6 |
– |
– |
|
Aistriú méideanna chuig cúlchiste feidhmíochta an 11ú CEF ó CEFanna roimhe sin |
(676 ) |
676 |
(87 ) |
87 |
– |
|
Iarmhéid an 31.12.2023 |
– |
(509 ) |
(120 ) |
628 |
– |
|
Aistriú méideanna chuig cúlchiste feidhmíochta an 10ú CEF ó CEFanna roimhe sin |
– |
(1 ) |
1 |
– |
– |
|
Aistriú méideanna chuig cúlchiste feidhmíochta an 11ú CEF ó CEFanna roimhe sin |
– |
– |
(68 ) |
68 |
– |
|
Iarmhéid an 31.12.2024 |
– |
(510 ) |
(187 ) |
696 |
– |
Áirítear leis an gceannteideal seo na hacmhainní a aistríodh idir na CEFanna gníomhacha.
Ó theacht i bhfeidhm Chomhaontú Cotonou, aistrítear na cistí uile nár caitheadh in CEFanna gníomhacha roimhe seo chuig an CEF is déanaí a osclaíodh tar éis iad a shaoradh. Méadaítear leithreasuithe an chiste fála leis na hacmhainní a aistrítear ó CEFanna eile agus laghdaítear leithreasuithe an chiste tionscnaimh. Cistí a aistrítear chuig cúlchiste feidhmíochta an 10ú agus an 11ú CEF, ní féidir iad a shaoradh ach amháin faoi choinníollacha sonracha a leagtar amach sna Comhaontuithe Inmheánacha.
3. NÓTAÍ A GHABHANN LEIS AN RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS
IONCAM
|
EUR milliún |
|||
|
|
Nóta |
2024 |
2023 |
|
Ioncam ó idirbhearta neamh-mhalairte |
3.1 |
41 |
14 |
|
Ioncam ó idirbhearta malairte |
3.2 |
90 |
52 |
|
Iomlán |
|
131 |
65 |
3.1. IONCAM Ó IDIRBHEARTA NEAMH-MHALAIRTE
Baineann an t-ioncam ó idirbhearta neamh-mhalairte le hidirbhearta ina soláthraíonn an t-aistreoir acmhainní don eintiteas fála gan an t-eintiteas fála a bheith ag soláthar thart ar luach cothrom sa mhalairt. Áirítear leis an gceannteideal go príomha suimeanna arna bhfáil ón gCoimisiún le linn na bliana agus aisghabhálacha de chaiteachais oibriúcháin.
|
EUR milliún |
||||||
|
|
Nóta |
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
2024 |
2023 |
|
Aisghabháil caiteachas |
|
1 |
16 |
7 |
24 |
6 |
|
Ioncam cómhaoiniúcháin |
3.1.1 |
– |
12 |
5 |
17 |
8 |
|
Iomlán |
|
1 |
28 |
12 |
41 |
14 |
Is féidir ioncam neamh-mhalairte a mhiondealú de réir modh bainistíochta mar a leanas:
|
EUR milliún |
||
|
|
2024 |
2023 |
|
Bainistíocht Dhíreach |
|
|
|
Arna chur chun feidhme ag: |
|
|
|
An Coimisiún |
1 |
– |
|
Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin |
2 |
– |
|
Toscaireachtaí Aontais |
4 |
5 |
|
|
7 |
5 |
|
Bainistíocht Indíreach |
|
|
|
Arna chur chun feidhme ag: |
|
|
|
Tríú tíortha |
31 |
6 |
|
Comhlachtaí dlí poiblí |
– |
– |
|
Eagraíochtaí idirnáisiúnta |
3 |
3 |
|
Comhlachtaí dlí príobháideacha ag a bhfuil misean seirbhíse poiblí |
– |
– |
|
|
34 |
9 |
|
Iomlán |
41 |
14 |
3.1.1. Ioncam cómhaoiniúcháin
Comhlíonann na ranníocaíochtaí cómhaoiniúcháin a fhaightear na critéir maidir le hioncaim ó idirbhearta neamh-mhalairte faoi choinníollacha agus dá bhrí sin níor cheart dóibh difear a dhéanamh don ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais nuair a fhaightear iad. Fanann na ranníocaíochtaí faoi dhliteanais (féach nóta 2.7.2 & 2.7.2.1) go dtí go gcomhlíontar na coinníollacha a ghabhann leis na cistí arna ndeonú, i.e. tabhaítear caiteachais incháilithe (féach nóta 3.5). Aithnítear an méid comhfhreagrach ansin sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais mar ioncam neamh-mhalairte ó chómhaoiniú. Dá dheasca sin, is nialas an éifeacht a bhíonn aige ar thoradh eacnamaíoch na bliana.
3.2. IONCAM Ó IDIRBHEARTA MALAIRTE
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
2024 |
2023 |
|
Ioncam airgeadais |
– |
1 |
18 |
19 |
9 |
|
Ioncam eile |
2 |
4 |
65 |
71 |
43 |
|
Iomlán |
2 |
5 |
83 |
90 |
52 |
Is é atá san EUR 19 milliún faoin gceannteideal ‘Ioncam airgeadais’, den chuid is mó, ús fabhraithe ar orduithe gnóthaithe neamhíoctha, ús ar réamh-mhaoiniú, ús arna ghiniúint ar iarmhéideanna arna sealbhú le bainc cheannais agus le bainc thráchtála agus ioncam ó ionstraimí airgeadais.
Baineann ioncam eile go príomha le gnóthachain malairte eachtraí. Déantar na caillteanais chomhfhreagracha maidir le malairt eachtrach a thaifeadadh faoi ‘Caiteachais eile’ (féach nóta 3.7).
CAITEACHAIS
3.3. CAITEACHAIS ARNA gCUR CHUN FEIDHME AG EINTITIS EILE
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
2024 |
2023 |
|
Caiteachais cúnaimh theicniúil |
– |
– |
4 |
4 |
3 |
Is é atá sa mhéid EUR 4 mhilliún caiteachais le haghaidh cúnamh teicniúil arna dtabhú ag roinnt ionstraimí airgeadais.
3.4. IONSTRAIMÍ CABHRACH
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
2024 |
2023 |
|
Cabhair in-chlársceidealta |
2 |
(13 ) |
641 |
630 |
841 |
|
Tacaíocht mhaicreacnamaíoch |
– |
– |
– |
– |
7 |
|
Beartas earnálach |
– |
– |
– |
– |
(1 ) |
|
Tionscadail taobh istigh de ACC |
– |
89 |
408 |
497 |
779 |
|
Cabhair éigeandála |
– |
12 |
(25 ) |
(13 ) |
230 |
|
Tacaíocht institiúideach |
– |
2 |
3 |
4 |
12 |
|
Cúiteamh d’Fháltais Easpórtála |
– |
– |
– |
– |
2 |
|
Ranníocaíochtaí le Cistí Iontaobhais |
– |
– |
118 |
118 |
311 |
|
Iomlán |
2 |
90 |
1 145 |
1 237 |
2 181 |
Cumhdaítear le caiteachas oibriúcháin CEF ionstraimí éagsúla cabhrach agus tá cineálacha difriúla i gceist leis, ag brath ar an gcaoi a n-íoctar an t-airgead agus a mbainistítear é.
In 2024, tháinig laghdú EUR 944 mhilliún ar chaiteachas oibríochtúil, go príomha mar gheall ar laghdú nach beag ar chaiteachais faoin 11ú CEF, a thit ó EUR 1 906 mhilliún in 2023 go EUR 1 145 mhilliún in 2024. Tugadh an laghdú sin faoi deara ar fud na gclár uile agus tá sé i gcomhréir le saolré CEF.
Mar an gcéanna, tá na hathruithe ar chaiteachais faoin 9ú CEF agus faoin 10ú CEF ag teacht le saolré CEF agus le dúnadh conarthaí de réir a chéile. Cuireadh cuid mhór conarthaí faoi na CEFanna sin i gcrích, agus dúnadh iad, in 2024, rud a d’fhág go raibh caiteachais níos ísle ann.
Tharla méideanna diúltacha faoin 10ú CEF agus faoin 11ú CEF a bhaineann leis na cláir in-ríomhchláraithe agus cúnamh éigeandála mar gheall ar aisiompú fhabhruithe 2023 a bhí níos airde ná na caiteachais iarbhír a tabhaíodh in 2024. I gcás an 11ú CEF go háirithe, baineann na méideanna diúltacha le conradh leis an mBanc Domhanda a raibh sé beartaithe deireadh a chur leis ar dtús i mí na Nollag 2023 agus ar cuireadh síneadh leis ansin, le linn 2024, go dtí mí na Nollag 2025 le linn 2024. Déanann an Coimisiún ranníocaíocht leis an gCiste Iontaobhais sin trí úsáid a bhaint as cistí ón gCiste Iontaobhais don Afraic agus ó CEF araon. Trí phrionsabal na tosaíochta tomhaltais a chur i bhfeidhm maidir le réamh-mhaoiniú, leithdháileadh na caiteachais a tabhaíodh in 2024 ar an gCiste Iontaobhais don Afraic, agus táthar ag súil go n-úsáidfear cistí CEF in 2025.
De bhreis air sin, bhí tionchar ag EUR 175 mhilliún, mar thoradh ar aisiompú fhabhruithe 2023 a bhain le ceithre thionscadal, lena n-áirítear an conradh leis an mBanc Domhanda, ar chaiteachais le haghaidh cúnamh in-ríomhchláraithe, cúnamh éigeandála agus tionscadail laistigh de ACC. Ar bhonn faisnéis nuashonraithe maidir le cur chun feidhme, ar faisnéis í a fuarthas ó na comhpháirtithe cur chun feidhme agus a léiríonn dul chun cinn iarbhír an tionscadail ar bhealach níos cruinne, níor taifeadadh aon fhabhruithe le haghaidh na gconarthaí sin in 2024.
3.5. CAITEACHAIS CHÓMHAOINITHE
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
2024 |
2023 |
|
Cómhaoiniú |
– |
12 |
5 |
17 |
8 |
Áirítear faoin gceannteideal seo tá na caiteachais a tabhaíodh ar thionscadail chómhaoiniúcháin in 2024. Ba cheart a thabhairt faoi deara go n-áirítear leis na caiteachais a tabhaíodh méideanna measta a bhaineann leis an scoith-chleachtadh (agus dá dheasca sin, aisiompuithe ar na méideanna measta a bhaineann leis an mbliain seo caite).
I gcomhréir leis na rialacha cuntasaíochta maidir le cómhaoiniú, ní raibh aon tionchar ag na méideanna a tabhaíodh ar thoradh CEF na bliana toisc gur aithníodh iad sna caiteachais chómhaoiniúcháin agus san ioncam cómhaoiniúcháin araon (féach freisin nóta 3.1.1).
Ionstraimí cabhrach agus caiteachais chómhaoinithe de réir cineál bainistíochta
|
EUR milliún |
||
|
|
2024 |
2023 |
|
Bainistíocht Dhíreach |
|
|
|
Arna chur chun feidhme ag: |
|
|
|
An Coimisiún |
17 |
50 |
|
Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Aontais |
3 |
16 |
|
Cistí Iontaobhais |
118 |
290 |
|
Toscaireachtaí Aontais |
148 |
235 |
|
|
286 |
591 |
|
Bainistíocht Indíreach |
|
|
|
Arna chur chun feidhme ag: |
|
|
|
BEI agus CEI |
84 |
(45 ) |
|
Eagraíochtaí idirnáisiúnta |
287 |
994 |
|
Comhlachtaí dlí príobháideacha ag a bhfuil misean seirbhíse poiblí |
156 |
201 |
|
Comhlachtaí dlí poiblí |
126 |
147 |
|
Tríú tíortha |
314 |
297 |
|
Comhlachtaí an Aontais a bhfuil Comhpháirtíocht Phríobháideach Phoiblí acu |
– |
3 |
|
|
967 |
1 597 |
|
Iomlán |
1 254 |
2 189 |
3.6. COSTAIS AIRGEADAIS
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
2024 |
2023 |
|
Glan-chaillteanais lagaithe ar iasachtaí agus ar earraí infhaighte |
– |
(5) |
4 |
(1) |
2 |
|
Caillteanas ar shócmhainní nó dliteanais airgeadais ag FVSD |
– |
– |
3 |
3 |
3 |
|
Fóirdheontas táille |
– |
– |
2 |
2 |
1 |
|
Iomlán |
– |
(5) |
9 |
3 |
7 |
Cuimsíonn glanchaillteanais lagaithe ar iasachtaí agus ar earraí infhaighte caillteanais lagaithe ar ionstraimí airgeadais agus caiteachais mheasta ar mhéideanna neamh-inghnóthaithe a eascraíonn as orduithe aisghabhála aosaithe (os cionn 2 bhliain), féimheachtaí agus tarscaoiltí.
Baineann an EUR 3 mhilliún de chaiteachais airgeadais le haghaidh sócmhainní airgeadais ag FVSD go príomha le difríochtaí malairte, le hús agus le hathruithe ar luach cóir le haghaidh roinnt ionstraimí airgeadais.
Baineann méid EUR 2 mhilliún faoin gceannteideal ‘Fóirdheontas táille’ le caiteachais arna dtabhú faoi ionstraim airgeadais Kulima.
3.7. CAITEACHAIS EILE
Áirítear faoin gceannteideal seo caiteachais de chineál riaracháin amhail seirbhísí seachtracha nach mbaineann le TF, caiteachais léasaithe oibriúcháin, cumarsáid agus foilseacháin, costais oiliúna etc.
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
2024 |
2023 |
|
Caiteachais riaracháin agus TF |
- |
1 |
42 |
43 |
51 |
|
Soláthar maidir le rioscaí agus muirir |
- |
- |
- |
- |
1 |
|
Caillteanais réadaithe ar fhéichiúnaithe trádála |
1 |
2 |
- |
4 |
- |
|
Caillteanais mhalairte |
1 |
4 |
59 |
63 |
62 |
|
Caillteanais malairte eachtraí ar ionstraimí airgeadais |
– |
– |
1 |
1 |
1 |
|
Iomlán |
2 |
7 |
101 |
110 |
116 |
Áirítear leis an gceannteideal ‘Caiteachais riaracháin agus TF’ méideanna atá bunaithe ar chomhaontú inmheánach CEF leis an gCoimisiún chun an caiteachas riaracháin arna thabhú ag an gceanncheathrú agus ag na toscaireachtaí araon a chumhdach agus cláir CEF á mbainistiú.
4. SÓCMHAINNÍ & DLITEANAIS THEAGMHASACHA AGUS NOCHTAÍ SUNTASACHA EILE
4.1. SÓCMHAINNÍ TEAGMHASACHA
Is sócmhainní féideartha iad sócmhainní teagmhasacha a eascraíonn as teagmhais roimhe seo, agus nach ndeimhneofar gurb ann dóibh ach amháin i gcás ina dtarlóidh nó nach dtarlóidh teagmhas éiginnte amháin nó níos mó amach anseo nach bhfuil go hiomlán faoi rialú an eintitis.
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Ráthaíochtaí réamh-mhaoiniúcháin |
– |
– |
19 |
19 |
32 |
|
Iomlán |
– |
– |
19 |
19 |
32 |
Iarrtar ráthaíochtaí réamh-mhaoinithe i gcásanna áirithe ó thairbhithe nach Ballstáit iad, le linn dóibh réamhíocaíochtaí a dhéanamh.
Ag deireadh 2024, ba é méid na ráthaíochtaí réamh-mhaoinithe EUR 19 milliún i gcomparáid le EUR 32 mhilliún in 2023. Tá sé sin i gcomhréir le foirceannadh CEF agus le dúnadh conarthaí de réir a chéile.
I gcás conarthaí a bhainistítear faoi bhainistíocht indíreach, is le húdarás conarthach seachas CEF na ráthaíochtaí agus ní nochtar iad dá bhrí sin ag CEF.
4.2. DLITEANAIS THEAGMHASACHA
Is ionann dliteanais theagmhasacha agus oibleagáidí féideartha a eascraíonn as teagmhais roimhe seo agus nach ndeimhneofar gurb ann dóibh ach amháin i gcás ina dtarlóidh nó nach dtarlóidh teagmhas éiginnte amháin nó níos mó amach anseo nach bhfuil go hiomlán faoi rialú an eintitis, nó is ionann iad agus oibleagáidí reatha a eascraíonn as teagmhais roimhe seo i gcás nach bhfuil an t-eis-sreabhadh acmhainní dóchúil nó nach féidir an méid a thomhas go hiontaofa.
4.2.1. Ráthaíochtaí arna dtabhairt
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Ráthaíochtaí arna dtabhairt |
– |
– |
26 |
26 |
28 |
Taispeántar sa tábla thuas méid neamhchosanta CEF ar íocaíochtaí a d’fhéadfadh a bheith ann amach anseo atá nasctha le ráthaíochtaí a thugtar do ghrúpa BEI nó d’institiúidí airgeadais eile. Cuirtear na méideanna i láthair glan ar fhorálacha airgeadais nó ar dhliteanais airgeadais a aithnítear do na cláir sin.
Baineann méid EUR 26 mhilliún le ráthaíochtaí faoi na hionstraimí airgeadais seo a leanas: EUR 9 milliún faoi ionstraim airgeadais Euritz, EUR 10 milliún faoi CHISTE KULIMA agus EUR 7 milliún eile faoi shaoráid slabhra luacha talmhaíochta na SAIMBIA.
4.2.2. Dliteanais theagmhasacha a bhaineann le cásanna dlí
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Cásanna dlí ar feitheamh |
– |
– |
7 |
7 |
7 |
Ag deireadh 2024, ní raibh ach dhá chás ar feitheamh, arbh fhiú EUR 7 milliún san iomlán iad.
4.3. NOCHTAÍ SUNTASACHA EILE
4.3.1. Gealltanais le híoc nár caitheadh go fóill
Is ionann an méid a nochtar thíos agus RAL buiséadach ('Reste à Liquider') lúide méideanna gaolmhara a áiríodh mar chaiteachais sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais. Is méid atá in RAL buiséadach a léiríonn na gealltanais nach ndearnadh íocaíochtaí agus/nó saoradh ina leith go fóill. Is é sin an ghnáth-iarmhairt ar chláir ilbhliantúla a bheith ann.
|
EUR milliún |
|||||
|
|
9ú CEF |
10ú CEF |
11ú CEF |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Gealltanais le híoc nár caitheadh go fóill |
15 |
166 |
2 520 |
2 701 |
3 449 |
Is é is cúis leis an laghdú ar RAL den chuid is mó an laghdú ar RAL buiséadach arbh fhiú é EUR 3 812 mhilliún ag deireadh 2024 (2023: EUR 5 116 mhilliún). Tá sé sin i gcomhréir le saolré CEF agus baineann sé freisin le forbairt líon na gconarthaí oscailte (féach nóta 2.2).
5. BAINISTÍOCHT RIOSCA AIRGEADAIS
Baineann na nochtaí seo a leanas i dtaca le bainistíocht riosca airgeadais CEF leis na hoibríochtaí cisteáin arna ndéanamh ag an gCoimisiún thar ceann CEF chun a chuid acmhainní a chur chun feidhme.
5.1. BEARTAIS BAINISTÍOCHTA RIOSCA AGUS GNÍOMHAÍOCHTAÍ FÁLAITHE
Leagtar síos na rialacha agus na prionsabail maidir le bainistíocht oibríochtaí cisteáin i Rialachán Airgeadais an 11ú CEF agus sa Chomhaontú Inmheánach.
De thoradh an rialacháin thuas, tá feidhm ag na príomhphrionsabail seo a leanas:
|
(a) |
Íocann na Ballstáit na ranníocaíochtaí le CEF i gcuntais speisialta arna n-oscailt leis an mbanc eisiúna i ngach Ballstát nó san institiúid airgeadais arna hainmniú aige. Fanfaidh méideanna na ranníocaíochtaí sna cuntais speisialta sin go dtí go gcaithfear íocaíochtaí CEF a dhéanamh. |
|
(b) |
Íocann na Ballstáit ranníocaíochtaí CEF in EUR, agus ainmnítear íocaíochtaí CEF in EUR agus in airgeadraí eile. |
|
(c) |
Ní fhéadfar cuntais bhainc arna n-oscailt ag an gCoimisiún thar ceann CEF a rótharraingt. |
I dteannta na gcuntas speisialta, osclaíonn an Coimisiún cuntais bhainc eile in ainm CEF, le hinstitiúidí airgeadais (bainc cheannais agus bainc thráchtála), chun íocaíochtaí a dhéanamh agus fáltais a fháil seachas na ranníocaíochtaí a dhéanann na Ballstáit leis an mbuiséad.
Tá oibríochtaí cisteáin agus íocaíochta uathoibrithe go mór agus bíonn siad ag brath ar chórais faisnéise nua-aimseartha. Cuirtear nósanna imeachta sonracha i bhfeidhm chun slándáil an chórais a ráthú agus chun leithscaradh dualgas a áirithiú i gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, le caighdeáin rialaithe inmheánaigh an Choimisiúin, agus le prionsabail iniúchóireachta.
Rialaíonn tacar treoirlínte agus nósanna imeachta i scríbhinn bainistíocht oibríochtaí cisteáin agus íocaíochtaí agus é mar chuspóir an riosca oibriúcháin agus airgeadais a theorannú agus leibhéal rialaithe leordhóthanach a áirithiú. Cumhdaítear leis na treoirlínte agus na nósanna imeachta sin na réimsí difriúla oibríochta leo, agus déantar comhlíontacht leis na treoirlínte agus na nósanna imeachta a sheiceáil go tráthrialta.
5.2. RIOSCA AIRGEADRA
Neamhchosaint CEF ar riosca airgeadra ag deireadh na bliana - an suíomh glan
|
EUR milliún |
||||||||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
||||||
|
|
USD |
EUR |
Eile |
Iomlán |
USD |
EUR |
Eile |
Iomlán |
|
Sócmhainní airgeadais |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Sócmhainní airgeadais ar chostas amúchta |
10 |
4 |
7 |
21 |
7 |
7 |
3 |
17 |
|
Sócmhainní airgeadais ag FVSD |
42 |
61 |
9 |
112 |
16 |
49 |
8 |
73 |
|
Earraí infhaighte |
6 |
5 |
– |
11 |
7 |
4 |
– |
11 |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim |
11 |
400 |
– |
411 |
6 |
595 |
– |
601 |
|
|
69 |
470 |
16 |
555 |
36 |
655 |
11 |
704 |
|
Dliteanais airgeadais |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Forálacha airgeadais agus dliteanas ráthaíochta |
– |
3 |
– |
3 |
– |
2 |
2 |
4 |
|
|
– |
3 |
– |
3 |
– |
2 |
2 |
4 |
|
Iomlán |
69 |
473 |
16 |
558 |
36 |
657 |
13 |
706 |
Coinnítear na ranníocaíochtaí uile in EUR, agus ní cheannaítear airgeadraí eile ach amháin nuair a bhíonn gá leo chun íocaíochtaí a dhéanamh. Mar thoradh air sin, ní nochtar oibríochtaí cisteáin CEF do riosca airgeadra.
5.3. RIOSCA AN RÁTA ÚIS
Ní fhaigheann CEF airgead ar iasacht agus dá dheasca sin níl sé nochta do riosca ráta úis.
Fabhraítear ús ar iarmhéideanna a shealbhaíonn sé sna cuntais bhainc éagsúla atá aige. Chuir an Coimisiún, thar ceann CEF, bearta i bhfeidhm dá bhrí sin chun a áirithiú go léiríonn ús a thuilltear go tráthrialta na rátaí úis sa mhargadh chomh maith leis an luaineacht a d’fhéadfadh tarlú leo.
Déanann gach Ballstát ranníocaíochtaí le buiséad CEF a chreidiúnú do chuntas speisialta a osclaítear leis an institiúid airgeadais atá ainmnithe aige. Chun aghaidh a thabhairt ar an riosca a bhaineann le haisíocaíocht dhiúltach, a bhí ann cúpla bliain ó shin, tá nósanna imeachta bainistíochta airgid i bhfeidhm chun iarmhéideanna a choimeádtar ar na cuntais lena mbaineann a íoslaghdú. Ina theannta sin, i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/888 ón gComhairle (7), is é an Ballstát ábhartha a iompraíonn aon luach saothair diúltach ar na cuntais sin.
Íoctar iarmhéideanna thar oíche a shealbhaítear i gcuntais bhainc thráchtála ar bhonn laethúil. Tá íocaíocht iarmhéideanna ar chuntais den sórt sin bunaithe ar rátaí margaidh athraitheacha a gcuirtear corrlach conarthach (deimhneach nó diúltach) i bhfeidhm ina leith. I gcás fhormhór na gcuntas, nasctar ríomh an úis le ráta tagartha margaidh agus déantar é a choigeartú chun aon luaineacht sa ráta sin a léiriú. Mar thoradh air sin, ní ghlacann CEF aon riosca go bhféadfaí a chuid iarmhéideanna a íoc ag rátaí níos ísle ná na rátaí margaidh.
5.4. RIOSCA CREIDMHEASA (RIOSCA CONTRAPHÁIRTÍ)
Uas-neamhchosaint ar riosca creidmheasa
Maidir le sócmhainní airgeadais, suimeanna glanluacha atá sna méideanna tuairiscithe agus léiríonn siad neamhchosaint CEF ar riosca creidmheasa ag deireadh na tréimhse tuairiscithe.
|
EUR milliún |
||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Sócmhainní airgeadais |
|
|
|
Iasachtaí |
21 |
16 |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim |
411 |
601 |
|
Earraí infhaighte malairte (*1) |
11 |
11 |
|
Ráthaíochtaí arna dtabhairt |
|
|
|
Conarthaí ráthaíochta airgeadais |
12 |
14 |
|
Iomlán an 31.12.2024 |
454 |
642 |
Iasachtaí ionstraimí airgeadas: cáilíocht chreidmheasa
|
EUR milliún |
|||||
|
31.12.2024 |
|||||
|
|
Céim 1 |
Céim 2 |
Céim 3 |
POCI |
Iomlán |
|
Rátáil chreidmheasa |
|
|
|
|
|
|
Príomhghrád agus ardghrád |
– |
– |
– |
– |
– |
|
Meánghrád uachtarach |
– |
– |
– |
– |
– |
|
Meánghrád íochtarach |
– |
– |
– |
– |
– |
|
Grád neamhinfheistíochta agus grád mainneachtana |
16 |
6 |
3 |
– |
25 |
|
Oll-luach de réir na leabhar |
16 |
6 |
3 |
– |
25 |
|
Lúide liúntas caillteanais |
3 |
1 |
– |
– |
4 |
|
Suim ghlanluacha |
13 |
5 |
3 |
– |
21 |
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim: cáilíocht chreidmheasa
|
EUR milliún |
||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
|
|
|
|
Rátáil chreidmheasa |
|
|
|
Príomhghrád agus ardghrád |
314 |
514 |
|
Meánghrád uachtarach |
91 |
77 |
|
Meánghrád íochtarach |
6 |
11 |
|
Grád neamhinfheistíochta agus grád mainneachtana |
– |
– |
|
Oll-luach de réir na leabhar |
411 |
601 |
|
Lúide liúntas caillteanais |
- |
- |
|
Suim ghlanluacha |
411 |
601 |
Earraí infhaighte: cáilíocht chreidmheasa
|
EUR milliún |
||||||
|
31.12.2024 |
||||||
|
|
Gan a bheith dlite |
Thar téarma 0-30 lá |
Thar téarma 31-90 lá |
Thar téarma 91 lá - 1 bhliain |
Thar téarma > 1 bhliain |
Iomlán |
|
Oll-luach de réir na leabhar |
11 |
– |
– |
– |
– |
11 |
|
Lúide liúntas caillteanais |
– |
– |
– |
– |
– |
– |
|
Suim ghlanluacha |
11 |
– |
– |
– |
– |
11 |
Sócmhainní airgeadais ag FVSD: cáilíocht chreidmheasa
In 2024, baineann na sócmhainní airgeadais ag FVSD a áiríodh sna ráitis airgeadais sin le hinfheistíochtaí cothromais nach bhfuil faoi réir riosca creidmheasa (féach nóta 2.1).
5.5. RIOSCA LEACHTACHTA
Anailís aibíochta ar dhliteanais airgeadais de réir na haibíochta conarthaí atá fágtha
Nochtar na dliteanais airgeadais agus na suimeanna iníoctha faoin gceannteideal seo leis na suimeanna glanluacha ón gclár comhardaithe.
|
EUR milliún |
||||
|
|
< 1 bhliain |
1-5 bliana |
> 5 bliana |
Iomlán |
|
Dliteanais airgeadais an 31.12.2024 |
256 |
– |
– |
256 |
|
Dliteanais airgeadais an 31.12.2023 |
391 |
2 |
– |
393 |
Áirithíonn prionsabail bhuiséid a chuirtear i bhfeidhm maidir le CEF go mbíonn na hacmhainní airgid foriomlána don tréimhse bhuiséadach leordhóthanach i gcónaí chun íocaíochtaí a dhéanamh. Go deimhin, is ionann ranníocaíochtaí iomlána na mBallstát agus an méid foriomlán leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí a dhéantar don tréimhse bhuiséadach ábhartha.
Mar sin féin, déantar ranníocaíochtaí na mBallstát le CEF i dtrí thráthchuid in aghaidh na bliana, agus bíonn na híocaíochtaí faoi réir séasúrachta.
Chun a áirithiú go mbíonn acmhainní an chisteáin leordhóthanach i gcónaí chun na híocaíochtaí a bheidh le déanamh in aon mhí ar leith a chumhdach, déantar faisnéis maidir le staid an chisteáin a mhalartú go tráthrialta idir cisteán an Choimisiúin agus na ranna caiteachais ábhartha.
I dteannta an méid thuas, i gcomhthéacs oibríochtaí cisteáin CEF, áirithíonn uirlisí bainistíochta airgid uathoibrithe go mbíonn leachtacht leordhóthanach ar fáil ar gach ceann de chuntais bhainc CEF, ar bhonn laethúil.
6. NOCHTUITHE PÁIRTITHE GAOLMHARA
Is iad Cistí Iontaobhais EUTF Bêkou- agus EUTF an Aontais don Afraic agus an Coimisiún Eorpach páirtithe gaolmhara CEF. Tarlaíonn na hidirbhearta idir na heintitis sin mar chuid de ghnáthoibríochtaí CEF agus dá bhrí sin, níl gá le ceanglais shonracha maidir le nochtadh le haghaidh na n-idirbheart sin i gcomhréir le rialacha cuntasaíochta an Aontais.
Níl aon bhainistíocht ar leithligh ag CEF toisc go bhfuil sé á bhainistiú ag an gCoimisiún. Nochtadh na teidlíochtaí maidir le príomhbhainistíocht an Aontais, lena n-áirítear an Coimisiún, i gcuntais bhliantúla chomhdhlúite an Aontais Eorpaigh faoi cheannteideal 7.2 ‘Teidlíochtaí príomhbhainistíochta’.
7. TEAGMHAIS TAR ÉIS DHÁTA AN CHLÁIR CHOMHARDAITHE
Ar dháta sínithe na gcuntas sin, níor tháinig aon saincheist ábhartha ar aird Oifigeach Cuntasaíochta CEF nó níor tuairiscíodh aon saincheist ábhartha dó, rud a d’éileodh nochtadh ar leithligh faoin roinn seo. Ullmhaíodh na cuntais bhliantúla agus na nótaí gaolmhara trí úsáid a bhaint as an bhfaisnéis is déanaí a bhí ar fáil agus léirítear é sin san fhaisnéis a chuirtear i láthair thuas.
8. AN TORADH EACNAMAÍOCH AGUS AN TORADH BUISÉID A RÉITEACH
Ríomhtar toradh eacnamaíoch na bliana bunaithe ar phrionsabail cuntasaíochta fabhraithe. Bíonn an toradh buiséid bunaithe áfach ar rialacha cuntasaíochta airgid. Toisc go gcumhdaítear leis an toradh eacnamaíoch agus leis an toradh buiséid araon na bun-idirbhearta oibríochtúla céanna, is rialú áisiúil é a áirithiú gur féidir iad a réiteach. Taispeántar an réiteach sin sa tábla thíos, lena gcuirtear i dtábhacht na príomh-mhéideanna réitigh, deighilte idir míreanna ioncaim agus caiteachais. Soláthraíonn na nótaí a ghabhann leis an tábla faisnéis bhreise maidir le cineál na bpríomh-mhíreanna réitigh.
|
EUR milliún |
||
|
|
2024 |
2023 |
|
TORADH EACNAMAÍOCH NA BLIANA |
(1 240 ) |
(2 249 ) |
|
Ioncam |
|
|
|
Teidlíochtaí nach ndéanann difear don toradh buiséid |
(25 ) |
(11 ) |
|
Teidlíochtaí a bunaíodh sa bhliain reatha ach nár bailíodh go fóill |
(4 ) |
(2 ) |
|
Teidlíochtaí a bunaíodh sna blianta roimhe seo agus a bailíodh sa bhliain reatha |
18 |
12 |
|
Glanéifeacht an réamh-mhaoiniúcháin |
38 |
36 |
|
Ioncam fabhraithe (glan) |
(98 ) |
(54 ) |
|
Caiteachais |
|
|
|
Caiteachais na bliana reatha nár íocadh go fóill |
65 |
(55 ) |
|
Caiteachais na mblianta roimhe seo a íocadh sa bhliain reatha |
(176 ) |
(349 ) |
|
Glanéifeacht an réamh-mhaoiniúcháin |
1 147 |
556 |
|
Caiteachais fhabhraithe (glan) |
(1 071 ) |
59 |
|
TORADH BUISÉID NA BLIANA |
(1 345 ) |
(2 056 ) |
8.1. MÍREANNA RÉITIGH - IONCAM
Comhfhreagraíonn ioncam buiséadach bliana airgeadais leis an ioncam a bailíodh ó theidlíochtaí arna mbunú le linn na bliana agus méideanna a bailíodh ó theidlíochtaí arna mbunú sna blianta roimhe sin.
Déantar na teidlíochtaí nach ndéanann difear don toradh buiséid a thaifeadadh sa toradh eacnamaíoch ach ó thaobh an bhuiséid de, ní féidir iad a mheas mar ioncam ós rud é go n-aistrítear an méid airgeadaithe chuig cúlchistí agus nach féidir é a athghealladh gan cinneadh ón gComhairle.
Déanfar na teidlíochtaí arna mbunú sa bhliain reatha ach nár bailíodh go fóill a asbhaint ón toradh eacnamaíoch chun críoch réitigh, toisc nach cuid den ioncam buiséadach iad. Mar sin féin, na teidlíochtaí arna mbunú sna blianta roimhe sin agus arna mbailiú sa bhliain reatha, ní mór iad a chur leis an toradh eacnamaíoch chun críoch réitigh.
Tagraíonn an líne glanéifeacht an réamh-mhaoiniúcháin d’imréiteach an réamh-mhaoinithe le méideanna a aisghabháladh ó na tairbhithe. Léirítear leis na fáltais airgid sin ioncam buiséadach ach ní bhíonn aon tionchar acu ar an toradh eacnamaíoch agus ní mór dá bhrí sin iad a chur isteach chun críoch réitigh.
Cuimsítear leis an nglan-ioncam fabhraithe den chuid is mó fabhruithe arna ndéanamh chun críoch scoite deireadh bliana. Ní chuirtear san áireamh ach an ghlan-éifeacht amháin, i.e. ioncam fabhraithe na bliana reatha lúide aisiompú an ioncaim fhabhraithe den bhliain roimhe sin.
8.2. MÍREANNA RÉITIGH - CAITEACHAS
Tá caiteachais na bliana reatha nár íocadh go fóill le cur isteach chun críoch réitigh toisc go n-áirítear sa toradh eacnamaíoch iad ach nach cuid den chaiteachas buiséadach iad. Mar sin féin, caiteachais na mblianta roimhe sin a íocadh sa bhliain reatha, ní mór iad a asbhaint ón toradh eacnamaíoch chun críoch réitigh toisc gur cuid de chaiteachas buiséadach na bliana reatha iad ach níl tionchar acu ar an toradh eacnamaíoch nó laghdaíonn siad na caiteachais i gcás ceartúchán.
Na fáltais airgid ó chealuithe íocaíochta, ní dhéanann siad difear don toradh eacnamaíoch cé go ndéanann siad difear don toradh buiséid.
Is é atá i nglan-éifeacht an réamh-mhaoiniúcháin teaglaim de na méideanna réamh-mhaoinithe nua a íocadh sa bhliain reatha (a aithnítear mar chaiteachas buiséadach na bliana) agus imréiteach an réamh-mhaoinithe a íocadh sa bhliain reatha nó sna blianta roimhe sin trí chostais incháilithe a ghlacadh. Léiríonn na costais incháilithe sin caiteachas i dtéarmaí fabhraithe ach ní caiteachas iad sna cuntais bhuiséadacha ós rud é gur measadh cheana gur caiteachas buiséadach é íocaíocht an réamh-mhaoinithe tosaigh tráth a íoctha.
Is éard atá sna glan-chaiteachais fhabhraithe den chuid is mó fabhruithe arna ndéanamh chun críoch scoite deireadh bliana, i.e. caiteachais incháilithe arna dtabhú ag tairbhithe cistí CEF ach nár tuairiscíodh do CEF go fóill. Ní chuirtear san áireamh ach amháin an ghlan-éifeacht, i.e. caiteachais fhabhraithe na bliana reatha lúide aisiompú chaiteachais fhabhraithe na bliana roimhe sin.
RÁITIS AIRGEADAIS CHISTÍ IONTAOBHAIS AN AONTAIS ARNA gCOMHDHLÚTHÚ SA CEF
RÁITIS AIRGEADAIS CHISTE IONTAOBHAIS BÊKOU AN AONTAIS 2024 (8)
FAISNÉIS CHÚLRA
Cúlra ginearálta maidir le Cistí Iontaobhais an Aontais
Cur ar bun
I gcomhréir le hAirteagail 238 agus 239 den Rialachán Airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais (RA AE) (9) agus Airteagal 35 den Rialachán Airgeadais is infheidhme maidir leis an 11ú Ciste Eorpach Forbraíochta (RA CEF) (10), féadfaidh an Coimisiún Eorpach Cistí Iontaobhais an Aontais a bhunú le haghaidh gníomhaíochtaí seachtracha (‘Cistí Iontaobhais an Aontais/EUTFanna’). Bunaítear Cistí Iontaobhais an Aontais faoi chomhaontú arna thabhairt i gcrích le deontóirí eile le haghaidh gníomhaíochtaí éigeandála agus iar-éigeandála is gá chun freagairt do ghéarchéim, nó le haghaidh gníomhaíochtaí téamacha.
Bunaíonn an Coimisiún Eorpach Cistí Iontaobhais an Aontais trí chinneadh tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus leis an gComhairle nó tar éis dóibh an cinneadh a fhormheas. Áirítear leis an gcinneadh sin an comhaontú bunaidh le deontóirí eile.
Ní dhéantar cistí iontaobhais an Aontais a bhunú agus a chur chun feidhme ach amháin faoi réir na gcoinníollacha seo a leanas:
|
— |
Tá breisluach leis an idirghabháil ón Aontas: féadfar cuspóirí Chistí Iontaobhais an Aontais, go háirithe de bharr a scála nó a n-éifeachtaí féideartha, a ghnóthú níos fearr ar leibhéal an Aontais ná ar an leibhéal náisiúnta agus ní bheadh úsáid na n-ionstraimí maoinithe atá ann cheana leordhóthanach chun cuspóirí beartais an Aontais a bhaint amach; |
|
— |
tugann Cistí Iontaobhais an Aontais infheictheacht pholaitiúil shoiléir don Aontas agus buntáistí bainistíochta chomh maith le rialú níos fearr ag an Aontas ar rioscaí agus eisíocaíochtaí an Aontais agus ranníocaíochtaí deontóirí eile; |
|
— |
ní dhéanann Cistí Iontaobhais an Aontais dúbláil ar bhealaí cistiúcháin eile atá ann cheana ná ar ionstraimí comhchosúla gan aon bhreisíocht a chur ar fáil; |
|
— |
Tá cuspóirí Chistí Iontaobhais an Aontais ailínithe le cuspóirí ionstraim an Aontais nó le cuspóirí na míre buiséadaí óna gcistítear iad. |
Cistí Iontaobhais an Aontais atá ann faoi láthair
Tá ceithre EUTF curtha ar bun ag an gCoimisiún go dtí seo:
|
— |
EUTF BÊKOU, arb é is aidhm dó tacú le gach gné d’imeacht Phoblacht na hAfraice Láir ón ngéarchéim agus lena hiarrachtaí atógála. Bunaíodh é an 15 Iúil 2014; |
|
— |
EUTF MADAD, Ciste Iontaobhais Réigiúnach an Aontais Eorpaigh mar fhreagairt ar an ngéarchéim sa tSiria. Bunaíodh é an 15 Nollaig 2014; |
|
— |
EUTF don Afraic, Ciste Iontaobhais Éigeandála an Aontais Eorpaigh don chobhsaíocht agus chun aghaidh a thabhairt ar na bunchúiseanna atá leis an imirce mhírialta agus le daoine a bheith á n-easáitiú san Afraic. Bunaíodh é an 12 Samhain 2015; |
|
— |
EUTF DON CHOLÓIM, a thacaíonn le cur chun feidhme an chomhaontaithe síochána sa téarnamh luath agus sa chobhsú tar éis na coinbhleachta. Bunaíodh é an 12 Nollaig 2016. |
Misean
Bunaíodh EUTF Bêkou d’fhonn cobhsú agus atógáil Phoblacht na hAfraice Láir (PAL) a chur chun cinn. Is é an príomhchuspóir atá aige, mar a leagtar amach sa Chomhaontú Bunaidh, ‘cabhair chomhsheasmhach spriocdhírithe a sholáthar le haghaidh athléimneacht grúpaí leochaileacha agus tacaíocht a thabhairt do gach gné d’imeacht Phoblacht na hAfraice Láir ón ngéarchéim agus den atógáil, chun gníomhaíochtaí sa ghearrthéarma, sa mheántéarma agus san fhadtéarma a chomhordú, agus chun tacú le tíortha comharsanacha déileáil le hiarmhairtí na géarchéime’.
Príomhghníomhaíochtaí oibriúcháin
Déanann ciste iontaobhais an Aontais acmhainní ó dheontóirí éagsúla a chomhthiomsú chun cláir a chistiú ar bhonn cuspóirí comhaontaithe. Ó cruthaíodh é i mí Iúil 2014, ghlac EUTF Bêkou 22 chlár agus chuaigh sé i bhfeidhm ar bhreis is 2.5 milliún tairbhí. Is é is aidhm do na cláir cabhrú le Poblacht na hAfraice Láir (PAL) agus leis an daonra tar éis ghéarchéim 2013. Go sonrach, is é is aidhm do EUTF Bêkou rochtain ar sheirbhísí bunúsacha (sláinte, uisce agus sláintíocht go príomha) a áirithiú, tacú leis an téarnamh eacnamaíoch agus le cruthú post, agus an comhtháthú sóisialta agus an t-athmhuintearas a chur chun cinn.
Rialachas
Is é an Coimisiún Eorpach a áirithíonn bainistiú EUTF Bêkou, agus feidhmíonn sé freisin mar rúnaíocht don dá chomhlacht rialaithe – Bord an Chiste Iontaobhais agus an Coiste Oibríochtúil. Ar Bhord an Chiste Iontaobhais agus ar Choiste Oibríochtúil EUTF Bêkou, tá ionadaithe na ndeontóirí, an Choimisiúin, Pharlaimint na hEorpa, ionadaí údaráis Phoblacht na hAfraice Láir, agus breathnóirí. Leagtar síos na rialacha maidir le comhdhéanamh an bhoird agus a rialacha inmheánacha i gcomhaontú bunaidh Chiste Iontaobhais an Aontais.
Is é príomhchúram an Bhoird straitéis fhoriomlán an Chiste Iontaobhais a bhunú agus a athbhreithniú. Tá an Bord Oibríochtúil freagrach as roghnú na ngníomhaíochtaí arna maoiniú ag an gCiste agus déanann sé a gcur chun feidhme a mhaoirsiú. Formheasann sé freisin na cuntais bhliantúla agus na tuarascálacha bliantúla ar na gníomhaíochtaí a mhaoinítear leis an gCiste Iontaobhais.
Foinsí maoiniúcháin
Maoinítear EUTF Bêkou trí ranníocaíochtaí ó dheontóirí.
Cuntais bhliantúla
An bonn leis an ullmhúchán
Leagtar amach an creat dlíthiúil agus na sprioc-amanna chun na cuntais bhliantúla a ullmhú sa ‘Chomhaontú lena mbunaítear Ciste Iontaobhais an Aontais Eorpaigh do Phoblacht na hAfraice Láir, ‘Ciste Iontaobhais Bêkou an Aontais Eorpaigh’, agus a rialacha inmheánacha’ (‘Comhaontú Bunaidh’). De réir an Chomhaontaithe Bunaidh sin, ullmhaítear na cuntais bhliantúla i gcomhréir leis na rialacha arna nglacadh ag Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin (Rialacha Cuntasaíochta an Aontais Eorpaigh), a bhunaítear ar chaighdeáin chuntasaíochta a nglactar leo go hidirnáisiúnta le haghaidh na hearnála poiblí (IPSAS).
Oifigeach Cuntasaíochta
Feidhmíonn Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin mar Oifigeach Cuntasaíochta ar Chistí Iontaobhais an Aontais. Is é an tOifigeach Cuntasaíochta atá freagrach as nósanna imeachta cuntasaíochta agus cairt na gcuntas is coiteann do Chistí Iontaobhais uile an Aontais a leagan síos. Feidhmíonn Iniúchóir Inmheánach an Choimisiúin, OLAF agus an Chúirt Iniúchóirí na cumhachtaí céanna ar Chistí Iontaobhais an Aontais is a fheidhmíonn siad i ndáil le gníomhaíochtaí eile a dhéanann an Coimisiún. Bíonn Cistí Iontaobhais an Aontais faoi réir iniúchóireacht sheachtrach neamhspleách gach bliain freisin.
Comhdhéanamh na gcuntas bliantúil
Cumhdaítear leis na cuntais bhliantúla an tréimhse ón 1 Eanáir go dtí an 31 Nollaig agus cuimsítear leo na ráitis airgeadais agus na tuarascálacha ar chur chun feidhme an bhuiséid. Cé go n-ullmhaítear na ráitis airgeadais agus na nótaí a ghabhann leo ar bhonn cuntasaíocht fabhraithe, tá na tuarascálacha ar chur chun feidhme an bhuiséid bunaithe go príomha ar ghluaiseachtaí airgid thirim.
Próiseas ó chuntais shealadacha go dtí urscaoileadh
Bíonn na cuntais bhliantúla faoi réir iniúchóireacht sheachtrach neamhspleách. Na cuntais bhliantúla a ullmhaíonn an tOifigeach Cuntasaíochta, déantar iad a tharchur, faoin 15 Feabhra an bhliain dár gcionn, chuig an gCoiste Oibríochtúil a dhéanann iad a tharchur ansin chuig an gcuideachta iniúchóireachta arna roghnú ag an eintiteas tar éis nós imeachta tairisceana. Tar éis na hiniúchóireachta, ullmhaíonn an tOifigeach Cuntasaíochta na cuntais bhliantúla chríochnaitheacha agus cuireann sé faoi bhráid an Choiste Oibríochtúil iad lena bhformheas (Airteagal 8.3.4(c)).
Déantar cuntais bhliantúla EUTF Bêkou a chomhdhlúthú i gcuntais bhliantúla an Chiste Eorpaigh Forbraíochta.
Buaicphointí oibriúcháin
Éachtaí na bliana
I mí Iúil 2014, sheol an tAontas a chéad Chiste Iontaobhais (EUTF) riamh ar a dtugtar Bêkou (‘dóchas’ an chiall atá le Bêkou sa tSangóis) i mí Iúil 2014 chun cúnamh a thabhairt do Phoblacht na hAfraice Láir (PAL) agus do na daoine ann tar éis ghéarchéim 2013. Tá sé d’aidhm ag EUTF Bêkou rochtain ar sheirbhísí bunúsacha (sláinte, uisce agus sláintíocht go príomha) a áirithiú, tacú leis an bhforbairt tuaithe agus leis an téarnamh eacnamaíoch, agus an t-athmhuintearas a chur chun cinn. Ó cruthaíodh é, mhaoinigh EUTF Bêkou 22 chlár ina bhfuil 119 dtionscadal agus chuaigh sé i bhfeidhm ar bhreis agus leath de dhaonra na tíre.
Tá Poblacht na hAfraice Láir fós leochaileach ó thaobh gach gné de, go háirithe i dtéarmaí rialachas agus infhaighteacht acmhainní áitiúla (daonna, teicniúil, airgeadais etc.) chun freastal ar dhúshláin na forbartha.
Tá feabhas ag teacht ar an staid slándála; tá laghdú ag teacht ar an bhforéigean idir fórsaí armtha. Mar sin féin, méadaíonn díchobhsú na dtíortha comharsanachta an éagobhsaíocht sa tír mar gheall ar insreabhadh na ndídeanaithe ón tSúdáin go dtí an Afraic Láir. I mí Dheireadh Fómhair, thug Sead agus Poblacht na hAfraice Láir comhaontú i gcrích chun a gcomhtheorainneacha a chosaint le chéile. Tá thart ar 20 % de dhaonra Phoblacht na hAfraice Láir fós easáitithe, agus dá bhrí sin tá gá mór i gcónaí ann le cúnamh daonnúil.
Saintréith den staid eacnamaíoch is ea an meath ollmhór ar ioncaim rialtais i gcomhthéacs fás lag. Mar sin féin, coinnítear an t-idirphlé ar bun leis an gCiste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta (CAI) dá ainneoin féin.
Déanfar comóradh ar an saol polaitiúil in 2025 le toghcháin áitiúla agus uachtaránachta a cuireadh siar arís agus arís eile.
Athlonnaíodh bainistiú oibríochtaí Bekou chuig an Toscaireacht chuig Poblacht na hAfraice Láir ach, dá ainneoin sin, tá taobh an airgeadais agus an chonartha fós láraithe sa Bhruiséil.
Príomhéachtaí i réimsí fócais sonracha
Sna príomhéachtaí ó 2024 atá curtha i láthair thíos léirítear príomhchuspóirí/príomhréimsí sonracha idirghabhála an Chiste Iontaobhais.
Maidir le rochtain ar sheirbhísí, lean Ciste Iontaobhais Bêkou de bheith ag tacú leis na hearnálacha Sláinte agus Uisce, Sláinteachais agus Sláintíochta. In 2024, bhain 107 842 dhuine breise tairbhe as rochtain fheabhsaithe ar sheirbhísí uisce, sláinteachais agus sláintíochta (EHA - táscaire 1.1), rud a d’fhág go raibh 1 177 587 tairbhí san iomlán ann ó cuireadh tús leis an gCiste. Ba shárú 5 % é sin ar an sprioc tosaigh.
Bhí líon na daoine a bhain tairbhe as comhairliúcháin leighis agus idirghabhálacha sláinte (táscaire 1.2) le linn na bliana íseal (53 264) mar gheall ar dhúnadh na dtionscadal a bhain leis an tríú sraith den chlár HEALTH. Mar sin féin, ós rud é gurbh ionann an líon iomlán tairbhithe agus 9 132 811, i gcomparáid le sprioc 7 915 873, tá sé 15 % níos mó ná mar a bhíothas ag súil leis. Chuir an dá thionscadal HEALTH dheireanacha (RESULDE ALIMA agus GENRE III IRC) deireadh lena ngníomhaíochtaí i mbliana.
Tá méadú nach beag (+35 %), os cionn na sprice tosaigh, tagtha ar líon na dtairbhithe i gcás gníomhaíochtaí litearthachta ó 17 105 go 23 054 idir 2023 agus 2024.
I réimse an chomhtháthaithe shóisialta, bhí sé d’aidhm ag an gcuid is mó de na gníomhaíochtaí a cuireadh chun feidhme le tacaíocht ó EUTF Bêkou mná a chumhachtú agus dul i ngleic le foréigean inscnebhunaithe, agus chun na meáin sa tír a threisiú.
In 2024, bhain 15 741 chailín nó bean tairbhe as gníomhaíochtaí cumhachtaithe socheacnamaíocha, rud a d’fhág go raibh 173 109 dtairbhí ann ar figiúr é atá i bhfad os cionn na sprice bunaidh (+380 %). Thacaigh Bêkou (táscaire 2.2) le 2 494 dhuine a tháinig slán ón bhforéigean inscnebhunaithe (GBV) i mbliana, rud a d’fhág go raibh 16 769 ann san iomlán i gcomparáid leis an 133 943 a bhí beartaithe. Ní léiríonn sé sin ach ráta comhlánaithe 13 %.
Bhí méadú 36 870 ar an líon daoine a fuair tacaíocht i gcomhthéacs ‘2.4 gníomhaíocht (cothú na síochána sibhialta iarchoinbhleachta agus/nó coinbhleachtaí a chosc’ is é sin le rá 418 581 (+172 %) san iomlán ón tráth a cruthaíodh an ciste.
Maidir le tacú le téarnamh na n-earnálacha eacnamaíocha agus táirgiúla, thug EUTF Bêkou cúnamh do thalmhaíocht tháirgiúil agus talmhaíocht atá dírithe ar chothú araon, thacaigh sé le grúpaí talmhaíochta agus feirmeoirí beaga, chothaigh sé cruthú post (obair dhlúthshaothair, gairmoiliúint, forbairt gníomhaíochtaí a ghineann ioncam) agus d’éascaigh sé rochtain ar sheirbhísí airgeadais do ghnólachtaí beaga agus do dhaoine aonair.
I mbliana, is beag an líon gnóthachtálacha a bhí ann maidir leis an gcuspóir seo toisc go bhfuil an chuid is mó tionscadal curtha i gcrích. Tá méadú 2% ann fós (1 471) ar an líon daoine a fuair tacaíocht chun gníomhaíocht ghinte ioncaim a bhunú. Bhain 6 263 duine tairbhe as gníomhaíochtaí gairmoiliúna i rith na bliana (táscaire 3.6), sin méadú 6 % i gcomparáid leis an mbliain roimhe sin. Fuair 6 220 duine oiliúint tríd an tionscadal DEVRUR II arna chur chun feidhme ag Enabel.
Lean tionscadal PAPEUR Rural (ITC) de thacaíocht a thabhairt do na 35 chomharchumann a bunaíodh in 2022.
Buiséad agus cur chun feidhme buiséid
Faoi dheireadh 2024, b’ionann na ranníocaíochtaí le EUTF Bêkou agus méid níos mó ná EUR 310 milliún, mar a bhí ann sa bhliain roimhe sin 2023, chomh maith le méid EUR 2 mhilliún d’ioncam eile ón ús a tuilleadh. Chuir an Ciste Iontaobhais bailchríoch ar na gealltanais agus ar chonraitheoireacht na ranníocaíochtaí uile a fuarthas an 31 Nollaig 2021, cé is moite de chistí atá curtha i leataobh le haghaidh faireacháin, meastóireachta, iniúchóireachta agus cumarsáide ar féidir conradh a dhéanamh ina leith fós tar éis an dáta sin.
Íocadh níos mó ná EUR 7 milliún le conraitheoirí in 2024; eisíocadh breis agus EUR 290 milliún ar an iomlán ó cruthaíodh EUTF Bêkou.
In 2024, bhí 11 chonradh ar siúl le haghaidh buiséad iomlán thart ar EUR 81 mhilliún. Ina measc sin, bhí 8 dtionscadal oibríochtúla agus ceann amháin ann le haghaidh Cúnamh Teicniúil.
Tionchar na ngníomhaíochtaí sna ráitis airgeadais
Sna ráitis airgeadais, tá tionchar na ngníomhaíochtaí thuasluaite níos feiceálaí nuair a fhéachtar ar na nithe seo a leanas:
|
— |
Réamh-mhaoiniú: tháinig laghdú kEUR 1 126 air de thoradh fhoirceannadh an Chiste Iontaobhais agus an laghdaithe dá dhroim sin ar líon na gconarthaí nua: in 2024 níor síníodh ach 5 chonradh, a bhain le gníomhaíochtaí iniúchóireachta, meastóireachta agus cumarsáide dar luach EUR 167 000; |
|
— |
Dliteanais airgeadais: tháinig laghdú kEUR 6 893 air go príomha mar gheall ar easpa ranníocaíochtaí briste le linn na bliana; |
|
— |
Caiteachais oibriúcháin: tháinig laghdú kEUR 17 968 air de thoradh fhoirceannadh leanúnach an Chiste Iontaobhais, rud a d’fhág gur tháinig laghdú ar líon na gconarthaí oscailte agus, dá bhrí sin, gur tháinig laghdú ar chaiteachais. |
CLÁR COMHARDAITHE
|
EUR ‘000 |
||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
SÓCMHAINNÍ NEAMHREATHA |
|
|
|
Réamh-mhaoiniú |
– |
– |
|
|
– |
– |
|
SÓCMHAINNÍ REATHA |
|
|
|
Réamh-mhaoiniú |
2 619 |
3 745 |
|
Earraí infhaighte malairte agus méideanna in-aisghabhála neamh-mhalairte |
2 267 |
3 462 |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim |
23 465 |
28 420 |
|
|
28 350 |
35 627 |
|
IOMLÁN NA SÓCMHAINNÍ |
28 350 |
35 627 |
|
DLITEANAIS NEAMHREATHA |
|
|
|
Dliteanais airgeadais |
(24 108 ) |
(31 001 ) |
|
|
(24 108 ) |
(31 001 ) |
|
DLITEANAIS REATHA |
|
|
|
Suimeanna iníoctha |
(2 536 ) |
– |
|
Muirir fhabhraithe |
(1 707 ) |
(4 626 ) |
|
|
(4 243 ) |
(4 626 ) |
|
IOMLÁN NA nDLITEANAS |
(28 350 ) |
(35 627 ) |
|
GLANSÓCMHAINNÍ |
– |
– |
RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS
|
EUR ‘000 |
||
|
|
2024 |
2023 |
|
IONCAM |
|
|
|
Ioncam ó idirbhearta neamh-mhalairte |
|
|
|
Ioncam ó thabhartais |
6 894 |
24 550 |
|
Aisghabháil caiteachas |
183 |
717 |
|
|
7 076 |
25 268 |
|
Ioncam ó idirbhearta malairte |
|
|
|
Ioncam airgeadais |
884 |
636 |
|
|
884 |
636 |
|
Ioncam iomlán |
7 961 |
25 904 |
|
CAITEACHAIS |
|
|
|
Caiteachais oibriúcháin |
(6 310 ) |
(24 278 ) |
|
Costais airgeadais |
(166 ) |
– |
|
Caiteachais eile |
(1 485 ) |
(1 626 ) |
|
Caiteachais iomlána |
(7 961 ) |
(25 904 ) |
|
TORADH EACNAMAÍOCH NA BLIANA |
– |
– |
RÁITEAS FAOI SHREABHADH AIRGID
|
EUR ‘000 |
||
|
|
2024 |
2023 |
|
Toradh eacnamaíoch na bliana |
– |
– |
|
(Méadú)/laghdú ar réamh-mhaoiniú |
1 126 |
7 420 |
|
(Méadú)/laghdú ar earraí infhaighte malairte agus méideanna in-aisghabhála neamh-mhalairte |
1 196 |
132 |
|
Méadú/(laghdú) ar dhliteanais airgeadais |
(6 894 ) |
18 450 |
|
Méadú/(laghdú) ar shuimeanna iníoctha |
2 536 |
(4 563 ) |
|
Méadú/(laghdú) ar mhuirir fhabhraithe |
(2 919 ) |
2 665 |
|
GLANSREABHADH AIRGID |
(4 955 ) |
24 104 |
|
Glanmhéadú/(glanlaghdú) ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim |
(4 955 ) |
24 104 |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag tús na bliana |
28 420 |
4 316 |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag deireadh bliana |
23 465 |
28 420 |
RÁITIS AIRGEADAIS EUTF DON AFRAIC 2024 (11)
FAISNÉIS CHÚLRA MAIDIR LE EUTF DON AFRAIC
Cúlra ginearálta maidir le Cistí Iontaobhais an Aontais
Cur ar bun
I gcomhréir le hAirteagail 238 agus 239 den Rialachán Airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais (RA AE) (12) agus Airteagal 35 den Rialachán Airgeadais is infheidhme maidir leis an 11ú Ciste Eorpach Forbraíochta (RA CEF) (13), féadfaidh an Coimisiún Eorpach Cistí Iontaobhais an Aontais a bhunú le haghaidh gníomhaíochtaí seachtracha (‘cistí Iontaobhais an Aontais/EUTFanna’). Bunaítear Cistí Iontaobhais an Aontais faoi chomhaontú arna thabhairt i gcrích le deontóirí eile le haghaidh gníomhaíochtaí éigeandála agus iar-éigeandála is gá chun freagairt do ghéarchéim, nó le haghaidh gníomhaíochtaí téamacha.
Bunaíonn an Coimisiún Eorpach Cistí Iontaobhais an Aontais trí chinneadh tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus leis an gComhairle nó tar éis dóibh an cinneadh a fhormheas. Áirítear leis an gcinneadh sin an comhaontú bunaidh le deontóirí eile.
Ní dhéantar Cistí Iontaobhais an Aontais a bhunú agus a chur chun feidhme ach amháin faoi réir na gcoinníollacha seo a leanas:
|
— |
Tá breisluach leis an idirghabháil ón Aontas: féadfar cuspóirí Chistí Iontaobhais an Aontais, go háirithe de bharr a scála nó a n-éifeachtaí féideartha, a ghnóthú níos fearr ar leibhéal an Aontais ná ar an leibhéal náisiúnta agus ní bheadh úsáid na n-ionstraimí maoinithe atá ann cheana leordhóthanach chun cuspóirí beartais an Aontais a bhaint amach; |
|
— |
tugann Cistí Iontaobhais an Aontais infheictheacht pholaitiúil shoiléir don Aontas agus buntáistí bainistíochta chomh maith le rialú níos fearr ag an Aontas ar rioscaí agus eisíocaíochtaí an Aontais agus ranníocaíochtaí deontóirí eile; |
|
— |
ní dhéanann Cistí Iontaobhais an Aontais dúbláil ar bhealaí cistiúcháin eile atá ann cheana ná ar ionstraimí comhchosúla gan aon bhreisíocht a chur ar fáil; |
|
— |
Tá cuspóirí Chistí Iontaobhais an Aontais ailínithe le cuspóirí ionstraim an Aontais nó le cuspóirí na míre buiséadaí óna gcistítear iad. |
Cistí Iontaobhais an Aontais atá ann faoi láthair
Tá ceithre EUTF curtha ar bun ag an gCoimisiún go dtí seo:
|
— |
EUTF BÊKOU, arb é is aidhm dó tacú le gach gné d’imeacht Phoblacht na hAfraice Láir ón ngéarchéim agus lena hiarrachtaí atógála. Bunaíodh é an 15 Iúil 2014; |
|
— |
EUTF MADAD, Ciste Iontaobhais Réigiúnach an Aontais Eorpaigh mar fhreagairt ar an ngéarchéim sa tSiria. Bunaíodh é an 15 Nollaig 2014; |
|
— |
EUTF don Afraic, Ciste Iontaobhais Éigeandála an Aontais Eorpaigh don chobhsaíocht agus chun aghaidh a thabhairt ar na bunchúiseanna atá leis an imirce mhírialta agus le daoine a bheith á n-easáitiú san Afraic. Bunaíodh é an 12 Samhain 2015; |
|
— |
EUTF DON CHOLÓIM, a thacaíonn le cur chun feidhme an chomhaontaithe síochána sa téarnamh luath agus sa chobhsú tar éis na coinbhleachta. Bunaíodh é an 12 Nollaig 2016. |
Misean
Is iad príomhchuspóirí EUTF don Afraic tacú le gach gné den chobhsaíocht agus rannchuidiú le bainistíocht imirce níos fearr mar aon le haghaidh a thabhairt ar bhunchúiseanna an díchobhsaithe, an easáitithe éigeantais agus na himirce mírialta, go háirithe trí athléimneacht, deiseanna eacnamaíocha agus comhdheiseanna, slándáil agus forbairt a chur chun cinn agus trí dhul i ngleic le sáruithe ar chearta an duine.
Príomhghníomhaíochtaí oibriúcháin
Déanann Ciste Iontaobhais an Aontais acmhainní ó dheontóirí éagsúla a chomhthiomsú chun gníomhaíocht a mhaoiniú ar bhonn cuspóirí comhaontaithe. Feidhmíonn EUTF don Afraic i dtrí phríomhréimse thíreolaíocha, mar atá an tSaiheil agus limistéar Loch Shead, Corn na hAfraice agus Tuaisceart na hAfraice. D’fhéadfadh tíortha comharsanacha na dtíortha incháilithe tairbhiú, ar bhonn cás ar chás, de thionscadail an Chiste Iontaobhais. Bunaítear an Ciste Iontaobhais ar feadh tréimhse theoranta, chun freagairt a sholáthar sa ghearrthéarma agus sa mheántéarma ar na dúshláin sna réigiúin.
Rialachas
Is é an Coimisiún Eorpach a áirithíonn bainistiú EUTF don Afraic, agus feidhmíonn sé freisin mar rúnaíocht don dá chomhlacht rialaithe – Bord an Chiste Iontaobhais agus an Coiste Oibríochtúil. Ar Bhord an Chiste Iontaobhais agus ar Choiste Oibríochtúil EUTF don Afraic, tá ionadaithe ó na deontóirí agus ón gCoimisiún, chomh maith le hionadaithe ó Bhallstáit neamh-rannpháirteacha an Aontais, ó údaráis na dtíortha incháilithe agus ó eagraíochtaí réigiúnacha mar bhreathnóirí. Leagtar síos na rialacha maidir le comhdhéanamh an bhoird agus a rialacha inmheánacha i gcomhaontú bunaidh Chiste Iontaobhais an Aontais.
Is é príomhchúram an Bhoird straitéis fhoriomlán an Chiste Iontaobhais a bhunú agus a athbhreithniú. Tá an Bord Oibríochtúil freagrach as roghnú na ngníomhaíochtaí arna maoiniú ag an gCiste agus déanann sé a gcur chun feidhme a mhaoirsiú. Formheasann sé freisin na cuntais bhliantúla agus na tuarascálacha bliantúla ar na gníomhaíochtaí a mhaoinítear leis an gCiste Iontaobhais.
Foinsí maoiniúcháin
Maoinítear EUTF don Afraic trí ranníocaíochtaí ó dheontóirí.
An bonn leis an ullmhúchán
Leagtar amach an creat dlíthiúil agus na sprioc-amanna chun na cuntais bhliantúla a ullmhú sa ‘Chomhaontú lena mbunaítear Ciste Iontaobhais éigeandála an Aontais Eorpaigh don chobhsaíocht agus chun aghaidh a thabhairt ar na bunchúiseanna atá leis an imirce mírialta agus le daoine a bheith á n-easáitiú san Afraic agus a rialacha inmheánacha’ (‘Comhaontú Bunaidh’). De réir an Chomhaontaithe Bunaidh sin, ullmhaítear na cuntais bhliantúla i gcomhréir leis na rialacha arna nglacadh ag Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin (Rialacha Cuntasaíochta an Aontais Eorpaigh), a bhunaítear ar chaighdeáin chuntasaíochta a nglactar leo go hidirnáisiúnta le haghaidh na hearnála poiblí (IPSAS).
Oifigeach Cuntasaíochta
Bunaithe ar an gComhaontú Bunaidh, feidhmíonn Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin mar Oifigeach Cuntasaíochta ar an gCiste Iontaobhais.
Comhdhéanamh na gcuntas bliantúil
Cumhdaítear leis na cuntais bhliantúla an tréimhse ón 1 Eanáir go dtí an 31 Nollaig agus cuimsítear leo na ráitis airgeadais agus na tuarascálacha ar chur chun feidhme an bhuiséid. Cé go n-ullmhaítear na ráitis airgeadais agus na nótaí a ghabhann leo ar bhonn cuntasaíocht fabhraithe, tá na tuarascálacha ar chur chun feidhme an bhuiséid bunaithe go príomha ar ghluaiseachtaí airgid thirim.
Próiseas ó chuntais shealadacha go dtí urscaoileadh
Bíonn na cuntais bhliantúla faoi réir iniúchóireacht sheachtrach neamhspleách. Na cuntais bhliantúla a ullmhaíonn an tOifigeach Cuntasaíochta, déantar iad a tharchur, faoin 15 Feabhra an bhliain dár gcionn, chuig an gCoiste Oibríochtúil a dhéanann iad a tharchur ansin chuig an gcuideachta iniúchóireachta arna roghnú ag an eintiteas tar éis nós imeachta tairisceana. Tar éis na hiniúchóireachta, ullmhaíonn an tOifigeach Cuntasaíochta na cuntais bhliantúla chríochnaitheacha agus cuireann sé faoi bhráid an Choiste Oibríochtúil iad lena bhformheas.
Déantar cuntais bhliantúla EUTF don Afraic a chomhdhlúthú i gcuntais bhliantúla an Chiste Eorpaigh Forbraíochta.
Buaicphointí oibriúcháin
Éachtaí na bliana
I gcomhréir le dheireadh na tréimhse conarthaí an 31 Nollaig 2021, ó Eanáir 2022 ní dhearna EUTF don Afraic aon ghealltanas airgeadais nua ná aon bhreisiú buiséadach nua a chistiú. Is iad gealltanais airgeadais a bhaineann le gníomhaíochtaí riaracháin amhail iniúchtaí, meastóireachtaí, gníomhaíochtaí faireacháin agus cumarsáide an t-aon chineál gealltanais airgeadais is féidir a thabhairt ar conradh. Leanfar de chláir EUTF don Afraic a chur chun feidhme go dtí deireadh 2025.
Le linn 2024, léirigh EUTF don Afraic freisin gur uirlis cur chun feidhme ghasta éifeachtach é, lena n-éascaítear idirphlé beartais le tíortha comhpháirtíochta san Afraic, lena gcuirtear cuir chuige nuálacha i bhfeidhm, agus lena gcuirtear torthaí nithiúla ar fáil ar fud na dtrí réigiún (an tSaiheil agus Loch Shead, Corn na hAfraice, agus Tuaisceart na hAfraice).
I mí Mheán Fómhair 2024, d’fhoilsigh Cúirt Iniúchóirí na hEorpa (CIE) tuarascáil iniúchóireachta speisialta maidir le EUTF don Afraic (14). D’admhaigh CIE go bhfuil cur chuige nua forbartha ag EUTF don Afraic chun faisnéis a bhailiú faoi bhunchúiseanna na héagobhsaíochta, na himirce neamhrialta agus an easáitithe, ar faisnéis í lena ndéantar rioscaí do chearta an duine a shainaithint i dtimpeallacht luaineach agus lena ndearnadh tuairisciú ar ghnóthachtálacha carnacha a ghníomhaíochtaí. D’aithin sí freisin gur rannchuidigh EUTF chun an imirce a choinneáil ard i dtacs leis an gclár oibre forbartha agus polaitiúil, agus gur thuairiscigh tionscadail EUTF go bhfuil cuid mhór de na haschuir bheartaithe curtha i gcrích agus go bhfuil a gcuspóirí bainte amach go páirteach acu.
In 2024, tá réigiún Chorn na hAfraice fós ina réigiún an-éagobhsaí, a bhfuil aghaidh á tabhairt aige ar dhúshláin iomadúla a bhaineann le tionchair thromchúiseacha an athraithe aeráide, le constaicí socheacnamaíocha agus polaitiúla, agus le coinbhleachtaí agus bagairtí slándála leanúnacha. Chomh maith leis an gcoinbhleacht leanúnach sa tSúdáin, tá corraíl inmheánach fós ann i gcodanna den Aetóip, mar aon le héagobhsaíocht sa tSomáil agus, ag an am céanna, tá iarmhairtí ghéarchéim na Mara Rua ag cur leis an mboilsciú agus leis an neamhdhaingne ar fud an limistéir. Ó mhí Dheireadh Fómhair 2024, tá an tSúdáin ag dul i ngleic le géarchéim an easáitithe inmheánaigh is mó ar domhan, ar géarchéim í a thug ar 14 mhilliún duine teitheadh óna n-áiteanna cónaithe agus tearmann a lorg laistigh nó lasmuigh den tír. Tá tionchar forleathan ag an oll-easáitiú sin ar thíortha comharsanacha. Dá ainneoin sin, is féidir roinnt forbairtí dearfacha a shainaithint amhail aontachas na Somáile le Comhphobal na hAfraice Thoir i mí Feabhra 2024, formheas CAI maidir leis an tacaíocht airgeadais do chlár athchóirithe eacnamaíoch na hAetóipe agus ceannaireacht chinntitheach na Céinia maidir le hoiriúnú don athrú aeráide agus maolú i dtaca leis an athrú aeráide.
Sa chomhthéacs dúshlánach sin, thuairiscigh EUTF dul chun cinn nach beag maidir le deiseanna eacnamaíocha agus fostaíochta a chur chun cinn i gCorn na hAfraice. Faoi mhí an Mheithimh 2024, cruthaíodh 152 000 post san iomlán, nó tugadh tacaíocht dóibh, lena n-áirítear 2 471 phost sa chéad seimeastar de 2024. De bhreis air sin, cruthaíodh 24 091 micrifhiontar, fiontar beag agus fiontar meánmhéide, nó tugadh tacaíocht dóibh, agus cuireadh 314 MFBManna leis an líon fiontar sin in 2024. Chuidigh cláir EUTF freisin le thart ar 750 000 duine aonair chun gníomhaíochtaí ginte ioncaim a fhorbairt. D’éirigh go han-mhaith leis na hiarrachtaí sin chun tacú le dídeanaithe, agus bhain 12 349 ndídeanaí tairbhe as poist a chruthú/a fuair tacaíocht agus fuair 85 593 dhuine cúnamh maidir le gníomhaíochtaí ginte ioncaim.
Ar an gcaoi chéanna, go dtí seo tá 11 mhilliún seirbhís shláinte-bhainteach curtha ar fáil do theaghlaigh, ar cóireáil leighis a bhí i gceist le 99 % díobh. Baineadh amach rochtain fheabhsaithe ar shaoráidí sláinte do 3.67 milliún duine, agus bhain thart ar 59 000 duine díobh tairbhe as na saoráidí sin sa chéad leath de 2024. Go háirithe, maidir le saoráidí WASH (uisce, sláintíocht agus sláinteachas), baineadh amach an t-aschur débhliantúil is mó ina leith ó bunaíodh EUTF trí 1 303 shaoráid a thógáil nó a athshlánú. De bhreis air sin, fuair 3 mhilliún duine cúnamh cothaithe, lena n-áirítear 54 250 duine sa chéad leath de 2024.
Rinne EUTF dul chun cinn nach beag maidir le feabhas a chur ar bhainistiú imirce trí chúnamh criticiúil agus cosaint chriticiúil a chur ar fáil do 3 256 imirceach agus duine easáitithe sa chéad leath de 2024, rud a d’fhág gurb ionann an tacaíocht iomlán a soláthraíodh agus tacaíocht do bheagnach 195 000 duine go dtí seo. Thairis sin, sa chéad seimeastar de 2024, bhí príomhról ag EUTF freisin maidir le tacú le tionscnaimh cobhsaíochta agus cothaithe síochána, agus bhí 30 162 dhuine aonair rannpháirteach i ngníomhaíochtaí coiscthe coinbhleachta agus i ngníomhaíochtaí chun cearta an duine a chur chun cinn, agus béim á leagan ar an tSúdáin Theas. Fágann sé sin gurb é 1,37 milliún líon iomlán na rannpháirtithe, rud a rannchuidíonn le síocháin agus cobhsaíocht pholaitiúil neartaithe ar fud an réigiúin.
In 2024, lean réigiún na Saiheile agus Loch Shead (SLC) de bheith ag dul i ngleic le héagobhsaíocht pholaitiúil atá ag dul i méad ar fud an réigiúin, le bagairtí slándála, le dúshláin shocheacnamaíocha, agus le coinbhleachtaí níos déine, rud a d’fhág níos mó daoine i riocht ina raibh méadú ar neamhdhaingne bhia agus ar easáitiú éigeantach. Thairis sin, chuaigh an deighilt pholaitiúil san Afraic Thiar in olcas arís, de réir mar a d’fhógair Buircíne Fasó, Mailí agus an Nígir go raibh siad chun tarraingt siar as Comhphobal Eacnamaíoch Stáit na hAfraice Thiar (ECOWAS).
Sa chéad leath de 2024, d’éirigh coinbhleachtaí san Afraic Thiar níos déine, go háirithe i dtíortha lár na Saiheile agus sa Nigéir. Bhí an géarú sin ina phríomhspreagadh maidir leis an easáitiú éigeantach, a rinne difear do 10,1 milliún duine (lena n-áirítear dídeanaithe agus daoine easáitithe ina dtír féin) ar fud an 12 thír de chuid EUTF SLC.
Lean boilsciú agus dímheas airgeadra de dhifear a dhéanamh do sciar mór de na daonraí, go príomha na pobail is leochailí. Ó mhí an Mhárta go mí na Bealtaine, 2024, bhí 38 milliún duine ar fud na hAfraice Thiar thíos le neamhdhaingne ghéar bhia, ar líon é a raibh coinne leis go n-ardódh sí go 52 mhilliún le linn shéasúr gann 2024. Mar sin féin, sa chomhthéacs dúshlánach sin, agus d’ainneoin deireadh a bheith á chur de réir a chéile le EUTF agus, dá bhrí sin, d’ainneoin an laghdú ollmhór a tháinig ar a thionscadail ghníomhacha, leanadh de thorthaí substaintiúla a thuairisciú sa chéad seimeastar de 2024. Mar shampla, le linn an chéad leath de 2024, bhain 56 549 nduine tairbhe as cúnamh chun gníomhaíochtaí ginte ioncaim (IGAnna) a fhorbairt, i gcomhthéacs 831 945 dhuine san iomlán a fuair tacaíocht go dtí seo, agus bhain 2 686 dhuine tairbhe as agus oiliúint de chineál teicniúil agus ghairme (TVET) agus/nó as forbairt scileanna, rud a d’fhág figiúr iomlán 240 470.
De bhreis air sin, léirigh gníomhaíochtaí cothaithe síochána gnóthachtálacha móra freisin, is é sin le rá, bhí 561 874 rannpháirtí ann, rud a d’fhág go raibh 7,1 milliún duine san iomlán ann, agus fuair 387 nduine oiliúint maidir le bainistiú imirce agus cosaint imirceach, rud a d’fhág go raibh 20 953 duine san iomlán ann.
Ní hamháin sin, sa tréimhse chéanna, chuir cláir arna gcistiú ag EUTF cúnamh a bhaineann le slándáil bia ar fáil do 136 313 dhuine (3,6 milliún ar an iomlán), agus bhain 125 910 duine tairbhe as cúnamh cothaithe (2,8 milliún ar an iomlán).
In 2024, lean réigiún na hAfraice Thuaidh (NoA) d’aghaidh a thabhairt ar dhúshláin chasta, de chineál geopholaitiúil, socheacnamaíoch agus comhshaoil, rud a mhúnlaíonn patrúin imirce tuilleadh. Mar gheall ar éagobhsaíocht gheopholaitiúil, lena n-áirítear na coinbhleachtaí leanúnacha a bhaineann le hIosrael, leis an Liobáin agus leis an tSúdáin, ar iarmhairtí chogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine, agus ar na cora chun donais eacnamaíocha, tá brú fós ann mar gheall ar an imirce neamhrialta i dtreo na hEorpa. Tá tíortha na hAfraice Thuaidh fós ina dtíortha tábhachtacha tionscnaimh, idirthurais agus cinn scríbe de chuid na n-imirceach, agus tá pobail mhóra dídeanaithe á n-óstáil ag cuid acu freisin.
I mbliana, cuireadh 31 chonradh chun feidhme fós in NoA, agus b’ionann an buiséad ina leith sin agus EUR 301 mhilliún (nó b’ionann é agus 33 % de ghealltanas iomlán EUTF sa réigiún). Rannchuidigh na hidirghabhálacha sin le torthaí nithiúla a bhaint amach i dTuaisceart na hAfraice ó mhí an Mheithimh 2023 go dtí mí na Bealtaine 2024. D’ainneoin na timpeallachta casta, thuairiscigh ár gcomhpháirtithe EUTF go raibh feabhas curtha ar an rochtain atá ag 526 126 dhuine ar sheirbhísí sóisialta bunúsacha, gur soláthraíodh 95 863 sheirbhís shóisialta bhunúsacha agus gur soláthraíodh cúnamh iarfhillte do 3 653 imirceach fhillteacha. De bhreis air sin, leanadh d’iarrachtaí méadaithe feasachta agus rinneadh teagmháil le 150 433 imirceach fhéideartha trí fheachtais faisnéise agus le 16 085 thairbhí a bhí rannpháirteach i ngníomhaíochtaí coiscthe coinbhleachta agus i ngníomhaíochtaí chearta an duine. I gcomhthéacs thacaíocht EUTF d’fhostaíocht agus d’fhiontraíocht, cruthaíodh 2 073 phost nua, tacaíodh le 577 MSMEanna, ghlac 3 893 dhuine páirt i gcláir um imirce agus soghluaisteacht dhlíthiúil agus fuair 8 944 gairmoiliúnt i réigiún Thuaisceart na hAfraice.
Buiséad agus cur chun feidhme buiséid
Ní dhearnadh aon chlár nua ná aon bhreisiú buiséadach nua in aon cheann de na trí réigiún san EUTF don Afraic in 2024, i gcomhréir le deireadh na tréimhse conarthaí an 31 Nollaig 2021. Is é EUR 5 060,13 milliún an méid iomlán a gealladh do chaiteachas oibríochtúil agus riaracháin ó cuireadh tús leis an EUTF don Afraic. Is é atá i méid na gclár oibríochtúil formheasta ó cuireadh tús leis an EUTF don Afraic EUR 1 810 milliún do réigiún Chorn na hAfraice; EUR 2 217,8 milliún do réigiún na Saiheile agus Loch Shead agus EUR 907,3 milliún do réigiún na hAfraice Thuaidh.
Rinneadh 23 chonradh nua le haghaidh mhéid iomlán EUR 1,8 milliún in 2024, agus an glanmhéid geallta á chur san áireamh agus gan aon saoradh a bheith ann. Bhain na conarthaí sin le gníomhaíochtaí riaracháin amháin (iniúchadh, meastóireacht, cumarsáid agus faireachán), mar ní féidir cláir oibríochtúla ná gníomhaíochtaí oibríochtúla a chistiú a thuilleadh ón 31 Nollaig 2021.
Shroich na híocaíochtaí oibríochtúla in 2024 EUR 162,96 milliún, a bhí EUR 169,44 milliún níos ísle ná mar a bhí in 2023 (EUR 332,4 milliún) toisc gur shroich roinnt tionscadal deireadh a dtréimhse cur chun feidhme.
Tionchar na ngníomhaíochtaí sna ráitis airgeadais
Sna ráitis airgeadais, tá tionchar na ngníomhaíochtaí thuasluaite níos feiceálaí nuair a fhéachtar ar na nithe seo a leanas:
|
— |
Réamh-mhaoiniú: tháinig laghdú kEUR 64 731 air de thoradh fhoirceannadh an Chiste Iontaobhais agus an laghdaithe ina dhiaidh sin ar líon na gconarthaí nua: in 2024, níor síníodh ach 23 chonradh a bhain le gníomhaíochtaí riaracháin agus bhí méid EUR 1,8 milliún i gceist leo; |
|
— |
Dliteanais airgeadais: tháinig laghdú kEUR 13 216 air go príomha toisc go raibh na ranníocaíochtaí a tiontaíodh go hairgead le linn na bliana níos ísle ná na glanchaiteachais a leithdháileadh ar na deontóirí; agus |
|
— |
Caiteachais oibriúcháin: tháinig laghdú kEUR 225 425 air de thoradh fhoirceannadh an Chiste Iontaobhais, rud a d’fhág gur tháinig laghdú ar líon na gconarthaí oscailte agus, dá bhrí sin, gur tháinig laghdú ar chaiteachais. |
CLÁR COMHARDAITHE
|
EUR ‘000 |
||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
SÓCMHAINNÍ NEAMHREATHA |
|
|
|
Sócmhainní Airgeadais |
3 950 |
3 949 |
|
Réamh-mhaoiniú |
– |
18 254 |
|
|
3 950 |
22 204 |
|
SÓCMHAINNÍ REATHA |
|
|
|
Réamh-mhaoiniú |
131 889 |
178 366 |
|
Earraí infhaighte malairte agus méideanna in-aisghabhála neamh-mhalairte |
24 314 |
22 396 |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim |
187 539 |
177 553 |
|
|
343 742 |
378 315 |
|
IOMLÁN NA SÓCMHAINNÍ |
347 691 |
400 519 |
|
DLITEANAIS NEAMHREATHA |
|
|
|
Dliteanais airgeadais |
(251 339 ) |
(264 555 ) |
|
|
(251 339 ) |
(264 555 ) |
|
DLITEANAIS REATHA |
|
|
|
Suimeanna iníoctha |
(13 774 ) |
(14 261 ) |
|
Muirir fhabhraithe |
(82 578 ) |
(121 704 ) |
|
|
(96 352 ) |
(135 965 ) |
|
IOMLÁN NA nDLITEANAS |
(347 691 ) |
(400 519 ) |
|
GLANSÓCMHAINNÍ |
– |
– |
RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS
|
EUR ‘000 |
||
|
|
2024 |
2023 |
|
IONCAM |
|
|
|
Ioncam ó idirbhearta neamh-mhalairte |
|
|
|
Ioncam ó thabhartais |
169 603 |
408 274 |
|
Aisghabháil caiteachas |
245 |
179 |
|
|
169 848 |
408 453 |
|
Ioncam ó idirbhearta malairte |
|
|
|
Ioncam airgeadais |
6 690 |
4 865 |
|
Ioncam malairte eile |
13 551 |
13 446 |
|
|
20 240 |
18 311 |
|
Ioncam iomlán |
190 089 |
426 764 |
|
CAITEACHAIS |
|
|
|
Caiteachais oibriúcháin |
(161 869 ) |
(387 294 ) |
|
Costais airgeadais |
(28 ) |
(434 ) |
|
Caiteachais eile |
(28 191 ) |
(39 036 ) |
|
Caiteachais iomlána |
(190 089 ) |
(426 764 ) |
|
TORADH EACNAMAÍOCH NA BLIANA |
– |
– |
RÁITEAS FAOI SHREABHADH AIRGID
|
EUR ‘000 |
||
|
|
2024 |
2023 |
|
Toradh eacnamaíoch na bliana |
– |
– |
|
Gníomhaíochtaí oibriúcháin |
|
|
|
(Méadú)/laghdú ar réamh-mhaoiniú |
64 732 |
122 362 |
|
(Méadú)/laghdú ar earraí infhaighte malairte agus méideanna in-aisghabhála neamh-mhalairte |
(1 917 ) |
13 517 |
|
Méadú/(laghdú) ar dhliteanais airgeadais |
(13 216 ) |
(70 236 ) |
|
Méadú/(laghdú) ar shuimeanna iníoctha |
(486 ) |
(16 715 ) |
|
Méadú/(laghdú) ar mhuirir fhabhraithe |
(39 126 ) |
(26 956 ) |
|
Gníomhaíochtaí infheistíochta |
|
|
|
(Méadú)/laghdú ar shócmhainní airgeadais neamhdhíorthacha ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh* |
– |
(2 007 ) |
|
GLANSREABHADH AIRGID |
9 986 |
19 966 |
|
Glanmhéadú/(glanlaghdú) ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim |
9 986 |
19 966 |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag tús na bliana |
177 553 |
157 587 |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag deireadh bliana |
187 539 |
177 553 |
RÁITIS AIRGEADAIS CHOMHDHLÚITE CEF AGUS CHISTÍ IONTAOBHAIS AN AONTAIS (15)
CLÁR COMHARDAITHE COMHDHLÚITE
|
EUR milliún |
||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
SÓCMHAINNÍ NEAMHREATHA |
|
|
|
Sócmhainní airgeadais |
131 |
91 |
|
Réamh-mhaoiniú |
500 |
592 |
|
Earraí infhaighte malairte |
5 |
5 |
|
|
637 |
689 |
|
SÓCMHAINNÍ REATHA |
|
|
|
Sócmhainní airgeadais |
5 |
3 |
|
Réamh-mhaoiniú |
876 |
1 137 |
|
Earraí infhaighte malairte agus méideanna in-aisghabhála neamh-mhalairte |
63 |
50 |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim |
622 |
807 |
|
|
1 566 |
1 997 |
|
IOMLÁN NA SÓCMHAINNÍ |
2 203 |
2 686 |
|
DLITEANAIS NEAMHREATHA |
|
|
|
Dliteanais airgeadais |
(88 ) |
(85 ) |
|
|
(88 ) |
(85 ) |
|
DLITEANAIS REATHA |
|
|
|
Forálacha |
(2 ) |
– |
|
Suimeanna iníoctha |
(272 ) |
(406 ) |
|
Muirir fhabhraithe agus ioncam iarchurtha |
(858 ) |
(1 110 ) |
|
|
(1 132 ) |
(1 516 ) |
|
IOMLÁN NA nDLITEANAS |
(1 220 ) |
(1 600 ) |
|
|
|
|
|
GLANSÓCMHAINNÍ |
983 |
1 086 |
|
CISTÍ & CÚLCHISTÍ |
|
|
|
Caipiteal ciste glaoite - CEFanna gníomhacha |
55 704 |
54 566 |
|
Caipiteal ciste glaoite ó CEFanna dúnta tugtha ar aghaidh |
2 252 |
2 252 |
|
Toradh eacnamaíoch tugtha ar aghaidh ó bhlianta roimhe seo |
(55 733 ) |
(53 484 ) |
|
Toradh eacnamaíoch na bliana |
(1 240 ) |
(2 249 ) |
|
GLANSÓCMHAINNÍ |
983 |
1 086 |
RÁITEAS COMHDHLÚITE MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS
|
EUR milliún |
||
|
|
2024 |
2023 |
|
IONCAM |
|
|
|
Ioncam ó idirbhearta neamh-mhalairte |
|
|
|
Gníomhaíochtaí gnóthaithe |
42 |
15 |
|
Ioncam ó thabhartais do chistí iontaobhais |
59 |
122 |
|
|
100 |
136 |
|
Ioncam ó idirbhearta malairte |
|
|
|
Ioncam airgeadais |
26 |
14 |
|
Ioncam eile |
85 |
56 |
|
|
111 |
70 |
|
Ioncam iomlán |
211 |
207 |
|
CAITEACHAIS |
|
|
|
Ionstraimí cabhrach |
(1 119 ) |
(1 870 ) |
|
Caiteachais arna gcur chun feidhme ag eintitis eile |
(4 ) |
(3 ) |
|
Caiteachais arna gcur chun feidhme ag cistí iontaobhais |
(168 ) |
(412 ) |
|
Caiteachais chómhaoiniúcháin |
(17 ) |
(8 ) |
|
Costais airgeadais |
(3 ) |
(7 ) |
|
Caiteachais eile |
(140 ) |
(157 ) |
|
Caiteachais iomlána |
(1 451 ) |
(2 456 ) |
|
TORADH EACNAMAÍOCH NA BLIANA |
(1 240 ) |
(2 249 ) |
RÁITEAS COMHDHLÚITE FAOI SHREABHADH AIRGID
|
EUR milliún |
||
|
|
2024 |
2023 |
|
Toradh eacnamaíoch na bliana |
(1 240 ) |
(2 249 ) |
|
Gníomhaíochtaí oibriúcháin |
|
|
|
Méadú caipitil - ranníocaíochtaí |
1 138 |
1 630 |
|
(Méadú)/laghdú ar réamh-mhaoiniú |
352 |
486 |
|
(Méadú)/laghdú ar earraí infhaighte malairte agus méideanna in-aisghabhála neamh-mhalairte |
(13 ) |
18 |
|
Méadú/(laghdú) ar fhorálacha |
2 |
2 |
|
Méadú/(laghdú) ar dhliteanais airgeadais |
3 |
(18 ) |
|
Méadú/(laghdú) ar shuimeanna iníoctha |
(134 ) |
(56 ) |
|
Méadú/(laghdú) ar mhuirir fhabhraithe agus ioncam iarchurtha |
(252 ) |
(172 ) |
|
Gníomhaíochtaí infheistíochta |
|
|
|
(Méadú)/laghdú ar shócmhainní airgeadais neamhdhíorthacha ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh |
(42 ) |
(22 ) |
|
GLANSREABHADH AIRGID |
(185 ) |
(382 ) |
|
Glanmhéadú/(glanlaghdú) ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim |
(185 ) |
(382 ) |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag tús na bliana |
807 |
1 189 |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag deireadh bliana |
622 |
807 |
RÁITEAS COMHDHLÚITE MAIDIR LE hATHRUITHE AR GHLANSÓCMHAINNÍ
|
EUR milliún |
||||||
|
|
Caipiteal ciste - CEFanna gníomhacha (A) |
Cistí neamhghlaoite - CEFanna gníomhacha (B) |
Caipiteal ciste glaoite - CEFanna gníomhacha (C) = (A)-(B) |
Cúlchistí Carntha (D) |
Caipiteal ciste glaoite ó CEFanna dúnta a tugadh ar aghaidh (E) |
Glansócmhainní Iomlána (C)+(D)+(E) |
|
IARMHÉID AN 31.12.2022 |
72 955 |
7 855 |
65 100 |
(65 647 ) |
2 252 |
1 705 |
|
Méadú caipitil - ranníocaíochtaí |
(185 ) |
(1 815 ) |
1 630 |
– |
– |
1 630 |
|
Dúnadh an 8ú CEF |
(12 164 ) |
– |
(12 164 ) |
12 164 |
– |
– |
|
Toradh eacnamaíoch na bliana |
– |
– |
– |
(2 249 ) |
– |
(2 249 ) |
|
IARMHÉID AN 31.12.2023 |
60 607 |
6 040 |
54 566 |
(55 733 ) |
2 252 |
1 086 |
|
Méadú caipitil - ranníocaíochtaí |
(62 ) |
(1 200 ) |
1 138 |
|
|
1 138 |
|
Toradh eacnamaíoch na bliana |
|
|
– |
(1 240 ) |
|
(1 240 ) |
|
IARMHÉID AN 31.12.2024 |
60 544 |
4 840 |
55 704 |
(56 973 ) |
2 252 |
983 |
TUARASCÁIL CEF AR CHUR CHUN FEIDHME AIRGEADAIS
CLÁR
|
1. |
CÚLRA | 73 |
|
1.1. |
CEFanna roimhe seo | 73 |
|
1.2. |
An 10ú agus an 11ú CEF | 74 |
|
2. |
CUR CHUN FEIDHME AIRGEADAIS | 75 |
|
2.1. |
OLLTORADH AIRGEADAIS | 75 |
|
2.2. |
ACMHAINNÍ | 81 |
|
2.3. |
CAITEACHAS OIBRIÚCHÁIN AGUS CLÁIR SHONRACHA | 81 |
|
3. |
GLUAIS | 92 |
1. CÚLRA
Is é CEF, a seoladh in 1959, an phríomhionstraim maidir le cúnamh an Aontais a sholáthar don chomhar forbartha do stáit san Afraic, i Muir Chairib agus san Aigéan Ciúin (ACC) agus do thíortha agus críocha thar lear. An príomhchuspóir atá leis is ea an bhochtaineacht a laghdú agus, ar deireadh, í a dhíothú.
Bunaítear CEF le Comhaontú Inmheánach de chuid ionadaithe na mBallstát, agus tá sé á bhainistiú ag coiste sonrach. Is ranníocaíochtaí ‘ ad hoc ’ ó Bhallstáit den Aontas Eorpaigh iad acmhainní CEF, agus cinneann siad ar mhéid foriomlán a leithdháilfear ar an gciste (thar thréimhse 5 bliana). De bhreis ar na ranníocaíochtaí sin, is féidir leis na Ballstáit socruithe cómhaoinithe a dhéanamh nó ranníocaíochtaí saorálacha airgeadais a dhéanamh le CEF freisin. Tá an Coimisiún Eorpach freagrach as cur chun feidhme airgeadais na n-oibríochtaí arna ndéanamh le hacmhainní CEF. Bainistíonn BEI an tSaoráid Infheistíochta.
Is ciste é CEF a oibríonn ar bhonn na hilbhliantúlachta. Tugtar gach CEF i gcrích ar feadh tréimhse thart ar 5 bliana agus tá sé faoi rialú ag a rialachán airgeadais féin. Maidir leis an gComhaontú Inmheánach lena mbunaítear an CEF deireanach, tháinig an 11ú CEF (2014-2020) i bhfeidhm an 1 Márta 2015. Ó bhí 2021 ann, áirítear an comhar le tíortha ACC san Ionstraim um Chomharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta (NDICI). Mar sin féin, leanfar de thionscadail a bhí ar siúl cheana féin, arna gcistiú faoi CEF, a chur chun feidhme, faoi bhunús dlí CEF faoi seach.
Táirgtear an tuarascáil seo i gcomhréir le hAirteagal 39 de Rialachán Airgeadais an 11ú CEF (16). Soláthraítear faisnéis inti ar oibríochtaí ioncaim agus caiteachais CEF, agus dírítear ar theagmhais thábhachtacha a raibh tionchar mór acu ar chur chun feidhme airgeadais in 2024.
Ó tharla nach ann d’aon oibríocht leanúnach faoi CEFanna roimhe seo (17), ní áirítear leis an tuarascáil seo ach figiúirí le haghaidh an 10ú agus an 11ú CEF.
1.1. CEFANNA ROIMHE SEO
6ú agus 7ú CEF
Tugadh an 6ú CEF i gcrích in 2006 agus tugadh an 7ú CEF i gcrích in 2008.
I gcomhréir le hAirteagal 1(2)(b) de Chomhaontú Inmheánach an 9ú CEF, aistríodh iarmhéideanna agus gealltanais shaortha CEFanna roimhe sin don 9ú CEF.
An 8ú agus an 9ú EDF
Tugadh an tOchtú CEF i gcrích ón taobh oibríochtúil de agus ó thaobh airgeadais de in 2021 ar mhéid iomlán caiteachais EUR 10 374 mhilliún. D’fhógair an Coimisiún do na Ballstáit go ndúnfar an t-ochtú CEF i dteachtaireacht a cuireadh faoi bhráid na Comhairle i mí Dheireadh Fómhair 2021.
Tá gach ceann de na hocht ngníomhaíocht CEC curtha i gcrích anois, agus tá na seiceálacha agus na rialuithe uile déanta. Dúnadh gach conradh agus gach cinneadh airgeadais i gcuntais CEF freisin. Rinneadh gach ordú aisghabhála, a bhí fós ar oscailt tar éis an dúnta oibríochtúil, a bhriseadh nó a tharscaoileadh cé is moite de cheithre ordú aisghabhála a bhí á leanúint ag Seirbhís Dlí an Choimisiúin. I gcomhréir le Cinneadh C(2003)19044 ón gCoimisiún, aistríodh na horduithe aisghabhála sin chuig an naoú CEF.
Tá tabhairt i gcrích an naoú CEF ag dul ar aghaidh go maith. Tá ocht gconradh fós oscailte agus baineann sé chonradh díobh le gníomhaíochtaí sa tSúdáin Theas (Cinneadh 2011/315/AE ón gComhairle (18)). Cinneadh na gníomhaíochtaí sin tar éis an naoú clásal éagtha de CEF agus sroichfidh siad a dtráth tabhartha i gcrích laistigh den tréimhse shonraithe, rud a rannchuideoidh le bailchríochnú na ngníomhaíochtaí agus na dtionscadal a bhaineann leis an naoú CEF. Ní féidir dúnadh iomlán an naoú CEF a bhaint amach go dtí go dtiocfaidh deireadh leis na conarthaí uile agus tar éis a meastóireachtaí agus a n-iniúchtaí a thabhairt chun críche.
Idir 2015 agus 2024, rinne an Coimisiún sé aisíoc ar chreidmheasanna an 8ú/9ú CEF ar mhéid iomlán EUR 1 918,9 (19) milliún. Aisíocadh iarmhéid EUR 6,3 milliún i mí Eanáir 2025 (20) mar chuid d’íocaíocht na chéad tráthchoda de ranníocaíochtaí na mBallstát le CEF le haghaidh na bliana 2025.
1.2. AN 10Ú AGUS AN 11Ú CEF
Rinne Ballstáit an Chomhphobail Eorpaigh agus Stáit ACC Comhaontú Comhpháirtíochta ACC-CE (ar a dtugtar Comhaontú Cotonou freisin) a shíniú an 23 Meitheamh 2000 in Cotonou. Tháinig an comhaontú i bhfeidhm an 1 Aibreán 2003 (lenar bunaíodh an 9ú CEF). Leasaíodh Comhaontú Cotonou faoi dhó, ar dtús leis an gcomhaontú a síníodh i Lucsamburg an 25 Meitheamh 2005 (lenar bunaíodh an 10ú CEF) agus agus ansin leis an gcomhaontú a síníodh in Ouagadougou an 22 Meitheamh 2010 (lenar bunaíodh an 11ú CEF).
Cinneadh 2001/822/CE ón gComhairle an 27 Samhain 2001 maidir le tíortha agus críocha thar lear (TCTLanna) a chomhlachú leis an gComhphobal Eorpach (‘an Cinneadh maidir le Comhlachú Thar Lear’) (21), tháinig sé i bhfeidhm an 2 Nollaig 2001. Leasaíodh an Cinneadh sin an 19 Márta 2007 (Cinneadh 2007/249/CE (22)).
An Comhaontú Inmheánach maidir le maoiniú chúnamh an Chomhphobail faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil don tréimhse 2014–2020 i gcomhréir le Comhaontú Cotonou athbhreithnithe, a ghlac ionadaithe rialtais na mBallstáit den Aontas Eorpach i mí Lúnasa 2013, tháinig sé i bhfeidhm i mí an Mhárta 2015.
Faoi Chomhaontú Cotonou, don dara tréimhse (2008-2013), bhí buiséad foriomlán EUR 22 682 mhilliún ag an 10ú CEF. Den mhéid sin:
|
— |
leithdháileadh EUR 21 966 mhilliún do thíortha ACC; |
|
— |
leithdháileadh EUR 286 mhilliún do thíortha agus críocha thar lear; agus |
|
— |
leithdháileadh EUR 430 milliún don Choimisiún mar chaiteachas tacaíochta le haghaidh chlárú agus chur chun feidhme CEF. |
Roinntear an méid le haghaidh thíortha ACC mar a leanas:
|
— |
EUR 17 766 mhilliún le haghaidh cláir tháscacha náisiúnta agus réigiúnacha; |
|
— |
EUR 2 700 milliún le haghaidh comhar laistigh de thíortha ACC agus laistigh de réigiúin; agus |
|
— |
EUR 1 500 milliún le haghaidh Saoráidí Infheistíochta. |
Go háirithe, tiomnaíodh cion méadaithe den bhuiséad do chláir réigiúnacha, rud a chuireann i dtábhacht a thábhachtaí atá an comhtháthú eacnamaíoch réigiúnach mar an bunchreat le haghaidh na forbartha náisiúnta agus áitiúla. Nuálaíocht sa 10ú EDF ab ea cruthú ‘méideanna dreasachta’ le haghaidh gach tíre.
Faoi Chomhaontú Cotonou, maoinítear an tríú tréimhse (2014-2020) de chabhair Chomhphobail le Stáit ACC agus tíortha agus críocha thar lear leis an 11ú CEF ar mhéid EUR 30 506 mhilliún:
|
— |
ar leithdháileadh EUR 29 089 milliún de do thíortha ACC i gcomhréir le hAirteagal 1.2(a) agus Airteagal 2(d) den Chomhaontú Inmheánach, a ndearna an Coimisiún Eorpach bainistíocht ar EUR 27 955 mhilliún de; |
|
— |
ar leithdháileadh EUR 364,5 milliún de do thíortha agus críocha thar lear i gcomhréir le hAirteagal 1.2(a) agus Airteagal 3.1 den Chomhaontú Inmheánach, a ndearna an Coimisiún Eorpach bainistíocht ar EUR 359,5 milliún de; |
|
— |
ar leithdháileadh EUR 1 052,5 milliún de don Choimisiún chun na costais a eascraíonn as clárú agus cur chun feidhme acmhainní an 11ú CEF a mhaoiniú, i gcomhréir le hAirteagal 1.2(a) den Chomhaontú Inmheánach. |
2. CUR CHUN FEIDHME AIRGEADAIS
2.1. OLLTORADH AIRGEADAIS
FORBAIRT LEITHREASUITHE AN 10Ú CEF
FORBAIRT LEITHREASUITHE AN 10ú CEF: 31 Nollaig 2024
ANAILÍS AR CHREIDMHEASANNA IN AGHAIDH NA Hionstraime
|
(EUR milliún) |
||||||
|
IONSTRAIM |
LEITHREASÚ TOSAIGH |
MÉADUITHE/LAGHDUITHE AR ACMHAINNÍ CARNACHA AN 31 NOLLAIG 2023 |
MÉADÚ NÓ LAGHDÚ AR ACMHAINNÍ IN 2024 |
Nótaí |
LEIBHÉAL REATHA LEITHREASAITHE |
|
|
ACC |
Cómhaoiniú |
0 |
202 |
|
|
202 |
|
Gnáth-ranníocaíochtaí ó Bhallstáit |
21 326 |
(621 ) |
(89 ) |
|
20 616 |
|
|
FO-IOMLÁN ACC |
21 326 |
(419 ) |
(89 ) |
|
20 818 |
|
|
Tíortha agus Críocha Thar Lear |
Gnáth-ranníocaíochtaí ó Bhallstáit |
0 |
239 |
(3 ) |
|
236 |
|
FO-IOMLÁN TCTLanna |
0 |
239 |
(3 ) |
|
236 |
|
|
|
IOMLÁN AN 10ú CEF |
21 326 |
(180 ) |
(92 ) |
|
21 054 |
FORBAIRT LEITHREASUITHE AN 11Ú CEF
11ú CEF
FORBAIRT LEITHREASUITHE: An 31 Nollaig 2024
ANAILÍS AR CHREIDMHEASANNA IN AGHAIDH NA hIONSTRAIME
|
(EUR milliún) |
||||||
|
IONSTRAIM |
LEITHREASÚ TOSAIGH |
MÉADUITHE/LAGHDUITHE AR ACMHAINNÍ CARNACHA AN 31 Nollaig 2023 |
MÉADÚ NÓ LAGHDÚ AR ACMHAINNÍ IN 2024 |
Nótaí |
LEIBHÉAL REATHA LEITHREASAITHE |
|
|
ACC |
Cómhaoiniú |
0 |
89 |
2 |
|
91 |
|
Comhaontú inmheánach CE ar leibhéal seirbhíse |
0 |
1 |
|
|
1 |
|
|
Gnáth-ranníocaíochtaí ó Bhallstáit |
30 060 |
(896 ) |
41 |
|
29 205 |
|
|
FO-IOMLÁN ACC |
30 060 |
(805 ) |
|
|
29 297 |
|
|
Tíortha agus Críocha Thar Lear |
Cómhaoiniú |
0 |
0 |
|
|
0 |
|
Comhaontú inmheánach CE ar leibhéal seirbhíse |
0 |
0 |
|
|
0 |
|
|
Gnáth-ranníocaíochtaí ó Bhallstáit |
0 |
351 |
3 |
|
354 |
|
|
FO-IOMLÁN TÍORTHA AGUS CRÍOCH THAR LEAR |
0 |
351 |
|
|
354 |
|
|
|
IOMLÁN 11ú CEF |
30 060 |
(455 ) |
45 |
|
29 651 |
FORBAIRT GEALLTANAS, CISTÍ SANNTA AGUS ÍOCAÍOCHTAÍ LE hAGHAIDH AN 10Ú CEF
CUNTAIS CHOMHIOMLÁNAITHE CEF AN 31 Nollaig 2024
AICME CHABHRACH
ACC + PTOM - 10ú CEF
|
(EUR milliún) |
|||||||||||
|
|
CREIDMHEASANNA |
CINNTÍ |
CISTÍ SANNTA |
ÍOCAÍOCHTAÍ |
|||||||
|
COMHIOMLÁNAITHE |
BLIANTÚIL |
% |
COMHIOMLÁNAITHE |
BLIANTÚIL |
% |
COMHIOMLÁNAITHE |
BLIANTÚIL |
% |
|||
|
(1) |
(2) |
|
(2) : (1) |
(3) |
|
(3) : (2) |
(4) |
|
(4) : (3) |
||
|
|
Gnáth-ranníocaíochtaí ó Bhallstáit |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Leithdháiltí |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ACC |
Clúdach A - Leithdháiltí Náisiúnta |
12 280 |
12 268 |
(20) |
100 % |
12 255 |
(9) |
100 % |
12 201 |
2 |
100 % |
|
FO-IOMLÁN: CLÚDACH A - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA |
12 280 |
12 268 |
(20) |
100 % |
12 255 |
(9) |
100 % |
12 201 |
2 |
100 % |
|
|
FO-IOMLÁN: CLÚDACH B - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA |
1 960 |
1 960 |
(2) |
100 % |
1 960 |
(1) |
100 % |
1 960 |
(1) |
100 % |
|
|
FO-IOMLÁN: SLÁNDÁIL BIA |
343 |
482 |
(2) |
141 % |
483 |
1 |
100 % |
355 |
49 |
74 % |
|
|
FO-IOMLÁN: COSTAIS CHUR CHUN FEIDHME AGUS IONCAM Ó ÚS |
526 |
526 |
0 |
100 % |
526 |
0 |
100 % |
522 |
|
99 % |
|
|
FO-IOMLÁN: LEITHDHÁILTÍ TAOBH ISTIGH DE ACC |
3 582 |
3 579 |
(17) |
100 % |
3 561 |
(12) |
99 % |
3 491 |
108 |
98 % |
|
|
FO-IOMLÁN: LEITHDHÁILTÍ RÉIGIÚNACHA |
1 924 |
1 763 |
(29) |
92 % |
1 755 |
(12) |
100 % |
1 695 |
3 |
97 % |
|
|
Cómhaoiniú |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Leithdháiltí |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
FO-IOMLÁN: CLÚDACH A - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA |
185 |
175 |
(0) |
95 % |
175 |
0 |
100 % |
175 |
2 |
100 % |
|
|
FO-IOMLÁN: COSTAIS CHUR CHUN FEIDHME AGUS IONCAM Ó ÚS |
5 |
5 |
0 |
110 % |
5 |
0 |
100 % |
5 |
|
100 % |
|
|
FO-IOMLÁN: LEITHDHÁILTÍ TAOBH ISTIGH DE ACC |
12 |
11 |
|
91 % |
11 |
|
100 % |
11 |
|
100 % |
|
|
Cúlchiste nach féidir a shlógadh |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Cúlchistí |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
FO-IOMLÁN: CÚLCHISTE NEAMH-INSLÓGAITHE AN 08/09ú CEF |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Gnáth-ranníocaíochtaí ó Bhallstáit |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Leithdháiltí |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
TÍORTHA AGUS CRÍOCHA THAR LEAR |
Clúdach A - Leithdháiltí Náisiúnta |
182 |
182 |
(3) |
100 % |
180 |
(2) |
98 % |
172 |
0 |
96 % |
|
FO-IOMLÁN: CLÚDACH A - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA |
182 |
182 |
(3) |
100 % |
180 |
(2) |
98 % |
172 |
0 |
96 % |
|
|
FO-IOMLÁN: CLÚDACH B - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA |
14 |
14 |
|
100 % |
14 |
|
100 % |
14 |
|
100 % |
|
|
FO-IOMLÁN: COSTAIS CHUR CHUN FEIDHME AGUS IONCAM Ó ÚS |
5 |
5 |
|
100 % |
5 |
|
100 % |
5 |
|
100 % |
|
|
FO-IOMLÁN: LEITHDHÁILTÍ RÉIGIÚNACHA |
34 |
34 |
0 |
100 % |
34 |
0 |
99 % |
34 |
|
100 % |
|
|
|
IOMLÁN: ACC + TÍORTHA AGUS CRÍOCHA THAR LEAR (CÚLCHISTÍ SAN ÁIREAMH) (A+B) |
21 054 |
21 005 |
(73) |
100 % |
20 964 |
(35) |
100 % |
20 640 |
163 |
98 % |
FORBAIRT GEALLTANAS, CISTÍ SANNTA AGUS ÍOCAÍOCHTAÍ LE hAGHAIDH AN 11Ú CEF
CUNTAIS CHOMHIOMLÁNAITHE CEF AN 31 Nollaig 2024
AICME CHABHRACH
ACC + PTOM - 11ú CEF
|
(EUR milliún) |
|||||||||||
|
|
CREIDMHEASANNA |
CINNTÍ |
CISTÍ SANNTA |
ÍOCAÍOCHTAÍ |
|||||||
|
COMHIOMLÁNAITHE |
BLIANTÚIL |
% |
COMHIOMLÁNAITHE |
BLIANTÚIL |
% |
COMHIOMLÁNAITHE |
BLIANTÚIL |
% |
|||
|
(1) |
(2) |
|
(2) : (1) |
(3) |
|
(3) : (2) |
(4) |
|
(4) : (3) |
||
|
|
Gnáth-ranníocaíochtaí ó Bhallstáit |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Leithdháiltí |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ACC |
FO-IOMLÁN: CLÚDACH A - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA |
15 218 |
15 132 |
(197) |
99 % |
14 803 |
80 |
98 % |
12 828 |
704 |
87 % |
|
FO-IOMLÁN: CLÚDACH B - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA |
1 056 |
1 056 |
(4) |
100 % |
1 052 |
(1) |
100 % |
1 023 |
15 |
97 % |
|
|
FO-IOMLÁN: SAORÁID IDIRLINNE |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
FO-IOMLÁN: SLÁNDÁIL BIA |
112 |
112 |
0 |
100 % |
112 |
0 |
100 % |
42 |
2 |
38 % |
|
|
FO-IOMLÁN: COSTAIS CHUR CHUN FEIDHME AGUS IONCAM Ó ÚS |
1 075 |
1 064 |
(2) |
99 % |
1 060 |
(2) |
100 % |
968 |
10 |
91 % |
|
|
FO-IOMLÁN: LEITHDHÁILTÍ TAOBH ISTIGH DE ACC |
3 961 |
3 859 |
(35) |
97 % |
3 934 |
8 |
102 % |
3 515 |
175 |
89 % |
|
|
FO-IOMLÁN: LEITHDHÁILTÍ RÉIGIÚNACHA |
7 213 |
7 168 |
(59) |
99 % |
7 082 |
(8) |
99 % |
6 220 |
256 |
88 % |
|
|
Cómhaoiniú |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Leithdháiltí |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
FO-IOMLÁN: CLÚDACH A - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA |
46 |
45 |
(0) |
99 % |
45 |
(0) |
100 % |
43 |
4 |
97 % |
|
|
FO-IOMLÁN: COSTAIS CHUR CHUN FEIDHME AGUS IONCAM Ó ÚS |
4 |
4 |
|
100 % |
4 |
0 |
100 % |
4 |
|
100 % |
|
|
FO-IOMLÁN: LEITHDHÁILTÍ TAOBH ISTIGH DE ACC |
33 |
33 |
(0) |
100 % |
33 |
0 |
100 % |
29 |
1 |
89 % |
|
|
FO-IOMLÁN: LEITHDHÁILTÍ RÉIGIÚNACHA |
10 |
6 |
|
60 % |
6 |
0 |
100 % |
6 |
|
100 % |
|
|
Cúlchiste nach féidir a shlógadh |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Cúlchistí |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
FO-IOMLÁN: CÚLCHISTE NEAMH-INSLÓGAITHE AN 10ú CEF |
193 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
FO-IOMLÁN: CÚLCHISTE NEAMH-INSLÓGAITHE AN 11ú CEF |
376 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Comhaontú inmheánach CE ar leibhéal seirbhíse |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Cúlchistí |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
FO-IOMLÁN: CLÚDACH A - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA |
1 |
1 |
|
52 % |
1 |
|
100 % |
1 |
|
100 % |
|
|
|
Gnáth-ranníocaíochtaí ó Bhallstáit |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Leithdháiltí |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
TÍORTHA AGUS CRÍOCHA THAR LEAR |
FO-IOMLÁN: CLÚDACH A - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA |
211 |
211 |
(0) |
100 % |
194 |
0 |
92 % |
193 |
0 |
100 % |
|
FO-IOMLÁN: CLÚDACH B - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA |
12 |
12 |
(0) |
99 % |
12 |
(0) |
100 % |
12 |
|
100 % |
|
|
FO-IOMLÁN: COSTAIS CHUR CHUN FEIDHME AGUS IONCAM Ó ÚS |
7 |
7 |
0 |
100 % |
6 |
(0) |
95 % |
6 |
0 |
98 % |
|
|
FO-IOMLÁN: LEITHDHÁILTÍ RÉIGIÚNACHA |
102 |
102 |
0 |
100 % |
102 |
(0) |
99 % |
84 |
15 |
83 % |
|
|
Cúlchiste nach féidir a shlógadh |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Cúlchistí |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
FO-IOMLÁN: CÚLCHISTE NEAMH-INSLÓGAITHE AN 10ú CEF |
19 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
FO-IOMLÁN: CÚLCHISTE NEAMH-INSLÓGAITHE AN 11ú CEF |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
IOMLÁN: ACC + TÍORTHA AGUS CRÍOCHA THAR LEAR (CÚLCHISTÍ SAN ÁIREAMH) (A+B) |
29 651 |
28 809 |
(297) |
97 % |
28 444 |
77 |
99 % |
24 973 |
1 182 |
88 % |
2.2. ACMHAINNÍ
Cineál an ioncaim
Is iad ranníocaíochtaí ó na Ballstáit príomhacmhainní CEF. Glaonn an Coimisiún Eorpach agus BEI ar na Ballstáit ranníocaíocht a dhéanamh le CEF trí huaire in aghaidh na bliana. Léiríonn an méid ranníocaíochtaí a ghlaoitear gach bliain an méid íocaíochtaí atá le cumhdach i rith na bliana.
Forbhreathnú ar ranníocaíochtaí de réir an Bhallstáit
2.3. CAITEACHAS OIBRIÚCHÁIN AGUS CLÁIR SHONRACHA
Cineál caiteachais
Cuimsítear leis an méid atá ar fáil faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil 3 % a leithdháiltear ar an gCoimisiún le haghaidh caiteachas tacaíochta agus 97 % a leithdháiltear le haghaidh chur chun feidhme thionscadail CEF. Socraítear na méideanna le gach Comhaontú Inmheánach agus is féidir iad a mhéadú le ranníocaíochtaí deonacha agus ioncam a fhaightear ó oibríochtaí.
Miondealú ar méid geallta, an méid ar conradh agus an méid íoctha de réir an chineáil caiteachais:
|
|
CUR CHUN FEIDHME OIBRÍOCHTÚIL, COSTAIS CUR CHUN FEIDHME AGUS ÚS Ó IONCAIM An10ú agus an 11ú CEF |
|||||||||
|
CREIDMHEASANNA |
CINNTÍ |
CISTÍ SANNTA |
ÍOCAÍOCHTAÍ |
|||||||
|
COMHIOMLÁNAITHE |
BLIANTÚIL |
% |
COMHIOMLÁNAITHE |
BLIANTÚIL |
% |
COMHIOMLÁNAITHE |
BLIANTÚIL |
% |
||
|
(1) |
(2) |
|
(2) : (1) |
(3) |
|
(3) : (2) |
(4) |
|
(4) : (3) |
|
|
COSTAIS CUR CHUN FEIDHME AGUS IONCAM Ó ÚS 10ú + 11ú CEF |
1 621 |
1 610 |
(2) |
99,3 % |
1 606 |
(2) |
99,8 % |
1 509 |
10 |
94,0 % |
|
CUR CHUN FEIDHME OIBRÍOCHTÚIL (A+B) 10ú + 11ú CEF |
50 705 |
49 815 |
(370) |
98,2 % |
49 409 |
42 |
99,2 % |
45 612 |
1 345 |
92,3 % |
Miondealú ar an méid geallta, an méid ar conradh agus an méid íoctha de réir an réigiúin agus na tíre
|
CUNTAIS CHARNACHA CEF AN 31 Nollaig 2024 DE RÉIR TÍRE, MAR % DE LEITHREASUITHE |
||||||||
|
An 10ú + 11ú CEF |
IOMLÁN AN 10ú AGUS AN 11ú CEF (EUR i milliúin) |
|||||||
|
Carnach 2024 |
Leithreasuithe |
Cinntí |
% leithreasuithe |
Cistí sannta |
% leithreasuithe |
Íocaíochtaí |
% leithreasuithe |
|
|
ACC |
Clúdach/leasanna ginearálta/riaracháin |
1 627 |
1 612 |
99 % |
1 613 |
99 % |
1 506 |
93 % |
|
Cúlchiste/Nár dáileadh de réir tíre |
3 123 |
2 553 |
82 % |
2 553 |
82 % |
2 553 |
82 % |
|
|
Gach tír ACC |
4 751 |
4 165 |
88 % |
4 166 |
88 % |
4 059 |
85 % |
|
|
Angóla |
346 |
346 |
100 % |
344 |
99 % |
321 |
93 % |
|
|
Beinin |
734 |
732 |
100 % |
731 |
99 % |
692 |
94 % |
|
|
an Bhotsuáin |
126 |
126 |
100 % |
126 |
100 % |
126 |
99 % |
|
|
Buircíne Fasó |
1 296 |
1 296 |
100 % |
1 294 |
100 % |
1 262 |
97 % |
|
|
an Bhurúin |
566 |
566 |
100 % |
562 |
99 % |
546 |
96 % |
|
|
Camarún |
520 |
520 |
100 % |
519 |
100 % |
489 |
94 % |
|
|
Cabo Verde |
144 |
144 |
100 % |
144 |
100 % |
144 |
100 % |
|
|
Oileáin Chomóra |
77 |
77 |
100 % |
76 |
98 % |
73 |
95 % |
|
|
An Congó (Brazzaville) |
163 |
163 |
100 % |
160 |
98 % |
144 |
88 % |
|
|
Poblacht Dhaonlathach an Chongó |
1 402 |
1 400 |
100 % |
1 376 |
98 % |
1 274 |
91 % |
|
|
An Cósta Eabhair |
702 |
702 |
100 % |
701 |
100 % |
681 |
97 % |
|
|
Djibouti |
175 |
175 |
100 % |
173 |
99 % |
164 |
94 % |
|
|
an Eiritré |
215 |
215 |
100 % |
215 |
100 % |
165 |
77 % |
|
|
an Aetóip |
1 598 |
1 596 |
100 % |
1 592 |
100 % |
1 415 |
89 % |
|
|
an Ghabúin |
33 |
33 |
100 % |
33 |
99 % |
31 |
93 % |
|
|
An Ghaimbia |
302 |
302 |
100 % |
301 |
100 % |
285 |
94 % |
|
|
Gána |
785 |
785 |
100 % |
782 |
100 % |
737 |
94 % |
|
|
Guine Bissau |
186 |
184 |
99 % |
182 |
98 % |
177 |
95 % |
|
|
Guine (Conacraí) |
500 |
500 |
100 % |
494 |
99 % |
441 |
88 % |
|
|
Oileán Mhuirís |
82 |
82 |
100 % |
82 |
100 % |
82 |
100 % |
|
|
an Chéinia |
859 |
853 |
99 % |
850 |
99 % |
777 |
90 % |
|
|
Leosóta |
249 |
248 |
99 % |
247 |
99 % |
205 |
82 % |
|
|
an Libéir |
486 |
485 |
100 % |
474 |
97 % |
451 |
93 % |
|
|
Madagascar |
782 |
779 |
100 % |
752 |
96 % |
631 |
81 % |
|
|
an Mhaláiv |
1 018 |
1 018 |
100 % |
1 009 |
99 % |
912 |
90 % |
|
|
Mailí |
1 395 |
1 393 |
100 % |
1 387 |
99 % |
1 246 |
89 % |
|
|
an Mháratáin |
343 |
343 |
100 % |
341 |
99 % |
332 |
97 % |
|
|
Mósaimbíc |
1 451 |
1 440 |
99 % |
1 410 |
97 % |
1 188 |
82 % |
|
|
an Namaib |
187 |
187 |
100 % |
181 |
97 % |
173 |
93 % |
|
|
an Nígir |
1 262 |
1 262 |
100 % |
1 258 |
100 % |
1 250 |
99 % |
|
|
an Nigéir |
1 098 |
1 088 |
99 % |
1 086 |
99 % |
1 037 |
95 % |
|
|
Uganda |
982 |
930 |
95 % |
923 |
94 % |
845 |
86 % |
|
|
Poblacht na hAfraice Láir |
610 |
609 |
100 % |
609 |
100 % |
592 |
97 % |
|
|
Ruanda |
833 |
831 |
100 % |
831 |
100 % |
823 |
99 % |
|
|
São Tomé agus Príncipe |
55 |
55 |
99 % |
53 |
96 % |
51 |
91 % |
|
|
an tSeineagáil |
663 |
663 |
100 % |
659 |
99 % |
632 |
95 % |
|
|
na Séiséil |
22 |
22 |
100 % |
22 |
100 % |
22 |
100 % |
|
|
Siarra Leon |
655 |
655 |
100 % |
646 |
99 % |
617 |
94 % |
|
|
an tSomáil |
898 |
896 |
100 % |
894 |
100 % |
891 |
99 % |
|
|
an tSúdáin |
298 |
298 |
100 % |
298 |
100 % |
298 |
100 % |
|
|
an tSúdáin Theas |
91 |
91 |
100 % |
91 |
100 % |
91 |
100 % |
|
|
Eswatini (an tSuasalainn) |
123 |
123 |
100 % |
121 |
99 % |
111 |
91 % |
|
|
an Tansáin |
1 171 |
1 171 |
100 % |
1 162 |
99 % |
1 094 |
93 % |
|
|
Sead |
935 |
935 |
100 % |
913 |
98 % |
818 |
87 % |
|
|
Tóga |
376 |
374 |
99 % |
372 |
99 % |
361 |
96 % |
|
|
an tSaimbia |
827 |
826 |
100 % |
804 |
97 % |
709 |
86 % |
|
|
an tSiombáib |
462 |
461 |
100 % |
459 |
99 % |
457 |
99 % |
|
|
* Iomlán na hAfraice |
28 086 |
27 981 |
100 % |
27 739 |
99 % |
25 863 |
92 % |
|
|
Antigua agus Barbúda |
15 |
15 |
100 % |
15 |
100 % |
15 |
98 % |
|
|
Barbadós |
22 |
22 |
100 % |
22 |
100 % |
21 |
95 % |
|
|
an Bheilís |
42 |
42 |
100 % |
41 |
96 % |
36 |
85 % |
|
|
Doiminice |
41 |
40 |
99 % |
40 |
99 % |
40 |
99 % |
|
|
Greanáda |
21 |
20 |
99 % |
20 |
98 % |
20 |
98 % |
|
|
an Ghuáin |
79 |
79 |
100 % |
78 |
99 % |
77 |
97 % |
|
|
Háítí |
997 |
997 |
100 % |
910 |
91 % |
793 |
80 % |
|
|
Iamáice |
235 |
235 |
100 % |
233 |
99 % |
226 |
96 % |
|
|
an Phoblacht Dhoiminiceach |
281 |
281 |
100 % |
279 |
99 % |
279 |
99 % |
|
|
Saint Lucia |
32 |
32 |
100 % |
32 |
100 % |
32 |
100 % |
|
|
San Críostóir-Nimheas |
6 |
6 |
100 % |
6 |
99 % |
6 |
99 % |
|
|
San Uinseann agus na Greanáidíní |
26 |
26 |
99 % |
26 |
98 % |
22 |
83 % |
|
|
Suranam |
27 |
27 |
100 % |
27 |
99 % |
26 |
96 % |
|
|
Oileán na Tríonóide agus Tobága |
28 |
28 |
100 % |
28 |
99 % |
27 |
94 % |
|
|
* Iomlán Mhuir Chairib |
1 853 |
1 852 |
100 % |
1 758 |
95 % |
1 619 |
87 % |
|
|
Fidsí |
48 |
48 |
100 % |
48 |
100 % |
48 |
100 % |
|
|
Oileáin Cook |
5 |
5 |
100 % |
5 |
100 % |
5 |
100 % |
|
|
Oileáin Sholomón |
68 |
66 |
97 % |
66 |
96 % |
62 |
91 % |
|
|
Cireabas |
42 |
42 |
100 % |
41 |
99 % |
39 |
93 % |
|
|
Oileáin Marshall |
17 |
17 |
100 % |
17 |
100 % |
17 |
100 % |
|
|
an Mhicrinéis |
23 |
23 |
100 % |
22 |
97 % |
18 |
78 % |
|
|
Nárú |
4 |
4 |
100 % |
4 |
100 % |
4 |
100 % |
|
|
Niue |
3 |
3 |
100 % |
3 |
100 % |
3 |
100 % |
|
|
Oileáin Palau |
5 |
4 |
70 % |
4 |
70 % |
4 |
70 % |
|
|
Nua-Ghuine Phapua |
239 |
239 |
100 % |
233 |
97 % |
215 |
90 % |
|
|
Samó Thiar |
67 |
67 |
100 % |
67 |
100 % |
66 |
100 % |
|
|
Tíomór Thoir |
167 |
167 |
100 % |
166 |
99 % |
159 |
95 % |
|
|
Tonga |
28 |
28 |
100 % |
28 |
100 % |
28 |
100 % |
|
|
Tuvalu |
13 |
13 |
100 % |
13 |
100 % |
13 |
100 % |
|
|
Vanuatú |
55 |
55 |
100 % |
54 |
99 % |
52 |
94 % |
|
|
* Iomlán an Aigéin Chiúin |
783 |
780 |
100 % |
771 |
98 % |
733 |
94 % |
|
|
Leithdháiltí taobh istigh de ACC |
8 025 |
7 916 |
99 % |
7 970 |
99 % |
7 305 |
91 % |
|
|
PALOP |
60 |
59 |
98 % |
59 |
98 % |
58 |
96 % |
|
|
Réigiún Dheisceart na hAfraice FED 10 |
129 |
129 |
100 % |
129 |
100 % |
127 |
98 % |
|
|
Réigiún na hAfraice Láir |
552 |
547 |
99 % |
543 |
98 % |
438 |
79 % |
|
|
Réigiún na hAfraice Thoir agus Theas |
3 059 |
3 020 |
99 % |
2 970 |
97 % |
2 522 |
82 % |
|
|
Réigiún na hAfraice Thiar |
1 936 |
1 922 |
99 % |
1 911 |
99 % |
1 688 |
87 % |
|
|
Réigiún Mhuir Chairib |
536 |
533 |
99 % |
526 |
98 % |
421 |
79 % |
|
|
Réigiún an Aigéin Chiúin |
322 |
318 |
99 % |
298 |
93 % |
244 |
76 % |
|
|
* Iomlán chomhar réigiúnach ACC |
14 619 |
14 445 |
99 % |
14 406 |
99 % |
12 803 |
88 % |
|
|
ACC |
50 091,33 |
49 222,97 |
98 % |
48 839,57 |
98 % |
45 076,97 |
90 % |
|
|
Tíortha agus Críocha Thar Lear |
Cúlchiste/Nár dáileadh de réir tíre/réigiúin |
33 |
12 |
35 % |
11 |
34 % |
11 |
34 % |
|
Gach tír agus críoch thar lear |
33 |
12 |
35 % |
11 |
34 % |
11 |
34 % |
|
|
Anguilla |
27 |
27 |
100 % |
27 |
100 % |
27 |
100 % |
|
|
Oileáin Fháclainne |
10 |
10 |
100 % |
10 |
100 % |
10 |
100 % |
|
|
Oileáin Pitcairn |
5 |
5 |
100 % |
5 |
100 % |
5 |
100 % |
|
|
Oileáin na dTurcach agus Caicos |
32 |
32 |
100 % |
32 |
100 % |
32 |
100 % |
|
|
Ógh-Oileáin na Breataine |
2 |
2 |
93 % |
2 |
93 % |
2 |
93 % |
|
|
Montserrat |
33 |
33 |
100 % |
33 |
100 % |
33 |
100 % |
|
|
San Héilin |
38 |
38 |
100 % |
38 |
100 % |
38 |
100 % |
|
|
* Iomlán na dtíortha agus na gcríoch Briotanach thar lear |
146 |
146 |
100 % |
146 |
100 % |
146 |
100 % |
|
|
Aintillí na hÍsiltíre |
38 |
38 |
100 % |
20 |
54 % |
20 |
54 % |
|
|
Aintillí na hÍsiltíre - Bonaire |
4 |
4 |
100 % |
4 |
98 % |
4 |
97 % |
|
|
Aintillí na hÍsiltíre - Saba |
3 |
3 |
100 % |
3 |
100 % |
3 |
100 % |
|
|
Aintillí na hÍsiltíre - Sint-Eustatius |
2 |
2 |
100 % |
2 |
100 % |
2 |
100 % |
|
|
Arúba |
21 |
21 |
100 % |
21 |
99 % |
21 |
98 % |
|
|
Sint Maarten |
14 |
14 |
100 % |
13 |
95 % |
5 |
38 % |
|
|
* Iomlán na dtíortha agus na gcríoch thar lear de chuid na hÍsiltíre |
83 |
83 |
100 % |
64 |
78 % |
56 |
68 % |
|
|
Oileáin Wallis agus Futuna |
39 |
39 |
100 % |
37 |
95 % |
29 |
76 % |
|
|
Mayotte |
29 |
29 |
100 % |
29 |
100 % |
29 |
100 % |
|
|
an Nua-Chaladóin |
50 |
50 |
100 % |
50 |
100 % |
50 |
100 % |
|
|
Polainéis na Fraince |
50 |
50 |
100 % |
49 |
99 % |
49 |
99 % |
|
|
Saint Pierre et Miquelon |
47 |
47 |
100 % |
47 |
100 % |
47 |
100 % |
|
|
* Iomlán na dtíortha agus na gcríoch thar lear de chuid na Fraince |
214 |
214 |
100 % |
212 |
99 % |
204 |
95 % |
|
|
réigiún |
137 |
137 |
100 % |
136 |
99 % |
118 |
86 % |
|
|
* Iomlán chomhar réigiúnach na dtíortha agus na gcríoch thar lear |
137 |
137 |
100 % |
136 |
99 % |
118 |
86 % |
|
|
Tíortha agus Críocha Thar Lear |
613,65 |
591,78 |
96 % |
569,20 |
93 % |
535,44 |
87 % |
|
|
IOMLÁN: Tíortha ACC agus tíortha agus críocha thar lear |
|
50 704,99 |
49 814,76 |
98 % |
49 408,77 |
97 % |
45 612,40 |
90 % |
Miondealú ar an méid geallta, an méid ar conradh agus an méid íoctha de réir limistéir caiteachais le haghaidh an 11ú CEF
11ú CEF - Miondealú ar an méid geallta, an méid ar conradh agus an méid íoctha de réir réimse caiteachais (cóid earnála DAC) (23)
|
(EUR milliún) |
|||
|
Earnáil |
Geallta |
Ar conradh |
Íoctha |
|
Bonneagar agus seirbhísí sóisialta |
|
|
|
|
110-Oideachas |
1 192,46 |
1 174,05 |
1 034,15 |
|
120-Sláinte |
2 131,40 |
2 524,02 |
2 338,24 |
|
130-Beartais/cláir daonra agus sláinte atáirgthe |
352,44 |
50,31 |
43,25 |
|
140-Uisce agus sláintíocht |
788,50 |
858,32 |
599,10 |
|
150-Rialtas agus an tsochaí shibhialta |
5 826,37 |
6 058,19 |
5 677,22 |
|
160-Bonneagar agus seirbhísí sóisialta eile |
996,71 |
1 401,86 |
1 628,50 |
|
Bonneagar agus seirbhísí sóisialta IOMLÁN |
11 287,88 |
12 066,75 |
11 320,47 |
|
Bonneagair agus seirbhísí eacnamaíocha |
|
|
|
|
210-Iompar agus stóráil |
1 425,48 |
2 088,15 |
1 213,63 |
|
220-Cumarsáid |
140,96 |
147,40 |
131,58 |
|
230-Fuinneamh |
2 015,13 |
2 031,37 |
1 375,46 |
|
240-Baincéireacht agus seirbhísí airgeadais |
82,03 |
131,71 |
95,57 |
|
250-Gnó agus seirbhísí eile |
343,43 |
329,24 |
259,09 |
|
Bonneagar agus seirbhísí eacnamaíocha IOMLÁN |
4 007,01 |
4 727,87 |
3 075,33 |
|
Earnálacha táirgeachta |
|
|
|
|
310-Talmhaíocht, foraoiseacht agus iascaireacht |
3 344,16 |
3 154,32 |
2 516,00 |
|
320-Tionsclaíocht, acmhainní mianra agus mianadóireacht, tógáil |
641,58 |
529,15 |
347,51 |
|
330-Trádáil agus turasóireacht |
507,49 |
437,30 |
313,25 |
|
Earnálacha táirgeachta IOMLÁN |
4 493,23 |
4 120,77 |
3 176,77 |
|
Ilearnálach/Crosghearradh |
|
|
|
|
410-Cosaint comhshaoil ghinearálta |
989,82 |
849,41 |
717,86 |
|
430-Ilearnálach eile |
3 886,22 |
2 625,43 |
1 872,80 |
|
Ilearnálach/trasnaí IOMLÁN |
4 876,04 |
3 474,84 |
2 590,66 |
|
Cúnamh tráchtearraí agus cúnamh cláir ghinearálta |
|
|
|
|
510-Tacaíocht bhuiséadach ghinearálta |
3 116,32 |
3 178,92 |
2 506,33 |
|
520-Cúnamh bia forbartha |
617,50 |
390,55 |
364,26 |
|
Cabhair tráchtearraí agus cúnamh cláir ghinearálta IOMLÁN |
3 733,82 |
3 569,47 |
2 870,59 |
|
Gníomhaíocht a bhaineann le fiachas |
|
|
|
|
600-Gníomhaíocht a bhaineann le fiachas |
183,00 |
183,00 |
183,00 |
|
Gníomhaíocht a bhaineann le fiachas IOMLÁN |
183,00 |
183,00 |
183,00 |
|
Cabhair dhaonnúil |
|
|
|
|
720-Práinnfhreagairt |
746,19 |
452,54 |
448,40 |
|
730-Faoiseamh atógála agus athshlánú |
137,83 |
65,05 |
42,30 |
|
740-Ullmhacht maidir le tubaistí |
72,79 |
110,06 |
100,54 |
|
Cabhair dhaonnúil IOMLÁN |
956,81 |
627,65 |
591,24 |
|
Costais riaracháin deontóirí / Neamh-leithdháilte / Neamhshonraithe |
|
|
|
|
910-Costais riaracháin deontóirí |
995,52 |
948,30 |
858,64 |
|
998-Neamh-leithdháilte / neamhshonraithe |
183,74 |
59,87 |
48,56 |
|
N/A-Níl sé ar fáil |
260,50 |
1,57 |
1,15 |
|
Costais riaracháin deontóirí / Neamh-leithdháilte / Neamhshonraithe IOMLÁN |
1 439,76 |
1 009,75 |
908,35 |
|
COMHIOMLÁN AN 11Ú CEF |
30 977,55 |
29 780,11 |
24 716,42 |
Forbairt ar an méid carnach geallta, an méid carnach ar conradh agus an méid carnach íoctha de réir limistéir caiteachais le haghaidh an 11ú CEF
3. GLUAIS
Leithreasuithe riaracháin
Leithreasuithe chun costais reatha na n-eintiteas a chumhdach (foireann, foirgnimh, trealamh oifige).
Buiséad glactha
Bíonn an dréachtbhuiséad ina bhuiséad glactha a luaithe is a fhormheasann an t-údarás buiséid é.
Buiséad leasaitheach
Cinneadh a nglactar leis le linn na bliana airgeadais chun gnéithe de bhuiséad glactha na bliana sin a leasú (méadú, laghdú, aistriú).
Leithreasuithe
Cistiú buiséid.
Tuartar sa bhuiséad idir ghealltanais (gealltanais dhlíthiúla chun maoiniú a sholáthar) agus íocaíochtaí (airgead tirim nó aistrithe bainc chuig na tairbhithe). Is minic a bhíonn difríocht idir leithreasuithe faoi chomhair gealltanas agus faoi chomhair íocaíochtaí — leithreasuithe difreáilte — toisc gur gnách cláir agus tionscadail ilbhliantúla a ghealladh go hiomlán sa bhliain a chinntear iad agus toisc gur gnách go n-íoctar iad thar na blianta de réir mar a théann cur chun feidhme an chláir agus an tionscadail ar aghaidh.
Ioncam sannta
Ioncam atá tiomnaithe chun míreanna sonracha caiteachais a mhaoiniú.
Toradh buiséid
An difríocht idir an t-ioncam a fuarthas agus na méideanna a íocadh, lena n-áirítear coigeartuithe le haghaidh méideanna a thugtar ar aghaidh, cealuithe agus difríochtaí sa ráta malairte.
Maidir le gníomhaíochtaí, ní mór an méid sin a aisíoc leis an údarás cistiúcháin.
Cur chun feidhme an bhuiséid
Ídiú an bhuiséid trí chaiteachas agus oibríochtaí ioncaim.
Mír bhuiséid / Líne bhuiséid / Staid bhuiséid
Léirítear ioncam agus caiteachas sa struchtúr buiséid i gcomhréir le hainmníocht cheangailteach lena léirítear cineál agus cuspóir gach míre, mar a fhorchuireann an t-údarás buiséid. Tugtar tuairisc fhoirmiúil ar an ainmníocht sna ceannteidil aonair (teideal, caibidil, airteagal nó mír).
Gealltanas buiséadach
Oibríocht trína bhforchoimeádann an t-oifigeach údarúcháin na leithreasuithe buiséid is gá chun íocaíochtaí ina dhiaidh sin a chumhdach chun gealltanais dhlíthiúla a chomhlíonadh.
Cealú leithreasuithe
Leithreasuithe nár úsáideadh faoi dheireadh na bliana airgeadais agus nach féidir a thabhairt anonn, cuirfear ar ceal iad.
Tabhairt anonn na leithreasuithe
Eisceacht le prionsabal na bliantúlachta a mhéid is féidir leithreasuithe nárbh fhéidir a úsáid i mbliain airgeadais ar leith, faoi choinníollacha dochta, a thabhairt anonn go heisceachtúil lena n-úsáid le linn na bliana dár gcionn.
Leithreasuithe faoi chomhair gealltanas
Cumhdaíonn leithreasuithe faoi chomhair gealltanas luach iomlán na n-oibleagáidí dlíthiúla (conarthaí, comhaontuithe deontais nó cinntí) a d’fhéadfaí a shíniú sa bhliain airgeadais reatha.
Saoradh
Oibríocht lena ndéanann an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach cur i leataobh na leithreasuithe a rinneadh roimhe sin trí bhíthin gealltanas buiséadach a chur ar ceal go hiomlán nó go páirteach.
Leithreasuithe difreáilte
Úsáidtear leithreasuithe difreáilte chun oibríochtaí ilbhliantúla a mhaoiniú; cumhdaítear leo, le haghaidh na bliana airgeadais reatha, costas iomlán na n-oibleagáidí dlíthiúla arna ndéanamh le haghaidh oibríochtaí a shíneann a gcur chun feidhme thar níos mó ná 1 bhliain airgeadais amháin.
Toradh eacnamaíoch
Tionchar an chaiteachais agus an ioncaim ar an gclár comhardaithe bunaithe ar rialacha cuntasaíochta ar bhonn fabhraithe.
Teidlíochtaí arna mbunú
An ceart chun ioncam a bhailiú ó fhéichiúnaí de réir mar a aithnítear trí eisiúint ordaithe gnóthaithe.
Difríocht sa ráta malairte
An difríocht a eascraíonn ó rátaí malairte airgeadra a chuirtear i bhfeidhm ar na hidirbhearta a bhaineann le tíortha lasmuigh den limistéar euro, nó ó athmheasúnú sócmhainní agus dliteanas in airgeadraí coigríche ar dháta na gcuntas.
Caiteachas
An téarma a úsáidtear chun tuairisc a thabhairt ar chaitheamh an bhuiséid ó gach cineál foinse chistiúcháin.
Deontais
Ranníocaíochtaí airgeadais díreacha ón mbuiséad le tairbhithe tríú páirtí a bhíonn i mbun gníomhaíochtaí a fhónann do bheartais an Aontais.
Leithreasuithe atá ag dul i léig
Leithreasuithe nár úsáideadh a bheidh le cealú ag deireadh na bliana airgeadais. Ciallaíonn dul i léig cealú an t-údarú iomlán nó cuid den údarú chun caiteachas a dhéanamh agus/nó dliteanais a thabhú, mar a léirítear le leithreasú, a chealú.
I gcás comhghnóthas (agus EIT), mar a shonraítear ina Rialacha Airgeadais, féadfar aon leithreasú nár úsáideadh a iontráil sa mheastachán ar ioncam agus ar chaiteachas suas go dtí na 3 bliana airgeadais ina dhiaidh sin (riail ‘N+3’ mar a thugtar uirthi). Dá bhrí sin, is féidir leithreasuithe atá ag dul i léig le haghaidh comhghnóthas a athghníomhachtú go dtí an bhliain airgeadais ‘N+3’.
Bunús dlí / bunghníomh
An gníomh dlí arna ghlacadh ag an údarás reachtach (an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa go hiondúil) lena sonraítear an cuspóir atá le clár caiteachais de chuid an Aontais, an cuspóir leis na leithreasuithe, na rialacha idirghabhála, an dáta éaga agus na rialacha airgeadais ábhartha a fheidhmeoidh mar bhunús dlí le haghaidh chur chun feidhme an chláir caiteachais.
Gealltanas dlíthiúil
An gníomh lena dtéann an tOifigeach Údarúcháin faoi oibleagáid i leith tríú páirtithe as a n-eascraíonn muirear do bhuiséad an Aontais.
Is cineálacha coitianta gealltanas dlíthiúil iad conarthaí i gcás soláthair, comhaontuithe deontais agus cinntí deontais.
Leithreasuithe neamhdhifreáilte
Leithreasuithe a chomhlíonann riachtanais bhliantúla agus, dá bhrí sin, nach mór iad a ghealladh le linn na bliana airgeadais. Ní féidir ach méideanna atá incháilithe do thabhairt anonn uathoibríoch a eisíoc sa bhliain ina dhiaidh sin. Maidir le leithreasuithe neamhdhifreáilte nár úsáideadh i.e. nár gealladh, faoi dheireadh na bliana, déantar iad a chealú (mura rud é, ar bhonn eisceachtúil, go dtugtar cead le cinneadh ón gCoimisiún maidir le tabhairt anonn neamh-uathoibríoch). Baineann leithreasuithe neamhdhifreáilte le caiteachas riaracháin agus bíonn leithreasuithe faoi chomhair gealltanas cothrom le leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí.
Leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí
Le leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí, maoinítear na beartais éagsúla, i bhfoirm deontas nó soláthair go príomha.
Gealltanais le híoc
Sainmhínítear gealltanais le híoc (nó RAL ón téarma Fraincise reste à liquider) mar an méid leithreasuithe a gealladh nár íocadh go fóill. Tagann siad go díreach as cláir ilbhliantúla a bheith ann agus as an dícheangal idir leithreasuithe faoi chomhair gealltanas agus leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí.
Leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí
Cumhdaíonn leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí caiteachas atá dlite sa bhliain reatha, ar caiteachas é a eascraíonn as gealltanais dhlíthiúla a tugadh sa bhliain reatha agus/nó sna blianta roimhe sin.
RAL (Reste à liquider)
An méid atá fós le híoc ar ghealltanas buiséadach tráth ar leith. Cf. Gealltanais le híoc
Barrachas
Difríocht dhearfach idir ioncam agus caiteachas, rud nach mór a thabhairt ar ais don údarás cistiúcháin. Cf. Toradh buiséid
Aistriú idir línte buiséid
Is é atá i gceist le haistrithe idir línte buiséid go ndéanfar leithreasuithe a athlonnú ó líne buiséid amháin go líne bhuiséid eile, le linn na bliana airgeadais, agus ar an gcaoi sin is eisceacht iad ó phrionsabal buiséadach na sonraíochta.
TUARASCÁIL BHLIANTÚIL MAIDIR LE CUR CHUN FEIDHME - CISTÍ ARNA mBAINISTIÚ AG AN mBANC EORPACH INFHEISTÍOCHTA
AN BANC EORPACH INFHEISTÍOCHTA
AN BORD STIÚRTHÓIRÍ
RÁITIS AIRGEADAIS
NA SAORÁIDE INFHEISTÍOCHTA
AMHAIL AN 31 NOLLAIG 2024
|
(1) |
Tuarascáil an iniúchóra neamhspleách |
|
(2) |
Ráiteas maidir le staid airgeadais |
|
(3) |
Ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile |
|
(4) |
Ráiteas ar athruithe ar acmhainní ranníocóirí |
|
(5) |
Ráiteas ar shreafaí airgid |
|
(6) |
Nótaí a ghabhann leis na ráitis airgeadais |
RÁITEAS MAIDIR LE STAID AIRGEADAIS
AMHAIL AR AN 31 NOLLAIG 2024
|
(in EUR 000) |
|||
|
|
Nótaí |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
SÓCMHAINNÍ |
|
|
|
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim |
5 |
1 638 604 |
1 376 824 |
|
Méideanna is infhaighte ó ranníocóirí |
9/16 |
7 482 |
85 321 |
|
Sócmhainní airgeadais cisteáin |
10 |
- |
- |
|
Ionstraimí airgeadais díorthacha |
6 |
783 |
55 765 |
|
Iasachtaí agus airleacain |
7 |
1 498 048 |
1 683 312 |
|
Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile |
8 |
834 621 |
820 713 |
|
Sócmhainní eile |
11 |
- |
616 |
|
Iomlán na sócmhainní |
|
3 979 538 |
4 022 551 |
|
DLITEANAIS AGUS ACMHAINNÍ RANNÍOCÓIRÍ |
|
|
|
|
DLITEANAIS |
|
|
|
|
Ionstraimí airgeadais díorthacha |
6 |
39 210 |
- |
|
Ioncam iarchurtha |
12 |
47 725 |
48 515 |
|
Forálacha maidir le gealltanais iasachta |
13 |
18 320 |
19 038 |
|
Méideanna atá dlite do thríú páirtithe |
14 |
566 083 |
427 828 |
|
Dliteanais eile |
15 |
3 289 |
3 338 |
|
Iomlán na ndliteanas |
|
674 627 |
498 719 |
|
Acmhainní ranníocóirí |
16/17 |
3 304 911 |
3 523 832 |
|
Iomlán na ndliteanas agus acmhainní na ranníocóirí |
|
3 979 538 |
4 022 551 |
RÁITEAS AR BHRABÚS NÓ AR CHAILLTEANAS AGUS AR IONCAM CUIMSITHEACH EILE
DON BHLIAIN DAR CRÍOCH AN 31 NOLLAIG 2024
|
(in EUR 000) |
|||
|
|
Nótaí |
Ón 1.1.2024 go dtí an 31.12.2024 |
Ón 01.01.2023 go dtí an 31.12.2023 |
|
Ús agus ioncam comhchosúil (*2) |
19 |
156 601 |
148 336 |
|
Ús agus caiteachais chomhchosúla |
19 |
-1 805 |
- |
|
Ús glan agus ioncam comhchosúil |
|
154 796 |
148 336 |
|
Ioncam ó tháillí agus ó choimisiún |
20 |
20 |
25 |
|
Caiteachais táillí agus coimisiúin |
20 |
- 212 |
-62 |
|
Ioncam glan ó tháillí agus ó choimisiúin |
|
- 192 |
-37 |
|
Athrú ar luach cóir ionstraimí airgeadais díorthacha |
6 |
-94 192 |
-20 087 |
|
Glantoradh ar scaireanna agus ar urrúis toraidh athraithigh eile |
21 |
-34 096 |
-8 457 |
|
Glantoradh ar iasachtaí agus airleacain arna dtomhas ag FVTPL |
7 |
-5 436 |
-8 932 |
|
Glantoradh malairte eachtraí |
22 |
81 907 |
-67 885 |
|
Glantoradh ar oibríochtaí airgeadais |
|
-51 817 |
- 105 361 |
|
Athrú ar lagú ar iasachtaí agus ar airleacain, glan ar aisiompuithe |
7.2 |
12 145 |
9 055 |
|
Athrú ar fhorálacha maidir le gealltanais iasachta, glan ar aisiompuithe |
13 |
718 |
-2 470 |
|
Caiteachais riaracháin ghinearálta |
23 |
-24 794 |
-29 655 |
|
Brabús don bhliain |
|
90 856 |
19 868 |
|
Brabús ioncaim cuimsitheach iomlán don bhliain |
|
90 856 |
19 868 |
RÁITEAS AR ATHRUITHE AR ACMHAINNÍ RANNÍOCÓIRÍ
DON BHLIAIN DAR CRÍOCH AN 31 NOLLAIG 2024
|
(in EUR 000) |
|||||
|
|
Nótaí |
Ranníocaíocht ghlaoite |
Ranníocaíochtaí arna n-íoc amach |
Tuilleamh coimeádta |
Iomlán |
|
An 1 Eanáir 2024 |
|
3 721 695 |
- 587 913 |
390 050 |
3 523 832 |
|
Ranníocaíochtaí na mBallstát a glaodh le linn na bliana |
16 |
- |
- |
- |
- |
|
Ranníocaíochtaí na mBallstát arna n-íoc amach le linn na bliana |
17 |
- |
- 309 777 |
- |
- 309 777 |
|
Brabús le haghaidh na bliana 2024 |
|
- |
- |
90 856 |
90 856 |
|
Athruithe ar acmhainní ranníocóirí |
|
- |
- 309 777 |
90 856 |
- 218 921 |
|
An 31 Nollaig 2024 |
|
3 721 695 |
- 897 690 |
480 906 |
3 304 911 |
|
|
|
Ranníocaíocht ghlaoite |
Ranníocaíochtaí arna n-íoc amach |
Tuilleamh coimeádta |
Iomlán |
|
An 1 Eanáir 2023 |
|
3 701 695 |
- |
370 182 |
4 071 877 |
|
Ranníocaíocht ghlaoite na mBallstát le linn na bliana |
|
20 000 |
- |
- |
20 000 |
|
Ranníocaíochtaí na mBallstát arna n-íoc amach le linn na bliana |
|
- |
- 587 913 |
- |
- 587 913 |
|
Brabús do 2023 |
|
- |
- |
19 868 |
19 868 |
|
Athruithe ar acmhainní ranníocóirí |
|
20 000 |
- 587 913 |
19 868 |
- 548 045 |
|
An 31 Nollaig 2023 |
|
3 721 695 |
- 587 913 |
390 050 |
3 523 832 |
RÁITEAS AR SHREAFAÍ AIRGID
DON BHLIAIN DAR CRÍOCH AN 31 NOLLAIG 2024
|
(in EUR 000) |
|||
|
|
Nótaí |
Ón 1.1.2024 go dtí an 31.12.2024 |
Ón 1.1.2023 go dtí an 31.12.2023 |
|
GNÍOMHAÍOCHTAÍ OIBRIÚCHÁIN |
|
|
|
|
Brabús don bhliain |
|
90 856 |
19 868 |
|
Arna choigeartú le haghaidh an mhéid seo a leanas: |
|
|
|
|
Glantoradh ar scaireanna agus ar urrúis toraidh athraithigh eile |
|
52 265 |
15 142 |
|
Athrú ar lagú ar iasachtaí agus ar airleacain, glan ar aisiompuithe |
7.2 |
-12 145 |
-9 055 |
|
Glantoradh ar iasachtaí agus airleacain arna dtomhas ag FVTPL |
7 |
5 436 |
8 932 |
|
Athrú ar ús fabhraithe agus costas amúchta ar iasachtaí agus airleacain |
|
-2 229 |
708 |
|
Glanathrú ar fhorálacha maidir le gealltanais iasachta, glan ar aisiompuithe |
|
- 718 |
2 455 |
|
Athruithe ar luach chóir ar dhíorthaigh |
|
94 192 |
20 087 |
|
Athrú ar ús fabhraithe agus costas amúchta ar shócmhainní airgeadais cisteáin |
10 |
- |
- 248 |
|
Athrú ar ioncam iarchurtha |
|
- 790 |
-3 902 |
|
Iarmhairt athruithe ar rátaí malairte ar iasachtaí |
|
-78 744 |
86 765 |
|
Iarmhairt athruithe ar rátaí malairtí ar scaireanna agus ar urrúis toraidh athraithigh eile |
8 |
-23 199 |
30 026 |
|
Iarmhairt athruithe ar rátaí malairte ar airgead tirim arna shealbhú |
|
-5 282 |
-8 031 |
|
(Caillteanas) ar ghníomhaíochtaí oibriúcháin roimh athruithe ar shócmhainní oibriúcháin agus ar dhliteanais |
|
119 642 |
162 747 |
|
Eisíocaíochtaí iasachta |
7 |
- 101 394 |
- 207 237 |
|
Aisíocaíochtaí iasachtaí |
7 |
371 568 |
288 155 |
|
Athrú ar ús fabhraithe ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim |
5 |
- 646 |
4 039 |
|
Sócmhainní airgeadais cisteáin a fháil |
10 |
- |
- 348 523 |
|
Aibíochtaí sócmhainní airgeadais cisteáin |
10 |
- |
421 278 |
|
Eisíocaíochtaí scaireanna agus urrús toraidh athraithigh eile |
8 |
-69 392 |
- 101 100 |
|
Glanfháltais ó scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile |
|
39 581 |
39 246 |
|
Laghdú ar shócmhainní eile |
|
616 |
334 |
|
Méadú ar dhliteanais eile |
|
-49 |
919 |
|
(Laghdú)/ Méadú ar mhéideanna iníoctha leis an mBanc Eorpach Infheistíochta |
|
- 985 |
33 951 |
|
Glansreafaí airgid a úsáidtear i ngníomhaíochtaí oibriúcháin / ó ghníomhaíochtaí oibriúcháin |
|
358 941 |
293 809 |
|
GNÍOMHAÍOCHTAÍ MAOINIÚCHÁIN |
|
|
|
|
Ranníocaíochtaí arna bhfáil ó na Ballstáit |
|
- |
79 710 |
|
Méideanna arna bhfáil ó na Ballstáit maidir le fóirdheontais úis agus cúnamh teicniúil |
|
286 800 |
220 290 |
|
Méideanna a íoctar thar ceann na mBallstát maidir le fóirdheontais úis agus cúnamh teicniúil |
|
-68 256 |
-77 050 |
|
Ranníocaíochtaí arna n-íoc amach thar ceann na mBallstát |
17 |
- 309 777 |
- 587 913 |
|
Glansreafaí airgid ó ghníomhaíochtaí maoiniúcháin |
|
-91 233 |
- 364 963 |
|
Glanmhéadú ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim |
|
267 708 |
-71 154 |
|
Ráiteas achomair ar shreafaí airgid: |
|
|
|
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag tús na bliana airgeadais |
|
1 371 404 |
1 450 589 |
|
Glansreafaí airgid a úsáidtear sna nithe seo a leanas / ó na nithe seo a leanas: |
|
|
|
|
Gníomhaíochtaí oibriúcháin |
|
358 941 |
293 809 |
|
Gníomhaíochtaí maoiniúcháin |
|
-91 233 |
- 364 963 |
|
Iarmhairtí athruithe ar rátaí malairte ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim |
|
-5 282 |
-8 031 |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag deireadh na bliana airgeadais |
|
1 633 830 |
1 371 404 |
|
Tá airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim comhdhéanta díobh seo a leanas: |
|
|
|
|
Airgead ar láimh |
5 |
212 466 |
146 494 |
|
Taiscí téarma (cé is moite d’ús fabhraithe) |
5 |
304 538 |
625 403 |
|
Páipéir thráchtála |
5 |
1 116 826 |
599 507 |
|
|
|
1 633 830 |
1 371 404 |
Nótaí a ghabhann leis na ráitis airgeadais amhail an 31 Nollaig 2024
1 Eolas ginearálta
Bunaíodh an tSaoráid Infheistíochta (‘an tSaoráid’) faoi chuimsiú Chomhaontú Cotonou (an ‘Comhaontú’) maidir le comhar agus cabhair um fhorbairt a caibidlíodh idir Grúpa Stát na hAfraice, Mhuir Chairib agus an Aigéin Chiúin (‘Stáit ACC’) agus an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit an 23 Meitheamh 2000, arna athbhreithniú an 25 Meitheamh 2005 agus an 22 Meitheamh 2010. Síníodh Comhaontú Shamó, a ghlac ionad Chomhaontú Cotonou mar an creat nua le haghaidh comhair idir an tAontas Eorpach agus Eagraíocht na Stát san Afraic, i Muir Chairib agus san Aigéan Ciúin (OACPS) (Cinneadh (AE) 2023/2861 ón gComhairle (24) an 20 Iúil 2023 agus Cinneadh (AE) 2023/2862 ón gComhairle an 28 Nollaig 2023), an 15 Samhain 2023, agus tháinig sé i bhfeidhm an 1 Eanáir 2024. Tagann sé i gcomharbas ar Chomhaontú Cotonou, lenar rialaíodh an caidreamh idir an tAontas agus Stáit ACC ó 2000 i leith. Áirithíonn an t-aistriú sin leanúnachas comhpháirtíochtaí agus, ag an am céanna, tugann sé aghaidh ar dhúshláin dhomhanda chomhaimseartha.
Ní eintiteas dlítheanach ar leith í an tSaoráid agus déanann an Banc Eorpach Infheistíochta (‘BEI’ nó ‘an Banc’) bainistíocht ar na ranníocaíochtaí thar ceann na mBallstát (‘Deontóirí’) i gcomhréir le téarmaí an Chomhaontaithe agus gníomhaíonn sé mar riarthóir ar an tSaoráid.
Ní chinntear fad na Saoráide. Tá Comhaontú Inmheánach an 11ú CEF i bhfeidhm i gcónaí (de bhun Airteagal 14(3) de sin) go ceann cibé tréimhse is gá chun na hoibríochtaí uile faoin gComhaontú Comhpháirtíochta ACC-AE, faoin gCinneadh maidir le Comhlachas Thar Lear agus faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil a fhorghníomhú ina n-iomláine.
Soláthraítear maoiniú faoin gComhaontú ó bhuiséid Bhallstáit an Aontais. Rannchuidíonn Ballstáit den Aontas Eorpach leis na méideanna a leithdháiltear chun an tSaoráid a mhaoiniú agus deontais chun na fóirdheontais úis a mhaoiniú mar a fhoráiltear faoi na Creataí Airgeadais Ilbhliantúla (an Chéad Phrótacal Airgeadais lena gcumhdaítear an tréimhse 2000-2007 ar a dtugtar an 9ú Ciste Eorpach Forbraíochta (CEF), an Dara Prótacal Airgeadais lena gcumhdaítear an tréimhse 2008-2013 ar a dtugtar an 10ú CEF agus an Tríú Prótacal Airgeadais lena gcumhdaítear an tréimhse 2014-2020 ar a dtugtar an 11ú CEF). Cuirtear bainistíocht na nithe seo a leanas ar iontaoibh BEI:
|
(i) |
an tSaoráid, ciste imrothlach rioscúil EUR 3 685,5 milliún atá dírithe ar infheistíocht earnála príobháidí i Stáit ACC a chothú, agus leithdháiltear EUR 48,5 milliún de sin do thíortha agus críocha thar lear; |
|
(ii) |
deontais le haghaidh mhaoiniú fóirdheontas úis dar luach EUR 1 220,85 milliún ar a mhéad do Stáit ACC agus EUR 8,5 milliún ar a mhéad do thíortha agus críocha thar lear. Is féidir suas le 15 % de na fóirdheontais sin a úsáid chun cúnamh teicniúil a bhaineann le tionscadal a chistiú. |
An 23 Nollaig 2020, chinn an Chomhairle síneadh a chur le tréimhse ghealltanais na Saoráide Infheistíochta ar feadh 6 mhí ar a laghad. Tar éis an tsínidh, d’fhormheas an Banc oibríochtaí i gcomhréir lena shainordú go dtí an 30 Meitheamh 2021 (Cinneadh (AE) 2020/2233 ón gComhairle an 23 Nollaig 2020 a bhaineann le gealltanas na gcistí a eascraíonn ó athshreabha faoi Shaoráid Infheistíochta ACC maidir le hoibríochtaí faoin 9ú, 10ú agus 11ú Cistí Eorpacha Forbraíochta (25).
Thoiligh an tAontas agus Stáit ACC an cinneadh maidir le bearta idirthréimhseacha a leasú chun síneadh a chur le cur i bhfeidhm fhorálacha an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta idir Stáit ACC agus an tAontas go dtí an 31 Nollaig 2023, nó go dtí teacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe nua nó cur i bhfeidhm sealadach an Chomhaontaithe nua idir an tAontas agus Stáit ACC, cé acu is luaithe (Cinneadh Uimh. 2/2019 ó Choiste Ambasadóirí ACC-AE maidir le bearta idirthréimhseacha a ghlacadh de bhun Airteagal 95(4) de Chomhaontú Comhpháirtíochta ACC-AE a leasaíodh ina dhiaidh sin le Cinneadh leasaitheach Uimh. 3/2021 ó Choiste Ambasadóirí ACC-AE (26) an 26 Samhain 2021, Cinneadh (AE) 2022/970 ón gComhairle (27) an 16 Meitheamh 2022 agus Cinneadh Uimh. 2/2023 ó Choiste Ambasadóirí ACC-AE (28) an 25 Deireadh Fómhair 2023).
Tháinig Rialachán NDICI – an Eoraip Dhomhanda i bhfeidhm an 14 Meitheamh 2021 (Rialachán (AE) 2021/947 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (29) an 9 Meitheamh 2021) agus soláthraítear leis an príomhbhunús dlí le haghaidh cúnamh ón Aontas Eorpach lasmuigh den Aontas in 2021-2027, agus an rialachán le haghaidh shainordú institiúideach nua an Bhainc maidir le hoibríochtaí lasmuigh den Aontas Eorpach, lena n-áirítear réigiún ACC. Áirítear leis sin comhtháthú an CEF sheachbhuiséadaigh reatha i mbuiséad an Aontais. Soláthraítear le Rialachán NDICI an bunús dlí don Choimisiún sainorduithe de chuid an Aontais a bheidh ann amach anseo a chur de chúram ar BEI le haghaidh a ghníomhaíochta lasmuigh den Aontas Eorpach. Soláthrófar leis freisin an creat infheistíochta seachtraí don Aontas dul i gcomhar le hinstitiúidí comhpháirtíochta trí dheontais nó ráthaíochtaí ó bhuiséad an Aontais.
Amach anseo, déanfar athshreabha ón tSaoráid a imscaradh faoi chuimsiú chreat NDICI trí mheascán d’ionú tiomnaithe earnála príobháidí ACC faoin gCiste Eorpach um Fhorbairt Inbhuanaithe (CEFI+) agus Ciste Iontaobhais. An 15 Feabhra 2023, síníodh comhaontú aistrithe idir BEI agus an Coimisiún Eorpach (‘Comhaontú Aistrithe’). Is é is cuspóir don chomhaontú sin aistriú na gcistí a eascraíonn ó athshreabha, faoin tSaoráid, de réir mar a bheidh siad ar fáil, i gcomhréir le cinneadh (AE) 2020/2233 (‘Athshreabha Shaoráid ACC’) agus le Cinneadh (AE) 2021/1764 ón gComhairle (30) (‘Athshreabha Shaoráid na dtíortha agus na gcríoch thar lear’, agus in éineacht le hAthshreabha Shaoráid ACC, na ‘hAthshreabha’). Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Nóta 2.4.6 agus Nóta 17.
Cumhdaítear leis na ráitis airgeadais seo an tréimhse ón 1 Eanáir 2024 go dtí an 31 Nollaig 2024.
Ar thogra ón gCoiste Bainistíochta, ghlac an Bord Stiúrthóirí na Ráitis Airgeadais an 21 Márta 2025 agus d’údaraigh siad iad a chur faoi bhráid an Bhoird Gobharnóirí lena bhformheas faoin 25 Aibreán 2025.
2 Beartais chuntasaíochta ábhartha
2.1 Bunús an ullmhúcháin – Ráiteas comhlíontachta
Ullmhaíodh na ráitis airgeadais ar bhonn gnóthais leantaigh, rud a fhágann go nglactar leis go mbeidh an tSaoráid in ann an t-airgead uile is iníoctha faoi aon oibríochtaí a íoc sa todhchaí is intuartha, i gcomhréir leis na Caighdeáin Idirnáisiúnta um Thuairisciú Airgeadais arna n-eisiúint ag an mBord um Chaighdeáin Idirnáisiúnta Chuntasaíochta (‘IASB’) agus arna nglacadh ag an Aontas Eorpach (dá ngairtear ‘Caighdeáin Chuntasaíochta IFRS’ anseo feasta). Áirítear sna ráitis airgeadais an 31 Nollaig 2024 an ráiteas ar an staid airgeadais, an ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile, ráiteas faoi athruithe ar acmhainní ranníocóirí, an ráiteas ar shreafaí airgid, agus na nótaí.
2.2 Breithiúnais, toimhdí agus meastacháin chuntasaíochta shuntasacha
Chun ráitis airgeadais a ullmhú, ní mór meastacháin agus toimhdí a dhéanamh a dhéanann difear d’ioncam tuairiscithe, costais, sócmhainní, dliteanais agus nochtadh sócmhainní teagmhasacha agus dliteanas teagmhasach. Baineann úsáid na faisnéise atá ar fáil agus cur i bhfeidhm breithiúnais go dlúth le foirmiú na meastachán. D’fhéadfadh torthaí iarbhír sa todhchaí a bheith difriúil ó mheastacháin den sórt sin agus d’fhéadfadh na difríochtaí a bheith ábhartha do na ráitis airgeadais. Déantar athbhreithniú leanúnach ar na meastacháin agus ar na toimhdí foluiteacha. Déantar meastacháin athbhreithnithe a aithint go hionchasach.
Is mar a leanas an úsáid is suntasaí a bhaintear as breithiúnais agus meastacháin:
|
— |
Luach chóir ionstraimí airgeadais |
I gcás nach féidir luachanna córa ionstraimí airgeadais a chláraítear ar an gclár comhardaithe a dhíorthú ó mhargaí gníomhacha, cinntear iad le teicnící luachála éagsúla lena n-áirítear úsáid samhlacha matamaiticiúla. Tógtar an t-ionchur le haghaidh na samhlacha sin ó mhargaí inbhraite nuair is féidir, ach i gcás nach bhfuil sé sin indéanta, tá gá le méid áirithe breithiúnais chun luachanna córa a bhunú. Déantar na luachálacha a chatagóiriú i leibhéil éagsúla san ordlathas luacha chóir bunaithe ar na hionchuir a úsáidtear sna teicnící luachála a dtugtar tuairisc orthu agus a nochtar i
Nótaí 2.4.2 agus 4.
|
— |
Caillteanais lagaithe ar iasachtaí agus ar airleacain |
Ceanglaítear le tomhas an chaillteanais creidmheasa ionchasaigh (‘ECL’) ar an mbainistíocht breithiúnais mhóra a chur i bhfeidhm, go háirithe measúnú a dhéanamh ar mhéadú mór ar an riosca creidmheasa ón aithint tosaigh, cuimsiú faisnéise réamhbhreathnaithí agus dul chun cinn a dhéanamh ar an measúnú ar mhéid agus ar uainiú sreafaí airgid agus luachanna comhthaobhachta amach anseo agus caillteanais lagaithe á gcinneadh. Tá na meastacháin sin bunaithe ar roinnt tosca, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le hathruithe suntasacha ar uainiú agus ar mhéid an lamháltais le haghaidh caillteanas creidmheasa atá le haithint (Nóta 2.4.2). Mionsonraítear toimhdí ábhartha maidir leis na héifeachtaí ar lagú a eascraíonn as comhthéacs ginearálta na neamhchinnteachta agus na suaiteachta a tharla in 2023 agus a lean ar aghaidh in 2024 faoi Nóta 2.4.2.2 agus Nóta 3.2.3.7.
|
— |
Luacháil infheistíochtaí cothromais neamhluaite |
Bunaítear luacháil infheistíochtaí cothromais neamhluaite ar cheann díobh seo a leanas go hiondúil:
|
— |
idirbhearta margaidh ar neamhthuilleamaí le déanaí; |
|
— |
luach cóir reatha ionstraime eile atá mar an gcéanna go substaintiúil; |
|
— |
na sreafaí airgid a bhfuil coinne leo arna lascainiú ag rátaí reatha is infheidhme le haghaidh míreanna lena mbaineann téarmaí agus saintréithe riosca comhchosúla; |
|
— |
modh maidir le glansócmhainní coigeartaithe; nó |
|
— |
samhlacha luachála eile. |
Is gá meastachán suntasach a dhéanamh chun na sreafaí airgid agus na tosca lascaine a chinneadh le haghaidh infheistíochtaí cothromais neamhluaite. Déanann an tSaoráid calabrú ar na teicnící luachála go tréimhsiúil agus déanann sí tástáil bhailíochta orthu bunaithe ar an bpraghas ó idirbhearta margaidh reatha inbhraite san ionstraim chéanna nó ó shonraí margaidh inbhraite eile.
|
— |
Comhdhlúthú eintiteas ina bhfuil leas ag an tSaoráid |
Rinne BEI breithiúnais nach bhfuil aon cheann de na heintitis ina bhfuil leas aige faoi rialú na Saoráide. Is é is cúis leis sin gurb é an Comhpháirtí Ginearálta nó Bainisteoir an Chiste nó an Bord Bainistíochta amháin atá freagrach as gníomhaíochtaí agus gnóthaí na comhpháirtíochta a bhainistiú agus a rialú i ngach eintiteas den sórt sin, agus go bhfuil an chumhacht agus an t-údarás acu gach rud is gá a dhéanamh chun aidhm agus cuspóirí na comhpháirtíochta a chur i gcrích agus na treoirlínte infheistíochta agus beartais á gcomhlíonadh.
2.3 Athruithe ar chaighdeáin chuntasaíochta
Cé is moite de na hathruithe a leagtar amach thíos, rinne an tSaoráid na beartais chuntasaíochta a leagtar amach i Nóta 2.4 a chur i bhfeidhm go comhsheasmhach maidir leis na tréimhsí go léir a chuirtear i láthair sna ráitis airgeadais sin. Ghlac an tSaoráid na caighdeáin nua agus na leasuithe ar chaighdeáin seo a leanas.
Caighdeáin nua agus leasaithe a ghlac an tSaoráid
Na leasuithe seo a leanas ar chaighdeáin reatha, tháinig siad i bhfeidhm maidir le ráitis airgeadais na Saoráide ón 1 Eanáir 2024:
|
— |
Leasuithe ar IAS 7 Ráiteas maidir le Sreafaí Airgid agus ar IFRS 7 Ionstraimí Airgeadais: Socruithe Maoiniúcháin um Íoc Soláthróirí; |
|
— |
Leasuithe ar IAS 1 Cur i láthair Ráiteas Airgeadais: Aicmiú Dliteanas mar Dhliteanais Reatha nó Neamh-reatha agus Dliteanais Neamhreatha le Cúnaint; |
Ní raibh aon tionchar ábhartha ag na leasuithe a liostaítear thuas ar ráitis airgeadais na Saoráide.
Caighdeáin nua, leasuithe agus léirmhínithe nár ghlac an tSaoráid go fóill
An 31 Nollaig 2024, bhíothas tar éis na leasuithe seo a leanas ar na Caighdeáin a bhí ann cheana féin a eisiúint ach ní raibh siad éigeantach le haghaidh tréimhsí tuairiscithe bliantúla dar críoch an 31 Nollaig 2024:
Leasuithe ar Chaighdeáin atá ann cheana féin arna bhformhuiniú ag an Aontas, agus atá éifeachtach le haghaidh tréimhsí bliantúla dár tús an 1 Eanáir 2025 nó dá éis:
|
— |
Leasuithe ar IAS 21 Iarmhairtí Athruithe ar Rátaí Malairte Eachtraí: Easpa Inmhalartaitheachta. |
Caighdeáin nua agus leasuithe ar Chaighdeáin atá ann cheana nár fhormhuinigh an tAontas fós:
|
— |
Leasuithe ar Aicmiú agus Tomhas Ionstraimí Airgeadais (Leasuithe ar IFRS 9 agus IFRS 7); |
|
— |
Feabhsuithe Bliantúla - Imleabhar 11; |
|
— |
IFRS 18 Cur i Láthair agus Nochtadh i Ráitis Airgeadais; |
|
— |
IFRS 19 Fochuideachtaí gan Cuntasacht Phoiblí: Nochtaí; |
|
— |
Leasuithe ar IFRS 10 Ráitis Airgeadais Chomhdhlúite agus IAS 28 Infheistíochtaí i gComhlaigh agus i gComhfhiontair: Díol Ranníoca Sócmhainní idir Infheisteoir agus a Chomhlach nó a Chomhfhiontar. |
An dáta a údaraíodh na ráitis airgeadais ní raibh an tSaoráid tar éis aon cheann de na caighdeáin nó leasuithe ar chaighdeáin a bhí ann cheana féin atá liostaithe thuas a ghlacadh go luath agus ní raibh aon Léirmhíniú eisithe atá infheidhme agus nach mór don tSaoráid é a chur san áireamh ag ceachtar de na dátaí tuairiscithe. Measann an lucht bainistíochta go ndéanfar na fógairtí ábhartha uile a ghlacadh don chéad tréimhse dar tús dáta éifeachtach na fógartha nó dá éis, agus nach mbeidh aon tionchar ábhartha acu ar ráitis airgeadais na Saoráide.
2.4 Achoimre ar bheartais chuntasaíochta ábhartha
Léirítear leis an ráiteas maidir le staid airgeadais sócmhainní agus dliteanais in ord íslitheach leachtachta agus ní dhéantar aon idirdhealú idir míreanna reatha agus neamhreatha.
2.4.1
Úsáideann an tSaoráid an euro (EUR) chun a ráitis airgeadais a chur i láthair, agus is é an euro an t-airgeadra feidhmiúil. Ach amháin i gcás ina sonraítear a mhalairt, déantar faisnéis airgeadais a chuirtear i láthair in EUR a shlánú chuig an míle is gaire.
Aistrítear idirbhearta in airgeadra eachtrach ag an ráta malairte atá i réim ar dháta an idirbhirt.
Maidir le sócmhainní agus dliteanais airgeadaíochta ainmnithe in airgeadraí seachas an euro, déantar iad a aistriú go euro ag an ráta malairte atá i réim ar dháta an ráitis maidir le staid airgeadais. Déantar an gnóthachan nó an caillteanas a eascraíonn as an aistriú sin a thaifeadadh sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile.
Míreanna neamhairgeadaíochta a thomhaistear i dtéarmaí costas stairiúil in airgeadra eachtrach, aistrítear iad ag na rátaí malairte amhail ar dhátaí na n-idirbheart tosaigh. Míreanna neamhairgeadaíochta a thomhaistear ar luach cóir in airgeadra eachtrach, aistrítear iad ag na rátaí malairte amhail ar an dáta ar cinneadh an luach cóir.
Aithnítear sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile difríochtaí ráta malairte a eascraíonn as socrú idirbheart ag rátaí atá éagsúil leis na rátaí ar dháta an idirbhirt, agus difríochtaí ráta malairte eachtraí neamhréadaithe ar shócmhainní agus ar dhliteanais airgeadaíochta in airgeadra eachtrach.
2.4.2
Aithnítear ionstraimí airgeadais neamhdhíorthacha i dtosach ar bhonn an dáta socraíochta.
Aicmiú agus tomhas
Sócmhainní airgeadais
Ar aithint tosaigh, aicmítear acmhainn airgeadais mar a thomhaistear í ar chostas amúchta nó ar luach cóir trí P&L (‘FVTPL’) agus aicmítear dliteanas airgeadais mar a thomhaistear é ar chostas amúchta nó FVTPL.
Faoi IFRS 9, tosaíonn aicmiú le cinneadh a dhéanamh cibé acu a mheastar an tsócmhainn airgeadais mar ionstraim fiachais nó mar ionstraim chothromais. Tagraíonn IFRS 9 do na sainmhínithe in IAS 32 Ionstraimí Airgeadais: Cur i láthair.
Is ionstraimí fiachais iad na hionstraimí sin a chomhlíonann an sainmhíniú ar dhliteanas airgeadais ó pheirspictíocht an chontrapháirtí, iasachtaí agus urrúis fiachais lena n-áirítear bannaí, nótaí nó deimhnithe arna n-eisiúint ag eintitis struchtúrtha, rialtas nó corparáidí.
Aicmítear ionstraim fiachais ar chostas amúchta má chomhlíonann sí an dá choinníoll seo a leanas agus mura n-ainmnítear í mar ionstraim fiachais ar FVTPL:
|
— |
sealbhaítear an tsócmhainn laistigh de shamhail ghnó arb é a cuspóir sócmhainní a shealbhú chun sreafaí airgid conarthacha a bhailiú; agus |
|
— |
eascraíonn sreafaí airgid as téarmaí conarthacha na sócmhainne airgeadais ar dhátaí sonraithe, ar íocaíochtaí príomhshuime agus úis ar mhéid na príomhshuime gan íoc amháin iad (critéir SPPI). |
Ba cheart na ceanglais thuas a chur i bhfeidhm maidir le sócmhainn airgeadais iomlán, fiú más rud é go bhfuil díorthach leabaithe inti.
Is ionstraimí iad ionstraimí cothromais a chomhlíonann an sainmhíniú ar chothromas ó pheirspictíocht an eisitheora de; is é sin, ionstraimí nach gcuimsítear iontu oibleagáid chonarthach chun íoc agus lena bhfianaítear leas iarmharach i nglansócmhainní an eisitheora. Tomhaistear ionstraimí cothromais ar FVTPL.
Ar aithint tosaigh infheistíochta cothromais nach sealbhaítear í lena trádáil, féadfaidh an tSaoráid a roghnú go neamh-inchúlghairthe athruithe a dhéanfar ina dhiaidh sin ar ioncam cuimsitheach eile a thíolacadh. Is ar bhonn ‘infheistíocht trí infheistíocht’ a dhéantar an rogha sin.
Aicmítear gach sócmhainn airgeadais eile mar a bheith á dtomhas ar FVTPL.
Measúnú ar an tsamhail ghnó
Déanann BEI, mar bhainisteoir ar an tSaoráid, measúnú ar chuspóir samhla gnó ina sealbhaítear ionstraim fiachais ar leibhéal punainne toisc gur fearr a léiríonn sé sin an chaoi a mbainistítear an ghnólacht agus an chaoi a soláthraítear faisnéis don bhainistíocht. Áirítear an méid seo a leanas ar an bhfaisnéis atá á breithniú:
|
— |
na beartais agus cuspóirí sonraithe le haghaidh na punainne agus feidhmiú na mbeartas sin sa chleachtas. Go háirithe, an ndíríonn straitéis na bainistíochta ar ioncam úis chonarthaigh a thuilleamh, ar phróifíl ráta úis ar leith a choinneáil ar bun, ar fhad na sócmhainní airgeadais a mheaitseáil le fad na ndliteanas lena maoinítear na sócmhainní sin nó ar shreafaí airgid a réadú trí na sócmhainní a dhíol; |
|
— |
conas a dhéantar meastóireacht ar fheidhmíocht na punainne agus conas a dhéantar í sin a thuairisciú do bhainistíocht na Saoráide; |
|
— |
na rioscaí a dhéanann difear d’fheidhmíocht na samhla gnó (agus na sócmhainní airgeadais a shealbhaítear laistigh den tsamhail ghnó sin) agus conas a dhéantar na rioscaí sin a bhainistiú; agus |
|
— |
minicíocht, méid agus uainiú an díolacháin i dtréimhsí roimhe seo, na cúiseanna leis an díolachán sin agus a ionchas maidir le gníomhaíocht díolacháin amach anseo. |
Mar sin féin, ní bhreithnítear faisnéis ar ghníomhaíocht díolacháin ina haonar, ach mar chuid de mheasúnú foriomlán ar an gcaoi a mbaintear amach cuspóir sonraithe na Saoráide chun na sócmhainní airgeadais a bhainistiú agus ar an gcaoi a réadaítear sreafaí airgid.
Tuairiscítear agus nochtar i Nóta 25 an tsamhail ghnó le haghaidh oibríochtaí iasachta dírí Imchlúdach Maoiniúcháin an Tionchair.
Critéir íocaíochta príomhshuime agus úis amháin (‘SPPI’)
Chun críocha an mheasúnaithe seo, sainmhínítear ‘príomhshuim’ mar luach cóir na hionstraime fiachais tráth na haitheanta tosaigh. Sainmhínítear ‘ús’ mar chomaoin i leith luach ama an airgid agus i leith an riosca creidmheasa a bhaineann leis an bpríomhshuim gan íoc le linn tréimhse ama ar leith agus i leith rioscaí agus costais eile de dheasca iasachtaí (e.g. riosca leachtachta agus costais riaracháin), chomh maith le corrlach brabúis.
Agus measúnú á dhéanamh an íocaíochtaí príomhshuime agus úis amháin atá sna sreafaí airgid conarthacha, breithnítear téarmaí conarthacha na hionstraime. Áirítear leis sin measúnú a dhéanamh ar cé acu atá nó nach bhfuil téarma conarthach sa tsócmhainn airgeadais lena bhféadfaí uainiú nó méid na sreafaí airgid conarthacha a athrú a d’fhágfadh nach gcomhlíonfadh sí an coinníoll sin.
Dí-aithint
Dí-aithníonn an tSaoráid sócmhainn airgeadais nuair a théann na cearta conarthacha ar na sreafaí airgid ón tsócmhainn airgeadais in éag, nó nuair a dhéantar na cearta chun an sreabhadh airgid conarthach a fháil a aistriú in idirbheart ina ndéanann an tSaoráid rioscaí agus tairbhí úinéireacht na sócmhainne airgeadais a aistriú nó ina gcoinníonn sí go substaintiúil rioscaí agus tairbhí go léir na húinéireachta ach nach gcoinníonn sí rialú ar an tsócmhainn airgeadais.
Ar dhí-aithint sócmhainne airgeadais nó dliteanais airgeadais (Nóta 2.4.4), maidir leis an difríocht idir suim ghlanluacha na sócmhainne nó an dliteanais (nó an tsuim ghlanluacha arna leithdháileadh ar an gcion den tsócmhainn nó den dliteanas dí-aitheanta) agus an tsuim (i) den chomaoin a fuarthas nó a íocadh agus (ii) d’aon ghnóthachan nó caillteanas carnach a aithníodh in ioncam cuimsitheach eile, aithnítear an méid sin sa bhrabús nó sa chaillteanas ach amháin na gnóthachain nó na caillteanais charnacha a aithnítear in ioncam cuimsitheach eile le haghaidh ionstraimí cothromais arna dtomhas ar luach cóir trí ioncam cuimsitheach eile a aistrítear chuig an gcúlchiste seachas brabús nó caillteanas ar dhiúscairt.
I gcomhthéacs an athchóirithe ar IBOR, maidir leis an measúnú a dhéanann an tSaoráid ar cé acu atá nó nach bhfuil athrú a dhéantar ar ionstraim airgeadais ar chostas amúchta substaintiúil, déantar an measúnú sin tar éis an beart praiticiúil a chur i bhfeidhm ar tugadh isteach é le Céim 2 den athchóiriú ar IBOR. I gcomhréir leis na leasuithe arna n-eisiúint ag IASB, ní dhí-aithníonn an tSaoráid ionstraim airgeadais a modhnaítear a sreafaí airgid mar iarmhairt dhíreach ar an athchóiriú agus a bhfuil a hathrú coibhéiseach go heacnamaíoch leis an mbonn roimhe sin chun na sreafaí airgid conarthacha a chinneadh (i.e. an bonn díreach roimh an athrú).
Athaicmiú
Ní athaicmítear sócmhainní airgeadais tar éis a n-aitheanta tosaigh, ach amháin sa tréimhse tar éis don tSaoráid a samhail ghnó a athrú chun sócmhainní airgeadais a bhainistiú.
Modhnú
Meastar go modhnaítear sócmhainn airgeadais arna tomhas ar chostas amúchta nuair a dhéantar a sreafaí airgid conarthacha a athchaibidliú nó a mhodhnú ar bhealach eile. D’fhéadfadh dí-aithint na sean-ionstraime airgeadais agus aithint na hionstraime airgeadais nua a bheith mar thoradh ar athchaibidlíocht nó modhnú.
Mar thoradh ar mhodhnú substaintiúil conarthach ar shreafaí airgid sócmhainne airgeadais arna thomhas ar chostas amúchta a mbíonn dí-aithint na sócmhainne airgeadais mar thoradh air, aithnítear an tsócmhainn airgeadais nua ag a luach cóir, agus taifeadtar an gnóthachan modhnaithe nó an tionchar caillteanais sa ráiteas ioncaim chomhdhlúite faoi ‘Toradh ar oibríochtaí airgeadais’.
Meastar modhnú conarthach a bheith substaintiúil más rud é go bhfuil luach láithreach lascainithe na sreafaí airgid faoi na téarmaí athbhreithnithe (a lascainítear leis an nglanráta úis bunaidh) 10 % difriúil ar a laghad le luach láithreach lascainithe na sreafaí airgid atá fágtha den bhunsócmhainn airgeadais. Breithnítear freisin tosca cáilíochtúla amhail athrú san airgeadra ina n-ainmnítear an tsócmhainn airgeadais agus gnéithe comhshó.
I gcomhthéacs an athchóirithe ar IBOR, maidir leis an measúnú a dhéanann an tSaoráid ar cé acu atá nó nach bhfuil athrú a dhéantar ar ionstraim airgeadais ar chostas amúchta substaintiúil, déantar an measúnú sin tar éis an beart praiticiúil a chur i bhfeidhm ar tugadh isteach é le Céim 2 den athchóiriú ar IBOR. Leis an tSaoráid, nuashonraítear an glanráta úis, gan suim ghlanluacha na hionstraime airgeadais a mhodhnú má athraíonn an bonn chun sreafaí airgid conarthacha na hionstraime airgeadais a chinneadh, arna thomhas ar chostas amúchta, mar iarmhairt dhíreach ar an athchóiriú agus má tá an t-athrú coibhéiseach go heacnamaíoch leis an mbonn roimhe sin (i.e. an bonn díreach roimh an athrú).
Luachanna córa ionstraimí airgeadais a thomhas
Is éard is luach cóir ann an praghas a gheofaí chun sócmhainn a dhíol nó an praghas a d’íocfaí chun dliteanas a aistriú in idirbheart ordúil idir rannpháirtithe sa mhargadh ar dháta an tomhais sa phríomh-mhargadh, nó ina éagmais sin, sa mhargadh is buntáistí a bhfuil rochtain ag an tSaoráid air ar an dáta sin.
I gcás inarb infheidhme, déanann BEI thar ceann na Saoráide luach cóir ionstraime a thomhas trí úsáid a bhaint as an bpraghas a luaitear i margadh gníomhach le haghaidh na hionstraime sin. Meastar go bhfuil margadh gníomhach má tharlaíonn idirbhearta le haghaidh na sócmhainne nó an dliteanais le minicíocht agus méid leordhóthanach chun faisnéis faoi phraghsáil a sholáthar ar bhonn leanúnach.
I gcás nach féidir luachanna córa sócmhainní airgeadais agus dliteanas airgeadais a chláraítear ar an ráiteas maidir le staid airgeadais a dhíorthú ó mhargaí gníomhacha, cinntear iad le teicnící luachála éagsúla lena n-áirítear úsáid samhlacha matamaiticiúla. Tógtar an t-ionchur le haghaidh na samhlacha sin ó mhargaí inbhraite nuair is féidir, ach i gcás nach bhfuil sé sin indéanta, tá gá le méid áirithe breithiúnais chun luachanna córa a bhunú. Tá ar áireamh leis an teicníc luachála roghnaithe na tosca uile a chuirfeadh rannpháirtithe sa mhargadh san áireamh agus idirbheart á phraghsáil.
D’fhéadfaí a áireamh leis na teicnící luachála sin samhlacha glanluacha láithrigh agus sreafa airgid lascainithe, comparáid le hionstraimí comhchosúla arb ann do phraghsanna inbhraite sa mhargadh ina leith, samhlacha Black-Scholes agus samhlacha praghsála rogha iltéarmaí agus samhlacha luachála eile. Áirítear leis na toimhdí agus na hionchuir a úsáidtear i dteicnící luachála rátaí úis saor ó riosca agus bonnrátaí úis, raonta difríochta creidmheasa a úsáidtear chun meastachán a dhéanamh ar rátaí lascainithe, praghsanna bannaí agus cothromais, rátaí malairte airgeadra eachtraigh, praghsanna cothromais agus praghsanna innéacsanna cothromais, agus luaineachtaí praghsanna ionchasacha agus comhghaolta praghsanna ionchasacha.
Is é is aidhm do theicnící luachála teacht ar thomhas luacha chóir lena léirítear an praghas a gheofaí chun an tsócmhainn a dhíol nó an praghas a d’íocfaí chun an dliteanas a aistriú in idirbheart ordúil idir rannpháirtithe sa mhargadh ar dháta an tomhais.
Úsáideann an Banc samhlacha luachála a aithnítear go forleathan chun luach cóir ionstraimí airgeadais coitianta agus ionstraimí airgeadais níos simplí a chinneadh, amhail babhtálacha ráta úis agus babhtálacha airgeadraí nach n-úsáideann ach sonraí margaidh inbhraite agus a mbíonn breithiúnas agus meastachán saineolach teoranta ag teastáil ina leith. Bíonn praghsanna agus ionchuir shamhla inbhraite ar fáil go hiondúil sa mhargadh le haghaidh urrúis fiachais agus urrúis chothromais a liostaítear, díorthaigh a thrádáiltear ar mhalartán agus díorthaigh shimplí thar an gcuntar amhail babhtálacha rátaí úis. Mar thoradh ar infhaighteacht praghsanna margaidh agus ionchuir shamhla inbhraite, laghdaítear an gá atá le breithiúnas agus meastachán saineolach agus laghdaítear freisin an éiginnteacht a bhaineann le cinneadh luachanna córa. Bíonn infhaighteacht praghsanna margaidh agus ionchur inbhraite éagsúil ag brath ar na táirgí agus na margaí, agus d’fhéadfadh athruithe teacht ar an infhaighteacht sin bunaithe ar theagmhais shonracha agus ar choinníollacha ginearálta sna margaí airgeadais.
Maidir le hionstraimí níos casta, úsáideann an Banc a shamhlacha luachála féin a fhorbraítear ó shamhlacha luachála aitheanta. D’fhéadfadh sé nach mbeadh cuid d’ionchuir shuntasacha na samhlacha sin, nó iad go léir, inbhraite sa mhargadh, agus díorthaítear iad ó phraghsanna nó ó rátaí margaidh nó déantar meastachán orthu bunaithe ar thoimhdí. I measc samplaí d’ionstraimí lena mbaineann ionchuir shuntasacha dhobhraite, áirítear iasachtaí agus ráthaíochtaí áirithe nach ann d’aon mhargadh gníomhach ina leith. Éilítear le samhlacha luachála ina n-úsáidtear ionchuir shuntasacha dhobhraite méid níos airde breithiúnais agus meastacháin bainistíochta chun an luach cóir a chinneadh. Is gá breithiúnas agus meastachán bainistíochta go hiondúil chun an tsamhail luachála iomchuí a úsáidfear a roghnú, chun sreafaí airgid a bhfuil coinne leo amach anseo a chinneadh maidir leis an ionstraim airgeadais atá á luacháil, chun dóchúlacht nó mainneachtain contrapháirtithe agus réamhíocaíochtaí a chinneadh agus chun rátaí lascaine iomchuí a roghnú.
Déanann an tSaoráid luachanna córa a thomhas trí úsáid a bhaint as an ordlathas luacha chóir seo a leanas lena léirítear a thábhachtaí atá na hionchuir a úsáidtear chun na tomhais a dhéanamh:
|
— |
Leibhéal 1: ionchuir ar praghsanna margaidh luaite neamhchoigeartaithe iad i margaí gníomhacha le haghaidh ionstraimí comhionanna a bhfuil rochtain ag an tSaoráid orthu. |
|
— |
Leibhéal 2: ionchuir seachas praghsanna luaite a áirítear laistigh de Leibhéal 1 atá inbhraite go díreach (i.e. mar phraghsanna) nó go hindíreach (i.e. arna ndíorthú ó phraghsanna). Áirítear leis an gcatagóir seo ionstraimí arna luacháil le praghsanna margaidh luaite i margaí gníomhacha le haghaidh ionstraimí comhchosúla, praghsanna luaite le haghaidh ionstraimí comhchosúla nó comhionanna i margaí a mheastar nach bhfuil chomh gníomhach céanna nó teicnící luachála eile inarb inbhraite iad na hionchuir shuntasacha go léir go díreach nó go hindíreach ó shonraí margaidh. |
|
— |
Leibhéal 3: ionchuir nach bhfuil inbhraite. Áirítear leis an gcatagóir seo gach ionstraim ina n-áirítear leis an teicníc luachála ionchuir nach mbunaítear ar shonraí inbhraite agus ina bhfuil iarmhairt shuntasach ag na hionchuir dhobhraite ar luacháil na hionstraime. Áirítear leis an gcatagóir seo ionstraimí a luacháiltear bunaithe ar phraghsanna luaite le haghaidh ionstraimí comhchosúla inar gá coigeartuithe nó toimhdí dobhraite suntasacha chun na difríochtaí idir na hionstraimí a léiriú. |
Aithníonn an tSaoráid aistrithe idir leibhéil an ordlathais luacha chóir ó dheireadh na tréimhse tuairiscithe inar tharla an t-athrú.
Lagú ar shócmhainní airgeadais
Tá IFRS 9 bunaithe ar shamhail réamhbhreathnaitheach caillteanais creidmheasa ionchasaigh (‘ECL’). Bhunaigh BEI creat chun ‘caillteanas creidmheasa ionchasach’ a ríomh, ag brath ar staid an mhacraigheilleagair. Cuimsítear leis paraiméadair riosca creidmheasa thar am ar leith a thógáil (Dóchúlacht mainneachtana – ‘PD’ agus Caillteanas i gcás mainneachtana – ‘LGD’) bunaithe ar thoisc chórasach (timthriall creidmheasa) faoi thionchar an mhacraigheilleagair agus arna réamh-mheas trí réamhaisnéisí nó cásanna maicreacnamaíocha. Meán ualaithe dóchúlachta atá sa chaillteanas creidmheasa ionchasach deiridh de chaillteanais chreidmheasa ionchasacha na gcásanna maicreacnamaíocha faoi seach. Cuirtear an tsamhail lagaithe réamhbhreathnaitheach sin i bhfeidhm ar shócmhainní airgeadais arna dtomhas ar chostas amúchta, ar chonarthaí ráthaíochta airgeadais, agus ar ghealltanais cláir chomhardaithe.
Faoi IFRS 9, déantar liúntais caillteanais a thomhas de réir ceann de na boinn seo a leanas:
|
— |
Caillteanais chreidmheasa ionchasacha 12 mhí: is iad sin na caillteanais chreidmheasa ionchasacha a eascraíonn as teagmhais mhainneachtana fhéideartha laistigh de 12 mhí tar éis an dáta tuairiscithe; agus |
|
— |
Caillteanais chreidmheasa ionchasacha saolré: is iad sin na caillteanais chreidmheasa ionchasacha a eascraíonn as gach teagmhas mainneachtana féideartha thar shaolré ionchasach ionstraime airgeadais. |
Leagtar amach i gCaighdeán IFRS 9 samhail trí chéim le haghaidh lagú bunaithe ar athruithe ar cháilíocht chreidmheasa ó thráth na haitheanta tosaigh. Aicmítear ionstraimí airgeadais i gCéim 1 ach amháin na hionstraimí sin a n-aithnítear méadú suntasach ar riosca creidmheasa ó thráth na haitheanta tosaigh ina leith. Áirítear leis sin faisnéis agus anailís chainníochtúil agus cháilíochtúil araon, bunaithe ar shaineolas an Bhainc, lena n-áirítear faisnéis réamhbhreathnaitheach.
Is sócmhainní airgeadais iad sócmhainní ceannaithe nó tionscanta a bhfuil fadhbanna creidmheasa acu (‘POCI’) a meastar iad, ó thráth na haitheanta tosaigh, a bheith aicmithe mar Chéim 3. Maidir le sócmhainní airgeadais ceannaithe nó tionscanta a bhfuil fadhbanna creidmheasa acu, aithnítear sa ráiteas brabúis nó caillteanais na hathruithe carnacha sa chaillteanas creidmheasa ionchasach saoil ó thráth na haitheanta tosaigh.
Tá measúnú an Bhainc ar chéimniú IFRS9 bunaithe ar chur chuige seicheamhach ina n-úsáidtear faisnéis a bhaineann go sonrach le contrapháirtí nó le hionstraim atá comhsheasmhach le treoirlínte agus nósanna imeachta inmheánacha maidir le Comharthaí Luathrabhaidh (‘EWS’), Risíochtaí neamhthuillmheacha (‘NPE’) agus staonadh.
Measann BEI go bhfuil samhail réamhbhreathnaitheach ECL atá ann cheana láidir go leordhóthanach chun mórtheagmhais eacnamaíocha a chur san áireamh, a gabhadh go díreach trí na réamh-mheastacháin mhaicreacnamaíocha agus struchtúir théarmaí PD.
Má tharla méadú suntasach ar riosca creidmheasa, aistrítear an ionstraim airgeadais go Céim 2 ach ní mheastar go fóill go bhfuil fadhbanna creidmheasa aici. Má tá fadhbanna creidmheasa ag an ionstraim airgeadais, aistrítear an ionstraim airgeadais go Céim 3.
Chun neamhchosaintí Chéim 3 a shainaithint, cinneann an Banc cibé acu an ann nó nach ann d’fhianaise oibiachtúil ar neamhchosaint neamhthuillmheach. Meastar go bhfuil sócmhainn airgeadais ar mainneachtain nuair nach dócha go n-íocfadh an t-iasachtaí a oibleagáidí creidmheasa leis an tSaoráid ina n-iomáine, gan an tSaoráid dul i muinín birt nó nuair atá an t-iasachtaí níos mó ná 90 lá thar téarma ar aon oibleagáid creidmheasa ábhartha i leith na Saoráide.
Chuige sin, meastar go bhfuil sócmhainn airgeadais lagaithe nuair a chinntear gur dócha nach mbeadh sé ar a cumas ag an tSaoráid gach méid dlite de réir na mbuntéarmaí conarthacha nó luach coibhéiseach a bhailiú. Déantar neamhchosaintí creidmheasa aonair a mheasúnú bunaithe ar shaintréithe an iasachtaí, an staid airgeadais fhoriomlán, acmhainní agus taifead íocaíochta, na hionchais maidir le tacaíocht ó aon ráthóir atá freagrach ó thaobh airgeadais de agus, i gcás inarb infheidhme, luach inréadaithe aon chomhthaobhachta.
Déantar athbhreithniú agus anailís ar gach éileamh lagaithe go leathbhliantúil ar a laghad. Aon athrú tar éis sin ar mhéideanna agus ar uainiú na sreafaí airgid a bhfuil coinne leo amach anseo i gcomparáid leis na meastacháin roimh ré, beidh mar thoradh orthu athrú ar an bhforáil maidir le caillteanais chreidmheasa agus déanfar é a chur de mhuirear nó chun sochair an ráitis ioncaim. Ní dhéantar lamháltas i leith lagaithe a aisiompú ach amháin nuair atá feabhas tagtha ar an gcáilíocht chreidmheasa sa chaoi is go bhfuil dearbhú réasúnta ann go mbaileofar príomhshuim agus ús go tráthúil i gcomhréir le buntéarmaí conarthacha an chomhaontaithe éilimh. Déantar díscríobh i gcás ina meastar go bhfuil cuid d’éileamh, nó an t-éileamh ar fad, neamh-inbhailithe nó maite. Déantar díscríobhanna a mhuirearú in aghaidh laguithe a bunaíodh roimhe sin nó go díreach ar an ráiteas ioncaim agus laghdaítear leo méid príomhshuime éilimh. Aisghabhálacha páirteacha nó iomlána méideanna a díscríobhadh roimhe sin, cuirtear iad chun sochair an ráitis ioncaim. D’fhéadfadh sócmhainní airgeadais a díscríobhadh a bheith faoi réir gníomhaíochtaí forfheidhmiúcháin chun cloí le nósanna imeachta an Bhainc maidir le méideanna atá dlite a aisghabháil.
ECL a thomhas – Ionchuir, Toimhdí agus Teicnící
Tá feidhm ag tomhas ECL saolré maidir le sócmhainní Chéim 2 agus Chéim 3, agus tá feidhm ag tomhas ECL 12 mhí maidir le sócmhainní Chéim 1.
Ríomhadh na caillteanais chreidmheasa ionchasacha ar bhonn na n-athróg seo a leanas:
|
— |
Rátáil chreidmheasa agus Dóchúlacht mainneachtana (‘PD’) thar am ar leith, |
|
— |
Caillteanas i gcás Mainneachtana thar am ar leith (‘LGD’), |
|
— |
Neamhchosaint ar mhainneachtain (‘EAD’). |
Cinntear rátáil chreidmheasa contrapháirte ar dháta ar leith trí úsáid a bhaint as samhlacha cláir scórála atá curtha in oiriúint do na catagóirí éagsúla contrapháirtithe agus neamhchosaintí.
Déantar gach rátáil chreidmheasa a mhapáil chuig PD sonrach lena léirítear an dóchúlacht go mainneodh contrapháirt ar a hoibleagáid airgeadais, sna chéad 12 mhí eile, nó thar an gcuid atá fágtha de shaolré na hoibleagáide. Dá bhrí sin, is é atá sna rátálacha ionchur príomhúil chun struchtúr téarma PIT an PD le haghaidh neamhchosaintí a chinneadh. Bailíonn BEI faisnéis feidhmíochta agus mhainneachtana maidir le neamhchosaintí na Saoráide ar riosca creidmheasa. Déantar na sonraí a bhailítear a imroinnt de réir cineál tionscail agus cineál réigiúin. Déantar anailís le chéile ar thionscail agus ar réigiúin éagsúla a fhreagraíonn ar bhealach aonchineálach do thimthriallacha creidmheasa.
Úsáideann BEI samhlacha staitistiúla chun anailís a dhéanamh ar na sonraí a bhailítear agus meastacháin a ghiniúint ar PD saolré atá fágtha de neamhchosaintí agus ar an gcaoi a bhfuil coinne leis go dtiocfaidh athrú orthu sin mar gheall ar imeacht ama agus i bhfianaise cásanna maicreacnamaíocha sonracha.
Léiriú atá in LGD ar ionchas BEI maidir le cóimheas an chaillteanais ar neamhchosaint de thoradh mainneachtain contrapháirtí leis an tsuim gan íoc tráth na mainneachtana. Is féidir LGD a shainiú mar ‘1 – Ráta Aisghabhála’ freisin. De réir tíreolaíochta agus cineál contrapháirte a chinntear meastacháin LGD den chuid is mó, agus is ann do chúig phríomhaicme neamhchosanta: Stáit cheannasacha, Institiúidí poiblí, Institiúidí airgeadais, Corparáidí, agus Maoiniú Tionscadail. Is féidir coigeartú breise a dhéanamh ar luachanna LGD bunaithe ar an táirge agus ar ghnéithe den neamhchosaint a bhaineann go sonrach le conradh.
Cuireann BEI faisnéis thar am ar leith agus faisnéis réamhbhreathnaitheach san áireamh ina mheasúnú ar cé acu ar tháinig nó nár tháinig méadú suntasach ar riosca creidmheasa ionstraime ó thráth a haitheanta tosaigh agus ina thomhas ar chaillteanais chreidmheasa ionchasacha.
Maidir le tomhas ECL, d’fhorbair BEI cur chuige samhaltaithe coinníollach ar a dtugtar samhail PIT PD chun struchtúir téarma PD a ríomh, ar struchtúir iad a bhaineann leis an méid seo a leanas:
|
— |
sainmhíniú ar fheidhm naisc atá réasúnta ó thaobh na heacnamaíochta de idir an timthriall creidmheasa agus athróga maicreacnamaíocha, agus |
|
— |
sraith de thrí chás mhaicreacnamaíocha (aon chás bhunlíne amháin agus dhá chás lena léirítear cor chun donais agus téarnamh sa gheilleagar) ina bhfuil réadú féideartha ilbhliantúil maidir le OTI agus na dóchúlachtaí a bhaineann leo. |
Úsáideann BEI macrashamhail leathstruchtúrtha iltíre agus ilchothromóide den gheilleagar domhanda le bloic thírshonracha chun cásanna maicreacnamaíocha a ghiniúint. Deartar an cás lárnach / cás bunlíne le bheith comhsheasmhach leis na réamhaisnéisí is déanaí ón gCoimisiún Eorpach. Deartar na cásanna dearfacha agus diúltacha bunaithe ar an gcás lárnach trí úsáid a bhaint as an tsamhail iltíre / ilchothromóide. Díorthaítear na cásanna as suaití ar OTI, arb é príomhthomhas na gníomhaíochta eacnamaíche é. Déantar na suaití ar fhíor-OTI a chalabrú chun luaineacht bhreathnaithe na hathróige a mhacasamhlú. Ina theannta sin, cuirtear breithiúnas saineolach i bhfeidhm, i gcás inarb iomchuí, chun méid agus marthanacht shuaití OTI a bheachtú. Dá thoradh sin, cinntear suaití in éineacht le feidhm meathlúcháin chun tionchar na suaití le himeacht ama a chinneadh. Dóchúlachtaí atá curtha i gceangal le gach cás, déantar iad a shainiú agus táscairí (luaineachta) an mhargaidh á léiriú mar aon le táscairí/rianairí a forbraíodh go hinmheánach agus a úsáidtear ar bhealach comhsheasmhach le himeacht ama chun an éiginnteacht a thaifeadadh.
Úsáidtear na luachanna réamh-mheasta céanna den timthriall creidmheasa leis an bpríomh-ionchur faoi chásanna maicreacnamaíocha éagsúla i samhlacha PIT PD agus PIT LGD de chuid BEI. Ríomhtar an timthriall creidmheasa ó rátaí íosghrádúcháin gníomhaireachta rátála sheachtrach agus ó na réamh-mheastacháin ar rátaí fáis bliantúla fíor-OTI chomh maith leis an leathadh idir rátaí úis fadtéarmacha agus gearrthéarmacha.
Léirítear le EAD an neamhchosaint ionchasach i gcás mainneachtana agus tá sé bunaithe ar an neamhchosaint reatha ar an gcontrapháirtí agus ar athruithe féideartha ar an méid reatha a cheadaítear faoin gconradh lena n-áirítear amúchadh. Is ionann EAD sócmhainne airgeadais agus a holl-luach de réir na leabhar. Maidir le gealltanais iasachtaithe agus ráthaíochtaí airgeadais, cuirtear san áireamh in EAD an méid tarraingthe.
2.4.2.1 Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim
Sainíonn an tSaoráid airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim mar chuntais reatha, taiscí gearrthéarmacha nó páipéir thráchtála lena mbaineann aibíochtaí de 3 mhí nó níos lú. Iompraítear airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ar chostas amúchta sa ráiteas maidir le staid airgeadais.
2.4.2.2 Sócmhainní airgeadais cisteáin
Cuimsítear le sócmhainní airgeadais cisteáin bannaí luaite agus neamhluaite d’fhonn iad a shealbhú go dtí a n-aibíocht, agus páipéir thráchtála a bhfuil aibíochtaí níos mó ná 3 mhí acu, agus aicmítear iad ar chostas amúchta dá bhrí sin.
Déantar na bannaí agus na páipéir thráchtála sin a thomhas ar a gcostas ar dtús, arb é atá ann an luach cóir móide aon chostas idirbhirt atá inchurtha go díreach. Déantar an difríocht idir an praghas iontrála agus an luach fuascailte a amúchadh i gcomhréir le modh an úis ghlain thar an gcuid atá fágtha de shaolré na hionstraime.
2.4.2.3 Iasachtaí agus airleacain
Féadfaidh ionstraimí fiachais amhail iasachtaí agus urrúis fiachais lena n-áirítear bannaí, nótaí nó deimhnithe arna n-eisiúint ag eintitis struchtúrtha a bhfuil sé i gceist iad a shealbhú go dtí a n-aibíocht agus na sreafaí airgid conarthacha a bhailiú, a bheith i bpunann na n-iasachtaí agus na n-airleacan.
Áirítear le hiasachtaí agus airleacain:
|
— |
Iasachtaí agus airleacain arna dtomhas ar chostas amúchta |
|
— |
Iasachtaí agus airleacain arna dtomhas go héigeantach ar FVTPL. |
Iasachtaí arna dtionscnamh ag an tSaoráid, aithnítear iad i sócmhainní na Saoráide nuair a dhéantar airgead a réamhíoc le hiasachtaithe. Codanna neamh-eisíoctha d’iasachtaí, taifeadtar iad lasmuigh den chlár comhardaithe ar a luach ainmniúil. Iasachtaí a fhaigheann pas i dtástáil SPPI, déantar iad a thaifeadadh i dtosach ar a gcostas (a nglanmhéideanna eisíoctha), arb é atá ann luach cóir an airgid thirim arna thabhairt chun an iasacht a thionscnamh, lena n-áirítear aon chostas idirbhirt, agus déantar iad a thomhas ar chostas amúchta ina dhiaidh sin trí úsáid a bhaint as modh an ghlanráta úis.
Aithnítear urrúis fiachais i sócmhainní na Saoráide nuair a dhéantar airgead a réamhíoc leis an eisitheoir agus d’fhéadfaidís a bheith i bhfoirm ionstraim fiachais a nasctar go conarthach nó ionstraim fiachais tráinse aonair. Codanna neamh-eisíoctha d’urrúis fiachais, taifeadtar iad lasmuigh den chlár comhardaithe ar a luach ainmniúil. Déantar urrúis fiachais a thomhas ar a gcostas ar dtús, arb é atá ann an luach cóir móide aon chostas idirbhirt atá inchurtha go díreach, agus tomhaistear iad ina dhiaidh sin ar chostas amúchta trí úsáid a bhaint as modh an ghlanráta úis. Déantar an difríocht idir an praghas iontrála agus an luach fuascailte a amúchadh i gcomhréir le modh an úis ghlain thar an gcuid atá fágtha de shaolré na hionstraime.
Tugtar tuairisc ar an mbeartas lagaithe maidir le hiasachtaí agus airleacain faoi Nóta 2.4.2.
Iasachtaí agus airleacain nach gcomhlíonann samhail ghnó nó critéar SPPI, déantar iad a thomhas ar FVTPL go héigeantach. Tá an teicníc tomhais luacha chóir a úsáidtear bunaithe ar theicníc sreafa airgid lascainithe nó luach leachtaithe.
Maidir le tionchar athchóiriú IBOR ar atomhas iasachtaí agus airleacan ar chostas amúchta, féach na míreanna tiomnaithe i Nóta 2.4.2 – Aicmiú agus Tomhas / Modhnú.
2.4.2.4 Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile
Tá dhá chineál infheistíochtaí cothromais sa tSaoráid: (i) infheistíochtaí cothromais díreacha agus (ii) cistí caipitil fiontair. Aithnítear na scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile i dtosach ar luach cóir móide costais idirbhirt. Athruithe ina dhiaidh sin ar luach cóir, lena n-áirítear gnóthachain agus caillteanais in aistriú airgeadra eachtraigh, aithnítear iad sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile faoin teideal glantoradh ar scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile.
An chuid de na hinfheistíochtaí sin a gealladh ach nár tarraingíodh síos, déantar í a thaifeadadh mar ghealltanais chomhdhlúite lasmuigh den chlár comhardaithe ar a luach ainmniúil.
Luachanna córa ionstraimí airgeadais a thomhas
Cinntear luach cóir trí mhodh an ghlanluacha sócmhainní (‘NAV’) comhiomlánaithe a chur i bhfeidhm (ag glacadh leis dá réir, d’ainneoin margadhluach sofhionnta a bheith in easnamh, gurb é NAV an meastachán is fearr ar an luach cóir). Le haghaidh infheistíocht neamhluaite, i gcás nach féidir an luach cóir a dhíorthú ó mhargaí gníomhacha, cinntear an luach cóir trí theicnící luachála aitheanta a chur i bhfeidhm (Nóta 4.2.1).
Déantar an NAV atá inchurtha ina leith a choigeartú maidir le teagmhais a tharlaíonn idir dáta an NAV is déanaí atá ar fáil agus dáta an chláir chomhardaithe, a mhéid a mheasann an Coiste Bainistíochta go bhfuil coigeartú den sórt sin ábhartha. Déantar coigeartuithe ábhartha a leasú go dtí go nglacann an Bord Stiúrthóirí na Ráitis Airgeadais don bhliain. Ina leith sin, i bhfianaise chomhthéacs ghinearálta na neamhchinnteachta, rioscaí éagsúla a tháinig chun cinn de thoradh ionradh na Rúise ar an Úcráin agus na luaineachta atá le feiceáil ó thaobh feidhmíochta de, chuir an Banc feabhas ar a theicnící luachála chun meastachán a dhéanamh ar aon choigeartú ar luach cóir na n-infheistíochtaí cothromais le haghaidh na NAVanna nár thuairiscigh na bainisteoirí ciste ar dháta tuairiscithe ráitis airgeadais na Saoráide.
Le haghaidh infheistíochtaí sonracha nach féidir NAVanna a chinneadh go héasca ina leith, beidh gá le treoirlínte eile. Mar shampla, d’fhéadfaí na Treoirlínte Idirnáisiúnta maidir le Cothromas Príobháideach agus Caipiteal Fiontair (‘IPEV’), a d’fhoilsigh Bord IPEV, a úsáid agus beidh gá le faireachán agus athbhreithniú níos mionsonraithe freisin. I gcomhréir leis an modh sin, aicmítear na cistí go hinmheánach i dtrí chatagóir:
|
— |
Catagóir I – cistí a ghlac ceanglais luacha chóir IFRS 13 nó Treoirlínte IPEV a ndéantar athbhreithniú sonrach orthu chun a áirithiú gur meastachán iontaofa ar an luach cóir atá sa NAV; |
|
— |
Catagóir II – cistí a ghlac treoirlínte luachála eile (amhail 2001 EVCA mar a bhí) nó caighdeáin is féidir a mheas a bheith i gcomhréir le IFRS 13, ar féidir NAV coibhéiseach a ríomh ina leith; agus |
|
— |
Catagóir III – cistí nár ghlac ceanglais luacha chóir IFRS 13 ná aon treoirlíne luachála eile i gcomhréir le IFRS 13. |
Measúnú ar thionchar suntasach
Na rannpháirtíochtaí a fhaigheann an tSaoráid, léirítear leo go hiondúil infheistíochtaí i gcothromas príobháideach nó i gcistí caipitil fiontair. De réir chleachtas an tionscail, is é atá sna hinfheistíochtaí sin go hiondúil infheistíochtaí arna suibscríobh go comhpháirteach ag roinnt infheisteoirí, nach bhfuil ar chumas aon cheann díobh difear a dhéanamh leis féin d’oibríochtaí laethúla ná do ghníomhaíocht infheistíochta an chiste sin. Mar thoradh air sin, aon bhallraíocht ag infheisteoir i gcomhlacht rialaithe ciste den sórt sin, ní thugtar léi sin i bprionsabal aon teidlíocht don infheisteoir sin difear a dhéanamh d’oibríochtaí laethúla an chiste. Ina theannta sin, ní hiad infheisteoirí aonair i gciste cothromais phríobháidigh nó i gciste caipitil fiontair a chinneann beartais an chiste amhail beartais dáileacháin maidir le díbhinní nó dáileacháin eile. Is é bainistíocht an chiste a dhéanann cinntí den sórt sin go hiondúil ar bhonn an chomhaontaithe scairshealbhóirí lena rialaítear cearta agus oibleagáidí na bainistíochta agus gach scairshealbhóra den chiste. Ina theannta sin, cuirtear cosc go hiondúil leis an gcomhaontú scairshealbhóirí ar infheisteoirí aonair idirbhearta ábhartha a dhéanamh leis an gciste go déthaobhach, pearsanra bainistíochta a idirmhalartú, nó rochtain phribhléideach ar fhaisnéis theicniúil fhíor-riachtanach a fháil. Déantar infheistíochtaí na Saoráide i gcomhréir le cleachtas an tionscail a luaitear thuas, lena n-áirithítear nach rialaíonn an tSaoráid aon cheann de na hinfheistíochtaí sin ná nach bhfeidhmíonn sí aon tionchar suntasach orthu de réir bhrí IFRS 10 agus IAS 28, lena n-áirítear na hinfheistíochtaí sin a bhfuil breis is 20 % de na cearta vótála ag an tSaoráid ina leith.
2.4.3
Is éard atá i gconarthaí ráthaíochta airgeadais conarthaí a cheanglaíonn ar an tSaoráid íocaíochtaí sonraithe a dhéanamh chun an sealbhóir a aisíoc i ndáil le caillteanas a thabhaíonn an sealbhóir toisc go dteipeann ar fhéichiúnaí sonraithe íocaíochtaí a dhéanamh agus iad dlite i gcomhréir le téarmaí ionstraime fiachais.
Tugtar cuntas ar ráthaíochtaí airgeadais faoi IFRS 9 – Ionstraimí Airgeadais, mar ‘Dhíorthaigh’ nó mar ‘Ráthaíochtaí Airgeadais’, ag brath ar a ngnéithe agus a saintréithe mar a shainítear le IFRS 9.
Nochtar an beartas cuntasaíochta le haghaidh díorthach faoi Nóta 2.4.5.
Aithnítear ráthaíochtaí airgeadais i dtosach sa ráiteas maidir le staid airgeadais faoi ‘Forálacha maidir le ráthaíochtaí arna n-eisiúint’ ar luach cóir móide costais idirbhirt atá inchurtha go díreach i leith eisiúint na ráthaíochtaí airgeadais. Tráth na haitheanta tosaigh, comhfhreagraíonn an oibleagáid le híoc do Ghlanluach Láithreach insreafaí préimhe a bhfuil coinne leo nó don chaillteanas ionchasach tosaigh.
Tar éis na haitheanta tosaigh, déantar ráthaíochtaí airgeadais a thomhas ag an luach is airde díobh seo a leanas:
|
— |
Méid an liúntais caillteanais mar a chinntear faoi IFRS 9; agus |
|
— |
An phréimh a aithníodh i dtosach lúide ioncam a aithnítear i gcomhréir le prionsabail IFRS 15. |
Aon mhéadú nó laghdú ar an nglandliteanas (mar a thomhaistear in IFRS 9) a bhaineann le ráthaíochtaí airgeadais seachas íocaíocht glaonna ráthaíochta, aithnítear é sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile faoi ‘Athrú ar fhorálacha maidir le ráthaíochtaí’.
Aithnítear an phréimh a fhaightear sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile in ‘Ioncam ó tháillí agus ó choimisiúin’ ar bhonn sceideal amúchta i gcomhréir le IFRS 15 thar shaolré na ráthaíochta airgeadais.
2.4.4
Aicmiú agus tomhas
Déantar dliteanas airgeadais a thomhas ar chostas amúchta ach amháin i gcás dliteanas airgeadais:
|
— |
a ndéantar iad a thomhas go héigeantach ar luach cóir trí bhrabús nó caillteanas (e.g. dliteanais dhíorthacha); agus |
|
— |
a ainmnítear mar dhliteanais arna dtomhas ar luach cóir trí bhrabús nó caillteanas. |
Dí-aithníonn an tSaoráid dliteanas airgeadais nuair a dhéantar a oibleagáidí conarthacha a urscaoileadh, nó a chealú nó nuair a théann siad in éag.
2.4.5
Áirítear le hionstraimí airgeadais díorthacha babhtálacha trasairgeadra, babhtálacha ráta úis trasairgeadra agus babhtálacha airgeadraí gearrthéarmacha (‘babhtálacha FX’).
Aithnítear ionstraimí airgeadais díorthacha i dtosach ar bhonn an dáta trádála.
I ngnáthchúrsa a gníomhaíochta, féadfaidh an tSaoráid conarthaí babhtála a dhéanamh d’fhonn oibríochtaí sonracha trína dtugtar iasachtaí a fhálú nó réamhchonradh airgeadra a dhéanamh d’fhonn na staideanna airgeadra dá cuid a fhálú, ar suíomhanna airgeadra iad a ainmnítear in airgeadraí a thrádáiltear go gníomhach seachas an Euro, chun aon ghnóthachan nó caillteanas a tharlaíonn de dhroim luaineachtaí sa ráta malairte eachtraí a fhritháireamh.
Tomhaistear gach díorthach ag FVTPL agus tuairiscítear iad mar ionstraimí airgeadais díorthacha. Díorthaítear luachanna córa go príomha ó shamhlacha sreafa airgid lascainithe, samhlacha praghsála i leith conradh céadrogha agus ó luachana tríú páirtí.
Taifeadtar díorthaigh ar luach cóir agus iompraítear mar shócmhainní iad nuair a bhíonn luach cóir deimhneach acu agus iompraítear mar dhliteanais iad nuair a bhíonn luach cóir diúltach acu. Léirítear athruithe ar luach cóir ionstraimí airgeadais díorthacha sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile faoi ‘Athrú ar luach cóir ionstraimí airgeadais díorthacha’.
Faoi IFRS 9, cuireadh deireadh le ceanglais ladhrála maidir le díorthaigh leabaithe le haghaidh sócmhainní airgeadais nó dliteanais airgeadais agus, dá bhrí sin, láimhseáiltear an conradh hibrideach ina iomláine chun sócmhainní airgeadais nó dliteanas airgeadais a aicmiú dá réir.
2.4.6
Aithnítear ranníocaíochtaí ó na Ballstáit mar earraí infhaighte sa ráiteas maidir le staid airgeadais ar dháta an Chinnidh ón gComhairle lena socraítear an ranníocaíocht airgeadais atá le híoc ag na Ballstáit leis an tSaoráid.
Comhlíonann ranníocaíochtaí na mBallstát na coinníollacha seo a leanas agus aicmítear iad mar chothromas dá dhroim sin:
|
— |
mar a shainítear sa chomhaontú ranníocaíochta, tugtar an ceart leo do na Ballstáit cinneadh a dhéanamh ar úsáid ghlansócmhainní na Saoráide i gcás leachtú na Saoráide; |
|
— |
tá siad san aicme ionstraimí atá fo-ordaithe do gach aicme ionstraimí eile; |
|
— |
tá gnéithe comhionanna ag gach ionstraim airgeadais san aicme ionstraimí atá fo-ordaithe do gach aicme ionstraimí eile; |
|
— |
ní áirítear leis an ionstraim aon ghné lena n-éileofaí go n-aicmeofaí mar dhliteanas í; agus |
|
— |
na sreafaí airgid ionchasacha san iomlán is inchurtha i leith na hionstraime le linn a saolré, tá siad bunaithe go substaintiúil ar an mbrabús nó ar an gcaillteanas, ar an athrú ar na glansócmhainní aitheanta nó ar an athrú ar luach cóir ghlansócmhainní aitheanta agus neamhaitheanta na Saoráide le linn shaolré na hionstraime. |
Aicmítear agus tomhaistear ranníocaíochtaí ar chostas amúchta sna ráitis airgeadais.
Is é atá sna ranníocaíochtaí ó na Ballstáit a íocadh amach na hAthshreabha atá ar Fáil a íocadh amach leis an gCoimisiún Eorpach agus leis an Ríocht Aontaithe. De réir an Chomhaontaithe Aistrithe, ó bhliain 2024 agus go dtí an bhliain 2027, tráth nach déanaí ná an 31 Márta gach bliain, tuairisceoidh BEI, i scríbhinn, méid Athshreabha Shaoráid ACC atá ar fáil, agus méid Athshreabha Shaoráid na dtíortha agus na gcríoch thar lear atá ar fáil, arna gcarnadh faoi seach ón 31 Nollaig den bhliain roimhe sin (an ‘Tuarascáil ar Athshreabha atá ar Fáil’). Déanfar idirdhealú sa Tuarascáil ar Athshreabha atá ar Fáil idir na hAthshreabha atá le haistriú chuig an gCoimisiún (Athshreabha ACC agus Athshreabha na dtíortha agus na gcríocha thar lear), agus na hAthshreabha atá le haistriú chuig an Ríocht Aontaithe (‘RA’). Aithnítear na hAthshreabha atá ar Fáil sa ráiteas ar an staid airgeadais nuair a sheoltar iarratas ar íocaíocht chomhfhreagrach chuig an tSaoráid.
2.4.7
Déantar ús ar iasachtaí a thionscnaíonn an tSaoráid a thaifeadadh sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile (‘Ús agus ioncam comhchosúil’) agus sa ráiteas maidir le staid airgeadais (‘Iasachtaí agus airleacain’) ar bhonn fabhraithe trí úsáid a bhaint as an nglanráta úis, arb é atá ann an ráta lena lascainítear go cruinn íocaíochtaí airgid measta nó fáltais amach anseo trí shaolré ionchasach na hiasachta do shuim ghlanluacha na hiasachta. Nuair a laghdaítear luach taifeadta iasachta mar thoradh ar lagú, leantar d’ioncam úis a aithint trí úsáid a bhaint as an nglanráta úis bunaidh a chuirtear i bhfeidhm maidir leis an tsuim ghlanluacha nua.
Taifeadadh ús ar iasachtaí POCI sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus in ioncam cuimsitheach eile (‘Ús agus ioncam comhchosúil’) agus sa ráiteas maidir le staid airgeadais (‘Iasachtaí agus airleacain’) ar bhonn fabhraithe ag úsáid an ghlanráta úis arna choigeartú de réir creidmheasa, arb é atá ann an ráta lena lascainítear go cruinn íocaíochtaí airgid measta nó fáltais amach anseo trí shaolré ionchais na hiasachta do chostas amúchta na hiasachta.
Fóirdheontais úis a fhaightear le haghaidh acmhainní na Saoráide, tarchuirtear iad agus aithnítear iad mar choigeartú ar an bhfáltas éifeachtach, agus taifeadtar iad faoi ‘Ús agus ioncam comhchosúil’ sa ráiteas ioncaim le linn na tréimhse ó eisíocaíocht go haisíocaíocht na hiasachta fóirdheonaithe.
Tarchuirtear táillí gealltanais agus aithnítear san ioncam iad trí úsáid a bhaint as modh an úis ghlain le linn na tréimhse ó eisíocaíocht go haisíocaíocht na hiasachta lena mbaineann, agus cuirtear i láthair iad sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile laistigh d’ús agus ioncam comhchosúil.
2.4.8
Mar chuid dá gníomhaíocht, bainistíonn an tSaoráid fóirdheontais úis agus cúnamh teicniúil thar ceann na mBallstát.
An chuid sin de ranníocaíochtaí na mBallstát a leithdháiltear ar íocaíocht fóirdheontas úis agus cúnaimh theicniúil, ní thugtar cuntas uirthi in acmhainní ranníocóirí na Saoráide ach aicmítear í mar mhéideanna a dhlitear do thríú páirtithe. Feidhmíonn an tSaoráid an eisíocaíocht leis na tairbhithe deiridh agus ansin laghdaíonn sí na méideanna a dhlitear do thríú páirtithe.
Maidir le méideanna a ranníoctar i ndáil le fóirdheontais úis agus cúnamh teicniúil, i gcás nach ndeonaítear iad ina n-iomláine, déantar iad a athaicmiú mar ranníocaíocht leis an tSaoráid.
2.4.9
Aithnítear ioncam úis ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile de chuid na Saoráide ar bhonn fabhraithe.
2.4.10
Táillí a fhaightear i ndáil le seirbhísí a sholáthraítear le linn tréimhse ama, aithnítear iad mar ioncam de réir mar a sholáthraítear na seirbhísí, agus táillí a thuilltear ar chur i bhfeidhm gníomh suntasach, aithnítear iad mar ioncam nuair a thugtar an gníomh suntasach i gcrích. Cuirtear na táillí sin i láthair sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile laistigh d’ioncam ó tháillí agus ó choimisiúin.
Díbhinní a bhaineann le scaireanna agus le hurrúis toraidh athraithigh eile, aithnítear iad nuair a dhearbhaítear iad agus cuirtear i láthair iad sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile laistigh de ghlanghnóthachain réadaithe ar scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile.
2.4.11
Sa Phrótacal ar phribhléidí agus díolúintí an Aontais Eorpaigh, atá i gceangal leis an gConradh ar an Aontas Eorpach agus leis an gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, sonraítear go bhfuil sócmhainní, ioncaim agus maoin eile Institiúidí an Aontais díolmhaithe ó gach cáin dhíreach.
3 Bainistiú Riosca
Cuirtear faisnéis i láthair sa nóta seo ar neamhchosaint na Saoráide ar rioscaí creidmheasa agus airgeadais agus ar a bainistíocht agus ar a rialú ar na rioscaí sin, go háirithe na rioscaí príomhúla a bhaineann leis an úsáid a bhaineann sí as ionstraimí airgeadais. Is iad sin:
|
— |
riosca creidmheasa – an riosca caillteanais a eascraíonn as mainneachtain chliaint nó chontrapháirtí agus a thagann chun cinn ar neamhchosaint creidmheasa de gach cineál, lena n-áirítear riosca socraíochta (31); |
|
— |
riosca leachtachta – an riosca nach bhfuil ar a chumas ag eintiteas méaduithe ar shócmhainní a chistiú agus oibleagáidí a chomhlíonadh de réir mar a bhíonn siad dlite, gan caillteanais dho-ghlactha a thabhú; |
|
— |
riosca margaidh – an riosca go ndéanfar difear d’ioncam eintitis nó do luach a shealúchas in ionstraimí airgeadais le hathruithe ar phraghsanna agus ar rátaí margaidh, amhail rátaí úis, praghsanna cothromais agus rátaí malairte eachtraí. |
3.1 Eagrúchán na bainistíochta riosca
Glacann BEI creat bainistíochta riosca na Saoráide ar bhonn leanúnach.
Déanann an Stiúrthóireacht um Riosca Grúpa agus Comhlíontacht de chuid BEI na rioscaí a bhfuil an tSaoráid neamhchosanta orthu a shainaithint go neamhspleách agus déanann sí measúnú, faireachán agus tuairisciú orthu go neamhspleách. Faoi chuimsiú creat faoina gcaomhnaítear an leithscaradh dualgas, tá an Stiúrthóireacht um Riosca Grúpa agus Comhlíontacht neamhspleách ar an Oifig Thosaigh agus soláthraíonn sí an dara tuairim ar na tograí uile a dhéanann an Oifig Thosaigh lena mbaineann impleachtaí riosca.
Ar leibhéal BEI, tuairiscíonn Príomhoifigeach Riosca an Ghrúpa ar Rioscaí Grúpa do Choiste Bainistíochta BEI faoi mhaoirseacht an chomhalta den choiste bainistíochta atá i gceannas ar riosca. Tá rochtain dhíreach ag Príomhoifigeach Riosca an Ghrúpa ar an gCoiste um Beartas Riosca agus féadfaidh sé nó sí scríobh go díreach chuig Bord Stiúrthóirí BEI agus dul i dteagmháil leis maidir le haon ábhar sa réimse a shanntar dó nó di.
3.2 Riosca creidmheasa
Is é atá i riosca creidmheasa an caillteanas a d’fhéadfadh a eascairt as mainneachtain chliaint nó chontrapháirtí agus an caillteanas a thagann chun cinn ar neamhchosaint creidmheasa de gach cineál, lena n-áirítear socraíocht.
3.2.1
Agus anailís chreidmheasa á déanamh ar chontrapháirteanna iasachta, déanann BEI measúnú ar an riosca creidmheasa agus ar an gcaillteanas ionchasach d’fhonn an riosca a chainníochtú agus a phraghsáil. D’fhorbair BEI Modheolaíocht Rátála Inmheánaí (‘IRM’) chun Rátálacha Inmheánacha a gcontrapháirteanna iasachtaí/ráthóra atá ábhartha ó thaobh creidmheasa de a chinneadh. Déantar an mhodheolaíocht a shaincheapadh le haghaidh gach mórchineáil contrapháirte creidmheasa (e.g. Corparáidí, Institiúidí Airgeadais, etc.). Agus an Dea-Chleachtas Baincéireachta is infheidhme maidir le BEI agus na prionsabail a leagtar síos faoin Rialachán maidir le Ceanglais Chaipitil (CRR) araon á gcur san áireamh, gach contrapháirt atá ábhartha do phróifíl chreidmheasa idirbhirt shonraigh, aicmítear í i gcatagóirí rátála inmheánaí trí úsáid a bhaint as Modheolaíocht Rátála Inmheánaí le haghaidh an chineáil shonraigh contrapháirte. Sanntar Rátáil Inmheánach do gach contrapháirt lena léirítear a PD tar éis mionanailís ar ghnó agus ar phróifíl riosca airgeadais na contrapháirte agus ar a comhthéacs oibriúcháin riosca tíre. Déantar sainchoigeartuithe nuair is gá faoi bhreithniú thacaíocht mháthairchuideachta na n-eintiteas dlíthiúil nó thacaíocht an rialtais, agus ceadaítear leis an rátáil deiridh sáruithe chun faisnéis (e.g. praghsáil mhargaidh) nach gcuirtear san áireamh sa tsamhail a léiriú.
Sa mheasúnú creidmheasa ar mhaoiniú tionscadail agus in oibríochtaí iontaofa teoranta struchtúrtha eile, úsáidtear uirlisí riosca creidmheasa atá ábhartha don earnáil, atá dírithe go príomha ar infhaighteacht an tsreafa airgid agus ar acmhainneacht fiach-sheirbhíse. Áirítear ar na huirlisí sin anailís a dhéanamh ar chreat conarthach na dtionscadal, anailís chontrapháirte agus ionsamhlúcháin sreafa airgid. Ar an gcaoi chéanna le corparáidí agus institiúidí airgeadais, sanntar rátáil riosca inmheánach do gach tionscadal. Ar deireadh, déanann Roinn na hEacnamaíochta stáit lasmuigh den Aontas Eorpach a rátáil bunaithe ar shamhail staitistiúil.
Déantar faireachán ar gach rátáil inmheánach thar shaolré na hiasachta, agus tugtar cothrom le dáta go tréimhsiúil iad.
Chun an riosca creidmheasa a mhaolú, úsáideann BEI, i gcás inarb iomchuí agus ar bhonn cás ar chás, feabhsuithe creidmheasa éagsúla lena n-áirítear, i measc nithe eile, urrúis contrapháirtí nó urrúis a bhaineann le tionscadail, ráthaíochtaí agus clásail chonarthacha ag brath ar an gcineál iasachtaí agus ar an gcineál oibríochta.
Ní úsáideann an tSaoráid aon díorthach creidmheasa chun an riosca creidmheasa a mhaolú.
3.2.2
Léirítear sa tábla seo a leanas an neamhchosaint uasta ar riosca creidmheasa le haghaidh chomhpháirteanna an ráitis maidir le staid airgeadais, lena n-áirítear díorthaigh. Léirítear an neamhchosaint uasta i bhfoirm chomhlán, roimh éifeacht an mhaolaithe mar thoradh ar úsáid comhthaobhachta.
|
(in EUR’000) |
||||
|
Neamhchosaint uasta |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
||
|
SÓCMHAINNÍ |
|
|
||
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim |
1 638 604 |
1 376 824 |
||
|
Méideanna is infhaighte ó ranníocóirí |
7 482 |
85 321 |
||
|
Ionstraimí airgeadais díorthacha |
783 |
55 765 |
||
|
Iasachtaí agus airleacain |
1 498 048 |
1 683 312 |
||
|
Sócmhainní eile |
- |
616 |
||
|
Iomlán |
3 144 917 |
3 201 838 |
||
|
Forálacha maidir le gealltanais iasachta |
-18 320 |
-19 038 |
||
|
LASMUIGH DEN CHLÁR COMHARDAITHE |
|
|
||
|
Dliteanais theagmhasacha |
|
|
||
|
- |
985 |
||
|
Gealltanais |
|
|
||
|
676 229 |
883 092 |
||
|
2 500 |
46 764 |
||
|
Iomlán lasmuigh den chlár comhardaithe |
678 729 |
930 841 |
||
|
Neamhchosaint creidmheasa iomlán |
3 805 326 |
4 113 641 |
||
3.2.3
3.2.3.1 Tomhas an riosca creidmheasa maidir le hiasachtaí agus airleacain
Iasachtaí agus airleacain nó ráthaíochtaí arna ngabháil ar láimh ag an tSaoráid, tairbhíonn siad de mheasúnú riosca cuimsitheach agus cainníochtú ar mheastacháin maidir le caillteanas ionchasach a léirítear i nGrádú Iasachta (‘LG’). Tá oibríochtaí faoi IFE (mar a thugtar tuairisc orthu i Nóta 25), cé is moite d’iasachtaí idirghafa, faoi réir Phrionsabail an tSainordaithe Ghinearálta maidir le Riosca mar a bheartaítear i dtreoirlínte BEI maidir le riosca creidmheasa agus cothromais. Bunaítear LGanna de réir critéir a nglactar go coitianta leo, bunaithe ar cháilíocht an iasachtaí, ar aibíocht na hiasachta, ar an gcineál ráthaíochta agus, i gcás inarb iomchuí, ar an ráthóir.
Cuimsítear leis an gcóras grádaithe iasachtaí na modheolaíochtaí, próisis, bunachair sonraí agus córais TF lena dtacaítear le measúnú ar riosca creidmheasa in oibríochtaí trína dtugtar iasachtaí agus le cainníochtú meastachán maidir le caillteanas ionchasach. Tá achoimre ann ar mhéid mór faisnéise arb é is cuspóir dó rangú coibhneasta rioscaí creidmheasa iasachtaí a chur ar fáil. Léirítear le LGanna luach láithreach leibhéal measta an ‘chaillteanais ionchasaigh’, arb é atá ann toradh Dhóchúlacht mainneachtana na bpríomhoibleagáideoirí, na Neamhchosanta ar Mhainneachtain, agus na déine caillteanais i gcás mainneachtana. Úsáidtear LGanna chun na gcríoch seo a leanas:
|
— |
mar chabhair le measúnú níos mionsonraithe agus níos cainníochtúla a dhéanamh ar rioscaí de dheasca iasachtaí; |
|
— |
mar tháscaire ar athruithe ar rioscaí creidmheasa chun tosaíocht a thabhairt d’iarrachtaí faireacháin; |
|
— |
mar thuairisc ar cháilíocht phunann na hiasachta ag aon dáta ar leith; agus |
|
— |
mar ionchur i gcinntí maidir le praghsáil riosca. |
Úsáidtear na fachtóirí seo a leanas chun LG a chinneadh:
|
i) |
Acmhainneacht chreidmheasa an iasachtóra: Déanann an Bhainistíocht Riosca athbhreithniú ar iasachtaithe agus measúnú ar a n-acmhainneacht chreidmheasa go neamhspleách, bunaithe ar mhodheolaíochtaí inmheánacha agus ar shonraí seachtracha. I gcomhréir le Cur Chuige Basel III Bunaithe ar Rátálacha Inmheánacha atá roghnaithe, tá modheolaíocht rátála inmheánach (IRM) forbartha ag an mBanc chun rátálacha inmheánacha iasachtaithe agus ráthóirí a chinneadh. Tá sé sin bunaithe ar thacar de bhileoga scórála a bhaineann go sonrach le cineálacha contrapháirtithe sainmhínithe. |
|
ii) |
Leis an gcomhghaol réamhshocraithe: déantar na seansanna go dtiocfaidh deacrachtaí airgeadais chun cinn go comhuaineach don iasachtaí agus don ráthóir araon a chainníochtú. Dá airde an comhghaol idir dóchúlachtaí mainneachtana an iasachtóra agus an ráthóra, is ísle luach na ráthaíochta agus dá bhrí sin is ísle (is measa) an LG. |
|
iii) |
Luach ionstraimí ráthaíochta agus urrús: déantar measúnú ar an luach sin ar bhonn na teaglama d’acmhainneacht chreidmheasa an eisitheora agus den chineál ionstraime a úsáidtear. |
|
iv) |
An ráta aisghabhála is infheidhme: is é sin an méid a nglactar leis a bheith aisghafa tar éis mainneachtain ag an gcontrapháirtí ábhartha arna shloinneadh mar chéatadán den neamhchosaint ábhartha ar iasachtaí. |
|
v) |
An creat conarthach: cuirfidh creat conarthach fónta le cáilíocht na hiasachta agus cuirfidh sé feabhas ar a LG. |
|
vi) |
Maidir le fad na hiasachta nó, ar bhonn níos ginearálta, le sreafaí airgid na hiasachta: i gcás ina mbeidh gach ní eile cothrom, dá fhaide tréimhse na hiasachta, is ea is airde an riosca go dtabhófar deacrachtaí maidir le seirbhísiú na hiasachta. |
Déantar caillteanas ionchasach iasachta a ríomh trí na sé eilimint thuas. Ag brath ar leibhéal an chaillteanais ionchasaigh, sanntar iasacht do cheann amháin de na haicmí LG a liostaítear thíos:
|
‘A’ |
Iasachtaí príomhcháilíochta: “A0” lena gcuimsítear “rioscaí ceannasacha” an Aontais is é sin le rá iasachtaí a dheonaítear do Bhallstáit, nó atá ráthaithe go hiomlán, go sainráite agus go neamhchoinníollach ag Ballstáit i gcás nach bhfuil coinne le haon deacrachtaí aisíocaíochta, i.e. caillteanas ionchasach 0 % (ar bhonn stádas creidiúnaí tosaíochta an Bhainc agus cosaint reachtúil a mheastar a áirithíonn aisghabháil iomlán shócmhainní an Bhainc tráth aibíochta) chomh maith le hiasachtaí lena ngabhann ráthaíocht chuimsitheach ón Aontas nó ón mBallstát. ‘A+’ lena gcuimsítear iasachtaí arna ndeonú d’eintitis (nó arna ráthú ag eintitis) seachas Ballstáit den Aontas Eorpach nach bhfuil aon choinne leis ná coinne áirithe leis ann go dtiocfaidh meath ar an gcáilíocht ina leith ar feadh thréimhse na n-iasachtaí sin. |
|
‘B’ |
Iasachtaí ardchaighdeáin: cineál sócmhainní atá iontu siúd a mothaíonn an Banc compordach ina leith, cé nach gcuirtear meath mionchúiseach amach anseo as an áireamh. Úsáidtear B+ agus B- chun dóchúlacht choibhneasta na féidearthachta go dtarlóidh meath den sórt sin a chur in iúl. |
|
‘C’ |
Iasachtaí ardcháilíochta: sampla de sin is ea iasachtaí ‘sínithe aonair’ (neamhurraithe) do chorparáidí soladacha (e.g. rátáil inmheánach choibhéiseach Baa1/BBB+), agus aibíocht réasúnach agus clásail chosantach leordhóthanacha ag gabháil leo. |
|
‘D’ |
(Seachas iasachtaí a fhormheastar ar an leibhéal seo ar dtús) léiríonn an aicme grádaithe seo an risíocht theorannach ag a bhfuil próifíl riosca a nglacann an Banc léi i gcoitinne. Is leis na fo-aicmithe D+ agus D- is beaichte a chinntear an tairseach sin maidir le hiasachtaí a ghrádú. |
|
‘E’ |
Áirítear leis an gcatagóir LG seo iasachtaí lena mbaineann próifíl riosca is mó ná an phróifíl riosca a nglactar leis go ginearálta. Áirítear leis freisin iasachtaí ar bhain fadhbanna tromchúiseacha leo le linn a saolré ar iasachtaí iad nach féidir a chur as an áireamh ina leith go sleamhnóidh siad i dtreo caillteanais. Ar an ábhar sin, déantar grinn-dhlúthfhaireachán ar na hiasachtaí. Leis na fo-aicmí E+ agus E-, déantar idirdhealú idir déine an phróisis faireacháin speisialta sin, agus bíonn na hoibríochtaí sin a ghrádaítear mar E- i riocht ina bhfuil féidearthacht láidir ann nach féidir seirbhís fiachais a choinneáil ar bun ar bhonn tráthúil agus dá bhrí sin go mbíonn gá le hathstruchtúrú fiachais de chineál éigin, rud as a bhféadfadh caillteanas lagaithe eascairt. |
|
‘F’ |
Le F (teip) cuirtear in iúl gur iasachtaí atá i gceist a bhfuil rioscaí do-ghlactha ag baint leo. Ní féidir le hiasachtaí a ghrádaítear mar F- eascairt ach amháin as idirbhearta gan íoc ar bhain leo, imthosca aimhleasacha móra eisceachtúla gan choinne tar éis an tsínithe. Gach oibríocht i gcás ina dtarlaíonn caillteanas préimhe don tSaoráid, grádaítear mar F iad agus cuirtear foráil shonrach i bhfeidhm. |
Leis an tábla i roinn 3.2.3.3 taispeántar an anailís ó thaobh cháilíocht an chreidmheasa de a rinneadh ar phunann iasachta na Saoráide, bunaithe ar aicmí éagsúla LG ar a dtugtar tuairisc thuas.
3.2.3.2 Anailís ar an neamhchosaint ar riosca creidmheasa an iasachtaithe
Leis an tábla seo a leanas, taispeántar an uas-neamhchosaint (suim ghlanluacha) ar an riosca creidmheasa a bhaineann le hiasachtaí agus le hairleacain atá sínithe (eisíoctha agus neamh-eisíoctha) de réir chineál an iasachtóra, agus ráthaíochtaí arna soláthar ag ráthóirí á gcur san áireamh:
|
(in EUR 000) |
||||
|
An 31.12.2024 |
Ráthaithe |
Gan a bheith ráthaithe |
Iomlán |
% den Iomlán a eisíocadh |
|
Institiúidí airgeadais |
45 015 |
879 963 |
924 978 |
62 % |
|
Corparáidí |
164 680 |
193 836 |
358 516 |
24 % |
|
Údaráis phoiblí |
- |
- |
- |
0 % |
|
Stáit |
- |
214 554 |
214 554 |
14 % |
|
Iomlán a eisíocadh |
209 695 |
1 288 353 |
1 498 048 |
100 % |
|
Neamh-eisíoctha |
42 259 |
615 650 |
657 909 |
|
|
Iomlán eisíoctha agus neamh-eisíoctha |
251 954 |
1 904 003 |
2 155 957 |
|
|
(in EUR 000) |
||||
|
An 31.12.2023 |
Ráthaithe |
Gan a bheith ráthaithe |
Iomlán |
% den Iomlán a eisíocadh |
|
Institiúidí airgeadais |
54 290 |
952 740 |
1 007 030 |
60 % |
|
Corparáidí |
155 653 |
293 302 |
448 955 |
27 % |
|
Údaráis phoiblí |
15 138 |
- |
15 138 |
1 % |
|
Stáit |
- |
212 189 |
212 189 |
13 % |
|
Iomlán a eisíocadh |
225 081 |
1 458 231 |
1 683 312 |
100 % |
|
Neamh-eisíoctha |
43 200 |
820 854 |
864 054 |
|
|
Iomlán eisíoctha agus neamh-eisíoctha |
268 281 |
2 279 085 |
2 547 366 |
|
Cuirtear de chúram ar an Stiúrthóireacht um Bainistíocht agus Faireachán Punann a bheith freagrach as faireachán a dhéanamh ar iasachtaithe agus ar ráthóirí, mar aon le faireachán airgeadais agus faireachán conarthach a bhaineann le tionscadail. Dá bhrí sin, déantar faireachán go leanúnach ar acmhainneacht creidmheasa iasachtaí, iasachtóirí agus ráthóirí na Saoráide, uair sa bhliain ar a laghad ach níos minice ar bhonn de réir mar is gá agus mar fheidhm de theagmhais chreidmheasa a tharlaíonn. Go háirithe, déanann an Stiúrthóireacht um Bainistíocht agus Faireachán Punann athbhreithniú chun a áirithiú go gcomhlíontar cearta conarthacha agus, i gcás ina dtiocfaidh meath ar rátáil agus/nó i gcás mainneachtain conarthaí, déantar gníomhaíocht feabhais. Saothraítear bearta maolaithe, cibé uair is gá i gcomhréir leis na treoirlínte maidir le riosca creidmheasa. Chomh maith leis sin, i gcás ina ndéantar athnuachan ar ráthaíochtaí bainc a fhaightear le haghaidh na n-iasachtaí dá chuid, áirithítear go n-athsholáthraítear iad sin nó go ngníomhaítear go tráthúil.
3.2.3.3 Anailís ar cháilíocht chreidmheasa de réir chineál an iasachtaí
Taispeántar leis na táblaí thíos an anailís ar cháilíocht chreidmheasa phunann iasachta na Saoráide an 31 Nollaig 2024 agus an 31 Nollaig 2023 de réir na n-iarratas ar Ghrádú Iasachtaí, bunaithe ar an neamhchosaint a síníodh (eisíoctha agus neamh-eisíoctha):
|
(in EUR 000) |
||||||||
|
An 31.12.2024 |
|
Ardghrád |
Grád Caighdeánach |
Íosriosca is inghlactha Riosca |
Ardriosca |
Gan ghrádú (32) |
Iomlán |
% den Iomlán |
|
A go B- |
C |
D+ |
D- agus faoina bhun |
|
|
|
||
|
Iasachtaí |
Institiúidí airgeadais |
234 681 |
299 526 |
218 172 |
387 621 |
- |
1 140 000 |
53 % |
|
|
Corparáidí |
41 934 |
3 318 |
- |
189 403 |
195 031 |
429 686 |
20 % |
|
|
Údaráis phoiblí |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
0 % |
|
|
Stáit |
51 820 |
2 929 |
22 375 |
509 147 |
- |
586 271 |
27 % |
|
Iomlán |
|
328 435 |
305 773 |
240 547 |
1 086 171 |
195 031 |
2 155 957 |
100 % |
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
(in EUR 000) |
||||||||
|
An 31.12.2023 |
|
Ardghrád |
Grád Caighdeánach |
Íosriosca is inghlactha Riosca |
Ardriosca |
Gan ghrádú (33) |
Iomlán |
% den Iomlán |
|
|
|
A go B- |
C |
D+ |
D- agus faoina bhun |
|
|
|
|
Iasachtaí |
Institiúidí airgeadais |
270 520 |
276 133 |
268 648 |
508 180 |
- |
1 323 481 |
52 % |
|
|
Corparáidí |
51 505 |
53 |
564 |
347 992 |
194 441 |
594 555 |
23 % |
|
|
Institiúidí poiblí |
- |
15 138 |
- |
- |
- |
15 138 |
1 % |
|
|
Stáit |
50 858 |
2 164 |
12 907 |
548 263 |
- |
614 192 |
24 % |
|
Iomlán |
|
372 883 |
293 488 |
282 119 |
1 404 435 |
194 441 |
2 547 366 |
100 % |
3.2.3.4 Comhchruinnithe riosca sna hiasachtaí agus sna hairleacain
3.2.3.4.1
Bunaithe ar thír an iasachtaí, is féidir anailís a dhéanamh ar phunann iasachta na Saoráide de réir na réigiún geografach seo a leanas
|
(in EUR 000) |
||
|
Tír an iasachtaí |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
an Chéinia |
246 455 |
248 823 |
|
an Éigipt |
224 074 |
260 529 |
|
an Nigéir |
119 847 |
218 521 |
|
an Aetóip |
117 954 |
121 126 |
|
Tóga |
91 324 |
80 267 |
|
Oileán Mhuirís |
86 850 |
84 331 |
|
an tSaimbia |
84 336 |
66 947 |
|
ACC réigiúnach |
75 060 |
86 505 |
|
Barbadós |
67 426 |
72 036 |
|
Ruanda |
67 061 |
71 525 |
|
Camarún |
58 577 |
48 616 |
|
Uganda |
37 062 |
33 365 |
|
an tSiombáib |
35 885 |
35 546 |
|
An Congó (Poblacht Dhaonlathach) |
23 820 |
29 803 |
|
an Nua-Chaladóin |
21 166 |
26 425 |
|
an tSeineagáil |
18 052 |
28 729 |
|
an Tansáin |
16 233 |
21 394 |
|
Beinin |
16 208 |
16 742 |
|
an Phoblacht Dhoiminiceach |
11 006 |
16 768 |
|
an Ghuine |
10 337 |
12 926 |
|
Madagascar |
9 122 |
9 287 |
|
an Mháratáin |
8 717 |
9 374 |
|
An Cósta Eabhair |
7 440 |
9 644 |
|
Mailí |
5 707 |
8 158 |
|
Easuaitíní |
5 673 |
6 453 |
|
Oileáin Cayman |
5 588 |
6 575 |
|
na Séiséil |
5 018 |
2 037 |
|
Saint Lucia |
4 864 |
4 565 |
|
an Mhaláiv |
3 586 |
6 476 |
|
Cabo Verde |
3 318 |
6 254 |
|
Mósaimbíc |
3 126 |
5 142 |
|
Buircíne Fasó |
2 348 |
4 389 |
|
an Mhicrinéis |
2 062 |
2 342 |
|
Gána |
1 304 |
4 074 |
|
Polainéis na Fraince |
1 193 |
1 838 |
|
Samó |
198 |
344 |
|
Háítí |
51 |
121 |
|
Iamáice |
- |
15 138 |
|
Vanuatú |
- |
177 |
|
Iomlán |
1 498 048 |
1 683 312 |
3.2.3.4.2
Déantar anailís leis an tábla thíos ar phunann iasachta na Saoráide de réir earnáil tionscail an iasachtaí. Oibríochtaí a eisíoctar d’idirghabhálaí airgeadais ar dtús sula n-eisíoctar don tairbhí deiridh iad, tuairiscítear iad faoi ‘Treasach agus eile’
|
(in EUR 000) |
||
|
Earnáil tionsclaíochta an iasachtaí |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Seirbhísí Airgeadais |
924 947 |
1 012 001 |
|
Riarachán Poiblí |
214 554 |
212 189 |
|
Leictreachas |
170 632 |
187 701 |
|
Ceimiceáin |
81 046 |
91 786 |
|
Cúram Sláinte |
36 833 |
36 833 |
|
Seirbhísí Gnó, TF agus na Meáin Chumarsáide |
33 926 |
33 638 |
|
Cógaisíocht agus Trealamh Míochaine |
13 227 |
18 526 |
|
Earraí Infheistíochta |
7 244 |
4 103 |
|
Miotail agus Mianadóireacht |
7 157 |
7 236 |
|
Líonraí Rialáilte |
5 441 |
- |
|
Athghabháil agus Athchúrsáil Dramhaíola |
3 041 |
3 802 |
|
Teileachumarsáid |
- |
60 182 |
|
Bonneagar Aeriompair agus Muiriompair |
- |
15 138 |
|
Ilfhóntais |
- |
177 |
|
Iomlán |
1 498 048 |
1 683 312 |
3.2.3.5 Neamhchosaint ar riosca creidmheasa le haghaidh gach rátáil riosca inmheánach
Úsáideann BEI modheolaíocht rátála inmheánach i gcomhréir leis an gCur Chuige Bunaithe ar Rátálacha Inmheánacha faoi Basel III. Tá rátáil inmheánach sannta do thromlach chontrapháirtithe na Saoráide de réir na modheolaíochta sin. Taispeántar miondealú leis an tábla thíos ar phunann iasachta na Saoráide de réir na rátála is fearr idir rátálacha inmheánacha an iasachtaí nó an ráthóra, i gcás ina mbeidh fáil orthu. I gcásanna nach mbeidh fáil ar rátáil inmheánach, úsáideadh an rátáil sheachtrach le haghaidh na hanailíse sin.
Taispeántar leis an tábla na neamhchosaintí sínithe (eisíoctha agus neamh-eisíoctha) agus na neamhchosaintí atá ualaithe ó thaobh riosca araon, bunaithe ar mhodheolaíocht inmheánach a úsáideann an tSaoráid ar mhaithe le teorainneacha a bhainistiú.
|
(in EUR 000) |
||||||
|
|
2024 |
|||||
|
|
Grád coibhéiseach de chuid Moody |
Caillteanas creidmheasa ionchasach (ECL) ar feadh 12 mhí |
ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
FVTPL |
Iomlán |
|
Iasachtaí agus airleacain ag costas amúchta |
|
|
|
|
|
|
|
Rátáil Inmheánach 1 - riosca creidmheasa fíorbheag |
Aaa |
- |
38 896 |
- |
- |
38 896 |
|
Rátáil Inmheánach 2 - riosca creidmheasa an-íseal |
Aa1 - Aa3 |
67 436 |
- |
- |
- |
67 436 |
|
Rátáil Inmheánach 3 - riosca creidmheasa íseal |
A1 - A3 |
10 501 |
- |
- |
- |
10 501 |
|
Rátáil Inmheánach 4 - meánriosca creidmheasa |
Baa1 - Baa3 |
246 650 |
- |
3 041 |
- |
249 691 |
|
Rátáil Inmheánach 5 - contrapháirtí atá lag ó thaobh airgeadais de |
Ba1 - Ba3 |
66 050 |
- |
- |
- |
66 050 |
|
Rátáil Inmheánach 6 - ardriosca creidmheasa |
B1 - B3 |
588 657 |
29 996 |
16 233 |
- |
634 886 |
|
Rátáil Inmheánach 7 - riosca creidmheasa an-ard |
faoi bhun Caa1 |
74 924 |
229 726 |
- |
- |
304 650 |
|
Rátáil Inmheánach 8 - contrapháirtí ar mainneachtain |
faoi bhun Caa1 ach ar mainneachtain |
- |
- |
22 307 |
- |
22 307 |
|
Iasachtaí agus airleacain ag FVTPL |
|
- |
- |
- |
200 677 |
200 677 |
|
Liúntas caillteanais agus coigeartú FV |
|
-9 675 |
-12 576 |
-12 431 |
-62 364 |
-97 046 |
|
Suim ghlanluacha iasachtaí agus airleacan |
|
1 044 543 |
286 042 |
29 150 |
138 313 |
1 498 048 |
|
Gealltanais iasachta |
|
|
|
|
|
|
|
Rátáil Inmheánach 2 - riosca creidmheasa an-íseal |
Aa1 - Aa3 |
86 796 |
- |
- |
- |
86 796 |
|
Rátáil Inmheánach 4 - meánriosca creidmheasa |
Baa1 - Baa3 |
10 000 |
- |
- |
- |
10 000 |
|
Rátáil Inmheánach 5 - contrapháirtí atá lag ó thaobh airgeadais de |
Ba1 - Ba3 |
81 500 |
- |
- |
- |
81 500 |
|
Rátáil Inmheánach 6 - ardriosca creidmheasa |
B1 - B3 |
20 000 |
270 990 |
- |
- |
290 990 |
|
Rátáil Inmheánach 7 - riosca creidmheasa an-ard |
faoi bhun Caa1 |
12 500 |
11 329 |
- |
- |
23 829 |
|
Rátáil Inmheánach 8 - contrapháirtí ar mainneachtain |
faoi bhun Caa1 ach ar mainneachtain |
- |
- |
111 000 |
- |
111 000 |
|
Gan aon rátáil inmheánach (34) |
|
15 445 |
- |
- |
- |
15 445 |
|
Iasachtaí agus airleacain ag FVTPL |
|
- |
- |
- |
56 669 |
56 669 |
|
Liúntas caillteanais agus coigeartú FV |
|
-1 491 |
-16 829 |
- |
- |
-18 320 |
|
Suim ghlanluacha na ngealltanas iasachta |
|
224 750 |
265 490 |
111 000 |
56 669 |
657 909 |
|
(in EUR 000) |
||||||
|
|
2023 |
|||||
|
|
Grád coibhéiseach de chuid Moody |
Caillteanas creidmheasa ionchasach (ECL) ar feadh 12 mhí |
ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
FVTPL |
Iomlán |
|
Iasachtaí agus airleacain ag costas amúchta |
|
|
|
|
|
|
|
Rátáil Inmheánach 1 - riosca creidmheasa fíorbheag |
Aaa |
- |
47 534 |
- |
- |
47 534 |
|
Rátáil Inmheánach 2 - riosca creidmheasa an-íseal |
Aa1 - Aa3 |
72 051 |
- |
- |
- |
72 051 |
|
Rátáil Inmheánach 3 - riosca creidmheasa íseal |
A1 - A3 |
10 428 |
- |
- |
- |
10 428 |
|
Rátáil Inmheánach 4 - riosca creidmheasa measartha |
Baa1 - Baa3 |
33 439 |
263 036 |
3 802 |
- |
300 277 |
|
Rátáil Inmheánach 5 - contrapháirtí atá lag ó thaobh airgeadais de |
Ba1 - Ba3 |
75 418 |
- |
- |
- |
75 418 |
|
Rátáil Inmheánach 6 - ardriosca creidmheasa |
B1 - B3 |
533 775 |
206 438 |
20 349 |
- |
760 562 |
|
Rátáil Inmheánach 7 - riosca creidmheasa an-ard |
faoi bhun Caa1 |
77 010 |
246 682 |
- |
- |
323 692 |
|
Rátáil Inmheánach 8 - contrapháirtí ar mainneachtain |
faoi bhun Caa1 ach ar mainneachtain |
- |
- |
17 860 |
- |
17 860 |
|
Iasachtaí agus airleacain ag FVTPL |
|
- |
- |
- |
182 080 |
182 080 |
|
Liúntas caillteanais agus coigeartú FV |
|
-10 964 |
-24 674 |
-14 976 |
-55 976 |
- 106 590 |
|
Suim ghlanluacha iasachtaí agus airleacan |
|
791 157 |
739 016 |
27 035 |
126 104 |
1 683 312 |
|
Gealltanais iasachta |
|
|
|
|
|
|
|
Rátáil Inmheánach 2 - riosca creidmheasa an-íseal |
Aa1 - Aa3 |
86 796 |
- |
- |
- |
86 796 |
|
Rátáil Inmheánach 3 - riosca creidmheasa íseal |
A1 - A3 |
1 687 |
- |
- |
- |
1 687 |
|
Rátáil Inmheánach 4 - meánriosca creidmheasa |
Baa1 - Baa3 |
10 000 |
- |
- |
- |
10 000 |
|
Rátáil Inmheánach 5 - contrapháirtí atá lag ó thaobh airgeadais de |
Ba1 - Ba3 |
82 770 |
- |
- |
- |
82 770 |
|
Rátáil Inmheánach 6 - ardriosca creidmheasa |
B1 - B3 |
327 995 |
45 990 |
- |
- |
373 985 |
|
Rátáil Inmheánach 7 - riosca creidmheasa an-ard |
faoi bhun Caa1 |
28 089 |
30 537 |
- |
- |
58 626 |
|
Rátáil Inmheánach 8 - contrapháirtí ar mainneachtain |
faoi bhun Caa1 ach ar mainneachtain |
- |
50 000 |
111 000 |
- |
161 000 |
|
Gan aon rátáil inmheánach (*3) |
|
39 940 |
- |
- |
- |
39 940 |
|
Iasachtaí agus airleacain ag FVTPL |
|
- |
- |
- |
68 288 |
68 288 |
|
Liúntas caillteanais agus coigeartú FV |
|
-2 715 |
-16 323 |
- |
- |
-19 038 |
|
Suim ghlanluacha na ngealltanas iasachta |
|
574 562 |
110 204 |
111 000 |
68 288 |
864 054 |
Déanann BEI faireachán go leanúnach ar theagmhais lena ndéantar difear dá iasachtaithe agus dá ráthóirí. Go háirithe, déanann BEI measúnú ar bhonn cás ar chás ar a chearta conarthacha i gcás meathlú rátála agus tá bearta maolaithe á lorg aige. Chomh maith leis sin, coinníonn sé súil ghéar ar athnuachan ráthaíochtaí bainc a fhaightear dá iasachtaí chun a áirithiú go gcuirfear iasachtaí eile ina n-ionad nó go ndéanfar beart go tráthúil más gá.
3.2.3.6 Riaráiste ar iasachtaí agus laguithe
Sainaithnítear méideanna atá i riaráiste, déantar faireachán orthu agus déantar iad a thuairisciú de réir na nósanna imeachta a shainítear i ‘Treoirlínte agus Nósanna Imeachta maidir le Faireachán Airgeadais’ ar fud an bhainc. Tá na nósanna imeachta sin i gcomhréir le dea-chleachtais bhaincéireachta agus glactar iad le haghaidh na n-iasachtaí go léir atá á mbainistiú ag BEI.
Tá an próiseas faireacháin struchtúrtha chun a áirithiú (i) go mbraitear riaráiste féideartha agus go dtuairiscítear chuig na seirbhísí atá i gceannas iad leis an moill is lú is féidir; (ii) go gcuirfear cásanna criticiúla ar aghaidh go pras go dtí an leibhéal ceart oibríochtúil agus cinnteoireachta; (iii) go soláthraítear tuairisciú tráthrialta do bhainisteoireacht na Saoráide faoin stádas foriomlán.
Is féidir anailís a dhéanamh mar a leanas ar an riaráiste agus ar na laguithe ar iasachtaí agus ar airleacain:
|
(in EUR 000) |
||
|
|
Iasachtaí agus airleacain |
Iasachtaí agus airleacain |
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
|
Suim ghlanluacha |
1 498 048 |
1 683 312 |
|
ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
|
|
|
Ollmhéid |
22 307 |
17 860 |
|
Lagú - liúntas caillteanais |
-12 431 |
-14 976 |
|
Suim ghlanluacha ECL saoil ag a bhfuil fadhbanna creidmheasa |
9 876 |
2 884 |
|
Thar téarma ach gan fadhbanna creidmheasa |
|
|
|
Thar téarma, lena gcuimsítear |
|
|
|
0-30 lá |
229 |
- |
|
30-90 lá |
26 |
23 |
|
90-180 lá |
- |
315 |
|
breis agus 180 lá |
25 |
- |
|
Suim ghlanluacha atá thar téarma ach gan fadhbanna creidmheasa |
280 |
338 |
|
Suim ghlanluacha nach bhfuil thar téarma agus gan fadhbanna creidmheasa |
1 487 892 |
1 680 090 |
|
Suim ghlanluacha iomlán na n-iasachtaí agus na n-airleacan |
1 498 048 |
1 683 312 |
3.2.3.7 Íogaireacht ar ECL i gcás dálaí eacnamaíocha amach anseo (in EUR 000)
Bíonn ECL íogair i gcás breithiúnas agus toimhdí a dhéantar maidir le foirmliú cásanna réamhbhreathnaitheacha. Déanann BEI anailís íogaireachta ar an ECL a aithnítear ar aicmí ábhartha a shócmhainní.
Réamhaisnéisí maidir le dálaí eacnamaíocha amach anseo (trí chásanna maicreacnamaíocha), is ionchuir iad i samhail réamhaisnéise lena soláthraítear paraiméadair rioscaí coinníollacha, ar ionchur iad chun liúntas caillteanais a ríomh.
Díorthaítear na cásanna as suaití d’OTD, arb é an príomhthomhas ar ghníomhaíocht eacnamaíoch é. Déantar na suaití d’fhíor-OTI a chalabrú chun luaineacht na hathróige roimhe seo a mhacasamhlú. Ina theannta sin, cuirtear breithiúnas saineolaithe i bhfeidhm, i gcás inarb iomchuí, chun méid agus seasmhacht suaití d’OTI a bheachtú. Dá thoradh sin, cinntear suaití in éineacht le feidhm meathlúcháin chun tionchar na suaití le himeacht ama a chinneadh. Dóchúlachtaí atá curtha i gceangal le gach cás, déantar iad a shainiú agus táscairí (luaineachta) an mhargaidh á léiriú mar aon le táscairí/rianairí a forbraíodh go hinmheánach agus a úsáidtear go comhsheasmhach le himeacht ama chun an éiginnteacht a thaifeadadh. Rinneadh ualú suaití dearfacha agus diúltacha ar chothromaíocht na rioscaí sa gheilleagar, ar suaití diúltacha agus dearfacha araon iad ag a bhfuil dóchúlacht 40 % agus 5 % faoi seach, a chur i bhfeidhm ar réamh-mheastacháin ráithiúla sa chleachtadh deireanach.
Taispeántar leis an tábla thíos an liúntas caillteanais ar iasachtaí agus ar airleacain faoi Chéim 1 agus 2. Rinneadh gach cás réamhbhreathnaitheach (e.g. bonnlíne, dearfach agus diúltach) a ualú 100 % seachas ualaí dóchúlachta cáis a chur i bhfeidhm ar fud na dtrí chás.
|
(in EUR 000) |
|||
|
|
2024 |
||
|
Dearfach |
Bonnlíne |
Diúltach |
|
|
Oll-neamhchosaint |
1 851 153 |
1 851 153 |
1 851 153 |
|
Liúntas caillteanais |
28 883 |
30 301 |
31 819 |
|
(in EUR 000) |
|||
|
|
2023 |
||
|
|
Dearfach |
Bonnlíne |
Diúltach |
|
Oll-neamhchosaint |
2 258 365 |
2 258 365 |
2 258 365 |
|
Liúntas caillteanais |
45 603 |
51 610 |
58 857 |
3.2.3.8 Athchaibidlíocht ar iasachtaí agus staonadh
Measann BEI gur iasachtaí staonta (i.e. iasachtaí, urrúis fiachais agus gealltanais iasachta) iad iasachtaí ar cuireadh síneadh le bearta staonta ina leith. Le bearta staonta, cuimsítear ‘lamháltais’ a chinneann BEI a dhéanamh i dtreo oibleagáideora a mheastar nach bhfuil in ann na téarmaí agus coinníollacha conarthacha fiach-sheirbhíse a chomhlíonadh i ngeall ar a dheacrachtaí airgeadais, chun é a chur ar a chumas don oibleagáideoir an fiachas a sheirbhísiú nó an conradh a athmhaoiniú, go hiomlán nó go páirteach. Caithfear le neamhchosaintí mar neamhchosaintí staonta más rud é go ndearnadh lamháltas, gan beann ar cé acu atá nó nach bhfuil aon mhéid thar téarma, nó má aicmítear an neamhchosaint mar neamhchosaint ar mainneachtain. Ní chaithfear le neamhchosaintí mar neamhchosaintí staonta i gcás nach bhfuil deacrachtaí airgeadais ag an oibleagáideoir.
I ngnáthchúrsaí gnó, bhraithfí meath na n-iasachtaí atá i gceist trí fhorálacha threoirlínte agus nósanna imeachta an Bhainc agus dhéanfaí faireachán air sula ndéanfaí athchaibidlíocht. Nuair a bheadh athchaibidlíocht déanta ina leith, leanfadh BEI de dhlúthfhaireachán a dhéanamh ar na hiasachtaí sin. Má tá fadhb creidmheasa ag an ionstraim airgeadais aistreofar chuig Céim 3 í. Déanfar faireachán ar an iasacht go tráthrialta i gcomhréir le creat an Bhainc.
Ar na bearta agus na cleachtais staonta a chuireann BEI i gcrích mar chuid dá ghníomhaíochtaí athstruchtúrúcháin le linn na tréimhse tuairiscithe, áirítear síneadh a chur le haibíochtaí, gan ach caipiteal a chur siar, caipiteal agus ús a chur siar, tarscaoileadh cúnant ábhartha agus caipitliú riaráiste, ach gan a bheith teoranta dóibh sin amháin.
Oibríochtaí atá faoi réir bearta staonta, tuairiscítear amhlaidh iad sa tábla thíos:
|
(in EUR 000) |
||||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
||
|
|
Tuillmheach |
Neamhthuillmheach |
Tuillmheach |
Neamhthuillmheach |
|
An líon conarthaí atá faoi réir cleachtais staonta |
3 |
7 |
13 |
6 |
|
Luachanna de réir na leabhar (lena n-áirítear ús agus méideanna i riaráiste) |
60 223 |
35 718 |
112 554 |
46 432 |
|
Liúntas ECL aitheanta |
622 |
11 156 |
1 654 |
22 151 |
|
Ioncam úis i leith conarthaí staonta |
3 353 |
1 717 |
8 594 |
1 776 |
|
(in EUR 000) |
|||||||
|
|
|
|
Bearta staonta |
|
|
|
|
|
|
31.12.2023 |
Síneadh a chur le haibíochtaí |
Caipiteal agus ús a chur siar |
Sárú ar chúnaint airgeadais ábhartha |
Eile |
Aisíocaíocht chonarthach, foirceannadh conarthach agus/nó díscríobh chonarthach |
31.12.2024 |
|
Institiúidí airgeadais |
68 355 |
- |
- |
10 472 |
- |
-56 445 |
22 382 |
|
Corparáidí |
90 631 |
- |
- |
- |
- |
-17 072 |
73 559 |
|
Iomlán |
158 986 |
- |
- |
10 472 |
- |
-73 517 |
95 941 |
3.2.5
Déantar cistí atá ar fáil a infheistiú i gcomhréir le sceideal oibleagáidí eisíocaíochta conarthacha na Saoráide. Ón 31 Nollaig 2024, agus ón 31 Nollaig 2023, bhí infheistíochtaí i bhfoirm taiscí bainc, deimhnithe taisce agus páipéir thráchtála.
Tá rátáil ag na heintitis údaraithe atá comhchosúil leis na rátálacha gearrthéarmacha agus fadtéarmacha a cheanglaítear le haghaidh láithrithe cisteáin BEI féin. I gcás ina ndeonaíonn níos mó ná gníomhaireacht rátála creidmheasa amháin rátálacha difriúla, is é an rátáil is ísle a bhíonn i réim. Is é EUR 50 000 000 (caoga milliún euro) an uasteorainn údaraithe le haghaidh gach banc údaraithe faoi láthair. Tá eisceacht ón riail sin tugtha do Societe Generale S. A., áit a bhfuil cuntais airgid oibriúcháin na Saoráide. Is é EUR 110 000 000 (céad agus a deich milliún euro) an teorainn creidmheasa ghearrthéarmach le haghaidh Societe Generale S. A. an 31 Nollaig 2024 agus an 31 Nollaig 2023. Tá feidhm ag an teorainn mhéadaithe maidir le suim an airgid thirim arna sealbhú ag na cuntais airgid oibriúcháin agus maidir leis na hionstraimí arna n-eisiúint ag an gcontrapháirtí sin agus atá i seilbh na punainne cisteáin.
Rinneadh na hinfheistíochtaí uile le heintitis údaraithe le haibíocht uasta 3 mhí ón dáta luacha. Tuairiscíodh na sáruithe uile ar theorainneacha na neamhchosanta creidmheasa do na sainordaitheoirí. An 31 Nollaig 2024 agus an 31 Nollaig 2023 bhí íosrátáil P-2 (coibhéis Moody) ar a laghad ar an lá socraíochta ag na taiscí téarma, páipéir thráchtála agus airgead ar láimh uile arna sealbhú ag punann chisteáin na Saoráide.
Taispeántar leis an tábla seo a leanas cás an airgid thirim agus na gcoibhéisí airgid thirim lena n-áirítear ús fabhraithe:
|
(in EUR 000) |
|||||
|
Íosrátáil ghearrthéarmach |
Íosrátáil fhadtéarmach |
31.12.2024 |
31.12.2023 |
||
|
(Téarma Moody) |
(Téarma Moody) |
||||
|
P-1 |
Aaa |
124 532 |
8 % |
140 592 |
10 % |
|
P-1 |
Aa1 |
173 639 |
11 % |
- |
0 % |
|
P-1 |
Aa2 |
- |
0 % |
29 951 |
2 % |
|
P-1 |
Aa3 |
149 239 |
9 % |
89 682 |
7 % |
|
P-1 |
A1 |
309 342 |
19 % |
360 831 |
26 % |
|
P-1 |
A2 |
280 035 |
17 % |
204 179 |
15 % |
|
P-1 |
A3 |
367 211 |
22 % |
346 275 |
25 % |
|
P-2 |
A3 |
154 829 |
9 % |
205 314 |
15 % |
|
P-2 |
Baa1 |
79 777 |
5 % |
- |
0 % |
|
Iomlán |
1 638 604 |
100 % |
1 376 824 |
100 % |
|
3.2.6
3.2.6.1 Beartas maidir le riosca creidmheasa i gcás na ndíorthach
Is éard atá sa riosca creidmheasa i leith na ndíorthach an caillteanas a thabhódh páirtí ar leith i gcás nach mbeadh an contrapháirtí eile sa mhargadh in ann a oibleagáidí conarthacha a urramú. Athríonn an riosca creidmheasa atá bainteach le díorthaigh de réir roinnt tosca (amhail rátaí úis agus malairte) agus ní chomhfhreagraíonn sé de ghnáth ach amháin do chion beag dá luach barúlach.
I ngnáthchúrsa a gníomhaíochta, féadfaidh an tSaoráid conarthaí babhtála a dhéanamh d’fhonn oibríochtaí sonracha trína dtugtar iasachtaí a fhálú nó conarthaí réamhairgeadra a dhéanamh, d’fhonn na staideanna airgeadra dá cuid a fhálú, ar staideanna airgeadra iad a ainmnítear in airgeadraí a thrádáiltear go gníomhach seachas an Euro. Forghníomhaíonn BEI na babhtálacha uile le contrapháirtí seachtrach. Maidir leis na babhtálacha a shocrú, is leis na Máistir-Chomhaontuithe Babhtála agus leis na hIarscríbhinní Tacaíochta Creidmheasa céanna atá sínithe idir BEI agus a chontrapháirtithe seachtracha a dhéantar amhlaidh.
3.2.6.2 Tomhas an riosca creidmheasa maidir le díorthaigh
Caitear leis na babhtálacha uile a fhorghníomhaíonn BEI agus a bhaineann leis an tSaoráid laistigh den chreat conarthach céanna agus de na modheolaíochtaí céanna á a chuirtear i bhfeidhm maidir leis na díorthaigh a ndearna BEI caibidlíocht ina leith chun a chríoch féin. Go háirithe, is é BEI a chinneann incháilitheacht na gcontrapháirtithe babhtála bunaithe ar na coinníollacha incháilitheachta céanna agus a chuirtear i bhfeidhm chun a chríoch féin maidir le babhtálacha ginearálta.
Tomhaiseann BEI an neamhchosaint ar riosca creidmheasa a bhaineann le babhtálacha agus le hidirbhearta díorthach trí úsáid a bhaint as an gcur chuige ar a dtugtar Neamhchosaint Neamhurraithe Reatha agus Neamhchosaint Fhéideartha Todhchaí maidir le tuairisciú agus faireachán a dhéanamh ar theorainneacha. Áirítear na díorthaigh a bhaineann leis an tSaoráid Infheistíochta go hiomlán sna méadrachtaí sin.
Déanann an tSaoráid babhtálacha airgeadra gearrthéarmacha malairte eachtraí (‘Babhtálacha FX’) chun riosca airgeadra a fhálú ar eisíocaíochtaí iasachtaí in airgeadraí seachas EUR. Baineann aibíocht 3 mhí ar a mhéad le babhtálacha FX agus déantar iad a thar-rolladh go tráthrialta. Maidir le méid barúlach bhabhtálacha FX, EUR 1 330,0 milliún a bhí ann an 31 Nollaig 2024 in aghaidh EUR 1 640,0 milliún an 31 Nollaig 2023. Maidir le luach cóir bhabhtálacha FX, EUR -38,9 milliún a bhí ann an 31 Nollaig 2024 in aghaidh EUR 45,8 milliún an 31 Nollaig 2023.
Déanann an tSaoráid conarthaí babhtálacha trasairgeadra chun riosca airgeadra a fhálú ar eisíocaíochtaí iasachta in airgeadraí seachas EUR. Baineann aibíocht fhadtéarmach le babhtálacha trasairgeadra. Maidir le méid barúlach bhabhtálacha FX, EUR 33,1 milliún a bhí ann an 31 Nollaig 2024 in aghaidh EUR 43,3 milliún an 31 Nollaig 2023. Maidir le luach cóir bhabhtálacha FX, EUR 0,5 milliún a bhí ann an 31 Nollaig 2024 in aghaidh EUR 10,0 milliún an 31 Nollaig 2023.
3.2.7
Tá an phunann státchiste comhdhéanta go hiomlán de pháipéir thráchtála a d’eisigh focheannasaithe, bainc agus eintitis neamhbhainc agus ag a bhfuil aibíocht níos faide ná 3 mhí. Is eisitheoirí incháilithe iad Ballstáit an Aontais, a ngníomhaireachtaí, bainc agus eintitis neamhbhainc. Is é EUR 50 000 000 (caoga milliún euro) an uasteorainn údaraithe le haghaidh gach eisitheoir údaraithe. D’fhéadfadh infheistíochtaí i mbannaí meántéarmacha agus fadtéarmacha a bheith incháilithe freisin, ag brath ar cheanglais maidir le leachtacht. Ní raibh aon sócmhainní airgeadais státchiste ann amhail an 31 Nollaig 2023 agus an 31 Nollaig 2024.
3.3 Riosca leachtachta
Tagraíonn riosca leachtachta do chumas eintitis méaduithe ar shócmhainní a chistiú agus oibleagáidí a chomhlíonadh de réir mar a bhíonn siad dlite, gan caillteanais dho-ghlactha a thabhú. Is féidir é a roinnt a thuilleadh idir riosca leachtachta cistiúcháin agus riosca leachtachta margaidh.
Tá riosca leachtachta cistiúcháin nasctha leis an riosca nach mbeidh eintiteas in ann taobh na sócmhainní dá chlár comhardaithe a athmhaoiniú agus oibleagáidí íocaíochta a chomhlíonadh go hiomlán as acmhainní leachtachta atá ar fáil go héasca. Is é atá i riosca leachtachta margaidh an luaineacht a bhreathnaítear i luach eacnamaíoch staideanna eintitis, nó san ioncam a dhíorthaítear ó staideanna eintitis, mar gheall ar a neamhábaltacht ionchasach idirbheart a fhorghníomhú chun staideanna den sórt sin atá gan íoc a fhritháireamh, a dhíothú nó a laghdú ar phraghsanna margaidh réasúnacha.
3.3.1
Is le ranníocaíochtaí bliantúla ó na Ballstáit a cistíodh an tSaoráid go príomha, mar aon le hathshreabha a eascraíonn as oibríochtaí na Saoráide. I gcomhréir le Cinneadh (AE) 2020/2233, déanfar athshreabha ó Shaoráid ACC a imscaradh faoi chuimsiú NDICI. Mar sin féin, tá infhaighteacht na n-athshreabha sin atá le haistriú coinníollach ar leibhéal leordhóthanach leachtachta a choinneáil faoin tSaoráid Infheistíochta.
Bainistíonn an tSaoráid a riosca leachtachta cistiúcháin go príomha trína glanriachtanais leachtachta a phleanáil. Chun an riosca leachtachta a laghdú a thuilleadh, coinníonn an tSaoráid cúlchiste leachtachta ar bun atá leordhóthanach chun aon eisíocaíocht airgid réamh-mheasta PIT a chumhdach, mar a chuireann Roinn Iasachtaíochta BEI in iúl go tréimhsiúil. Infheistítear cistí ar an margadh airgid agus ar na margaí bannaí i bhfoirm taiscí idirbhainc agus ionstraimí airgeadais gearrthéarmacha eile trí oibleagáidí eisíocaíochta airgid thirim na Saoráide a chur san áireamh. Is í Roinn Cisteáin an Bhainc a bhainistíonn sócmhainní leachtacha na Saoráide d’fhonn leachtacht iomchuí a choinneáil ar bun chun é a chur ar a chumas don tSaoráid a hoibleagáidí a chomhlíonadh.
Is fiú a thabhairt chun suntais nach ndéantar caipiteal a bhainistiú ach amháin ó thaobh leachtachta de, mar a thuairiscítear thuas.
I gcomhréir le prionsabal dheighilt na ndualgas idir an Oifig Thosaigh agus an Chúloifig, is faoi fhreagracht Roinn BEI um Phleanáil agus Shocrú Oibríochtaí a bhíonn oibríochtaí socrúcháin a bhaineann le hinfheistiú na sócmhainní sin. Thairis sin, maidir le húdarú na gcontrapháirtithe agus na teorainneacha le haghaidh infheistíochtaí cisteáin, mar aon le faireachán ar na teorainneacha sin, is faoi fhreagracht na Stiúrthóireachta um Riosca Grúpa agus Comhlíontacht de chuid an Bhainc a bhíonn siad sin.
3.3.2
Déantar anailís sna táblaí sa roinn seo ar dhliteanais airgeadais na Saoráide de réir aibíochta ar bhonn na tréimhse atá fágtha idir dáta an chláir chomhardaithe agus an dáta aibíochta conarthach (bunaithe ar shreafaí airgid neamhlascainithe).
I dtéarmaí dliteanais airgeadais neamhdhíorthacha, sealbhaíonn an tSaoráid gealltanais i bhfoirm codanna neamh-eisíoctha de chreidmheas faoi chomhaontuithe iasachta sínithe, codanna neamh-eisíoctha de chomhaontuithe suibscríofa/infheistíochta caipitil sínithe, ráthaíochtaí iasachta a deonaíodh, nó fóirdheontais úis gheallta agus TA geallta.
Baineann sprioc-am eisíocaíochta le hiasachtaí faoin tSaoráid. Mar sin féin, déantar eisíocaíochtaí ag amanna agus i méideanna lena léirítear dul chun cinn na dtionscadal infheistíochta foluiteach. Thairis sin, is idirbhearta iad iasachtaí na Saoráide a dhéantar i dtimpeallacht oibriúcháin atá sách luaineach, agus dá bhrí sin tá a sceideal eisíocaíochta faoi réir méid suntasach éiginnteachta.
Bíonn infheistíochtaí caipitil dlite nuair a eisíonn agus a luaithe a eisíonn bainisteoirí cistí cothromais glaonna bailí ar chaipiteal, rud lena léirítear an dul chun cinn ina ngníomhaíochtaí infheistíochta. De ghnáth, is é 3 bliana a bhíonn i gceist le tréimhse na tarraingthe anuas, agus is minic a chuirtear fad bliana nó 2 bhliain bhreise leis an tréimhse sin. Maireann roinnt gealltanas eisíocaíochta go deireadh thréimhse na tarraingthe anuas de ghnáth go dtí go ndiúscrófar infheistíochtaí foluiteacha an chiste go hiomlán, toisc go bhféadfadh sé nach leor leachtacht an chiste ó am go ham chun oibleagáidí íocaíochta a eascraíonn as táillí nó costais eile a chomhlíonadh.
Ní bhíonn ráthaíochtaí faoi réir gealltanais eisíocaíochta sonracha ach amháin i gcás ina nglaofar ráthaíocht. Laghdaítear méid na ráthaíochtaí atá gan íoc taobh le sceideal aisíocaíochtaí na n-iasachtaí ráthaithe.
Tarlaíonn eis-sreafaí airgid thirim a bhaineann le fóirdheontais úis gheallta i gcás iasachtaí fóirdheonaithe arna maoiniú le hacmhainní an Bhainc féin. Ní léiríonn na ‘Eis-sreafaí le haghaidh fóirdheontais úis gheallta’ ach gealltanais a bhaineann leis na hiasachtaí sin seachas méid iomlán na bhfóirdheontas úis neamh-eisíoctha geallta. Mar is amhlaidh i gcás iasachtaí, is éiginnte a sceideal eisíocaíochta.
Sa tábla, tagraíonn ‘eis-sreabhadh ainmniúil comhlán’ TA geallta in ‘Próifíl aibíochta na ndliteanas airgeadais neamhdhíorthach’ don chuid neamh-eisíoctha iomlán de chonarthaí sínithe TA. Baineann éiginnteacht shuntasach le patrún an ama eisíocaíochta. Maidir le heis-sreafaí airgid thirim a aicmítear sa tráinse aga ‘3 mhí nó níos lú’, is iad sin méid na sonrasc atá gan íoc agus a fuarthas faoin dáta tuairiscithe.
Maidir le gealltanais le haghaidh dliteanais airgeadais neamhdhíorthacha nach mbaineann aon dáta aibíochta conarthach sainithe leo, aicmítear iad faoi ‘Aibíocht Neamhshainithe’. Déantar gealltanais, a bhfuil iarraidh ar eisíocaíocht airgid taifeadta ina leith ar an dáta tuairiscithe, a aicmiú faoin tráinse aga ábhartha.
I dtéarmaí dliteanais airgeadais dhíorthacha, is éard atá sa phróifíl aibíochta sreafaí airgid comhlána neamhlascainithe conarthacha na gconarthaí babhtála lena n-áirítear babhtálacha trasairgeadra (CCS), babhtálacha ráta úis trasairgeadra (CCIRS), babhtálacha airgeadra gearrthéarmacha agus babhtálacha ráta úis.
|
(in EUR 000) |
||||||
|
Próifíl aibíochta na ndliteanas airgeadais neamhdhíorthach |
3 mhí nó níos lú |
Breis agus 3 mhí go 1 bhliain |
Breis agus 1 bhliain go 5 bliana |
Breis agus 5 bliana |
Aibíocht Neamhshainithe |
Eis-sreabhadh ainmniúil comhlán |
|
an 31.12.2024 |
||||||
|
Eis-sreafaí le haghaidh iasachtaí atá geallta ach neamh-eisíoctha |
80 913 |
20 208 |
- |
- |
575 108 |
676 229 |
|
Eis-sreafaí le haghaidh cistí infheistíochta geallta agus suibscríobh scaireanna |
4 190 |
- |
- |
- |
233 696 |
237 886 |
|
Eile (ráthaíochtaí neamheisithe sínithe, ráthaíochtaí eisithe) |
- |
- |
- |
- |
2 500 |
2 500 |
|
Eis-sreafaí le haghaidh fóirdheontais úis gheallta |
- |
- |
- |
- |
334 754 |
334 754 |
|
Eis-sreafaí le haghaidh TA geallta |
1 859 |
- |
- |
- |
18 341 |
20 200 |
|
Iomlán |
86 962 |
20 208 |
- |
- |
1 164 399 |
1 271 569 |
|
(in EUR 000) |
||||||
|
Próifíl aibíochta na ndliteanas airgeadais neamhdhíorthach |
3 mhí nó níos lú |
Breis agus 3 mhí go 1 bhliain |
Breis agus 1 bhliain go 5 bliana |
Breis agus 5 bliana |
Aibíocht Neamhshainithe |
Eis-sreabhadh ainmniúil comhlán |
|
in EUR 000 an 31.12.2023 |
||||||
|
Eis-sreafaí le haghaidh iasachtaí atá geallta ach neamh-eisíoctha |
49 019 |
6 000 |
- |
- |
828 073 |
883 092 |
|
Eis-sreafaí le haghaidh cistí infheistíochta geallta agus suibscríobh scaireanna |
- |
- |
- |
- |
297 534 |
297 534 |
|
Eile (ráthaíochtaí neamheisithe sínithe, ráthaíochtaí eisithe) |
- |
- |
- |
- |
47 749 |
47 749 |
|
Eis-sreafaí le haghaidh fóirdheontais úis gheallta |
4 235 |
- |
- |
- |
343 282 |
347 517 |
|
Eis-sreafaí le haghaidh TA geallta |
849 |
- |
- |
- |
25 343 |
26 192 |
|
Iomlán |
54 103 |
6 000 |
- |
- |
1 541 981 |
1 602 084 |
|
(in EUR 000) |
|||||
|
Próifíl aibíochta na ndliteanas airgeadais neamhdhíorthach |
3 mhí nó níos lú |
Breis agus 3 mhí go 1 bhliain |
Breis agus 1 bhliain go 5 bliana |
Breis agus 5 bliana |
Insreabhadh/eis-sreabhadh ainmniúil comhlán |
|
an 31.12.2024 |
|||||
|
CCS – Insreafaí |
157 |
10 405 |
22 613 |
832 |
34 007 |
|
CCS – Eis-sreafaí |
-87 |
-12 310 |
-24 852 |
- 899 |
-38 148 |
|
Babhtálacha airgeadra gearrthéarmacha – Insreafaí |
1 330 000 |
- |
- |
- |
1 330 000 |
|
Babhtálacha airgeadra gearrthéarmacha – Eis-sreafaí |
-1 371 666 |
- |
- |
- |
-1 371 666 |
|
Iomlán |
-41 596 |
-1 905 |
-2 239 |
-67 |
-45 807 |
|
(in EUR 000) |
|||||
|
Próifíl aibíochta na ndliteanas airgeadais neamhdhíorthach |
3 mhí nó níos lú |
Breis agus 3 mhí go 1 bhliain |
Breis agus 1 bhliain go 5 bliana |
Breis agus 5 bliana |
Insreabhadh/eis-sreabhadh ainmniúil comhlán |
|
an 31.12.2023 |
|||||
|
CCS agus CCIRS – Insreafaí |
192 |
10 909 |
32 186 |
1 706 |
44 993 |
|
CCS agus CCIRS – Eis-sreafaí |
-90 |
-10 212 |
-23 783 |
-1 828 |
-35 913 |
|
Babhtálacha airgeadra gearrthéarmacha – Insreafaí |
1 640 000 |
- |
- |
- |
1 640 000 |
|
Babhtálacha airgeadra gearrthéarmacha – Eis-sreafaí |
-1 597 068 |
- |
- |
- |
-1 597 068 |
|
Iomlán |
43 034 |
697 |
8 403 |
-122 |
52 012 |
3.3.3
Leagtar amach leis an tábla seo a leanas na sócmhainní airgeadais agus na dliteanais airgeadais neamhdhíorthacha lena bhfuil coinne go n-aisghabhfar nó go socrófar iad níos mó ná 12 mhí tar éis an dáta tuairiscithe.
|
(in EUR 000) |
|||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
|
Sócmhainní airgeadais: |
|
|
|
|
Iasachtaí agus airleacain |
1 551 776 |
1 755 831 |
|
|
Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile |
834 621 |
820 713 |
|
|
Iomlán |
2 386 397 |
2 576 544 |
|
|
Dliteanais airgeadais: |
|
|
|
|
Méid atá dlite do thríú páirtithe (*4) |
534 569 |
389 116 |
|
|
Forálacha maidir le gealltanais iasachta |
18 320 |
19 038 |
|
|
Iomlán |
552 889 |
408 154 |
|
3.4 Riosca margaidh
Is éard atá i riosca margaidh an riosca go ndéanfar difear d’ioncam eintitis nó do luach a shealúchas in ionstraimí airgeadais le hathruithe ar phraghsanna agus ar rátaí margaidh, amhail rátaí úis, praghsanna cothromais agus rátaí malairte eachtraí.
3.4.1
Eascraíonn riosca an ráta úis as an luaineacht i luach eacnamaíoch staideanna atá faoi réir ráta úis, nó as luaineacht san ioncam a dhíorthaítear as na staideanna sin, i ngeall ar ghluaiseachtaí díobhálacha i rátaí úis.
Níl tionchar díreach ag luaineacht a luacha eacnamaíoch ná ag neamhréireanna praghsála idir sócmhainní, dliteanais agus ionstraimí fálaithe éagsúla ar an tSaoráid toisc nach bhfuil aon ráta úis ag baint léi.
Leis an tSaoráid, déantar íogaireacht na punainne iasachta agus na micreabhabhtálacha fálaithe trasairgeadra dá cuid ar an luaineacht sa ráta úis a thomhas trí Luach Bonnphointe a ríomh ar bhonn bliantúil.
Leis an Luach Bonnphointe, tomhaistear an gnóthachan nó an caillteanas i nglanluach láithreach na punainne ábhartha, i ngeall ar mhéadú 1 bhonnphointe (0,01 %) ar aibíochtaí rátaí úis a bhfuil a raon laistigh de thráinse aga sonraithe ‘margadh an airgid – suas le 1 bhliain amháin’, ‘an-ghearr – 2 go 3 bliana’, ‘gearr – 4 go 6 bliana’, ‘meánach – 7 go 11 bhliain’, ‘fada – 12 go 20 bliain’ nó ‘fíor-fhada – breis agus 21 bhliain’.
Chun glanluach láithreach shreafaí airgid na n-iasachtaí agus babhtálacha fálaithe a ainmnítear in EUR a chinneadh, úsáideann an tSaoráid cuar babhtála 3 mhí Euribor. Cinntear glanluach láithreach shreafaí airgid na n-iasachtaí a ainmnítear in airgeadraí nach airgeadraí euro iad trí úsáid a bhaint as cuar 3 mhí EURIBOR arna choigeartú le raon difríochta an bhoinn trasairgeadra le haghaidh an airgeadra faoi seach. I gcás na n-airgeadraí nach airgeadraí EUR iad agus nach bhfuil cuar lascaine atá iontaofa agus sách iomlán ar fáil ina leith, úsáidtear an cuar lascaine EUR nó USD ina áit.
Mar a thaispeántar sa tábla seo a leanas, thiocfadh laghdú EUR 413k (an 31 Nollaig 2023) ar ghlanluach láithreach na punainne iasachta lena n-áirítear micreabhabhtálacha fálaithe an 31 Nollaig 2024: laghdú EUR 491k) mar gheall ar mhéadú 1 bhonnphointe amháin ar rátaí úis.
|
(in EUR 000) |
|||||||
|
Luach bonnphointe in EUR 000 |
Airgead Margadh |
An-Ghearr |
Gearr |
Meánach |
Fada |
Fíor-fhada |
Iomlán |
|
An 31.12.2024 |
1 bhliain amháin |
2 bhliain go 3 bliana |
4 bliana go 6 bliana |
7 mbliana go 11 bhliain |
12 go 20 bliain |
21 bhliain |
|
|
Íogaireacht iomlán na n-iasachtaí agus na micreabhabhtálacha fálaithe |
-33 |
-82 |
- 126 |
- 133 |
-38 |
-1 |
-413 |
|
(in EUR 000) |
|||||||
|
Luach bonnphointe in EUR 000 |
Airgead Margadh |
An-Ghearr |
Gearr |
Meánach |
Fada |
Fíor-fhada |
Iomlán |
|
An 31.12.2023 |
1 bhliain amháin |
2 bhliain go 3 bliana |
4 bliana go 6 bliana |
7 mbliana go 11 bhliain |
12 go 20 bliain |
21 bhliain |
|
|
Íogaireacht iomlán na n-iasachtaí agus na micreabhabhtálacha fálaithe |
-39 |
-97 |
- 153 |
- 153 |
-47 |
-2 |
-491 |
3.4.2
Is é atá i riosca malairte eachtraí (‘FX’) an riosca don luach eacnamaíoch nó don ioncam a dhíorthaítear ó staideanna na Saoráide Infheistíochta mar gheall ar ghluaiseachtaí dochracha rátaí FX.
I bhfianaise airgeadra cuntasaíochta tagartha (EUR le haghaidh na Saoráide Infheistíochta), bíonn an tSaoráid neamhchosanta ar riosca FX aon uair a bhíonn neamhréir airgeadra ann idir sócmhainní, dliteanais agus ionstraimí fálaithe.
3.4.2.1 Riosca malairte eachtraí agus sócmhainní cisteáin
Ainmnítear sócmhainní cisteáin na Saoráide in EUR nó USD.
Déantar riosca FX a fhálú trí bhíthin spot-idirbhearta agus réamh-idirbhearta FX, babhtálacha FX nó babhtálacha trasairgeadra. Is féidir le Roinn Cisteáin BEI, i gcás ina meastar gur gá agus gurb iomchuí, aon ionstraim eile a úsáid, i gcomhréir le beartas an Bhainc, lena soláthraítear cosaint in aghaidh rioscaí margaidh a thabhaítear i dtaca le gníomhaíochtaí airgeadais na Saoráide.
3.4.2.2 Riosca malairte eachtraí agus oibríochtaí arna maoiniú nó arna ráthú ag an tSaoráid
Faightear ranníocaíochtaí Saoráide na mBallstát in EUR. Is féidir na hoibríochtaí arna maoiniú nó arna ráthú ag an tSaoráid mar aon le fóirdheontais úis a ainmniú in EUR, USD nó in aon airgeadra údaraithe eile.
Tagann neamhchosaint ar riosca malairte eachtraí (in aghaidh airgeadra tagartha EUR) chun cinn cibé uair a fhágtar idirbhearta arna n-ainmniú in airgeadraí seachas EUR gan fhálú. Leagtar amach treoirlínte fálúcháin riosca malairte eachtraí na Saoráide thíos.
3.4.2.2.1.
Riosca FX arna ghiniúint le hoibríochtaí na Saoráide a ainmnítear in USD, cumhdófar ar bhonn comhiomlánaithe iad trí bhabhtálacha FX EUR/USD a úsáid, arna dtar-rolladh agus arna gcoigeartú i dtéarmaí an mhéid ar bhonn tréimhsiúil. Comhlíontar dhá chuspóir le babhtálacha FX a úsáid. Ar thaobh amháin, gintear an leachtacht is gá le haghaidh eisíocaíochtaí nua (iasachtaí agus cothromas) agus ar an taobh eile, coinnítear macra-fhálú FX ar bun.
Ag tús gach tréimhse, na sreafaí airgid atá le fáil nó le híoc in USD le linn na chéad tréimhse eile, measfar iad ar bhonn athshreabha/eisíocaíochtaí pleanáilte nó athshreabha/eisíocaíochtaí lena bhfuil coinne. Dá éis sin, déanfar babhtálacha FX atá ag teacht in aibíocht a thar-rolladh, agus déanfar a méid a choigeartú chun na riachtanais leachtachta USD ar a laghad atá réamh-mheasta le linn na chéad tréimhse eile a chumhdach.
Ar bhonn míosúil, déanfar suíomh FX USD a fhálú, más rud é go sáróidh sé na teorainneacha ábhartha, trí bhíthin spotoibríochta nó réamhoibríochta.
Laistigh de thréimhse thar-rollta, déanfar easnaimh leachtachta USD nach bhfuil coinne leo a chumhdach trí bhíthin oibríochtaí babhtála FX ad hoc agus déanfar barrachais leachtachta a infheistiú i sócmhainní cisteáin nó a chomhshó ina EUR más rud é gur tharla siad de thoradh méadú ar shuíomh FX.
3.4.2.2.2.
Oibríochtaí na Saoráide a ainmnítear in airgeadraí seachas EUR agus USD, déanfar iad a fhálú trí chonarthaí babhtála trasairgeadra lena ngabhann an phróifíl airgeadais chéanna leis an iasacht fholuiteach, ar choinníoll go bhfuil margadh babhtála ag feidhmiú.
Tá oibríochtaí ag an tSaoráid a ainmnítear in airgeadraí nach mbíonn féidearthachtaí fálúcháin ar fáil ina leith nó a mbíonn féidearthachtaí fálúcháin ar fáil ina leith ach ar ardchostas. Ainmnítear na hoibríochtaí sin in airgeadraí áitiúla ach socraítear in EUR nó in USD iad. Le creat riosca airgeadais na Saoráide, a d’fhormheas Coiste na Saoráide an 22 Eanáir 2015, tugtar an deis chun neamhchosaint na Saoráide a fhálú in airgeadraí áitiúla lena mbaineann comhghaol dearfach mór le USD go sintéiseach trí dhíorthaí a ainmnítear in USD. Airgeadraí áitiúla a fhálaítear go sintéiseach in éineacht le díorthaigh a ainmnítear in USD, tuairiscítear sa tábla i roinn 3.4.2.2.3 thíos iad faoin mír ‘Airgeadraí áitiúla (faoi fhálú sintéiseach)’, agus maidir leis na hairgeadraí áitiúla nach ndéantar a fhálú go sintéiseach le USD, tuairiscítear sa tábla céanna iad faoin mír ‘Airgeadraí áitiúla (nach bhfuil faoi fhálú sintéiseach)’.
Ina theannta sin, i gcás iasachtaí a ainmnítear in airgeadraí seachas EUR, USD nó airgeadraí nach féidir fálú ina leith trí chonarthaí babhtála trasairgeadra, gearrann an tSaoráid comhchuid úis bhreise ar a dtugtar ‘préimh FX’ chun an riosca a bhaineann le dímheas féideartha in airgeadra áitiúil a mhaolú.
3.4.2.2.3
Le táblaí an nóta seo, taispeántar staid na Saoráide in airgeadra eachtrach.
Cuirtear an staid in airgeadra eachtrach i láthair sna táblaí thíos i gcomhréir le Beartais Riosca na Saoráide (ar a dtugtar tuairisc i gcreat riosca airgeadais na Saoráide). Tá suíomh FX de réir na mBeartas Riosca bunaithe ar fhigiúirí cuntasaíochta agus sainítear an suíomh mar an comhardú idir sócmhainní agus dliteanais roghnaithe. Na sócmhainní agus na dliteanais a shainítear i suíomh FX de réir na mBeartas Riosca, roghnaítear iad chun a áirithiú nach ndéanfar an tuilleamh a chomhshó san airgeadra tuairiscithe (EUR) ach amháin nuair a fhaightear iad.
Áirítear an t-athrú luacha chóir ar scaireanna agus ar urrúis toraidh athraithigh eile i suíomh FX de réir na mBeartas Riosca, mar aon le laguithe ar iasachtaí agus ar airleacain. Déantar díorthaigh a áirítear sa suíomh FX de réir na mBeartas Riosca a mheas ag a luach ainmniúil seachas ag a luach cóir, chun iad a ailíniú le luach coinnithe na sócmhainní, arna mheas freisin ag a luach ainmniúil arna choigeartú leis an lagú le haghaidh iasachtaí.
Sna táblaí thíos, an chuid atá fágtha de na sócmhainní agus de na dliteanais, lena n-áirítear fabhruithe úis ar iasachtaí, díorthaigh agus fóirdheontais go príomha, cuirtear an chuid sin i láthair faoi ‘Suíomh FX arna n-eisiamh ó Bheartais Riosca’.
|
An 31 Nollaig 2024 |
Sócmhainní agus dliteanais |
Gealltanais agus dliteanais theagmhasacha |
||
|
Airgeadraí |
Suíomh FX de réir Beartais Riosca |
Suíomh FX arna n-eisiamh ó Bheartais Riosca |
Suíomh FX ar an gClár comhardaithe |
|
|
USD |
-45 774 |
-21 740 |
-67 514 |
235 603 |
|
Airgeadraí áitiúla (faoi fhálú sintéiseach) (*5) |
|
|
|
|
|
TZS |
- |
- |
- |
- |
|
DOP |
10 884 |
133 |
11 017 |
- |
|
Airgeadraí áitiúla (nach bhfuil faoi fhálú sintéiseach) (*5) |
|
|
|
|
|
KES, RWF, UGX, HTG, MUR, MZN, XOF, ZMW, BWP, JMD, NGN, ZAR |
225 877 |
-3 763 |
222 114 |
- |
|
Iomlán na n-airgeadraí nach airgeadraí EUR iad |
190 987 |
-25 370 |
165 617 |
235 603 |
|
EUR |
|
3 139 294 |
3 139 294 |
1 043 860 |
|
Iomlán EUR agus neamh-EUR |
190 987 |
3 113 924 |
3 304 911 |
1 279 463 |
|
An 31 Nollaig 2023 |
Sócmhainní agus dliteanais |
Gealltanais agus dliteanais theagmhasacha |
||
|
Airgeadraí |
Suíomh FX de réir Beartais Riosca |
Suíomh FX arna n-eisiamh ó Bheartais Riosca |
Suíomh FX ar an gClár comhardaithe |
|
|
USD |
- 194 166 |
-16 111 |
- 210 277 |
306 161 |
|
Airgeadraí áitiúla (faoi fhálú sintéiseach) (*6) |
|
|
|
|
|
KES |
87 829 |
-4 832 |
82 997 |
- |
|
TZS |
1 071 |
19 |
1 090 |
- |
|
DOP |
16 663 |
122 |
16 785 |
- |
|
UGX |
20 283 |
221 |
20 504 |
- |
|
RWF |
55 837 |
367 |
56 204 |
- |
|
Airgeadraí áitiúla (nach bhfuil faoi fhálú sintéiseach) (*6) |
|
|
|
|
|
HTG, MUR, MZN, XOF, ZMW, BWP, JMD, NGN, ZAR |
67 992 |
-1 136 |
66 856 |
- |
|
Iomlán na n-airgeadraí nach airgeadraí EUR iad |
55 509 |
-21 350 |
34 159 |
306 161 |
|
EUR |
- |
3 489 673 |
3 489 673 |
1 344 972 |
|
Iomlán EUR agus neamh-EUR |
55 509 |
3 468 323 |
3 523 832 |
1 651 133 |
3.4.2.3 Anailís íogaireachta le haghaidh malairt eachtrach
An 31 Nollaig 2024, le dímheas 10 % ar EUR in aghaidh gach airgeadra nach airgeadra EUR iad, d’eascródh méadú ar acmhainní agus brabús na ranníocóirí arbh fhiú EUR 18,4 milliún é (an 31 Nollaig 2023: EUR 2,9 milliún). Le luachmhéadú 10 % ar EUR in aghaidh gach airgeadra nach airgeadra EUR iad, d’eascródh laghdú ar acmhainní agus brabús na ranníocóirí arbh fhiú EUR -15,1 milliún é (an 31 Nollaig 2023: EUR -2,4 milliún).
3.4.2.4 Rátaí comhshó
Úsáideadh na rátaí comhshó seo a leanas chun an clár comhardaithe a bhunú an 31 Nollaig 2024 agus 31 Nollaig 2023
|
|
An 31 Nollaig 2024 |
An 31 Nollaig 2023 |
|
Airgeadraí nach airgeadraí EUR iad |
|
|
|
Pula na Botsuáine (BWP) |
14,49 |
14,78 |
|
Peso na Poblachta Doiminicí (DOP) |
63,09 |
64,08 |
|
Dollair Fidsí (FJD) |
2,38 |
2,39 |
|
Gourde Háítí (HTG) |
135,09 |
143,68 |
|
Dollar Iamáice (JMD) |
161,15 |
168,22 |
|
Scillingí Chéinia (KES) |
133,69 |
173,20 |
|
Ouguiyas na Máratáine (MRU) |
41,30 |
43,35 |
|
Rúipithe Oileán Mhuirís (MUR) |
48,56 |
48,56 |
|
Metical Mhósaimbíc (MZN) |
65,65 |
69,98 |
|
Naira na Nigéire (NGN) |
1 591,68 |
975,04 |
|
Francanna Ruanda (RWF) |
1 419,85 |
1 385,07 |
|
Scillingí na Tansáine (TZS) |
2 490,24 |
2 772,53 |
|
Scillingí Uganda (UGX) |
3 812,00 |
4 178,00 |
|
Dollair na Stát Aontaithe (USD) |
1,04 |
1,11 |
|
Francanna Phoblacht na hAfraice Láir CFA (XAF/XOF) |
655,96 |
655,96 |
|
Rand na hAfraice Theas (ZAR) |
19,62 |
20,35 |
|
Kvacha na Saimbia (ZMW) |
28,87 |
28,45 |
3.4.3
Tagraíonn riosca praghais cothromais don riosca go dtiocfaidh laghdú ar luachanna córa na n-infheistíochtaí cothromais de thoradh na n-athruithe ar leibhéil na bpraghsanna cothromais agus/nó ar luach na n-infheistíochtaí cothromais.
Bíonn an tSaoráid neamhchosanta ar riosca praghais cothromais trína hinfheistíochtaí i gcistí cothromais dhírigh agus cistí caipitil fiontair.
Ní bhíonn luach na suíomhanna cothromais neamhliostaithe ar fáil go héasca chun faireachán a dhéanamh orthu agus chun iad a rialú ar bhonn leanúnach. I gcás suíomhanna den sórt sin, áirítear leis na táscairí is fearr dá bhfuil ar fáil praghsanna a dhíorthaítear ó aon teicníc luachála ábhartha.
Maidir leis an éifeacht ar acmhainní ranníocóirí na Saoráide (de thoradh athraithe ar luach cóir na punainne ionstraimí cothromais) i ngeall ar athrú +/- 10 % ar luach infheistíochtaí cothromais dhírigh aonair agus infheistíochtaí caipitil fiontair, agus na hathróga eile uile á gcoimeád seasmhach, is é EUR 83.5 milliún agus EUR –83,5 milliún faoi seach an 31 Nollaig 2024 (EUR 82,1 milliún agus EUR –82,1 milliún faoi seach an 31 Nollaig 2023) atá i gceist léi.
4 Luachanna córa ionstraimí airgeadais
4.1 Aicmithe cuntasaíochta agus luachanna córa
Taispeántar leis an tábla seo a leanas suimeanna glanluacha agus luachanna córa na sócmhainní airgeadais agus na ndliteanas airgeadais, lena n-áirítear a leibhéil san ordlathas cóirluacha. Ní áirítear leo sin faisnéis maidir le luach cóir le haghaidh sócmhainní airgeadais agus dliteanais airgeadais arna dtomhas ar chostas amúchta toisc gur comhfhogasú réasúnach ar an luach cóir í an tsuim ghlanluacha.
|
(in EUR 000) |
|||||||||||
|
An 31 Nollaig 2024 |
Suim ghlanluacha |
|
Luach cóir |
||||||||
|
|
Ionstraimí airgeadais díorthacha |
Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile |
Airgead tirim, iasachtaí agus airleacain |
Sócmhainní airgeadais cisteáin |
Sócmhainní/dliteanais airgeadais eile |
Iomlán |
|
Leibhéal 1 |
Leibhéal 2 |
Leibhéal 3 |
Iomlán |
|
Sócmhainní airgeadais arna dtomhas go héigeantach ag FVTPL |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ionstraimí airgeadais díorthacha |
783 |
- |
- |
- |
- |
783 |
|
- |
783 |
- |
783 |
|
Ciste Caipitil Fiontair |
- |
655 817 |
- |
- |
- |
655 817 |
|
- |
- |
655 817 |
655 817 |
|
Infheistíochtaí Cothromais Dhírigh |
- |
178 804 |
- |
- |
- |
178 804 |
|
- |
- |
178 804 |
178 804 |
|
Iasachtaí agus airleacain |
- |
- |
136 983 |
- |
- |
136 983 |
|
- |
- |
136 983 |
136 983 |
|
Sócmhainní airgeadais iomlána arna dtomhas go héigeantach ag FVTPL |
783 |
834 621 |
136 983 |
- |
- |
972 387 |
|
- |
783 |
971 604 |
972 387 |
|
Sócmhainní airgeadais arna dtomhas ar chostas amúchta |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim |
- |
- |
1 638 604 |
- |
- |
1 638 604 |
|
|
|
|
|
|
Iasachtaí agus airleacain |
- |
- |
1 361 065 |
- |
- |
1 361 065 |
|
|
|
|
|
|
Méideanna is infhaighte ó ranníocóirí |
- |
- |
7 482 |
- |
- |
7 482 |
|
|
|
|
|
|
Sócmhainní airgeadais cisteáin |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
|
|
|
|
|
|
Sócmhainní eile |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
|
|
|
|
|
|
Sócmhainní airgeadais iomlána arna dtomhas ar chostas amúchta |
- |
- |
3 007 151 |
- |
- |
3 007 151 |
|
|
|
|
|
|
Sócmhainní airgeadais iomlána |
783 |
834 621 |
3 144 134 |
- |
- |
3 979 538 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Dliteanais airgeadais arna dtomhas ar FVTPL |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ionstraimí airgeadais díorthacha |
-39 210 |
- |
- |
- |
- |
-39 210 |
|
- |
-39 210 |
- |
-39 210 |
|
Dliteanais airgeadais iomlána arna dtomhas ar FVTPL |
-39 210 |
- |
- |
- |
- |
-39 210 |
|
- |
-39 210 |
- |
-39 210 |
|
Dliteanais airgeadais ar chostas amúchta |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Forálacha maidir le gealltanais iasachta |
- |
- |
- |
- |
-18 320 |
-18 320 |
|
|
|
|
|
|
Méideanna atá dlite do thríú páirtithe |
- |
- |
- |
- |
- 566 083 |
- 566 083 |
|
|
|
|
|
|
Dliteanais eile |
- |
- |
- |
- |
-3 289 |
-3 289 |
|
|
|
|
|
|
Dliteanais airgeadais iomlána arna dtomhas ar chostas amúchta |
- |
- |
- |
- |
- 587 692 |
- 587 692 |
|
|
|
|
|
|
Dliteanais airgeadais iomlána |
-39 210 |
- |
- |
- |
- 587 692 |
- 626 902 |
|
|
|
|
|
|
(in EUR 000) |
||||||||||
|
An 31 Nollaig 2023 |
Suim ghlanluacha |
Luach cóir |
||||||||
|
|
Ionstraimí airgeadais díorthacha |
Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile |
Airgead tirim, iasachtaí agus airleacain |
Sócmhainní airgeadais cisteáin |
Sócmhainní/dliteanais airgeadais eile |
Iomlán |
Leibhéal 1 |
Leibhéal 2 |
Leibhéal 3 |
Iomlán |
|
Sócmhainní airgeadais arna dtomhas go héigeantach ag FVTPL |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ionstraimí airgeadais díorthacha |
55 765 |
- |
- |
- |
- |
55 765 |
- |
55 765 |
- |
55 765 |
|
Ciste Caipitil Fiontair |
- |
693 042 |
- |
- |
- |
693 042 |
- |
- |
693 042 |
693 042 |
|
Infheistíocht Cothromais Dhíreach |
- |
127 671 |
- |
- |
- |
127 671 |
- |
- |
127 671 |
127 671 |
|
Iasachtaí agus airleacain |
- |
- |
124 323 |
- |
- |
124 323 |
- |
- |
124 323 |
124 323 |
|
Sócmhainní airgeadais iomlána arna dtomhas go héigeantach ag FVTPL |
55 765 |
820 713 |
124 323 |
- |
- |
1 000 801 |
- |
55 765 |
945 036 |
1 000 801 |
|
Sócmhainní airgeadais ag costas amúchta |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim |
- |
- |
1 376 824 |
- |
- |
1 376 824 |
|
|
|
|
|
Iasachtaí agus airleacain |
- |
- |
1 558 989 |
- |
- |
1 558 989 |
|
|
|
|
|
Méideanna is infhaighte ó ranníocóirí |
- |
- |
85 321 |
- |
- |
85 321 |
|
|
|
|
|
Sócmhainní airgeadais cisteáin |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
|
|
|
|
|
Sócmhainní eile |
- |
- |
- |
- |
616 |
616 |
|
|
|
|
|
Sócmhainní airgeadais iomlána arna dtomhas ar chostas amúchta |
- |
- |
3 021 134 |
- |
616 |
3 021 750 |
|
|
|
|
|
Sócmhainní airgeadais iomlána |
55 765 |
820 713 |
3 145 457 |
- |
616 |
4 022 551 |
|
|
|
|
|
Dliteanais airgeadais ar chostas amúchta |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Forálacha maidir le gealltanais iasachta |
- |
- |
- |
- |
-19 038 |
-19 038 |
|
|
|
|
|
Méideanna atá dlite do thríú páirtithe |
- |
- |
- |
- |
- 427 828 |
- 427 828 |
|
|
|
|
|
Dliteanais eile |
- |
- |
- |
- |
-3 338 |
-3 338 |
|
|
|
|
|
Dliteanais airgeadais iomlána arna dtomhas ar chostas amúchta |
- |
- |
- |
- |
- 450 204 |
- 450 204 |
|
|
|
|
|
Dliteanais airgeadais iomlána |
- |
- |
- |
- |
- 450 204 |
- 450 204 |
|
|
|
|
4.2 Luachanna córa a thomhas
4.2.1
Leagtar amach leis an tábla thíos faisnéis faoi na teicnící luachála agus na hionchuir dhobhraite shuntasacha a úsáidtear agus ionstraimí airgeadais á dtomhas, arna gcatagóiriú mar Leibhéal 2 agus 3 san ordlathas luacha chóir:
|
|
Teicníc luachála |
Ionchuir dhobhraite shuntasacha |
Caidreamh idir ionchuir dhobhraite agus tomhas an luacha chóir |
|
Ionstraimí airgeadais arna sealbhú ar luach cóir |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ionstraimí airgeadais díorthacha |
Sreabhadh airgid lascainithe: Déantar sreafaí airgid amach anseo a mheas bunaithe ar rátaí réamh-mhalairte/réamhrátaí úis (ó rátaí réamh-mhalairte inbhraite agus ó chuair toraidh ag deireadh na tréimhse tuairiscithe) agus ar réamhrátaí conartha/rátaí úis, arna lascainiú ag ráta lena léirítear riosca creidmheasa na gcontrapháirtithe éagsúla. |
Cuair a úsáidtear chun sreafaí airgid a mheas agus a lascainiú, déantar iad a chalabrú le sonraí margaidh, agus tá aibíochtaí ag na babhtálacha sa phunann nach sáraíonn an aibíocht is faide atá ar fáil sna hionchuir. Dá bhrí sin, níl aon ionchur dobhraite ann. |
Ní bhaineann le hábhar. |
|
|
|
|
|
|
Ciste Caipitil Fiontair (VCF) |
Modh maidir le glansócmhainní coigeartaithe: Déantar an luach cóir a chinneadh trí chéatadán úinéireachta na Saoráide san fheithicil fholuiteach a chur i bhfeidhm ar ghlanluach na sócmhainne arna léiriú sa tuarascáil is déanaí agus é coigeartaithe le haghaidh sreafaí airgid nó, i gcás ina mbeidh fáil air, trí luach beacht na scaireanna ar an dáta céanna a chur i bhfeidhm, arna gcur isteach ag an mBainisteoir Ciste faoi seach. Chun an t-eatramh a dhúnadh idir an Glanluach sócmhainní (NAV) is déanaí dá bhfuil ar fáil agus an tuairisciú ag deireadh na bliana, comhlíontar nós imeachta dá éis sin lena ndéantar athbhreithniú ar an teagmhas agus más gá, déantar an NAV tuairiscithe a choigeartú. |
Coigeartú i ngeall ar an am atá caite idir dáta tuairiscithe deireanach VCF agus an dáta tomhais, agus an méid seo a leanas á chur san áireamh: caiteachais oibriúcháin agus táillí bainistíochta, athruithe dá éis sin ar luach cóir shócmhainní foluiteacha VCF, dliteanais bhreise arna dtabhú, athruithe ar an margadh nó athruithe eile ar dhálaí eacnamaíocha. |
Dá fhaide an tréimhse idir dáta tomhais an luacha chóir agus dáta tuairiscithe deireanach VCF, is airde an coigeartú le haghaidh am atá caite. |
|
|
|
|
|
|
Infheistíocht Cothromais Dhíreach |
Glansócmhainní coigeartaithe. |
Coigeartú i ngeall ar an am atá caite idir dáta tuairiscithe deireanach na hinstitiúide infheistiúcháin agus an dáta tomhais, agus an méid seo a leanas á chur san áireamh: caiteachais oibriúcháin, athruithe dá éis sin ar luach cóir shócmhainní foluiteacha na hinstitiúide infheistiúcháin, dliteanais bhreise arna dtabhú, athruithe ar an margadh nó athruithe eile ar dhálaí eacnamaíocha, méadú caipitil, díol an rialaithe/athrú ar an rialú. |
Dá airde an lascaine indíoltachta, is ísle an luach cóir. |
|
|
|
|
|
|
|
|
Lascaine i ngeall ar an easpa indíoltachta (leachtacht) a chinntear faoi threoir praghsanna idirbhirt a bhí ann roimhe seo i dtaca le cothromais chomhchosúla sa tír/réigiún, ó 5 agus 30 %. |
|
|
|
|
|
|
|
Iasachtaí ar luach cóir (IFE) |
I gcás iasachtaithe ar gnóthais leantacha iad: Sreabhadh airgid lascainithe lena n-úsáidtear sreafaí airgid conarthacha/lena bhfuil coinne amach anseo arna lascainiú le ráta lascaine iomchuí arna choigeartú de réir riosca lena gcuimsítear an riosca is gné dhílis den iasacht (lena n-áirítear riosca creidmheasa an iasachtaí). Cuirtear an ráta lascaine i gcomparáid le haon tagarmharc margaidh ábhartha, sin nó déantar measúnú ar an ráta lascaine le haon tagarmharc den sórt sin. I gcás iasachtaithe nach gnóthais leantacha iad: Cur chuige na nglansócmhainní (cur chuige luach an leachtaithe). |
Comhpháirteanna an ráta lascaine chun riosca creidmheasa an iasachtaí a léiriú i gcomparáid le rátaí an mhargaidh atá saor ó riosca. |
Dá airde an ráta lascaine, is ísle an luach cóir |
|
|
Teicníc luachála |
Ionchuir dhobhraite shuntasacha |
Caidreamh idir ionchuir dhobhraite agus tomhas an luacha chóir |
|
Ionstraimí airgeadais nach sealbhaítear ar luach cóir |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Iasachtaí agus airleacain |
Sreafaí airgid lascainithe: Leis an tsamhail luachála úsáidtear sreafaí airgid conarthacha atá coinníollach ar neamhtharlú na mainneachtana ag an bhfiachóir agus ní chuirtear san áireamh aon luach comhthaobhachta ná aon chás ina n-íoctar aisíocaíochtaí go luath. Chun Glanluach Láithreach (NPV) na n-iasachtaí a fháil, leis an tsamhail a coinníodh, lascainítear sreafaí airgid conarthacha gach iasachta trí chuar lascaine margaidh coigeartaithe a úsáid. Déantar NPV na hiasachta aonair a choigeartú ansin chun an Caillteanas Ionchasach ábhartha lena mbaineann a chur san áireamh. Déantar na torthaí a shuimiú ansin chun luach cóir na n-iasachtaí agus na n-airleacan a fháil. |
Ní bhaineann le hábhar. |
Ní bhaineann le hábhar. |
|
|
|
|
|
|
Sócmhainní airgeadais cisteáin |
Sreafaí airgid lascainithe. |
Ní bhaineann le hábhar. |
Ní bhaineann le hábhar. |
Agus IFRS 13 á chur i bhfeidhm, áirítear coigeartuithe luachála i luach cóir na ndíorthach an 31 Nollaig 2024 agus 2023, is é sin:
|
— |
Coigeartuithe luachála creidmheasa, lena léirítear riosca creidmheasa contrapháirtí ar idirbhearta díorthacha, arbh fhiú EUR -2,8k an 31 Nollaig 2024 agus EUR -6,1k an 31 Nollaig 2023 iad. |
|
— |
Coigeartuithe luachála dochair, lena léirítear riosca creidmheasa féin ar idirbhearta díorthacha, arbh fhiú EUR +3,6k an 31 Nollaig 2024 agus EUR +7,2k an 31 Nollaig 2023 iad. |
4.2.2
Is é beartas na Saoráide na haistrithe idir Leibhéil a aithint ó dháta an teagmhais nó an athraithe ar imthosca ba chúis leis an aistriú.
In 2024 agus 2023 ní dhearna an tSaoráid aistrithe ó Leibhéal 1 go 2 nó ó Leibhéal 2 go 1 den ordlathas luacha chóir.
4.2.3
Luachanna córa Leibhéal 3 a réiteach
Cuirtear i láthair sna táblaí seo a leanas na hathruithe ar ionstraimí Leibhéal 3 (35) le haghaidh na bliana dar críoch an 31 Nollaig 2024 agus an 31 Nollaig 2023:
|
(in EUR 000) |
|
|
|
Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile |
|
Iarmhéid an 1 Eanáir 2024 |
820 713 |
|
Gnóthachain nó caillteanais a áirítear i mbrabús nó caillteanas: |
|
|
Dí-aithint an choigeartaithe luacha chóir i ngeall ar Dhíolacháin / Imeachtaí |
14 051 |
|
Athrú glanluacha chóir ar scaireanna agus ar urrúis toraidh athraithigh eile |
-45 698 |
|
Iomlán |
-31 647 |
|
Eisíocaíochtaí |
69 392 |
|
Aisíocaíochtaí |
-21 413 |
|
Díolacháin/Imeachtaí |
-25 623 |
|
Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí |
23 199 |
|
Iarmhéid an 31 Nollaig 2024 |
834 621 |
|
(in EUR 000) |
|
|
|
Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile |
|
Iarmhéid an 1 Eanáir 2023 |
797 341 |
|
Gnóthachain nó caillteanais a áirítear i mbrabús nó caillteanas: |
|
|
Athrú glanluacha chóir ar scaireanna agus ar urrúis toraidh athraithigh eile |
-15 142 |
|
Iomlán |
-15 142 |
|
Eisíocaíochtaí |
101 100 |
|
Aisíocaíochtaí |
-32 560 |
|
Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí |
-30 026 |
|
Iarmhéid an 31 Nollaig 2023 |
820 713 |
Anailís íogaireachta
Maidir leis na héifeachtaí ar acmhainní ranníocóirí na Saoráide, agus ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile mar gheall ar athrú +/- 10 % ar luach infheistíochtaí cothromais dhírigh agus infheistíochtaí caipitil fiontair, agus na hathróga eile uile á gcoimeád seasmhach, is é EUR 83,5 milliún agus EUR 83,5 milliún faoi seach an 31 Nollaig 2024 (EUR 82,1 milliún agus EUR - 82,1 milliún faoi seach an 31 Nollaig 2023) atá i gceist leo.
5 Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim
Tá an t-airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim comhdhéanta den mhéid seo a leanas:
|
(in EUR 000) |
||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Airgead ar láimh |
212 466 |
146 494 |
|
Taiscí téarma |
304 538 |
625 403 |
|
Páipéir thráchtála |
1 116 826 |
599 507 |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim sa ráiteas sreafa airgid |
1 633 830 |
1 371 404 |
|
Ús fabhraithe |
4 774 |
5 420 |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim sa ráiteas maidir le staid airgeadais |
1 638 604 |
1 376 824 |
6 Ionstraimí airgeadais díorthacha
Is iad seo a leanas príomh-chomhpháirteanna na n-ionstraimí airgeadais díorthacha, a aicmítear mar ionstraimí a shealbhaítear le haghaidh trádála:
|
(in EUR 000) |
|||
|
An 31 Nollaig 2024 |
Luach Cóir |
Méid barúlach |
|
|
|
Sócmhainní |
Dliteanais |
|
|
Babhtálacha trasairgeadra |
783 |
- 268 |
33 073 |
|
Babhtálacha FX |
- |
-38 942 |
1 330 000 |
|
Ionstraimí airgeadais díorthacha iomlána |
783 |
-39 210 |
1 363 073 |
|
(in EUR 000) |
|||
|
An 31 Nollaig 2023 |
Luach Cóir |
Méid barúlach |
|
|
|
Sócmhainní |
Dliteanais |
|
|
Babhtálacha rátaí úis tras-airgeadra |
9 983 |
- |
43 250 |
|
Babhtálacha FX |
45 782 |
- |
1 640 000 |
|
Ionstraimí airgeadais díorthacha iomlána |
55 765 |
- |
1 683 250 |
7 Iasachtaí agus airleacain
7.1 Iasachtaí agus airleacain
Taispeántar leis an tábla seo a leanas an réiteach ó iarmhéid tosaigh go dtí iarmhéid deiridh na n-iasachtaí agus na n-airleacan:
|
(in EUR 000) |
||||
|
|
Iasachtaí domhanda (*7) |
Iasachtaí sinsearacha |
Iasachtaí fo-ordaithe |
Iomlán |
|
Méid ainmniúil iasachtaí ar chostas amúchta an 1 Eanáir 2024 |
1 098 121 |
495 337 |
- |
1 593 458 |
|
Eisíocaíochtaí |
68 519 |
16 987 |
- |
85 506 |
|
Díscríobh |
-4 945 |
- |
- |
-4 945 |
|
Aisíocaíochtaí |
- 226 719 |
- 141 664 |
- |
- 368 383 |
|
Ús atá caipitlithe |
- |
- |
- |
- |
|
Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí |
60 352 |
16 689 |
- |
77 041 |
|
Méid ainmniúil iasachtaí ar chostas amúchta an 31 Nollaig 2024 |
995 328 |
387 349 |
- |
1 382 677 |
|
Lagú - liúntas caillteanais an 1 Eanáir 2024 |
-32 398 |
-17 199 |
- |
-49 597 |
|
Glanathruithe ECL ar feadh 12 mhí |
2 081 |
124 |
- |
2 205 |
|
Glanathruithe ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
7 071 |
5 567 |
- |
12 638 |
|
ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
- 581 |
-5 205 |
- |
-5 786 |
|
Aisiompú ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
2 796 |
292 |
- |
3 088 |
|
Díscríobh |
4 945 |
- |
- |
4 945 |
|
Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí |
-1 300 |
- 704 |
- |
-2 004 |
|
Lagú - liúntas caillteanais an 31 Nollaig 2024 |
-17 386 |
-17 125 |
- |
-34 511 |
|
Iasachtaí agus airleacain ag costas amúchta an 31 Nollaig 2024 |
977 942 |
370 224 |
- |
1 348 166 |
|
Méid ainmniúil iasachtaí ag FVTPL an 1 Eanáir 2024 |
1 080 |
106 576 |
70 453 |
178 109 |
|
Eisíocaíochtaí |
- |
7 851 |
8 037 |
15 888 |
|
Ús atá caipitlithe |
- |
1 675 |
568 |
2 243 |
|
Aisíocaíochtaí |
- |
-3 185 |
- |
-3 185 |
|
Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí |
- |
3 771 |
562 |
4 333 |
|
Méid ainmniúil iasachtaí ag FVTPL an 31 Nollaig 2024 |
1 080 |
116 688 |
79 620 |
197 388 |
|
Coigeartú luacha chóir an 1 Eanáir 2024 |
-1 080 |
-34 983 |
-17 723 |
-53 786 |
|
Glanathrú FV |
- |
1 724 |
-7 160 |
-5 436 |
|
Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí |
- |
-1 136 |
-47 |
-1 183 |
|
Coigeartú luacha chóir an 31 Nollaig 2024 |
-1 080 |
-34 395 |
-24 930 |
-60 405 |
|
Iasachtaí agus airleacain ag FVTPL an 31 Nollaig 2024 |
- |
82 293 |
54 690 |
136 983 |
|
Costas Amúchta |
-3 079 |
-3 681 |
- |
-6 760 |
|
Ús |
10 766 |
8 429 |
464 |
19 659 |
|
Iasachtaí agus airleacain an 31 Nollaig 2024 |
985 629 |
457 265 |
55 154 |
1 498 048 |
|
(in EUR 000) |
||||
|
|
Iasachtaí domhanda (*8) |
Iasachtaí sinsearacha |
Iasachtaí fo-ordaithe |
Iomlán |
|
Méid ainmniúil iasachtaí ar chostas amúchta an 1 Eanáir 2023 |
1 236 887 |
563 277 |
- |
1 800 164 |
|
Eisíocaíochtaí |
154 587 |
11 986 |
- |
166 573 |
|
Aisíocaíochtaí |
- 219 739 |
-67 902 |
- |
- 287 641 |
|
Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí |
-73 614 |
-12 024 |
- |
-85 638 |
|
Méid ainmniúil iasachtaí ar chostas amúchta an 31 Nollaig 2023 |
1 098 121 |
495 337 |
- |
1 593 458 |
|
Lagú - liúntas caillteanais an 1 Eanáir 2023 |
-37 604 |
-22 798 |
- |
-60 402 |
|
Glanathruithe ECL ar feadh 12 mhí |
- 287 |
-92 |
- |
- 379 |
|
Glanathruithe ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
-1 060 |
4 887 |
- |
3 827 |
|
Aisiompú ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
5 205 |
402 |
- |
5 607 |
|
Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí |
1 348 |
402 |
- |
1 750 |
|
Lagú - liúntas caillteanais an 31 Nollaig 2023 |
-32 398 |
-17 199 |
- |
-49 597 |
|
Iasachtaí agus airleacain ar chostas amúchta an 31 Nollaig 2023 |
1 065 723 |
478 138 |
- |
1 543 861 |
|
Méid ainmniúil iasachtaí ag FVTPL an 1 Eanáir 2023 |
1 080 |
72 923 |
66 833 |
140 836 |
|
Eisíocaíochtaí |
- |
37 092 |
3 572 |
40 664 |
|
Aisíocaíochtaí |
- |
- 514 |
- |
- 514 |
|
Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí |
- |
-2 925 |
48 |
-2 877 |
|
Méid ainmniúil iasachtaí ag FVTPL an 31 Nollaig 2023 |
1 080 |
106 576 |
70 453 |
178 109 |
|
Coigeartú luacha chóir an 1 Eanáir 2023 |
-1 080 |
-26 420 |
-17 732 |
-45 232 |
|
Glanathrú FV |
- |
-8 941 |
9 |
-8 932 |
|
Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí |
- |
378 |
- |
378 |
|
Coigeartú luacha chóir an 31 Nollaig 2023 |
-1 080 |
-34 983 |
-17 723 |
-53 786 |
|
Iasachtaí agus airleacain ag FVTPL an 31 Nollaig 2023 |
- |
71 593 |
52 730 |
124 323 |
|
Costas Amúchta |
-3 518 |
-4 040 |
- |
-7 558 |
|
Ús |
11 560 |
10 876 |
250 |
22 686 |
|
Iasachtaí agus airleacain an 31 Nollaig 2023 |
1 073 765 |
556 567 |
52 980 |
1 683 312 |
7.2 Lagú ar iasachtaí agus ar airleacain – Liúntais caillteanais
|
(in EUR 000) |
||||
|
|
2024 |
|||
|
|
|
ECL feadh na saolré |
|
|
|
|
Caillteanas creidmheasa ionchasach (ECL) ar feadh 12 mhí |
ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
Iomlán |
|
Iasachtaí agus airleacain ag costas amúchta |
|
|
|
|
|
Iarmhéid an 1 Eanáir 2024 |
10 964 |
24 674 |
13 959 |
49 597 |
|
Aistriú chuig ECL ar feadh 12 mhí |
2 271 |
-9 511 |
- |
-7 240 |
|
Aistriú chuig ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
- 288 |
948 |
- |
660 |
|
Aistriú chuig ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
- |
-1 428 |
5 786 |
4 358 |
|
Glantomhas an liúntais caillteanais |
-3 160 |
-2 394 |
-3 088 |
-8 642 |
|
Sócmhainní airgeadais nua arna dtionscnamh nó arna gceannach |
- |
- |
- |
- |
|
Sócmhainní airgeadais atá dí-aitheanta |
-1 028 |
- 253 |
- |
-1 281 |
|
Díscríobh |
- |
- |
-4 945 |
-4 945 |
|
Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí* |
916 |
540 |
548 |
2 004 |
|
Iarmhéid an 31 Nollaig 2024 |
9 675 |
12 576 |
12 260 |
34 511 |
|
(in EUR 000) |
||||
|
|
2023 |
|||
|
|
|
ECL feadh na saolré |
|
|
|
|
Caillteanas creidmheasa ionchasach (ECL) ar feadh 12 mhí |
ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
Iomlán |
|
Iasachtaí agus airleacain ag costas amúchta |
|
|
|
|
|
Iarmhéid an 1 Eanáir 2023 |
11 370 |
28 817 |
20 215 |
60 402 |
|
Aistriú chuig ECL ar feadh 12 mhí |
869 |
-4 217 |
- |
-3 348 |
|
Aistriú chuig ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
- 927 |
3 593 |
- |
2 666 |
|
Glantomhas an liúntais caillteanais |
- 993 |
-4 333 |
-2 873 |
-8 199 |
|
Sócmhainní airgeadais nua arna dtionscnamh nó arna gceannach |
1 470 |
1 188 |
- |
2 658 |
|
Sócmhainní airgeadais atá dí-aitheanta |
-41 |
-57 |
-2 734 |
-2 832 |
|
Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí (36) |
- 784 |
- 317 |
- 649 |
-1 750 |
|
Iarmhéid an 31 Nollaig 2023 |
10 964 |
24 674 |
13 959 |
49 597 |
8 Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile
Taispeántar leis an tábla seo a leanas an réiteach ón iarmhéid tosaigh go dtí an t-iarmhéid deiridh de na hInfheistíochtaí cothromais:
|
(in EUR 000) |
|||
|
|
Cistí Caipitil Fiontair |
Infheistíochtaí Cothromais Dhírigh |
Iomlán |
|
Costas an 1 Eanáir 2024 |
633 347 |
73 455 |
706 802 |
|
Athaicmiú (37) |
-25 059 |
25 059 |
- |
|
Eisíocaíochtaí |
69 392 |
- |
69 392 |
|
Aisíocaíochtaí |
-21 181 |
- 232 |
-21 413 |
|
Díolacháin/Imeachtaí |
-22 992 |
-2 631 |
-25 623 |
|
Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí |
30 374 |
-1 816 |
28 558 |
|
Costas an 31 Nollaig 2024 |
663 881 |
93 835 |
757 716 |
|
Gnóthachain agus caillteanais neamhréadaithe an 1 Eanáir 2024 |
59 695 |
54 216 |
113 911 |
|
Athaicmiú (37) |
- 395 |
395 |
- |
|
Glanathrú ar ghnóthachain agus caillteanais neamhréadaithe |
-77 795 |
32 097 |
-45 698 |
|
Dí-aithint an choigeartaithe luacha chóir i ngeall ar Dhíolacháin / Imeachtaí |
11 202 |
2 849 |
14 051 |
|
Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí |
- 771 |
-4 588 |
-5 359 |
|
Gnóthachain agus caillteanais neamhréadaithe an 31 Nollaig 2024 |
-8 064 |
84 969 |
76 905 |
|
Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile an 31 Nollaig 2024 |
655 817 |
178 804 |
834 621 |
|
(in EUR 000) |
|||
|
|
Cistí Caipitil Fiontair |
Infheistíochtaí Cothromais Dhírigh |
Iomlán |
|
Costas amhail an 1 Eanáir 2023 |
580 534 |
81 711 |
662 245 |
|
Eisíocaíochtaí |
101 100 |
- |
101 100 |
|
Aisíocaíochtaí / díolacháin |
-32 560 |
- |
-32 560 |
|
Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí |
-15 727 |
-8 256 |
-23 983 |
|
Costas amhail an 31 Nollaig 2023 |
633 347 |
73 455 |
706 802 |
|
Gnóthachain agus caillteanais neamhréadaithe amhail an 1 Eanáir 2023 |
104 030 |
31 066 |
135 096 |
|
Glanathrú ar ghnóthachain agus caillteanais neamhréadaithe |
-43 652 |
28 510 |
-15 142 |
|
Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí |
- 683 |
-5 360 |
-6 043 |
|
Gnóthachain agus caillteanais neamhréadaithe amhail an 31 Nollaig 2023 |
59 695 |
54 216 |
113 911 |
|
Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile amhail an 31 Nollaig 2023 |
693 042 |
127 671 |
820 713 |
9 Méideanna is infhaighte ó ranníocóirí
Na méideanna de EUR 7,5 milliún (2023: EUR 85.3 milliún) is infhaighte ó ranníocóirí, tá siad comhdhéanta go hiomlán de ranníocaíocht na mBallstát atá glaoite ach nach bhfuil íoctha.
10 Sócmhainní airgeadais cisteáin
Tá an phunann chisteáin comhdhéanta de bhannaí luaite lena ngabhann aibíocht iarmhair is lú ná 3 mhí ar an dáta tuairiscithe. Taispeántar leis an tábla seo a leanas gluaiseachtaí na punainne cisteáin:
|
(in EUR 000) |
|
|
Iarmhéid an 1 Eanáir 2024 |
- |
|
Éadálacha |
- |
|
Aibíochtaí |
- |
|
Athrú ar amúchadh na préimhe/lascaine |
- |
|
Athrú ar ús fabhraithe |
- |
|
Iarmhéid an 31 Nollaig 2024 |
- |
|
(in EUR 000) |
|
|
Iarmhéid an 1 Eanáir 2023 |
73 003 |
|
Éadálacha |
348 523 |
|
Aibíochtaí |
- 421 278 |
|
Athrú ar amúchadh na préimhe/lascaine |
-248 |
|
Athrú ar ús fabhraithe |
- |
|
Iarmhéid an 31 Nollaig 2023 |
- |
11 Sócmhainní eile
Is iad seo a leanas príomh-chomhpháirteanna na sócmhainní eile:
|
(in EUR 000) |
||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Méid is infhaighte ó BEI |
- |
616 |
|
Ráthaíochtaí airgeadais |
- |
- |
|
Iomlán na sócmhainní eile |
- |
616 |
12 Ioncam iarchurtha
Tá príomh-chomhpháirteanna an ioncaim iarchurtha mar a leanas:
|
(in EUR 000) |
||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Fóirdheontas úis iarchurtha |
46 461 |
47 923 |
|
Coimisiúin iarchurtha ar iasachtaí agus ar airleacain |
1 264 |
1 202 |
|
Ioncam iarchurtha iomlán |
47 725 |
49 125 |
13 Forálacha maidir le gealltanais iasachta
Taispeántar leis na táblaí seo a leanas an réiteach ón iarmhéid tosaigh go dtí an t-iarmhéid deiridh den liúntas caillteanais le haghaidh iasachtaí neamh-eisíoctha (gealltanais iasachta):
|
(in EUR 000) |
||||
|
|
2024 |
|||
|
|
Caillteanas creidmheasa ionchasach (ECL) ar feadh 12 mhí |
ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
Iomlán |
|
Gealltanais iasachta |
|
|
|
|
|
Iarmhéid an 1 Eanáir |
2 715 |
16 323 |
- |
19 038 |
|
Aistriú chuig ECL ar feadh 12 mhí |
13 |
- 279 |
- |
- 266 |
|
Aistriú chuig ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
- 853 |
15 386 |
- |
14 533 |
|
Glantomhas an liúntais caillteanais |
761 |
-1 330 |
- |
- 569 |
|
Sócmhainní airgeadais atá dí-aitheanta |
-1 145 |
-13 271 |
- |
-14 416 |
|
Iarmhéid an 31 Nollaig |
1 491 |
16 829 |
- |
18 320 |
|
(in EUR 000) |
||||
|
|
2023 |
|||
|
|
Caillteanas creidmheasa ionchasach (ECL) ar feadh 12 mhí |
ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
Iomlán |
|
Gealltanais iasachtaí |
|
|
|
|
|
Iarmhéid an 1 Eanáir |
4 825 |
11 758 |
- |
16 583 |
|
Aistriú chuig ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige |
- 163 |
1 955 |
- |
1 792 |
|
Glantomhas an liúntais caillteanais |
466 |
8 206 |
- |
8 672 |
|
Sócmhainní airgeadais nua arna dtionscnamh nó arna gceannach |
-1 295 |
-1 461 |
- |
-2 756 |
|
Sócmhainní airgeadais atá dí-aitheanta |
-1 120 |
-4 118 |
- |
-5 238 |
|
Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí |
2 |
-17 |
- |
-15 |
|
Iarmhéid an 31 Nollaig |
2 715 |
16 323 |
- |
19 038 |
14 Méideanna atá dlite do thríú páirtithe
Is iad seo a leanas na príomh-chomhpháirteanna de mhéideanna atá dlite do thríú páirtithe:
|
(in EUR 000) |
||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Glanchaiteachais riaracháin ghinearálta is iníoctha le BEI |
24 794 |
29 655 |
|
Méideanna eile is iníoctha le BEI |
43 260 |
39 384 |
|
Fóirdheontais úis agus TA nach bhfuil eisíoctha go fóill agus atá dlite do na Ballstáit |
498 029 |
358 789 |
|
Méideanna iomlána atá dlite do thríú páirtithe |
566 083 |
427 828 |
15 Dliteanais eile
Is iad seo a leanas príomh-chomhpháirteanna na ndliteanas eile:
|
(in EUR 000) |
||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Aisíocaíochtaí iasachta a fhaightear roimh ré |
3 289 |
2 727 |
|
Ioncam iarchurtha ó fhóirdheontais úis |
- |
611 |
|
Iomlán na ndliteanas eile |
3 289 |
3 338 |
16 Ranníocaíocht na mBallstát glaoite
|
(in EUR 000) |
||||
|
Ballstáit |
Ranníocaíocht leis an tSaoráid |
Ranníocaíocht le fóirdheontais úis agus cúnamh teicniúil |
Iomlán Ranníoctha |
Glaoite gan a bheith íoctha (*9) |
|
an Ostair |
94 677 |
45 267 |
139 944 |
216 |
|
an Bheilg |
138 169 |
26 952 |
165 121 |
292 |
|
an Bhulgáir |
2 660 |
28 898 |
31 558 |
20 |
|
an Chróit |
1 126 |
173 578 |
174 704 |
20 |
|
an Chipir |
1 566 |
4 528 |
6 094 |
- |
|
Poblacht na Seice |
9 697 |
3 028 |
12 725 |
72 |
|
an Danmhairg |
77 279 |
5 108 |
82 387 |
178 |
|
an Eastóin |
992 |
5 141 |
6 133 |
- |
|
an Fhionlainn |
55 115 |
66 602 |
121 717 |
136 |
|
an Fhrainc |
818 754 |
196 514 |
1 015 268 |
1 603 |
|
an Ghearmáin |
823 467 |
43 762 |
867 229 |
1 852 |
|
an Ghréig |
50 271 |
3 672 |
53 943 |
135 |
|
an Ungáir |
9 230 |
2 422 |
11 652 |
- |
|
Éire |
27 921 |
18 598 |
46 519 |
85 |
|
an Iodáil |
470 233 |
38 318 |
508 551 |
1 128 |
|
an Laitvia |
1 364 |
7 630 |
8 994 |
10 |
|
an Liotuáin |
2 248 |
105 253 |
107 501 |
- |
|
Lucsamburg |
10 395 |
1 242 |
11 637 |
23 |
|
Málta |
526 |
2 273 |
2 799 |
3 |
|
an Ísiltír |
187 913 |
10 236 |
198 149 |
430 |
|
an Pholainn |
24 591 |
16 732 |
41 323 |
181 |
|
an Phortaingéil |
39 250 |
12 058 |
51 308 |
- |
|
an Rómáin |
7 734 |
5 701 |
13 435 |
65 |
|
an tSlóvaic |
4 231 |
2 293 |
6 524 |
34 |
|
an tSlóivéin |
3 137 |
2 717 |
5 854 |
20 |
|
an Spáinn |
250 314 |
28 943 |
279 257 |
714 |
|
an tSualainn |
102 760 |
29 704 |
132 464 |
265 |
|
an Ríocht Aontaithe |
506 075 |
150 826 |
656 901 |
- |
|
Iomlán an 31 Nollaig 2024 |
3 721 695 |
1 037 996 |
4 759 691 |
7 482 |
|
Iomlán an 31 Nollaig 2023 |
3 721 695 |
828 996 |
4 550 691 |
85 321 |
17 Ranníocaíochtaí na mBallstát arna n-íoc amach
|
(in EUR 000) |
|||||
|
|
An Coimisiún Eorpach |
An Ríocht Aontaithe |
Iomlán |
||
|
ACC |
Tíortha agus Críocha Thar Lear |
Iomlán |
|||
|
Athshreabha i ndáil leis an mbliain 2021 |
251 000 |
7 000 |
258 000 |
44 386 |
302 386 |
|
Athshreabha i ndáil leis an mbliain 2022 |
236 883 |
6 732 |
243 615 |
41 912 |
285 527 |
|
Athshreabha i ndáil leis an mbliain 2023 |
257 152 |
7 154 |
264 306 |
45 471 |
309 777 |
|
Ranníocaíochtaí na mBallstát arna n-íoc amach amhail an 31 Nollaig 2024 |
745 035 |
20 886 |
765 921 |
131 769 |
897 690 |
|
Ranníocaíochtaí na mBallstát arna n-íoc amach amhail an 31 Nollaig 2023 |
487 883 |
13 732 |
501 615 |
86 298 |
587 913 |
De réir an Chomhaontaithe Aistrithe, ó bhliain 2024 agus go dtí an 31 Nollaig 2027, déanfaidh an tSaoráid an méid atá ar fáil d’Athshreabha Shaoráid ACC agus d’Athshreabha Shaoráid na dTíortha agus na gCríoch Thar Lear a aistriú go bliantúil chuig an gCoimisiún. EUR 1 000 milliún agus EUR 35 mhilliún faoi seach atá sa mhéid táscach atá ar fáil d’Athshreabha Shaoráid ACC agus d’Athshreabha Shaoráid na dTíortha agus na gCríoch Thar Lear. Ina theannta sin, aistreoidh an tSaoráid chuig an Ríocht Aontaithe na méideanna a chomhfhreagraíonn do sciar na Ríochta Aontaithe de na hAthshreabha sin atá ar fáil. Cuirtear i láthair sa tábla thuas na hAthshreabha a eisíocadh cheana féin.
18 Gealltanais agus dliteanais theagmhasacha
|
(in EUR 000) |
||
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
|
Gealltanais |
|
|
|
Iasachtaí neamh-eisíoctha |
676 229 |
883 092 |
|
Gealltanas neamh-eisíoctha i leith scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile |
237 886 |
297 534 |
|
Ráthaíochtaí eisithe |
- |
985 |
|
Fóirdheontais úis agus cúnamh teicniúil |
362 848 |
422 758 |
|
Dliteanais theagmhasacha |
|
|
|
Ráthaíochtaí neamheisithe sínithe |
2 500 |
46 764 |
|
Gealltanais agus dliteanais theagmhasacha iomlána |
1 279 463 |
1 651 133 |
19 Ús agus ioncam agus caiteachais chomhchosúla
Is iad seo a leanas príomh-chomhpháirteanna an úis agus an ioncaim chomhchosúil:
|
(in EUR 000) |
||
|
|
Ón 1.1.2024 go dtí an 31.12.2024 |
Ón 01.01.2023 go dtí an 31.12.2023 |
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim |
56 083 |
36 668 |
|
Iasachtaí agus airleacain |
90 034 |
95 137 |
|
Fóirdheontais úis |
10 484 |
10 029 |
|
Sócmhainní airgeadais cisteáin |
- |
3 584 |
|
Ionstraimí airgeadais díorthacha |
- |
2 918 |
|
Iomlán an úis agus an ioncaim chomhchosúil |
156 601 |
148 336 |
Is iad seo a leanas príomh-chomhpháirteanna an úis agus na gcaiteachas comhchosúil:
|
(in EUR 000) |
||
|
|
Ón 01.01. 2024 |
Ón 01.01. 2023 |
|
|
go dtí an 31.12.2024 |
go dtí an 31.12.2023 |
|
Ionstraimí airgeadais díorthacha |
-1 805 |
- |
|
Ús iomlán agus caiteachais chomhchosúla |
-1 805 |
- |
20 Ioncam agus caiteachais ó tháillí agus ó choimisiúin
Is iad seo a leanas príomh-chomhpháirteanna an ioncaim ó tháillí agus ó choimisiúin:
|
(in EUR 000) |
||
|
|
Ón 1.1.2024 go dtí an 31.12.2024 |
Ón 01.01.2023 go dtí an 31.12.2023 |
|
Táillí agus coimisiúin ar iasachtaí agus ar airleacain |
- |
1 |
|
Táillí agus coimisiúin ar ráthaíochtaí airgeadais |
20 |
24 |
|
Ioncam iomlán ó tháillí agus ó choimisiúin |
20 |
25 |
Is iad seo a leanas príomh-chomhpháirteanna na gcaiteachas ó tháillí agus ó choimisiúin:
|
(in EUR 000) |
||
|
|
Ón 1.1.2024 go dtí an 31.12.2024 |
Ón 01.01.2023 go dtí an 31.12.2023 |
|
Coimisiún arna íoc le tríú páirtithe maidir le scaireanna agus le hurrúis toraidh athraithigh eile |
- 212 |
-62 |
|
Caiteachais iomlána ó tháillí agus ó choimisiúin |
- 212 |
-62 |
21 Glantoradh ar scaireanna agus ar urrúis toraidh athraithigh eile
Is iad seo a leanas príomh-chomhpháirteanna an ghlantoraidh ar scaireanna agus ar urrúis toraidh athraithigh eile:
|
(in EUR 000) |
||
|
|
Ón 1.1.2024 go dtí an 31.12.2024 |
Ón 01.01.2023 go dtí an 31.12.2023 |
|
Glanfháltais |
-4 946 |
130 |
|
Ioncam díbhinne |
16 548 |
6 555 |
|
Glanathrú ar an luach cóir |
-45 698 |
-15 142 |
|
Glantoradh ar scaireanna agus ar urrúis toraidh athraithigh eile |
-34 096 |
-8 457 |
22 Glantorthaí malairte eachtraí
Is iad seo a leanas na príomh-chomhpháirteanna de na glantorthaí malairte eachtraí:
|
(in EUR 000) |
||
|
|
Ón 1.1.2024 go dtí an 31.12.2024 |
Ón 01.01.2023 go dtí an 31.12.2023 |
|
Athluacháil suíomhanna FX |
|
|
|
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim |
6 821 |
- 123 |
|
Ionstraimí airgeadais díorthacha |
- 773 |
86 071 |
|
Iasachtaí agus airleacain |
78 744 |
-89 458 |
|
Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile |
23 199 |
-30 026 |
|
Eile |
-2 231 |
3 479 |
|
Iomlán na hathluachála suíomhanna FX |
105 760 |
-30 057 |
|
Torthaí réadaithe ar bhabhtálacha FX (costas fálaithe) |
-23 853 |
-37 828 |
|
Glantoradh malairte eachtraí |
81 907 |
-67 885 |
23 Caiteachais riaracháin ghinearálta
Is éard is caiteachais riaracháin ghinearálta ann na costais iarbhír a thabhaigh BEI as an tSaoráid a bhainistiú lúide ioncam a gineadh ó tháillí breithmheasa caighdeánacha arna muirearú ag BEI do chliaint na Saoráide go díreach.
An 31 Nollaig 2024, is é an méid a bhí sa chostas riaracháin ginearálta iomlán EUR -24,8 milliún (an 31 Nollaig 2023: EUR -29,7 milliún)
24 Rannpháirtíocht le heintitis struchtúrtha neamh-chomhdhlúite (in EUR 000)
Sainmhíniú ar eintiteas struchtúrtha
Is éard is eintiteas struchtúrtha ann eintiteas a dearadh ar bhealach nach tosca ceannasacha a bheidh sna cearta vótála ná sna cearta comhchosúla maidir le cinneadh a dhéanamh faoi cé a rialóidh an t-eintiteas. Le IFRS 12 tugtar faoi deara gur minic a bhíonn roinnt de na gnéithe seo a leanas nó na gnéithe uile seo a leanas ag eintiteas struchtúrtha:
|
— |
Gníomhaíochtaí srianta; |
|
— |
Cuspóir caol dea-shainithe, amhail léas a bheidh éifeachtúil ó thaobh cánach de a chur i bhfeidhm, taighde agus gníomhaíochtaí forbartha a dhéanamh, foinse chaipitil nó chistiúcháin a sholáthar d’eintiteas nó deiseanna infheistíochta a sholáthar d’infheisteoirí trí rioscaí agus luaíochtaí a thabhairt ar aghaidh d’infheisteoirí ar rioscaí agus luaíochtaí iad atá bainteach le sócmhainní an eintitis struchtúrtha; |
|
— |
Cothromas neamh-leordhóthanach chun ceadú don eintiteas struchtúrtha a ghníomhaíochtaí a mhaoiniú gan tacaíocht airgeadais fho-ordaithe; |
|
— |
Maoiniú i bhfoirm ilionstraimí a bhfuil nasc conarthach eatarthu d’infheisteoirí lena gcruthaítear comhchruinnithe creidmheasa nó rioscaí eile (tráinsí). |
Eintitis struchtúrtha neamh-chomhdhlúite
Tagraíonn an téarma ‘eintitis struchtúrtha neamh-chomhdhlúite’ do gach eintiteas struchtúrtha nach bhfuil faoi rialú na Saoráide agus áirítear leis an téarma leasanna in eintitis struchtúrtha nach bhfuil comhdhlúite.
Sainmhíniú ar Leasanna in eintitis struchtúrtha:
Le IFRS 12 sainmhínítear ‘leasanna’ go leathan chun aon rannpháirtíocht chonarthach nó neamhchonarthach lena nochtar an t-eintiteas tuairiscithe don inathraitheacht ó thaobh torthaí de ó fheidhmíocht an eintitis a chur san áireamh. I measc na samplaí de leasanna den sórt sin tá sealbhú leasanna cothromais agus cineálacha eile rannpháirtíochta amhail cistiú a sholáthar, tacaíocht leachtachta, feabhsuithe creidmheasa, gealltanais agus ráthaíochtaí don eintiteas eile. Sonraítear le IFRS 12 nach gá go mbeidh leas ag eintiteas tuairiscithe in eintiteas eile díreach i ngeall ar ghnáthchaidreamh idir custaiméir agus soláthróir agus ar an gcúis sin amháin.
Tugtar tuairisc leis an tábla thíos ar na cineálacha eintiteas struchtúrtha nach gcomhdhlúthaíonn an tSaoráid ach a bhfuil leas aici iontu.
|
Cineál eintitis struchtúrtha |
Cineál agus cuspóir |
Ús arna shealbhú ag an tSaoráid |
|
Maoiniú Tionscadail - iasachtaíocht d’Fheithiclí Sainchuspóireacha (‘SPV’) |
Idirbhearta atá in Idirbhearta Maoiniúcháin Tionscadail (Oibríochtaí PF) i gcás ina mbraithfidh an tSaoráid, chun a fiachas a sheirbhísiú, ar iasachtaí a ngintear an t-aon fhoinse ioncaim dá chuid nó an phríomhfhoinse ioncaim dá chuid le sócmhainn amháin nó le líon teoranta sócmhainní atá á maoiniú le fiachas den sórt sin nó le sócmhainní eile atá ann cheana agus lena bhfuil nasc conarthach leis an tionscadal. Is minic a mhaoinítear oibríochtaí PF trí SPV. |
Glanmhéideanna eisíoctha; Ioncam úis. |
|
Oibríochtaí caipitil fiontair |
Maoiníonn an tSaoráid cistí caipitil fiontair agus cistí infheistíochta. Comhthiomsaíonn agus bainistíonn cistí caipitil fiontair agus cistí infheistíochta airgead ó infheisteoirí atá ag lorg scaireanna cothromais phríobháidigh i bhfiontair bheaga agus mheánmhéide ag a bhfuil acmhainneacht láidir fáis agus a thugann maoiniú do thionscadail bhonneagair. |
Infheistíochtaí in aonaid/scaireanna arna n-eisiúint ag an eintiteas caipitil fiontair; Díbhinní arna bhfáil mar ioncam díbhinne. |
Taispeántar leis an tábla thíos suimeanna glanluacha na n-eintiteas struchtúrtha na n-eintiteas struchtúrtha neamh-chomhdhlúite ina bhfuil leas ag an tSaoráid ar an dáta tuairiscithe, mar aon le huas-neamhchosaint na Saoráide ar chaillteanas i ndáil leis na heintitis sin. Áirítear leis an uas-neamhchosaint ar chaillteanas na suimeanna glanluacha agus na gealltanais neamh-eisíoctha gaolmhara.
|
|
|
31.12.2024 |
31.12.2023 |
||
|
Cineál eintitis struchtúrtha |
Fotheideal |
Suim ghlanluacha |
Uas-neamhchosaint ar chaillteanas |
Suim ghlanluacha |
Uas-neamhchosaint ar chaillteanas |
|
Cistí caipitil fiontair |
Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile |
655 817 |
667 832 |
693 042 |
725 781 |
|
Iomlán |
|
655 817 |
667 832 |
693 042 |
725 781 |
Ní sholáthraíonn an tSaoráid aon tacaíocht d’eintitis struchtúrtha seachas an maoiniú faoi seach.
25 Imchlúdach maoiniúcháin an tionchair (in EUR 000)
I Mí an Mheithimh 2013 d’fhormheas an Comhchoiste Aireachta idir ACC agus an tAontas Eorpach an prótacal airgeadais nua le haghaidh an 11ú Ciste Eorpach Forbraíochta (CEF), lenar cumhdaíodh an tréimhse 2014-2020.
Comhaontaíodh dearlaic nua EUR 500 milliún le haghaidh na Saoráide Infheistíochta, ar ar tugadh ‘imchlúdach maoinithe tionchair’ nó ‘IFE’, lenar cuireadh é ar a cumas don tSaoráid tacú le tionscadail lena ngealltar tionchar forbraíochta an-ard agus na rioscaí níos mó a bhaineann le hinfheistíochtaí den sórt sin á n-iompar ag an tSaoráid. Baineann féidearthachtaí nua leis an imchlúdach sin chun iasachtaíocht na Saoráide don earnáil phríobháideach a fheabhsú trí infheistíochtaí sna hionstraimí seo a leanas:
Cistí cothromais a bhfuil tionchar sóisialta acu - á gcur chun cinn ag pobal atá ag teacht chun cinn de bhainisteoirí cistí cothromais phríobháidigh a chuireann maolú na saincheisteanna sóisialta nó comhshaoil ag croílár straitéis infheistíochta a gcistí ach lena ndírítear fós ar an inbhuanaitheacht ar leibhéil an chiste agus a institiúidí infheistiúcháin araon.
Iasachtaí d’idirghabhálaithe airgeadais - (e.g. institiúidí micreamhaoiniúcháin, bainc áitiúla agus comharchumainn) a oibríonn i dtíortha ACC nach féidir le BEI maoiniú iontu a bhreithniú - go háirithe san airgeadra áitiúil - faoi na treoirlínte atá i bhfeidhm faoi láthair maidir le riosca creidmheasa, e.g. i ngeall ar ardrioscaí sa tír, luaineacht an airgeadra nó easpa tagarmharcanna praghsála. Is é príomhchuspóir na n-iasachtaí sin tionscadail a chistiú ag a bhfuil ardtionchar forbraíochta, go háirithe i réimse na tacaíochta do mhicrifhiontair agus d’fhiontair bheaga (MSEnna) agus don talmhaíocht, réimsí nach mbíonn incháilithe le haghaidh maoiniúcháin na Saoráide de ghnáth.
Ionstraimí lena n-éascaítear comhroinnt rioscaí - ar ionstraimí iad a bhíonn i bhfoirm ráthaíochtaí céadchaillteanais (‘píosaí céadchaillteanais’) lena n-éascaítear oibríochtaí comhroinnte riosca de chuid BEI le hidirghabhálaithe airgeadais áitiúla (bainc thráchtála go príomha) chun leasa FBManna agus tionscadal beag nach ndéantar freastal mar is cóir orthu agus a chomhlíonann na Critéir maidir le Maoiniú Tionchair i gcásanna inar sainaithaíodh bearna sa mhargadh i ndáil le rochtain ag FBManna/tionscadail bheaga ar mhaoiniú. Cheapfaí struchtúr na bpíosaí céadchaillteanais mar fhrithráthaíocht i bhfabhar tráinsí ráthaíochta sinsearaí arna gcistiú ag BEI - faoin tSaoráid Infheistíochta - agus ag Institiúidí Airgeadais Idirnáisiúnta/Institiúidí Airgeadais Forbraíochta eile, rud lena ngintear éifeacht ghiarála shubstaintiúil.
Maoiniú díreach - trí fhiachas (i.e. iasachtaí) nó ionstraimí cothromais i dtionscadail ag a bhfuil tionscnóirí fónta a bhfuil taithí agus ardtionchair ó thaobh na forbraíochta de acu, ach lena mbainfidh, áfach, ionchais níos airde maidir le caillteanais agus le deacrachtaí chun an infheistíocht a aisghabháil (riosca de chineál cothromais lena mbaineann ionchas níos airde ná an t-ionchas a bhíonn i gceist de ghnáth maidir le caillteanais). Cuireann BEI critéir roghnúcháin agus incháilitheachta dhochta i bhfeidhm le haghaidh na hionstraime sin, toisc gurb amhlaidh leis na tionscadail sin, d’ainneoin a n-ardtionchair forbraíochta, nach mbeidís in ann critéir maoiniúcháin inghlactha a chomhlíonadh (i.e. ionchas íseal go n-aisghabhfar an infheistíocht nó go ndéanfar na caillteanais a fhritháireamh trí rátaí úis / thorthaí cothromais).
Le IFE ceadaítear éagsúlú a dhéanamh chun earnálacha nua a chuimsiú freisin, amhail sláinte agus oideachas, talmhaíocht agus slándáil bia, agus ionstraimí nuálacha nua a fhorbairt chun rioscaí a chomhroinnt. In 2016, méadaíodh inniúlacht maoiniúcháin IFE go dtí EUR 800 milliún trí chuid d’IFE a cheapadh ina chuid imrothlach.
Ó thaobh cúrsaí airgeadais agus cuntasaíochta de, is cuid de phunann na Saoráide é IFE agus tugtar cuntas air i ráitis airgeadais bhliantúla fhoriomlána na Saoráide.
Léirítear sa tábla seo a leanas na suimeanna glanluacha agus na méideanna atá geallta, ach neamh-eisíoctha, de réir an chineáil sócmhainne:
|
Cineál infheistíocht IFE |
Fotheideal |
Tomhas |
Oll-luach de réir na leabhar amhail an 31.12.2024 |
Liúntas caillteanais / Méid coigeartaithe FV an 31.12.2024 |
Suim ghlanluacha amhail an 31.12.2024 |
An méid neamh-eisíoctha an 31.12.2024 |
Méid coigeartaithe ECL lasmuigh den chlár comhardaithe an 31.12.2024 |
||
|
Iasachtaí d’idirghabhálaithe airgeadais |
Iasachtaí agus airleacain |
Costas amúchta |
59 209 |
- |
59 209 |
5 000 |
- 225 |
||
|
Oibríochtaí iasachta dírí |
Iasachtaí agus airleacain |
FVTPL |
158 880 |
- |
158 880 |
56 669 |
- |
||
|
Cistí cothromais a bhfuil tionchar sóisialta acu |
Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile |
FVTPL |
134 595 |
-1 559 |
133 036 |
34 686 |
- |
||
|
Rannpháirtíochtaí cothromais dhírigh |
Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile |
FVTPL |
59 843 |
61 686 |
121 529 |
14 |
- |
||
|
Iomlán |
|
|
412 527 |
60 127 |
472 654 |
96 369 |
- 225 |
||
|
|||||||||
|
Cineál infheistíocht IFE |
Fotheideal |
Tomhas |
Oll-luach de réir na leabhar amhail an 31.12.2023 |
Liúntas caillteanais / Méid coigeartaithe FV an 31.12.2023 |
Suim ghlanluacha amhail an 31.12.2023 |
Méid neamh-eisíoctha amhail an 31.12.2023 |
Méid coigeartaithe ECL lasmuigh den chlár comhardaithe amhail an 31.12.2023 |
|
Iasachtaí d’idirghabhálaithe airgeadais |
Iasachtaí agus airleacain |
Costas amúchta |
73 423 |
-1 522 |
71 901 |
7 749 |
- 334 |
|
Oibríochtaí iasachta dírí |
Iasachtaí agus airleacain |
FVTPL |
152 155 |
-58 759 |
93 396 |
68 288 |
- |
|
Cistí cothromais a bhfuil tionchar sóisialta acu |
Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile |
FVTPL |
110 572 |
9 936 |
120 508 |
58 572 |
- |
|
Rannpháirtíochtaí cothromais dhírigh |
Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile |
FVTPL |
58 889 |
41 490 |
100 379 |
14 |
- |
|
Ionstraimí lena n-éascaítear comhroinnt rioscaí |
Ráthaíochtaí eisithe |
an ceann is airde ó thaobh cur chuige de (*10) |
- |
- |
- |
44 264 |
- |
|
Iomlán |
|
|
395 039 |
-8 855 |
386 184 |
178 887 |
- 334 |
Tá Prionsabail an tSainordaithe Ghinearálta maidir le Riosca á gcur i bhfeidhm ag BEI i leith oibríochtaí iasachta dírí de chuid IFE (gan Iasachtaí d’idirghabhálaithe airgeadais a áireamh), mar a bheartaítear i dTreoirlínte BEI maidir le Rioscaí Creidmheasa agus Cothromais, agus chun faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar an riosca a bhaineann le hoibríochtaí iasachta dírí de chuid IFE ar bhonn a luacha chóir. De réir na modheolaíochta, comhlíonann an Banc Measúnú Riosca Cáilíochtúil (QRA) ag a bhfuil sé d’aidhm measúnú a dhéanamh ar fhóntacht na réasúnaíochta infheistíochta agus ar inmharthanacht inchreidte oibríochtaí den sórt sin ó thaobh gnó de.
26 Faisnéis a nochtadh maidir le páirtithe gaolmhara
Shainaithin an tSaoráid BEI mar pháirtí gaolmhar i gcomhthéacs IAS 24, ós rud é gur thug Ballstáit an Aontais sainordú do BEI an tSaoráid a bhainistiú i gcomhréir le forálacha an chreata dhlíthiúil is infheidhme, lena n-áirítear faireachán a dhéanamh ar a cuid oibríochtaí go dtí go ndéanfar aisíocaíocht iomlán, agus toisc go soláthraíonn sé príomhsheirbhísí pearsanra bainistíochta (Coiste Bainistíochta BEI agus Coiste Iniúchóireachta BEI). I ndáil leis sin, tá BEI i dteideal a chostais iarbhír arna dtabhú chun an tSaoráid a bhainistiú lúide an t-ioncam a ghintear ó tháillí meastóireachta caighdeánacha a ghearrann BEI go díreach ar chliaint na Saoráide a aisghabháil. Chun tuilleadh sonraí a fháil maidir le luach saothair, féach Nóta 23.
27 Teagmhais dá éis sin
I gcomhthéacs na timpeallachta geopholaitiúla agus eacnamaíche atá ann faoi láthair, leanann an tEintiteas de dhlúthfhaireachán a dhéanamh ar an staid, go háirithe mar chuid den athbhreithniú ar an teagmhas ina dhiaidh sin.
Níor tharla aon teagmhas ábhartha tar éis dháta an chláir chomhardaithe lena gceanglófaí coigeartú a dhéanamh, ná aon ní a nochtadh, sna ráitis airgeadais an 31 Nollaig 2024.
(1) Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 1311/2013 ón gComhairle an 2 Nollaig 2013 lena leagtar síos an creat airgeadais ilbhliantúil do na blianta 2014-2020 (IO L 347, 20.12.2013, lch. 884, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2013/1311/oj).
(2) IO L 83, 1.4.2003, lch. 27.
(3) BA CHEART A THABHAIRT FAOI DEARA, I NGEALL AR SHLÁNÚ NA BHFIGIÚIRÍ GO DTÍ NA MILLIÚIN EURO, GO BHFÉADFADH AN CHUMA A BHEITH AR AN SCÉAL NACH BHFUIL ROINNT SONRAÍ AIRGEADAIS SNA TÁBLAÍ THÍOS SUIMITHE I gCEART.
(4) BA CHEART A THABHAIRT FAOI DEARA, I NGEALL AR SHLÁNÚ NA BHFIGIÚIRÍ GO DTÍ NA MILLIÚIN EURO, GO BHFÉADFADH AN CHUMA A BHEITH AR AN SCÉAL NACH BHFUIL ROINNT SONRAÍ AIRGEADAIS SNA TÁBLAÍ SUIMITHE I gCEART.
(5) I gcomhréir le hAirteagal 53 den Rialachán Airgeadais is infheidhme maidir leis an 11ú Ciste Eorpach Forbraíochta, cuirtear an cisteán i láthair i gclár comhardaithe an 11ú CEF. Tá cur síos ar chineál na gcuntas bainc éagsúil i gCaibidil 5, Bainistíocht Riosca Airgeadais.
(6) Cinneadh (AE) 2024/2906 ón gComhairle an 14 Samhain 2024 maidir leis na ranníocaíochtaí airgeadais a bheidh le híoc ag na páirtithe sa Chiste Eorpach Forbraíochta chun an ciste sin a mhaoiniú, lena sonraítear an uasteorainn le haghaidh 2026, an méid bliantúil le haghaidh 2025, méid na chéad tráthchoda le haghaidh 2025 agus réamhaisnéis tháscach neamhcheangailteach i dtaca leis na méideanna bliantúla a mheastar a bheidh sna ranníocaíochtaí le haghaidh na mblianta 2027 agus 2028 (IO L, 2024/2906, 19.11.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2024/2906/oj).
(7) IO L 149, 7.6.2016, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2016/888/oj.
(*1) Gan muirir iarchurtha san áireamh
(8) BA CHEART A THABHAIRT FAOI DEARA, I NGEALL AR SHLÁNÚ NA BHFIGIÚIRÍ GO DTÍ NA MÍLTE EURO (kEUR), GO BHFÉADFADH AN CHUMA A BHEITH AR AN SCÉAL NACH BHFUIL ROINNT SONRAÍ AIRGEADAIS SNA TÁBLAÍ SUIMITHE I gCEART.
(9) Rialachán (AE, Euratom) 2024/2509 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Meán Fómhair 2024 maidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais (IO L, 2024/2509, 26.9.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/2509/oj).
(10) Rialachán (AE) 2018/1877 ón gComhairle an 26 Samhain 2018 maidir leis an rialachán airgeadais is infheidhme maidir leis an 11ú Ciste Eorpach Forbraíochta, agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) 2015/323 (IO L 307, 3.12.2018, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1877/oj).
(11) BA CHEART A THABHAIRT FAOI DEARA, I NGEALL AR SHLÁNÚ NA BHFIGIÚIRÍ GO DTÍ NA MÍLTE EURO (kEUR), GO BHFÉADFADH AN CHUMA A BHEITH AR AN SCÉAL NACH BHFUIL ROINNT SONRAÍ AIRGEADAIS SNA TÁBLAÍ SUIMITHE I gCEART.
(12) Rialachán (AE, Euratom) 2024/2509.
(13) Rialachán (AE) 2018/1877.
(14) Tuarascáil speisialta 17/2024 https://www.eca.europa.eu/en/publications/SR-2024-17.
(15) BA CHEART A THABHAIRT FAOI DEARA, I NGEALL AR SHLÁNÚ NA BHFIGIÚIRÍ GO DTÍ NA MILLIÚIN EURO, GO BHFÉADFADH AN CHUMA A BHEITH AR AN SCÉAL NACH BHFUIL ROINNT SONRAÍ AIRGEADAIS SNA TÁBLAÍ SUIMITHE I gCEART.
(16) Rialachán (AE) 2018/1877.
(17) Cé is moite d’oibríochtaí sa tSúdáin Theas.
(18) IO L 142, 28.5.2011, lch. 61, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2011/315/oj.
(19) Saoráid idirlinne 1 402,57 milliún (Cinneadh (AE) 2015/0246 ón gComhairle), EUR 200 milliún (Cinneadh (AE) 2017/1206 ón gComhairle), EUR 223 mhilliún (Cinneadh (AE) 2020/1708 ón gComhairle) EUR 43 mhilliún (Cinneadh (AE) 2021/1941 ón gComhairle) agus EUR 42,5 milliún (Cinneadh (AE) 2022/2242 ón gComhairle), EUR 7,8 milliún (Cinneadh (AE) 2023/2586 ón gComhairle).
(20) Cinneadh (AE) 2024/2906.
(21) IO L 314, 30.11.2001, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2001/822(1)/oj.
(22) IO L 109, 26.4.2007, lch. 33, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2007/249/oj.
(23) Ollmhéideanna (i.e. gan saoradh ná orduithe gnóthaithe san áireamh).
(*2) Don bhliain dar críoch an 31 Nollaig 2024, áirítear le hÚs agus ioncam comhchosúil EUR 144,3 milliún (2023: EUR 118,5 milliún) arna ríomh ar shócmhainní arna sealbhú ar chostas amúchta bunaithe ar mhodh an úis ghlain.
(24) Cinneadh (AE) 2023/2861 ón gComhairle an 20 Iúil 2023 maidir le síniú, thar ceann an Aontais Eorpaigh, agus cur i bhfeidhm sealadach an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Comhaltaí Eagraíocht na Stát san Afraic, i Muir Chairib agus san Aigéan Ciúin, den pháirt eile (IO L, 2023/2861, 28.12.2023, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2023/2861/oj).
(25) IO L 437, 28.12.2020, lch. 188, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2020/2233/oj.
(26) IO L 441, 9.12.2021, lch. 3, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2021/2175/oj.
(27) Cinneadh (AE) 2022/970 ón gComhairle an 16 Meitheamh 2022 maidir leis an seasamh atá le glacadh thar ceann an Aontais Eorpaigh i gCoiste Ambasadóirí ACC-AE, a mhéid a bhaineann le Cinneadh Uimh. 3/2019 ó Choiste Ambasadóirí ACC-AE a leasú chun bearta idirthréimhseacha a ghlacadh de bhun Airteagal 95(4) de Chomhaontú Comhpháirtíochta ACC-AE (IO L 166, 22.6.2022, lch. 145, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2022/970/oj).
(28) Cinneadh Uimh. 2/2023 ó Choiste Ambasadóirí ACC-AE an 25 Deireadh Fómhair 2023 chun Cinneadh Uimh. 3/2019 ó Choiste Ambasadóirí ACC-AE a leasú chun bearta idirthréimhseacha a ghlacadh de bhun Airteagal 95(4) den Chomhaontú Comhpháirtíochta ACC-AE [2023/2453] (IO L, 2023/2453, 31.10.2023, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2023/2453/oj).
(29) Rialachán (AE) 2021/947 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 9 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an Ionstraim um Chomharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta – An Eoraip Dhomhanda, lena leasaítear agus lena n-aisghairtear Cinneadh Uimh. 466/2014/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) 2017/1601 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 480/2009 ón gComhairle (IO L 209, 14.6.2021, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/947/oj).
(30) Cinneadh (AE) 2021/1764 ón gComhairle an 5 Deireadh Fómhair 2021 maidir le Comhlachas na dTíortha agus na gCríoch Thar Lear leis an Aontas Eorpach lena n-áirítear caidreamh idir an tAontas Eorpach, de pháirt, agus an Ghraonlainn agus Ríocht na Danmhairge, den pháirt eile (an Cinneadh maidir le Comhlachú Thar Lear, lena n-áirítear an Ghraonlainn) (IO L 355, 7.10.2021, lch. 6, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2021/1764/oj).
(31) Sainmhínítear riosca socraíochta mar riosca go dtarlódh caillteanais fhéideartha mar gheall ar idirbhearta a fhanann gan socrú tar éis a ndáta seachadta dlite agus/nó mar gheall ar idirbhearta a socraítear níos déanaí ná caighdeán infheidhme an mhargaidh. Mar gheall ar chineál oibríochtaí na Saoráide, is iad na hionstraimí is ábhartha a ndéanann an riosca socraíochta difear dóibh na díorthaigh sin a dhéanann an Banc lena dtugtar malartú airgeadraí eachtracha le fios. Cumhdaítear riosca socraíochta a bhainistiú sna Treoirlínte maidir le Riosca Airgeadais.
(32) Oibríochtaí iasachtaí arna dtomhas ar FVTPL.
(33) Oibríochtaí iasachtaí arna dtomhas ar FVTPL.
(34) Comhaontuithe gníomhaireachta nach ann d’aon chontrapháirtí foluiteach ina leith ar an dáta tuairiscithe.
(*3) Comhaontuithe gníomhaireachta nach ann d’aon chontrapháirtí foluiteach ina leith ar an dáta tuairiscithe.
(*4) Áirítear sna méideanna atá dlite do thríú páirtithe na Fóirdheontais úis agus TA nár eisíocadh go fóill agus atá dlite do na Ballstáit, i gcás nach bhfuil an aibíocht sainithe den chuid is mó.
(*5) Féach roinn 3.4.2.2.2 le haghaidh mínithe ar fhálú sintéiseach. Tar éis athbhreithniú 2024 ar an straitéis fálaithe shintéisigh, baineadh KES, UGX agus RWF de raon feidhme an fhálaithe shintéisigh.
(*6) Féach roinn 3.4.2.2.2 le haghaidh mínithe ar fhálú sintéiseach.
(35) cuirtear iasachtaí arna dtomhas ag FVTPL i láthair i Nóta 7.
(*7) Lena n-áirítear comhaontuithe gníomhaireachta
(*8) Lena n–áirítear comhaontuithe gníomhaireachta
(36) * Eisiatar gluaiseachtaí malairte eachtraí ó na suimeanna a thuairiscítear sa Ráiteas ar Bhrabús nó ar Chaillteanais agus ar Ioncam Cuimsitheach Eile chomh maith leis an Ráiteas maidir le hAthruithe ar Acmhainní Ranníocóirí.
(37) Tá athrú déanta ag an tSaoráid ar an slí ina n-aicmítear infheistíocht mar VCF nó mar DE, i gcomhréir leis an Lámhleabhar Oibríochta Luachála a cuireadh chun feidhme le déanaí.
(*9) An 14 Samhain 2024, shocraigh an Chomhairle an méid ranníocaíochtaí airgeadais a bhí le híoc ag gach Ballstát ón 21 Eanáir 2025. An 31 Nollaig 2024 bhí EUR 7,5 milliún fós gan íoc.
(*10) * Chun mionsonraí a fháil, féach ar an roinn ‘tomhas dá éis sin’ de Nóta 2.4.3.
ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/4948/oj
ISSN 1977-107X (electronic edition)