European flag

Iris Oifigiúil
an Aontais Eorpaigh

GA

Sraith C


C/2025/4948

13.10.2025

TEACHTAIREACHT ÓN gCOIMISIÚN CHUIG PARLAIMINT NA hEORPA, CHUIG AN gCOMHAIRLE AGUS CHUIG AN gCÚIRT INIÚCHÓIRÍ

Cuntais Bhliantúla an Chiste Eorpaigh Forbraíochta don Bhliain Airgeadais 2024

(C/2025/4948)

CLÁR

DEIMHNIÚ NA gCUNTAS 2
ACMHAINNÍ CEF A CHUR CHUN FEIDHME AGUS CUNTAS A THABHAIRT ORTHU 3
CISTÍ ARNA mBAINISTIÚ AG AN gCOIMISIÚN EORPACH 7
RÁITIS AIRGEADAIS CEF 9
RÁITIS AIRGEADAIS CHISTÍ IONTAOBHAIS AN AONTAIS ARNA gCOMHDHLÚTHÚ SA CEF 51
RÁITIS AIRGEADAIS CHISTE IONTAOBHAIS BÊKOU AN AONTAIS 2024 52
RÁITIS AIRGEADAIS EUTF DON AFRAIC 2024 59
RÁITIS AIRGEADAIS CHOMHDHLÚITE CEF AGUS CHISTÍ IONTAOBHAIS AN AONTAIS 66
TUARASCÁIL CEF AR CHUR CHUN FEIDHME AIRGEADAIS 71

DEIMHNIÚ NA gCUNTAS

Ullmhaíodh cuntais bhliantúla an Chiste Eorpaigh Forbraíochta don bhliain 2024 i gcomhréir le Teideal X de Rialachán Airgeadais an 11ú Ciste Eorpaigh Forbraíochta agus leis na prionsabail chuntasaíochta, na rialacha agus na modhanna a leagtar amach sna nótaí a ghabhann leis na ráitis airgeadais.

Aithním an fhreagracht atá orm maidir le hullmhú agus cur i láthair chuntais bhliantúla an Chiste Eorpaigh Forbraíochta i gcomhréir le hAirteagal 18 de Rialachán Airgeadais an 11ú Ciste Eorpach Forbraíochta.

Fuair mé ón oifigeach údarúcháin agus ó BEI, a ráthaíonn a hiontaofacht, an fhaisnéis uile is gá chun na cuntais a chur ar fáil ina dtaispeántar sócmhainní agus dliteanais an Chiste Eorpaigh Forbraíochta agus cur chun feidhme buiséadach an chiste.

Deimhním leis seo bunaithe ar an bhfaisnéis sin, agus ar sheiceálacha den sórt sin de réir mar a mheasaim is gá chun na cuntais a thabhairt i gcrích, go bhfuil dearbhú réasúnach agam go dtugann na cuntais léargas fíor agus cothrom ar staid airgeadais an Chiste Eorpaigh Forbraíochta i ngach gné ábhartha.

Beatriz SANZ REDRADO

Oifigeach Cuntasaíochta

an 24 Meitheamh 2025

ACMHAINNÍ CEF A CHUR CHUN FEIDHME AGUS CUNTAS A THABHAIRT ORTHU

1.   CÚLRA

Tá caidreamh comhoibritheach ag an Aontas Eorpach (‘an tAontas’) le cuid mhór tíortha i mbéal forbartha. Is é an príomhchuspóir an chaidrimh sin forbairt eacnamaíoch, shóisialta agus chomhshaoil a chur chun cinn, agus é mar phríomhaidhm an bhochtaineacht a laghdú agus a dhíothú go fadtéarmach trí chabhair um fhorbairt agus cúnamh teicniúil a sholáthar do thíortha is tairbhithe. Chun é sin a bhaint amach, déanann an tAontas, i gcomhpháirt le tíortha comhpháirtíochta, straitéisí comhair a dhréachtú agus na hacmhainní airgeadais chun na straitéisí sin a chur chun feidhme a shlógadh. Tagann na hacmhainní sin de chuid an Aontais a leithdháiltear ar chomhar um fhorbairt ó thrí fhoinse:

—

Buiséad an Aontais Eorpaigh;

—

an Ciste Eorpach Forbraíochta (CEF); agus

—

an Banc Eorpach Infheistíochta (BEI).

Níl CEF á chistiú ag buiséad an Aontais. Bunaíodh é le Comhaontú Inmheánach de chuid ionadaithe na mBallstát, atá ina suí laistigh den Chomhairle, agus atá á bhainistiú ag coiste sonrach. Tá an Coimisiún Eorpach (‘an Coimisiún’) freagrach as cur chun feidhme airgeadais na n-oibríochtaí arna ndéanamh le hacmhainní CEF. Bainistíonn BEI an tSaoráid Infheistíochta.

Tá CEF comhdhéanta de CEFanna aonair, a dtugtar gach ceann díobh i gcrích ar feadh tréimhse thart ar 5 bliana agus a rialaítear lena Rialachán Airgeadais féin. Is gá sin ráitis airgeadais shonracha a ullmhú ina leith sin. Ina theannta sin, déantar na ráitis airgeadais sin a chomhiomlánú ionas go dtabharfaidh siad léargas domhanda ar staid airgeadais na n-acmhainní dá bhfuil an Coimisiún freagrach.

Suas go dtí 2021, nuair a shroich an 11ú CEF a chéim dheiridh ó tharla gur tháinig an ‘clásal éagtha’ i bhfeidhm an 31 Nollaig 2020, ba é CEF an phríomhionstraim chun cúnamh a sholáthar do na stáit san Afraic, i Muir Chairib agus san Aigéan Ciúin (ACC) agus do thíortha agus críocha thar lear (‘OCTanna’). Ó bhí 2021 ann, áfach, tá comhar an Aontais le stáit ACC agus le tíortha agus críocha thar lear á chistiú trí bhuiséad an Aontais.

Faoi Chomhaontú Comhpháirtíochta ACC-AE, bunaíodh an tSaoráid Infheistíochta, arna bainistiú ag BEI, agus úsáideadh í chun tacaíocht a thabhairt d’fhorbairt na hearnála príobháidí sna stáit ACC trí mhaoiniú, den chuid is mó ach ní go heisiach, d’infheistíochtaí príobháideacha. Tá an tSaoráid Infheistíochta deartha mar chiste in-athnuaite, ionas gur féidir aisíocaíochtaí iasachta a athinfheistiú in oibríochtaí eile, rud as a dtiocfaidh saoráid a bheidh neamhspleách ar bhonn airgeadais agus a bheidh in ann í féin a athnuachan. Ós rud é nach bhfuil an tSaoráid Infheistíochta á bainistiú ag an gCoimisiún, níl sí comhdhlúite sa chéad chuid de na cuntais bhliantúla – i ráitis airgeadais CEF ná sa tuarascáil ghaolmhar maidir le cur chun feidhme airgeadais. Áirítear ráitis airgeadais na Saoráide Infheistíochta, arna n-ullmhú ag BEI, mar chuid leithleach de chuntais bhliantúla CEF (cuid II) chun léargas iomlán a thabhairt ar chúnamh forbraíochta CEF.

2.   CÉN CHAOI A nDÉANTAR CEF A CHISTIÚ?

Ghlac an Chomhairle an 2 Nollaig 2013 Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 1311/2013 (1) lena leagtar síos an Creat Airgeadais Ilbhliantúil le haghaidh 2014–2020. Sa chomhthéacs sin, cinneadh nach ndéanfaí comhar geografach le stáit ACC a chomhtháthú i mbuiséad an Aontais ach go leanfaí de bheith á chistiú trí CEF idir-rialtasach atá ann cheana.

Murab ionann agus buiséad an Aontais, is ciste é CEF a oibríonn ar bhonn hilbhliantúlachta. Bunaíonn gach CEF ciste foriomlán chun comhar forbartha a chur chun feidhme ar feadh tréimhse cúig bliana de ghnáth. Ós rud é go ndéantar acmhainní a leithdháileadh ar bhonn ilbhliantúil, féadfar na cistí arna leithdháileadh a úsáid le linn thréimhse CEF. Maidir le buiséid a bheith socraithe le haghaidh tréimhse roinnt blianta – seachas a bheith socraithe le haghaidh bliain amháin, tarraingítear aird air sin tuairisciú buiséadach á rá go ndéantar cur chun feidhme buiséadach na CEFanna a thomhas i comórtas leis na cistí iomlána.

Is ranníocaíochtaí ‘ ad hoc ’ ó Bhallstáit den Aontas Eorpach iad acmhainní CEF. Thart ar gach 5 bliana, bhuail ionadaithe na mBallstát le chéile ar leibhéal idir-rialtasach agus rinne siad cinneadh maidir leis an méid foriomlán a leithdháilfear ar an gciste agus chun formhaoirseacht a dhéanamh ar a chur chun feidhme.

Bainistíonn an Coimisiún CEF i gcomhréir le beartas an Aontais maidir le comhar um fhorbairt. Ó tharla go bhfuil a mbeartais forbartha agus chúnaimh féin ag na Ballstáit i gcomhthreo le beartas an Aontais, ní mór do na Ballstáit a gcuid beartais a chomhordú leis an Aontas chun a áirithiú go bhfuil siad comhlántach.

De bhreis ar na ranníocaíochtaí thuasluaite, is féidir leis na Ballstáit socruithe cómhaoinithe a dhéanamh nó ranníocaíochtaí saorálacha airgeadais a dhéanamh le CEF freisin.

3.   GNÍOMHAÍOCHTAÍ CEF TAR ÉIS AN 31 NOLLAIG 2020

Tá an Coimisiún ag obair faoi láthair i dtreo dhúnadh an 9ú CEF (a mhair ó 2000-2007), agus lenar ionchorpraíodh na hiarmhéideanna atá fágtha arna n-aistriú ón 8ú CEF (a mhair ó 1995 go 2000) i gcomhréir le forálacha Chuid 3 den rialachán airgeadais (2) is infheidhme maidir leis an 9ú CEF. Faoi láthair, tá 8 gconradh leanúnacha fós á gcistiú faoin 9ú CEF, ar conarthaí iad a a shroichfidh a ndáta tabhartha i gcrích laistigh den tréimhse shonraithe, rud a rannchuideoidh le bailchríoch a chur ar ghníomhaíochtaí agus ar thionscadail a bhaineann leis an 9ú CEF. Ní féidir dúnadh iomlán an 9ú CEF a bhaint amach go dtí go dtiocfaidh deireadh leis na conarthaí uile agus tar éis a meastóireachtaí agus a n-iniúchtaí a thabhairt chun críche.

Tá dul chun cinn maith á dhéanamh maidir le dúnadh an 10ú CEF (a mhair ó 2008 go 2013) agus 97,35 % dá chonarthaí dúnta cheana féin. Tógfaidh sé tamall, áfach, na conarthaí atá fágtha a dhúnadh ar bhonn oibríochtúil agus airgeadais. Chun an dúnadh airgeadais a chur i gcrích, is gá na meastóireachtaí, na hiniúchtaí agus na haisghabhálacha uile is gá a sheoladh agus a thabhairt chun críche.

Tá a chéim dheiridh sroichte ag an 11ú CEF (a mhair ó 2014 go 2020) ó tharla gur tháinig an clásal éagtha i bhfeidhm an 31 Nollaig 2020. Socraítear scoithdháta le haghaidh gealltanas leis an gclásal sin, rud a chiallaíonn nach féidir tuilleadh cinntí maoiniúcháin a ghlacadh faoin 11ú CEF ó 2021. Mar sin féin, leanfar de chur chun feidhme na dtionscadal leanúnach arna gcistiú ag an 11ú CEF go dtí go mbeidh siad tugtha chun críche.

Faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil 2021–2027 atá i bhfeidhm faoi láthair, comhtháthaítear comhar an Aontais le tíortha ACC san Ionstraim um Chomharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta – an Eoraip Dhomhanda. Mar an gcéanna, tá an comhar le tíortha agus críocha thar lear cumhdaithe anois ag an gCinneadh maidir le Comhlachas Thar Lear. Ciallaíonn sé sin, cé go raibh cláir CEF á gcistiú ag ranníocaíochtaí saorálacha Ballstát den Aontas Eorpach suas go dtí 2021, go mbeidh na cláir forbartha á gcistiú trí bhuiséad an Aontais ó 2021. Tuigtear leis sin freisin go bhfuil cistiú na gclár forbartha faoi réir údarú Pharlaimint na hEorpa agus nach mór do na hidirbhearta Rialacháin Airgeadais an Aontais a chomhlíonadh ar an gcaoi chéanna le cláir eile atá á gcistiú ag an Aontas.

4.   TUAIRISCIÚ AG DEIREADH NA BLIANA

4.1.   CUNTAIS BHLIANTÚLA

I gcomhréir le hAirteagal 18(3) de Rialachán Airgeadais CEF, ullmhaítear ráitis airgeadais CEF bunaithe ar rialacha cuntasaíochta ar bhonn fabhraithe atá bunaithe iad féin ar Chaighdeáin Idirnáisiúnta Chuntasaíochta na hEarnála Poiblí (IPSAS). Na rialacha cuntasaíochta sin a ghlac Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin, cuireann institiúidí agus comhlachtaí uile an Aontais i bhfeidhm iad chun tacar rialacha comhchoiteanna a bhunú le haghaidh cuntasaíochta, luachála agus chur i láthair na gcuntas d’fhonn comhchuibhiú a dhéanamh ar an bpróiseas chun na ráitis airgeadais a tharraingt suas. Cuireann CEF na rialacha cuntasaíochta sin de chuid an Aontais i bhfeidhm freisin, agus cineál sonrach a chuid gníomhaíochtaí á chur san áireamh.

Cuirtear ullmhúchán chuntais bhliantúla CEF ar iontaoibh Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin arb éard atá ann Oifigeach Cuntasaíochta CEF agus áirithíonn sé go dtugann cuntais bhliantúla CEF léargas fíor agus cothrom ar staid airgeadais CEF.

Cuirtear na cuntais bhliantúla i láthair mar a leanas:

Cuid I: Cistí atá á mbainistiú ag an gCoimisiún

(i)

Ráitis airgeadais agus nótaí míniúcháin CEF

(ii)

Ráitis airgeadais chistí iontaobhais an Aontais arna gcomhdhlúthú sa CEF

(iii)

Ráitis airgeadais chomhdhlúite CEF agus chistí iontaobhais an Aontais

(iv)

Tuarascáil ar chur chun feidhme airgeadais CEF

Cuid II: Tuarascáil bhliantúil maidir le cur chun feidhme - Cistí arna mbainistiú ag BEI

(i)

Ráitis airgeadais na Saoráide Infheistíochta

Áirítear leis an gcuid ‘Ráitis airgeadais chistí iontaobhais an Aontais arna gcomhdhlúthú in CEF’ ráitis airgeadais an dá chiste iontaobhais a cruthaíodh faoi CEF: Ciste Iontaobhais Bêkou de chuid an Aontais (féach an roinn ‘Ráitis airgeadais Chiste Iontaobhais Bêkou de chuid an Aontais’) agus Ciste Iontaobhais an Aontais don Afraic (féach an roinn ‘Ráitis airgeadais Chiste Iontaobhais an Aontais don Afraic’). Ullmhaítear ráitis airgeadais aonair an dá chiste iontaobhais faoi chúram Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin agus tá siad faoi réir iniúchta sheachtraigh arna dhéanamh ag iniúchóir príobháideach. Is figiúirí sealadacha iad figiúirí na gcistí iontaobhais atá áirithe sna cuntais bhliantúla sin.

Ní mór don Choimisiún cuntais bhliantúla CEF a ghlacadh tráth nach déanaí ná an 31 Iúil den bhliain tar éis dháta an chláir chomhardaithe agus ní mór dó iad a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle lena n-urscaoileadh.

5.   INIÚCHADH AGUS URSCAOILEADH

5.1.   INIÚCHADH

Déanann iniúchóir seachtrach CEF, Cúirt Iniúchóirí na hEorpa (dá ngairtear ‘CIE’ anseo feasta), iniúchadh ar chuntais bhliantúla CEF, agus tarraingíonn suas CIE tuarascáil bhliantúil le haghaidh Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle.

5.2.   URSCAOILEADH

Is ionann an t-urscaoileadh agus an rialú críochnaitheach ar chur chun feidhme airgeadais acmhainní CEF le haghaidh bliain airgeadais ar leith. Tar éis iniúchadh a dhéanamh ar na cuntais bhliantúla agus iad a thabhairt chun críche, is ar an gComhairle a bhíonn an cúram moladh a dhéanamh, agus ansin is ar Pharlaimint na hEorpa a bhíonn an cúram cinneadh a dhéanamh, i dtaobh urscaoileadh a dheonú don Choimisiún maidir le cur chun feidhme airgeadais acmhainní CEF le haghaidh bliain airgeadais ar leith. Bíonn an cinneadh sin bunaithe ar athbhreithniú ar chuntais agus ar thuarascáil bhliantúil CIE (ina n-áirítear ráiteas oifigiúil dearbhaithe) agus freagraí an Choimisiúin ar cheisteanna agus breis iarrataí ar fhaisnéis ón údarás urscaoilte.

BUAICPHOINTÍ AN CHUR CHUN FEIDHME AIRGEADAIS 2024

Image 1

*

Glanmhéid, an 10ú & 11ú CEF amháin

Cur chun feidhme an bhuiséid

In 2024, rinneadh glanghealltanais aonair EUR 42 mhilliún faoin 10ú CEF agus faoin 11ú CEF araon. In 2024, rinneadh glaníocaíochtaí EUR 1 345 mhilliún faoin 10ú CEF agus faoin 11ú CEF freisin. Is é EUR 1 405,45 milliún atá i méid iomlán na n-íocaíochtaí comhlána le haghaidh CEF in 2024, méid a léiríonn 99,68 % den sprioc EUR 1 410 milliún a cuireadh in iúl do na Ballstáit.

In 2022, chinn an Chomhairle d’aon toil EUR 600 milliún de chistí saortha ón 10ú agus ón 11ú CEF a athúsáid chun gníomhaíochtaí a mhaoiniú ar gníomhaíochtaí iad lena dtugtar aghaidh ar an ngéarchéim slándála bia agus ar an turraing eacnamaíoch i dtíortha ACC tar éis chogadh foghach na Rúise in aghaidh na hÚcráine. Gheall an Coimisiún an EUR 600 milliún sin in 2022 agus d’eisíoc sé EUR 392 mhilliún suas go dtí 2024.

Tionchar na ngníomhaíochtaí sna ráitis airgeadais

Sna ráitis airgeadais, tá tionchar na ngníomhaíochtaí thuasluaite níos feiceálaí nuair a fhéachtar ar na nithe seo a leanas:

—

réamh-mhaoiniú (féach nóta 2.2): laghdú EUR 287 milliún mar thoradh, den chuid is mó, ar fhoirceannadh CEF agus an laghdú dá thoradh sin ar an líon conarthaí nua. In 2024, EUR 300 milliún a bhí sna conarthaí nua i gcomparáid le EUR 860 milliún in 2023;

—

airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim (féach nóta 2.5): laghdú EUR 190 milliún mar gheall go príomha ar an laghdú ar ranníocaíochtaí ó dheontóirí, ar laghdú é ó EUR 1 800 milliún in 2023 go EUR 1 200 milliún in 2024;

—

muirir Fhabhraithe (féach nóta 2.8): laghdú EUR 210 milliún de thoradh an laghdaithe ar líon na gconarthaí oscailte ag deireadh na bliana nach ndearnadh aon éileamh ar chostais a bhailíochtú ina leith faoi dheireadh na bliana; agus

—

ionstraimí cúnaimh (féach nóta 3.4): laghdú foriomlán EUR 944 mhilliún go formhór mar thoradh ar an laghdú ar chaiteachais faoin 11ú CEF (EUR 1 906 mhilliún in 2023 go EUR 1 145 mhilliún in 2024). Tá an treocht sin ag teacht leis an laghdú atá ag teacht ar líon na gconarthaí nua a síníodh ó bhí 2021 ann.

CISTÍ ARNA mBAINISTIÚ AG AN gCOIMISIÚN EORPACH

CLÁR

RÁITIS AIRGEADAIS CEF 9
CLÁR COMHARDAITHE CEF 10
RÁITEAS CEF MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS 11
RÁITEAS FAOI SHREABHADH AIRGID CEF 11
RÁITEAS CEF MAIDIR LE hATHRUITHE AR GHLANSÓCMHAINNÍ 13
CLÁR COMHARDAITHE DE RÉIR CEF 13
RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS DE RÉIR CEF 15
RÁITEAS MAIDIR LE hATHRUITHE AR GHLANSÓCMHAINNÍ DE RÉIR CEF 16
NÓTAÍ A GHABHANN LE RÁITIS AIRGEADAIS CEF 19
RÁITIS AIRGEADAIS CHISTÍ IONTAOBHAIS AN AONTAIS ARNA gCOMHDHLÚTHÚ SA CEF 51
RÁITIS AIRGEADAIS CHISTE IONTAOBHAIS BÊKOU AN AONTAIS 2024 52
CLÁR COMHARDAITHE 56
RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS 57
RÁITEAS FAOI SHREABHADH AIRGID 58
RÁITIS AIRGEADAIS EUTF DON AFRAIC 2024 59
CLÁR COMHARDAITHE 64
RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS 65
RÁITEAS FAOI SHREABHADH AIRGID 65
RÁITIS AIRGEADAIS CHOMHDHLÚITE CEF AGUS CHISTÍ IONTAOBHAIS AN AONTAIS 66
CLÁR COMHARDAITHE COMHDHLÚITE 67
RÁITEAS COMHDHLÚITE MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS 68
RÁITEAS COMHDHLÚITE FAOI SHREABHADH AIRGID 68
RÁITEAS COMHDHLÚITE MAIDIR LE hATHRUITHE AR GHLANSÓCMHAINNÍ 70
TUARASCÁIL CEF AR CHUR CHUN FEIDHME AIRGEADAIS77 71

RÁITIS AIRGEADAIS CEF  (3)

CLÁR COMHARDAITHE CEF

EUR milliún

 

Nóta

31.12.2024

31.12.2023

SÓCMHAINNÍ NEAMHREATHA

 

 

 

Sócmhainní airgeadais

2.1

128

87

Réamh-mhaoiniú

2.2

500

574

Ranníocaíochtaí le Ciste Iontaobhais

2.3

188

216

Earraí infhaighte malairte

2.4

5

5

 

 

821

883

SÓCMHAINNÍ REATHA

 

 

 

Sócmhainní airgeadais

2.1

5

3

Réamh-mhaoiniú

2.2

742

954

Earraí infhaighte malairte agus méideanna in-aisghabhála neamh-mhalairte

2.4

37

24

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim

2.5

411

601

 

 

1 194

1 583

IOMLÁN NA SÓCMHAINNÍ

 

2 016

2 466

 

 

 

 

DLITEANAIS NEAMHREATHA

 

 

 

Dliteanais airgeadais

2.6

(1 )

(5 )

 

 

(1 )

(5 )

DLITEANAIS REATHA

 

 

 

Forálacha

2.6

(2 )

(0 )

Suimeanna iníoctha

2.7

(256 )

(391 )

Muirir fhabhraithe

2.8

(774 )

(984 )

 

 

(1 032 )

(1 375 )

IOMLÁN NA nDLITEANAS

 

(1 032 )

(1 380 )

 

 

 

 

GLANSÓCMHAINNÍ

 

983

1 086

 

 

 

 

CISTÍ & CÚLCHISTÍ

 

 

 

Caipiteal ciste glaoite - CEFanna gníomhacha

2.9

55 704

54 566

Caipiteal ciste glaoite ó CEFanna dúnta tugtha ar aghaidh

2.9

2 252

2 252

Toradh eacnamaíoch tugtha ar aghaidh ó bhlianta roimhe seo

 

(55 733 )

(53 484 )

Toradh eacnamaíoch na bliana

 

(1 240 )

(2 249 )

GLANSÓCMHAINNÍ

 

983

1 086

RÁITEAS CEF MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS

EUR milliún

 

Nóta

2024

2023

IONCAM

 

 

 

Ioncam ó idirbhearta neamh-mhalairte

 

 

 

Gníomhaíochtaí gnóthaithe

3.1

41

14

 

 

41

14

Ioncam ó idirbhearta malairte

 

 

 

Ioncam airgeadais

3.2

19

9

Ioncam eile

3.2

71

43

 

 

90

52

Ioncam iomlán

 

131

65

CAITEACHAIS

 

 

 

 

 

 

 

Arna chur chun feidhme ag eintitis eile

3.3

(4 )

(3 )

Ionstraimí cabhrach

3.4

(1 237 )

(2 181 )

Caiteachais chómhaoiniúcháin

3.5

(17 )

(8 )

Costais airgeadais

3.6

(3 )

(7 )

Caiteachais eile

3.7

(110 )

(116 )

Caiteachais iomlána

 

(1 371 )

(2 315 )

 

 

 

 

TORADH EACNAMAÍOCH NA BLIANA

 

(1 240 )

(2 249 )

RÁITEAS FAOI SHREABHADH AIRGID CEF

EUR milliún

 

Nóta

2024

2023

Toradh eacnamaíoch na bliana

 

(1 240 )

(2 249 )

Gníomhaíochtaí oibriúcháin

 

 

 

Méadú caipitil - ranníocaíochtaí (glan)

 

1 138

1 630

(Méadú)/laghdú ar ranníocaíochtaí i gcistí iontaobhais

 

28

37

(Méadú)/laghdú ar réamh-mhaoiniú

 

287

356

(Méadú)/laghdú ar earraí infhaighte malairte agus méideanna in-aisghabhála neamh-mhalairte

 

(12 )

4

Méadú/(laghdú) ar fhorálacha

 

0

2

Méadú/(laghdú) ar dhliteanais airgeadais

 

(2 )

(3 )

Méadú/(laghdú) ar shuimeanna iníoctha

 

(136 )

(35 )

Méadú/(laghdú) ar mhuirir fhabhraithe agus ioncam iarchurtha

 

(210 )

(148 )

Gníomhaíochtaí infheistíochta

 

 

 

(Méadú)/laghdú ar shócmhainní airgeadais neamhdhíorthacha ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh

 

(42 )

(20 )

GLANSREABHADH AIRGID

 

(190 )

(426 )

Glanmhéadú/(glanlaghdú) ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim

 

(190 )

(426 )

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag tús na bliana

2.5

601

1 027

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag deireadh bliana

2.5

411

601

RÁITEAS CEF MAIDIR LE hATHRUITHE AR GHLANSÓCMHAINNÍ

EUR milliún

 

Caipiteal ciste - CEFanna gníomhacha (A)

Cistí neamhghlaoite - CEFanna gníomhacha (B)

Caipiteal ciste glaoite - CEFanna gníomhacha (C) = (A)-(B)

Cúlchistí carntha (D)

Caipiteal ciste glaoite ó CEFanna dúnta a tugadh ar aghaidh (E)

Glansócmhainní iomlána (C)+(D)+(E)

IARMHÉID AN 31.12.2022

72 955

7 855

65 100

(65 647 )

2 252

1 705

Méadú caipitil - ranníocaíochtaí

(185)

(1 815 )

1 630

–

–

1 630

Dúnadh an 8ú CEF

(12 164 )

 

(12 164 )

12 164

 

–

Toradh eacnamaíoch na bliana

–

–

–

(2 249 )

–

(2 249 )

IARMHÉID AN 31.12.2023

60 607

6 040

54 566

(55 732 )

2 252

1 086

Méadú caipitil - ranníocaíochtaí

(62)

(1 200 )

1 138

–

–

1 138

Toradh eacnamaíoch na bliana

–

–

–

(1 240 )

–

(1 240 )

IARMHÉID AN 31.12.2024

60 544

4 840

55 704

(56 973 )

2 252

983

CLÁR COMHARDAITHE DE RÉIR CEF

EUR milliún

 

31.12.2024

31.12.2023

 

Nóta

An naoú

CEF

10ú

CEF

11ú

CEF

Iomlán

An naoú

CEF

10ú

CEF

11ú

CEF

Iomlán

SÓCMHAINNÍ NEAMHREATHA

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sócmhainní airgeadais

2.1

–

14

114

128

–

14

73

87

Réamh-mhaoiniú

2.2

–

418

82

500

–

447

127

574

Ranníocaíochtaí le Ciste Iontaobhais

2.3

31

9

148

188

31

9

176

216

Earraí infhaighte malairte

 

–

–

5

5

–

–

5

5

 

 

31

441

349

821

31

470

381

883

SÓCMHAINNÍ REATHA

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sócmhainní airgeadais

2.1

–

–

5

5

–

–

3

3

Réamh-mhaoiniú

2.2

6

81

655

742

5

113

835

954

Earraí infhaighte malairte agus méideanna in-aisghabhála neamh-mhalairte

2.4

–

21

16

37

–

10

14

24

Cuntais idir-CEF

 

(207 )

227

(20 )

–

(200 )

426

(226 )

–

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim

2.5

–

–

411

411

–

–

601

601

 

 

(201 )

329

1 067

1 194

(195 )

549

1 229

1 583

IOMLÁN NA SÓCMHAINNÍ

 

(170 )

770

1 415

2 016

(163 )

1 020

1 610

2 466

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

DLITEANAIS NEAMHREATHA

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dliteanais airgeadais

2.6

–

–

(1 )

(1 )

–

–

(5 )

(5 )

 

 

–

–

(1 )

(1 )

–

–

(5 )

(5 )

DLITEANAIS REATHA

 

 

 

 

–

 

 

 

 

Forálacha

2.6

–

–

(2 )

(2 )

–

–

(0 )

(0 )

Suimeanna iníoctha

2.7

–

(25 )

(230 )

(256 )

–

(63 )

(328 )

(391 )

Muirir fhabhraithe

2.8

–

(71 )

(703 )

(774 )

–

(129 )

(855 )

(984 )

 

 

–

(96 )

(935 )

(1 032 )

–

(192 )

(1 183 )

(1 375 )

IOMLÁN NA nDLITEANAS

 

–

(96 )

(936 )

(1 032 )

–

(192 )

(1 188 )

(1 380 )

 

 

 

 

 

–

 

 

 

 

GLANSÓCMHAINNÍ

 

(170 )

674

479

983

(163 )

827

422

1 086

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Caipiteal ciste glaoite - CEFanna gníomhacha

2.9

10 435

20 819

24 449

55 704

10 442

20 834

23 290

54 566

Caipiteal ciste glaoite ó CEFanna dúnta tugtha ar aghaidh

2.9

2 252

–

–

2 252

2 252

–

–

2 252

Aistrithe den chaipiteal ciste glaoite idir CEFanna gníomhacha

2.9

(510 )

(187 )

696

–

(509 )

(120 )

628

-

Toradh eacnamaíoch tugtha ar aghaidh ó bhlianta roimhe seo

 

(12 348 )

(19 887 )

(23 497 )

(55 733 )

(12 350 )

(19 607 )

(21 527 )

(53 484 )

Toradh eacnamaíoch na bliana

 

–

(72 )

(1 169 )

(1 240 )

1

(280 )

(1 970 )

(2 249 )

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

GLANSÓCMHAINNÍ

 

(170 )

674

479

983

(163 )

827

422

1 086

RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS DE RÉIR CEF

EUR milliún

 

 

2024

2023

 

Nóta

An naoú

CEF

10ú

CEF

11ú

CEF

Iomlán

An naoú

CEF

10ú CEF

11ú

CEF

Iomlán

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

IONCAM

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ioncam ó idirbhearta neamh-mhalairte

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Gníomhaíochtaí gnóthaithe

3.1

1

28

12

41

–

2

12

14

 

 

1

28

12

41

–

2

12

14

Ioncam ó idirbhearta malairte

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ioncam airgeadais

3.2

–

1

18

19

–

(1 )

10

9

Ioncam eile

3.2

2

4

65

71

2

4

37

43

 

 

2

5

83

90

2

4

46

52

Ioncam iomlán

 

3

33

95

131

2

5

58

65

CAITEACHAIS

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Arna chur chun feidhme ag eintitis eile

3.3

–

–

(4 )

(4 )

–

–

(3 )

(3 )

Ionstraimí cabhrach

3.4

(2 )

(90 )

(1 145 )

(1 237 )

1

(276 )

(1 906 )

(2 181 )

Caiteachais chómhaoiniúcháin

3.5

–

(12 )

(5 )

(17 )

–

–

(8 )

(8 )

Costais airgeadais

3.6

–

5

(9 )

(3 )

1

(2 )

(6 )

(7 )

Caiteachais eile

3.7

(2 )

(7 )

(101 )

(110 )

(3 )

(8 )

(106 )

(116 )

Caiteachais iomlána

 

(3 )

(104 )

(1 264 )

(1 371 )

(1 )

(286 )

(2 028 )

(2 315 )

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TORADH EACNAMAÍOCH NA BLIANA

 

–

(72 )

(1 169 )

(1 240 )

1

(280 )

(1 970 )

(2 249 )

RÁITEAS MAIDIR LE hATHRUITHE AR GHLANSÓCMHAINNÍ DE RÉIR CEF

EUR milliún

9ú CEF

Caipiteal ciste - CEFanna gníomhacha (A)

Cistí neamhghlaoite - CEFanna gníomhacha (B)

Caipiteal ciste glaoite - CEFanna gníomhacha (C) = (A)-(B)

Cúlchistí carntha (D)

Caipiteal ciste glaoite ó CEFanna dúnta a tugadh ar aghaidh (E)

Aistrithe den chaipiteal ciste glaoite idir CEFanna gníomhacha (F)

Glansócmhainní iomlána (C)+(D)+(E)+(F)

IARMHÉID AN 31.12.2022

10 464

15

10 450

(14 416 )

1 625

2 010

(331 )

Aistrithe chuig/ón 10ú CEF

–

(15 )

15

–

–

–

15

Aistrithe ó/chuig an 10ú agus an 11ú CEF

–

–

–

–

–

(4 )

(4 )

Aisíocaíocht leis na Ballstáit

(22 )

–

(22 )

–

–

–

(22 )

Dúnadh an 8ú CEF

–

–

–

2 066

627

(2 514 )

179

Toradh eacnamaíoch na bliana

–

–

–

1

–

–

1

IARMHÉID AN 31.12.2023

10 442

–

10 442

(12 348 )

2 252

(509 )

(163 )

Méadú caipitil - ranníocaíochtaí

–

–

–

–

–

–

–

Aistrithe ó/chuig an 10ú agus an 11ú CEF

–

–

–

–

–

(1 )

(1 )

Aisíocaíocht leis na Ballstáit

(6 )

–

(6 )

–

–

–

(6 )

Toradh eacnamaíoch na bliana

–

–

–

 

–

–

 

IARMHÉID AN 31.12.2024

10 435

1

10 435

(12 348 )

2 252

(510 )

(170 )


EUR milliún

10ú CEF

Caipiteal ciste - CEFanna gníomhacha (A)

Cistí neamhghlaoite - CEFanna gníomhacha (B)

Caipiteal ciste glaoite - CEFanna gníomhacha (C) = (A)-(B)

Cúlchistí carntha (D)

Caipiteal ciste glaoite ó CEFanna dúnta a tugadh ar aghaidh (E)

Aistrithe den chaipiteal ciste glaoite idir CEFanna gníomhacha (F)

Glansócmhainní iomlána (C)+(D)+(E)+(F)

IARMHÉID AN 31.12.2022

20 960

–

20 960

(19 606 )

–

(38 )

1 315

Aistrithe ó/chuig an 8ú agus 9ú CEF

–

–

–

–

–

6

6

Aistrithe chuig/ón 11ú CEF

–

–

–

–

–

(87 )

(87 )

Aisíocaíocht leis na Ballstáit

(126 )

–

(126 )

–

–

–

(126 )

Toradh eacnamaíoch na bliana

–

–

–

(280 )

–

–

(280 )

IARMHÉID AN 31.12.2023

20 834

–

20 834

(19 886 )

–

(120 )

827

Aistrithe ó/chuig an 8ú agus 9ú CEF

–

–

–

 

–

1

1

Aistrithe chuig/ón 11ú CEF

–

–

–

 

–

(68 )

(68 )

Aisíocaíocht leis na Ballstáit

(15 )

–

(15 )

 

–

–

(15 )

Toradh eacnamaíoch na bliana

–

–

–

(72 )

–

–

(72 )

IARMHÉID AN 31.12.2024

20 819

–

20 819

(19 959 )

–

(187 )

674


EUR milliún

11ú CEF

Caipiteal ciste - CEFanna gníomhacha (A)

Cistí neamhghlaoite - CEFanna gníomhacha (B)

Caipiteal ciste glaoite - CEFanna gníomhacha (C) = (A)-(B)

Cúlchistí carntha (D)

Caipiteal ciste glaoite ó CEFanna dúnta a tugadh ar aghaidh (E)

Aistrithe den chaipiteal ciste glaoite idir CEFanna gníomhacha (F)

Glansócmhainní iomlána (C)+(D)+(E)+(F)

IARMHÉID AN 31.12.2022

29 367

7 840

21 527

(21 528 )

–

541

541

Méadú caipitil - ranníocaíochtaí

–

(1 800 )

1 800

–

–

87

1 887

Aisíocaíocht leis na Ballstáit

(36 )

–

(36 )

–

–

–

(36 )

Toradh eacnamaíoch na bliana

–

–

–

(1 970 )

–

–

(1 970 )

IARMHÉID AN 31.12.2023

29 331

6 040

23 290

(23 498 )

–

628

422

Méadú caipitil - ranníocaíochtaí

–

(1 200 )

1 200

–

–

68

1 268

Aisíocaíocht leis na Ballstáit

(41 )

–

(41 )

–

–

–

(41 )

Toradh eacnamaíoch na bliana

–

–

–

(1 169 )

–

–

(1 169 )

IARMHÉID AN 31.12.2024

29 290

4 840

24 449

(24 667 )

–

696

479

NÓTAÍ A GHABHANN LE RÁITIS AIRGEADAIS CEF  (4)

1.   BEARTAIS CHUNTASAÍOCHTA SHUNTASACHA

1.1.   PRIONSABAIL CHUNTASAÍOCHTA

Is é is cuspóir do ráitis airgeadais faisnéis a sholáthar maidir le staid airgeadais, feidhmíocht airgeadais agus sreafaí airgid eintitis atá úsáideach do raon leathan páirtithe leasmhara.

Tá na comaoineacha foriomlána (nó na prionsabail chuntasaíochta) a bheidh le comhlíonadh le linn ullmhú na ráiteas airgeadais leagtha síos i Riail Chuntasaíochta 1 de chuid an Aontais ‘Ráitis Airgeadais’ agus tá siad mar an gcéanna leo sin a thuairiscítear in IPSAS 1: cur i láthair cóir, bunús fabhraithe, gnóthas leantach, comhsheasmhacht maidir le cur i láthair, ábharthacht, comhiomlánú, fritháireamh agus faisnéis chomparáideach. Ábharthacht, léiriú dílis (iontaofacht), sothuigtheacht, tráthúlacht, inchomparáideacht agus infhíoraitheacht, is iad sin saintréithe cáilíochtúla an tuairiscithe airgeadais.

1.2.   BUNÚS AN ULLMHÚCHÁIN

1.2.1.   Tréimhse tuairiscithe

Cuirtear ráitis airgeadais i láthair go bliantúil. Tosaíonn an bhliain chuntasaíochta an 1 Eanáir agus críochnaíonn sí an 31 Nollaig.

1.2.2.   Airgeadra agus an bunús i gcomhair tiontaithe

Cuirtear na cuntais bhliantúla i láthair in euro, toisc gurb é an euro airgeadra feidhmiúil an Aontais. Aistrítear idirbhearta in airgeadra eachtrach go euro, trí úsáid a bhaint as na rátaí malairte atá i réim ar dhátaí na n-idirbheart. Gnóthachain agus caillteanais malairte eachtraí mar thoradh ar idirbhearta airgeadra eachtraigh a shocrú agus ar ath-aistriú rátaí malairte na sócmhainní agus na ndliteanas airgeadaíochta arna n-ainmniú in airgeadraí eachtracha ag deireadh na bliana, aithnítear iad sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais. Tá feidhm ag modhanna difriúla tiontaithe maidir le réadmhaoin, gléasra agus trealamh agus sócmhainní doláimhsithe, rudaí a choinníonn a luach in euro ar an dáta ar ceannaíodh iad.

Iarmhéideanna sócmhainní agus dliteanas airgeadaíochta deireadh bliana, arna n-ainmniú in airgeadraí eachtracha, déantar iad a aistriú go euro ar bhonn rátaí malairte an Bhainc Ceannais Eorpaigh (BCE) a bhfuil feidhm leo an 31 Nollaig.

Rátaí malairte in Euro

Airgeadra

31.12.2024

31.12.2023

 

Airgeadra

31.12.2024

31.12.2023

BGN

1,9558

1,9558

 

PLN

4,275

4,3395

CZK

25,185

24,724

 

RON

4,9743

4,9756

DKK

7,4578

7,4529

 

SEK

11,459

11,096

GBP

0,82918

0,86905

 

CHF

0,9412

0,926

NOK

11,795

11,2405

 

JPY

163,06

156,33

HUF

411,35

382,8

 

USD

1,0389

1,105

1.2.3.   Meastacháin a úsáid

I gcomhréir le IPSAS agus le prionsabail chuntasaíochta a nglactar go ginearálta leo, is gá méideanna atá bunaithe ar mheastacháin agus ar thoimhdí ón mbainistíocht bunaithe ar an bhfaisnéis is iontaofa atá ar fáil a áireamh leis na ráitis airgeadais. Áirítear le meastacháin shuntasacha an méid seo a leanas, ach gan a bheith teoranta dó: méideanna le haghaidh dliteanais sochair fostaithe, riosca airgeadais na gcuntas infhaighte agus na méideanna a nochtar sna nótaí a bhaineann leis na hionstraimí airgeadais, lamháltas lagaithe le haghaidh sócmhainní airgeadais ar chostas amúchta agus le haghaidh dliteanais conartha ráthaíochta airgeadais, ioncam fabhraithe agus muirir fhabhraithe, forálacha, méid lagaithe na sócmhainní doláimhsithe agus na réadmhaoine, an ghléasra agus an trealaimh, glanluach inréadaithe fardal, sócmhainní agus dliteanas teagmhasach. D’fhéadfadh na torthaí iarbhír a bheith éagsúil leis na meastacháin sin.

Is cuid fhíor-riachtanach d’ullmhú na ráiteas airgeadais iad na meastacháin réasúnta agus ní dhéanann siad dochar dá n-iontaofacht. D’fhéadfadh gá a bheith le hathbhreithniú a dhéanamh ar mheastachán má tharlaíonn athruithe sna tosca ar ar bunaíodh an meastachán nó de thoradh faisnéise nua nó tuilleadh taithí. De réir chineál an mheastacháin, ní bhaineann an t-athbhreithniú ar mheastachán le tréimhsí roimhe agus ní ceartúchán earráide atá i gceist leis. Aithneofar éifeacht athraithe ar mheastachán cuntasaíochta sa bharrachas nó san easnamh sna tréimhsí a dtagann sé chun solais.

1.2.4.   Cur i bhfeidhm Rialacha Cuntasaíochta nua agus athbhreithnithe an Aontais Eorpaigh (EAR)

EAR nua atá éifeachtach le haghaidh tréimhsí bliantúla dár tús an 1 Eanáir 2024 nó dá éis

Níl aon EAR nua ann atá éifeachtach le haghaidh tréimhsí bliantúla dár tús an 1 Eanáir 2024 nó dá éis.

EAR nua glactha ach níl sé éifeachtach go fóill an 31 Nollaig 2024

Níor glacadh aon EAR nua le linn 2024.

1.3.   CLÁR COMHARDAITHE

1.3.1.   Sócmhainní airgeadais

Aicmiú tráth na haitheanta tosaigh

Cinntear aicmiú na n-ionstraimí airgeadais tráth na haitheanta tosaigh. Bunaithe ar an tsamhail bhainistíochta agus ar shaintréithe an tsreafa airgid chonarthaigh sócmhainne, is féidir na sócmhainní airgeadais a aicmiú i dtrí chatagóir: ‘Sócmhainní airgeadais ar chostas amúchta’ (AC), ‘sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí ghlansócmhainní/chothromas (FVNA), nó ‘sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh’ (FVSD).

(i)   Sócmhainní airgeadais ar chostas amúchta

Is sócmhainní airgeadais neamhdhíorthacha iad na sócmhainní airgeadais ar chostas amúchta a chomhlíonann dhá choinníoll: (1) Tá siad i seilbh an eintitis chun na sreafaí airgid conarthacha a bhailiú. (2) Ar laethanta sonraithe, tá sreafaí airgid conarthacha ann nach bhfuil iontu ach íocaíochtaí na príomhshuime agus an úis ar an bpríomhshuim gan íoc.

Cuimsítear leis an gcatagóir sin an méid seo a leanas:

—

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim;

—

Iasachtaí (lena n-áirítear taiscí téarma lena ngabhann aibíocht tosaigh de bhreis is 3 mhí);

—

Earraí infhaighte malairte

Áirítear sócmhainní airgeadais ar chostas amúchta i sócmhainní reatha, ach amháin iad siúd lena ngabhann aibíocht de bhreis is 12 mhí ón dáta tuairiscithe.

(ii)   Sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí ghlansócmhainní/chothromas

Tá sreafaí airgid conarthacha ag na sócmhainní airgeadais neamhdhíorthacha sin nach léiríonn ach an phríomhshuim agus an t-ús ar an bpríomhshuim gan íoc. Ina theannta sin, sealbhóidh an tsamhail bhainistíochta na sócmhainní airgeadais chun sreafaí airgid conarthacha a bhailiú agus chun na sócmhainní airgeadais a dhíol araon.

Aicmítear sócmhainní sa chatagóir seo mar shócmhainní reatha, má tá coinne leis go ndéanfar iad a réadú laistigh de 12 mhí ón dáta tuairiscithe.

Níl sócmhainní den sórt sin i seilbh an eintitis an 31 Nollaig 2024.

(iii)   Sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh

Déanann an t-eintiteas díorthaigh agus infheistíochtaí cothromais a aicmiú mar FVSD toisc nach léiríonn na sreafaí airgid conarthacha ach an phríomhshuim agus na húis ar an bpríomhshuim.

Ina theannta sin, déanann an t-eintiteas na hurrúis fiachais atá á sealbhú aige a aicmiú mar FVSD toisc go ndéantar bainistíocht agus meastóireacht ar phunanna na n-urrús fiachais ar bhonn luacha chóir na punainne.

Aicmítear sócmhainní sa chatagóir seo mar shócmhainní reatha, má tá coinne leis go ndéanfar iad a réadú laistigh de 12 mhí ón dáta tuairiscithe.

Aithint agus tomhas tosaigh

Ceannacháin sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh, aithnítear iad ar a ndáta trádála – an dáta a gheallann an t-eintiteas go gceannóidh sé an tsócmhainn. Aithnítear coibhéisí airgid thirim agus iasachtaí nuair a thaisctear an t-airgead in institiúid airgeadais nó nuair a réamhíoctar le hiasachtóirí é.

Tomhaistear sócmhainní airgeadais ar dtús báire ar luach cóir. Gach sócmhainn airgeadais nach dtugtar ar aghaidh ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh, cuirtear na costais idirbhirt leis an luach cóir tráth na haitheanta tosaigh. I gcás sócmhainní airgeadais a thugtar ar aghaidh ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh, caitear na costais idirbhirt sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais.

De ghnáth is éard a bhíonn i luach cóir sócmhainne airgeadais tráth na haitheanta tosaigh an praghas idirbhirt, ach amháin más idirbheart é nach bhfuil ar neamhthuilleamaí i.e. ní hann do chomaoin nó is ar éigean gur ann di chun críoch beartais phoiblí. Sa chás sin, is éard atá sa difríocht idir luach cóir na hionstraime airgeadais agus an praghas idirbhirt comhpháirt neamh-mhalairte a aithnítear mar chaiteachas sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais. Sa chás sin, díorthaítear luach cóir sócmhainne airgeadais ó idirbhearta margaidh reatha le haghaidh ionstraim atá coibhéiseach go díreach. Mura bhfuil aon mhargadh gníomhach ann le haghaidh na hionstraime, díorthaítear an luach cóir ó theicníc luachála a úsáideann sonraí atá ar fáil ó mhargaí inbhraite.

Tomhas dá éis sin

Tomhaistear sócmhainní airgeadais ar chostas amúchta dá éis sin ar chostas amúchta trí úsáid a bhaint as modh an úis ghlain.

Tomhaistear sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh dá éis sin ar luach cóir. Gnóthachain agus caillteanais ó athruithe ar an luach cóir (lena n-áirítear athruithe a eascraíonn ó aistriúchán malairte eachtraigh agus aon ús a thuilltear), déantar iad a áireamh sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais sa tréimhse ina dtarlaíonn siad.

Luach cóir ar thomhas dá éis sin

Tá luachanna córa na n-infheistíochtaí luaite i margaí gníomhacha bunaithe ar phraghsanna tairisceana reatha. Mura bhfuil an margadh le haghaidh sócmhainn airgeadais gníomhach (agus le haghaidh urrúis neamhliostaithe agus díorthaigh thar an gcuntar), bunaíonn an tAontas luach cóir trí theicnící luachála a úsáid. Áirítear leo sin úsáid idirbhearta ar neamhthuilleamaí le déanaí, tagairt d’ionstraimí eile atá mar an gcéanna go substaintiúil, anailís shreabhadh airgid lascainithe, samhlacha praghsála céadrogha agus teicnící luachála eile a úsáideann rannpháirtithe sa mhargadh go coitianta.

Infheistíochtaí i gcistí caipitil fiontair nach ngabhann praghas margaidh luaite leo i margadh gníomhach, déantar iad a luacháil ar an luach glansócmhainne is inchurtha, rud a mheastar mar choibhéis dá luach cóir.

Lagú sócmhainní airgeadais

Aithníonn agus tomhaiseann an tAontas caillteanas lagaithe le haghaidh caillteanais chreidmheasa ionchasacha ar shócmhainní airgeadais a thomhaistear ar chostas amúchta agus ar luach cóir trí ghlansócmhainní/chothromas.

Is éard atá sa chaillteanas creidmheasa ionchasach (ECL) luach reatha na difríochta idir na sreafaí airgid conarthacha agus na sreafaí airgid a bhfuil coinne ag an Aontas go bhfaighidh sé iad. Ionchorpraítear in ECL faisnéis réasúnach ar féidir tacú léi atá ar fáil gan costas míchuí nó iarracht mhíchuí ar an dáta tuairiscithe.

I gcás sócmhainní ar chostas amúchta, laghdaítear suim ghlanluacha na sócmhainne le méid an chaillteanais lagaithe a aithnítear sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais. Má tharlaíonn sé, i dtréimhse dá éis, go laghdaítear méid an chaillteanais lagaithe, déantar an caillteanas lagaithe a aithníodh roimhe sin a chealú tríd an ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais.

(a)   Earraí infhaighte

Tomhaiseann an t-eintiteas an caillteanas lagaithe ar mhéid an ECL saoil, agus réitigh phraiticiúla á n-úsáid (e.g. maitrís sholáthair).

(b)   Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim

Tá airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim i seilbh an eintitis i gcuntais bhainc reatha agus i dtaiscí téarma suas le 3 mhí. Sealbhaítear an t-airgead tirim i mbainc a bhfuil rátálacha creidmheasa an-ard acu, rud a fhágann go bhfuil dóchúlachtaí mainneachtana an-íseal acu. I bhfianaise na tréimhse giorra agus na dóchúlachtaí ísle mainneachtana, tá na caillteanais chreidmheasa ionchasacha ó airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim diomaibhseach. Ní aithnítear aon lamháltas lagaithe le haghaidh coibhéisí airgid thirim dá bharr sin.

(c)   Iasachtaí

Tomhaistear ECL le samhail trí chéim a chuireann teagmhais mhainneachtana atá ualaithe ó thaobh dóchúlachta san áireamh le linn shaolré na sócmhainne airgeadais agus éabhlóid an riosca creidmheasa ó thionscnamh na sócmhainne airgeadais. I gcás iasachtaí, is ionann an tionscnamh agus dáta an ghealltanais iasachta neamh-inchúlghairthe

Mura dtagann aon mhéadú suntasach ar an riosca creidmheasa ó thráth an tionscnaimh (‘céim 1’), is ionann an caillteanas lagaithe agus ECL ó theagmhais mhainneachtana fhéideartha as seo go ceann 12 mhí ón dáta tuairiscithe (‘ECL 12 mhí’). Má thagann méadú suntasach ar an riosca creidmheasa ón túsphointe (‘céim 2’) nó má tá fianaise oibiachtúil ann de lagú creidmheasa (‘céim 3’), is ionann an caillteanas lagaithe agus ECL ó theagmhais mhainneachtana fhéideartha thar shaolré iomlán na sócmhainne airgeadais (‘ECL saolré’)

Dí-aithint

Déantar ionstraimí airgeadais a dhí-aithint nuair a théann na cearta chun sreafaí airgid a fháil ó na hinfheistíochtaí in éag nó nuair a aistríonn an t-eintiteas gach riosca agus gach luaíocht úinéireachta go substaintiúil chuig páirtí eile. Aithnítear díol sócmhainní airgeadais trí bharrachas nó easnamh ar a ndáta trádála.

1.3.2.   Méideanna réamh-mhaoinithe

Is íocaíocht é réamh-mhaoiniú atá beartaithe chun réamhíocaíocht airgid a sholáthar don tairbhí, i.e. cúlchnap. Féadfar é a dheighilt i roinnt íocaíochtaí thar thréimhse a shainítear sa chonradh, sa chinneadh, sa chomhaontú nó sa ghníomh bunúsach dlí. Úsáidtear an cúlchnap nó an réamhíocaíocht don chríoch dár soláthraíodh é le linn na tréimhse a shainítear sa chomhaontú nó aisíoctar é. Mura dtabhaíonn na tairbhithe caiteachas incháilithe, beidh sé de dhualgas orthu an réamhíocaíocht réamh-mhaoiniúcháin a sheoladh ar ais chuig an eintiteas. Dá réir sin, toisc go gcoinníonn an t-eintiteas smacht ar an réamh-mhaoiniú agus toisc go bhfuil sé i dteideal aisíocaíocht a fháil don chuid neamh-incháilithe, aithnítear an méid mar shócmhainn.

Aithnítear réamh-mhaoiniú ar dtús ar an gclár comhardaithe nuair a aistrítear airgead tirim chuig an bhfaighteoir. Tomhaistear é ag méid na comaoine a thugtar. I dtréimhsí dá éis, tomhaistear réamh-mhaoiniú ag an méid a aithnítear ar dtús ar an gclár comhardaithe lúide caiteachais incháilithe (lena n-áirítear méideanna measta i gcás inar gá) arna dtabhú le linn na tréimhse.

1.3.3.   Earraí infhaighte agus méideanna in-aisghabhála

Le rialacha cuntasaíochta an Aontais ceanglaítear go ndéanfaí idirbhearta malairte agus idirbhearta neamh-mhalairte a chur i láthair ar leithligh. Chun idirdhealú a dhéanamh idir an dá chatagóir, forchoimeádtar an téarma ‘infhaighte’ le haghaidh idirbhearta malairte, ach i gcás idirbhearta neamh-mhalairte, i.e. i gcás ina fhaigheann an tAontas luach ó eintiteas eile gan thart ar luach cothrom a thabhairt go díreach sa mhalairt, úsáidtear an téarma ‘méideanna in-aisghabhála’ (e.g. méideanna in-aisghabhála ó Bhallstáit a bhaineann le hacmhainní dílse).

Comhlíonann earraí infhaighte ó idirbhearta malairte an sainmhíniú ar ionstraimí airgeadais. Rinne an t-eintiteas iad a aicmiú mar shócmhainní airgeadais ar chostas amúchta agus thomhais sé iad dá réir sin.

Tugtar méideanna in-aisghabhála ó idirbhearta neamh-mhalairte ar aghaidh ar luach cóir amhail ó dháta na héadála lúide an díluacháil maidir le lagú. Bunaítear díluacháil maidir le lagú i gcás ina bhfuil fianaise oibiachtúil ann nach mbeidh an t-eintiteas in ann na méideanna uile atá dlite de réir téarmaí bunaidh na méideanna in-aisghabhála a bhailiú. Is ionann méid na díluachála agus an difríocht idir suim ghlanluacha na sócmhainne agus an méid in-aisghabhála. Aithnítear méid na díluachála sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais.

1.3.4.   Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim

Is sócmhainní airgeadais ar chostas amúchta iad airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim agus áirítear leo airgead ar láimh, taiscí arna sealbhú ar glao nó ar ghearrfhógra le bainc, agus infheistíochtaí fíorleachtacha gearrthéarmacha eile ag a bhfuil aibíochtaí bunaidh de 3 mhí nó níos lú.

1.3.5.   Suimeanna iníoctha

I measc na gcuntas iníoctha tá méideanna a bhaineann le hidirbhearta malairte amhail ceannach earraí agus seirbhísí, agus le hidirbhearta neamh-mhalairte e.g. le héilimh ar chostais ó thairbhithe, deontais nó cistiú eile ón Aontas, nó réamh-mhaoiniú arna fháil (féach nóta 1.4.1).

I gcás ina soláthraítear deontais nó cistiú eile do na tairbhithe, taifeadtar na héilimh ar chostas mar shuimeanna iníoctha don mhéid arna iarraidh, tráth a fhaightear an t-éileamh ar chostas. Tar éis na costais incháilithe a fhíorú agus a ghlacadh, déantar na suimeanna iníoctha a luacháil ag an méid incháilithe ar glacadh leis.

Aithnítear suimeanna iníoctha a eascraíonn as ceannach earraí agus seirbhísí tráth a fhaightear an sonrasc don mhéid bunaidh. Cuirtear na caiteachais chomhfhreagracha isteach sna cuntais nuair a sheachadtar na soláthairtí nó na seirbhísí agus nuair a ghlacann an t-eintiteas leo.

1.3.6.   Dliteanais airgeadais

Aicmítear dliteanais airgeadais mar dhliteanais airgeadais a thugtar ar aghaidh ar chostas amúchta, mar dhliteanais airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh, nó mar dhliteanais conartha ráthaíochta airgeadais.

Aithnítear dliteanais airgeadais ar chostas amúchta ar dtús ar luach cóir lena n-áirítear costais idirbhirt a tabhaíodh agus a tugadh ar aghaidh dá éis ar chostas amúchta trí úsáid a bhaint as modh an úis ghlain. Dí-aithnítear iad ón ráiteas maidir leis an staid airgeadais má dhéantar an oibleagáid a urscaoileadh, a tharscaoileadh, a chealú nó má théann sé in éag, agus sna cásanna sin amháin.

Áirítear le dliteanais airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh díorthaigh i gcás ina bhfuil an luach cóir diúltach. I gcás ina n-éilítear leis an gconradh ráthaíochta go ndéanfadh an t-eintiteas íocaíochtaí mar fhreagairt ar athruithe ar phraghsanna ionstraimí airgeadais nó ar rátaí malairte eachtraí, is díorthach é an conradh. Leanann siad an láimhseáil chuntasaíochta chéanna le sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh.

Aithníonn an t-eintiteas dliteanas conartha ráthaíochta airgeadais nuair a dhéanann sé conradh lena gceanglaítear air íocaíochtaí sonraithe a dhéanamh chun an sealbhóir ráthaíochta a aisíoc i ndáil le caillteanas a thabhaíonn sé toisc go dteipeann ar fhéichiúnaí sonraithe íocaíocht a dhéanamh agus í dlite i gcomhréir le téarmaí bunaidh nó téarmaí modhnaithe ionstraime fiachais. Aithnítear dliteanais chonartha ráthaíochta airgeadais ar luach cóir ar dtús báire.

Bíonn an tomhas dá éis sin ag brath ar éabhlóid nochtadh an riosca creidmheasa ón ráthaíocht airgeadais. Mura mbíonn aon mhéadú suntasach ar an riosca creidmheasa (‘céim 1’), tomhaistear dliteanais ráthaíochta airgeadais ag an gceann is airde de na caillteanais chreidmheasa ionchasacha 12 mhí agus an méid arna haithint ar dtús, lúide, nuair is iomchuí, amúchadh carntha. Má bhíonn méadú suntasach ar an riosca creidmheasa (‘céim 2’), tomhaistear dliteanais ráthaíochta airgeadais ag an gceann is airde de na caillteanais chreidmheasa ionchasacha saolré agus an méid arna haithint ar dtús, lúide, nuair is iomchuí, amúchadh carntha.

Aicmítear dliteanais airgeadais mar dhliteanais nach dliteanais reatha iad, ach amháin aibíochtaí níos giorra ná 12 mhí tar éis dáta an chláir chomhardaithe. Ní aicmítear conarthaí ráthaíochta airgeadais mar dhliteanais reatha ach amháin má tá ceart neamhchoinníollach ag an eintiteas socraíocht an dliteanais a chur siar ar feadh 12 mhí ar a laghad tar éis an dáta tuairiscithe.

1.3.7.   Ioncam agus muirir fhabhraithe agus iarchurtha

Aithnítear idirbhearta agus teagmhais sna ráitis airgeadais sa tréimhse lena mbaineann siad. Ag deireadh na bliana, más rud é nach bhfuil sonrasc eisithe go fóill ach gur soláthraíodh an tseirbhís, nó gur sheachaid an t-eintiteas na soláthairtí nó gurb ann do chomhaontú conarthach (e.g. faoi threoir conartha), aithneofar ioncam fabhraithe sna ráitis airgeadais. Ina theannta sin, ag deireadh na bliana, má eisítear sonrasc ach nár soláthraíodh na seirbhísí go fóill nó nár seachadadh na hearraí a soláthraíodh go fóill, cuirfear siar an t-ioncam agus aithneofar é sa tréimhse chuntasaíochta dá éis.

Tugtar cuntas freisin ar chaiteachais sa tréimhse lena mbaineann siad. Ag deireadh na tréimhse cuntasaíochta, aithnítear caiteachais fhabhraithe bunaithe ar mhéid measta d’oibleagáid aistrithe na tréimhse. Ríomhtar caiteachais fhabhraithe i gcomhréir le treoirlínte sonraithe oibríochtúla agus praiticiúla arna n-eisiúint ag an Oifigeach Cuntasaíochta. Is é is aidhm dóibh a áirithiú go dtugann na ráitis airgeadais léiriú dílis ar fheiniméin eacnamaíocha agus ar fheiniméin eile a airbheartaíonn siad a léiriú. De réir analaí, má dhéantar íocaíocht roimh ré as seirbhísí nó earraí nach bhfuarthas go fóill, déanfar an caiteachas a iarchur agus aithneofar í sa tréimhse chuntasaíochta dá éis.

1.4.   RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS

1.4.1.   Ioncam

Cuimsítear le hioncam insreafaí comhlána de thairbhí eacnamaíocha nó de phoitéinseal seirbhíse arna fháil agus atá infhaighte ag an eintiteas, a léiríonn méadú ar ghlansócmhainní, seachas méaduithe a bhaineann le ranníocaíochtaí ó úinéirí.

Ag brath ar chineál na n-idirbheart is bun leis sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais, déantar ioncam a idirdhealú idir:

Ioncam ó idirbhearta neamh-mhalairte

Cánacha agus aistrithe atá san ioncam ó idirbhearta neamh-mhalairte, toisc go soláthraíonn an t-aistreoir acmhainní don eintiteas is faighteoir, gan an t-eintiteas is faighteoir a bheith ag soláthar tuairim is luach cothrom go díreach sa mhalairt. Is ionann aistrithe agus insreafaí de leasanna eacnamaíocha a bheidh ann amach anseo nó de phoitéinseal seirbhíse ó idirbhearta neamh-mhalairte, seachas cánacha. I gcás na n-eintiteas AE, cuimsítear leis na haistrithe den chuid is mó cistí arna bhfáil ón gCoimisiún (e.g. fóirdheontas comhardaithe do na gníomhaireachtaí traidisiúnta, fóirdheontas oibríochtúil le haghaidh na gcomhaontuithe tarmligin).

Aithneoidh an t-eintiteas sócmhainn i leith aistrithe i gcás ina rialaíonn an t-eintiteas na hacmhainní de thoradh teagmhais roimhe sin (an t-aistriú) agus i gcás ina mbíonn coinne aige leasanna eacnamaíocha a bheidh ann amach anseo nó poitéinseal seirbhíse a fháil ó na hacmhainní sin, agus i gcás inar féidir an luach cóir a thomhas go hiontaofa. Insreabhadh acmhainní ó idirbheart neamh-mhalairte a aithnítear mar shócmhainn (i.e. airgead tirim), aithnítear é mar ioncam freisin, ach amháin a mhéid atá oibleagáid reatha ar an eintiteas i leith an aistrithe sin (coinníoll), rud nach mór a chomhlíonadh sular féidir an t-ioncam a aithint. Déantar an t-ioncam a chur siar go dtí go gcomhlíontar an coinníoll agus aithnítear é mar dhliteanas.

Ioncam ó idirbhearta malairte

Aithnítear ioncam ó dhíol earraí agus seirbhísí i gcás ina n-aistrítear riosca suntasach agus luaíochtaí úinéireachta na n-earraí chuig an gceannaitheoir. Aithnítear ioncam atá bainteach le hidirbheart lena ndéantar seirbhísí a sholáthar faoi threoir chéim thabhairt i gcrích an idirbhirt ar an dáta maidir le tuairisciú.

a)   Ioncam ó ús agus caiteachas ar ús

Aithnítear ioncam ó ús agus caiteachas ar ús ó shócmhainní airgeadais agus ó dhliteanais airgeadais ar chostas amúchta sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais trí úsáid a bhaint as modh an úis ghlain. Is modh é sin chun costas amúchta sócmhainne airgeadais nó dliteanais airgeadais a ríomh agus chun an t-ioncam ó ús nó an caiteachas ar ús a leithdháileadh thar an tréimhse ábhartha.

b)   Ioncam ó dhíbhinní

Aithnítear ioncam ó dhíbhinní agus ó dháiltí comhchosúla i gcás ina mbunaítear an ceart maidir le híocaíocht a fháil.

c)   Ioncam agus caiteachas ó shócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh

Tagraíonn sé sin do ghnóthachain ar luach cóir (ioncam) agus caillteanais ar luach cóir (caiteachas) ó na sócmhainní airgeadais sin, lena n-áirítear iad sin a eascraíonn ó aistriúchán malairte eachtraigh. I gcás sócmhainní airgeadais úsmhara, áirítear ús leis sin freisin.

d)   Ioncam ó chonarthaí ráthaíochta airgeadais

Aithnítear an t-ioncam ó chonarthaí ráthaíochta airgeadais (préimh ráthaíochta) thar an tréimhse ina mbíonn an t-eintiteas réidh chun sealbhóir an chonartha ráthaíochta airgeadais a chúiteamh as an gcaillteanas creidmheasa a d’fhéadfadh sé a fhabhrú.

1.4.2.   Caiteachais

Is laghduithe ar leasanna eacnamaíocha nó poitéinseal seirbhíse le linn na tréimhse tuairiscithe iad caiteachais i bhfoirm eis-sreafaí nó ídiú sócmhainní nó fabhrú dliteanas a mbíonn laghduithe ar ghlansócmhainní mar thoradh orthu. Áirítear leo na caiteachais ó idirbhearta malairte agus caiteachais ó idirbhearta neamh-mhalairte.

Aithnítear caiteachais ó idirbhearta malairte a eascraíonn ó cheannach earraí agus seirbhísí nuair a sheachadtar na soláthairtí agus nuair a ghlacann an t-eintiteas leo. Déantar iad a luacháil ag méid an tsonraisc bhunaidh. Ina theannta sin, ar dháta an chláir chomhardaithe, caiteachais a bhaineann leis an tseirbhís arna seachadadh le linn na tréimhse nach bhfuarthas sonrasc nó nár glacadh le sonrasc ina leith go fóill, aithnítear iad sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais.

Baineann caiteachais ó idirbhearta neamh-mhalairte le haistrithe chuig tairbhithe agus is féidir trí chineál caiteachas a bheith i gceist leo: teidlíochtaí, aistrithe faoi chomhaontú agus deontais, ranníocaíochtaí agus tabhartais lánroghnacha. Aithnítear aistrithe mar chaiteachais sa tréimhse inar tharla na teagmhais as ar eascair an t-aistriú, ar choinníoll go gceadaítear cineál an aistrithe le rialachán nó gur síníodh comhaontú lena n-údaraítear an t-aistriú; ar choinníoll gur chomhlíon an tairbhí aon chritéar incháilitheachta; agus ar choinníoll gur féidir meastachán réasúnta den tsuim a dhéanamh.

Nuair a fhaightear iarraidh ar éileamh íocaíochta nó costais agus nuair a chomhlíontar na critéir maidir le haitheantas, aithnítear é mar chaiteachas maidir leis an méid incháilithe. Ag deireadh na bliana, tugtar meastachán maidir le caiteachais incháilithe arna dtabhú agus atá dlite do na tairbhithe ach nach bhfuil tuairiscithe go fóill agus taifeadtar iad mar chaiteachas fabhraithe.

1.5.   SÓCMHAINNÍ AGUS DLITEANAIS THEAGMHASACHA

1.5.1.   Sócmhainní teagmhasacha

Is sócmhainn fhéideartha í sócmhainn theagmhasach a eascraíonn as teagmhais roimhe seo agus nach ndeimhneofar gurb ann di ach amháin i gcás ina dtarlóidh nó nach dtarlóidh teagmhas éiginnte amháin nó níos mó amach anseo nach bhfuil go hiomlán faoi rialú an eintitis. Nochtar sócmhainn theagmhasach i gcás ina bhfuil insreabhadh de leasanna eacnamaíocha nó de phoitéinseal seirbhíse dóchúil.

1.5.2.   Dliteanais theagmhasacha

Is éard is dliteanas teagmhasach oibleagáid fhéideartha nach ndeimhneofar gurb ann di ach amháin i gcás ina dtarlóidh nó nach dtarlóidh teagmhas éiginnte amháin nó níos mó amach anseo nach bhfuil go hiomlán faoi rialú an eintitis; nó oibleagáid láithreach i gcás nach bhfuil sé dóchúil go gceanglófar eis-sreabhadh acmhainní ina gcuimsítear leasanna eacnamaíocha nó poitéinseal seirbhíse chun an oibleagáid a shocrú.

Tagann dliteanas teagmhasach chun cinn freisin sna himthosca neamhchoitianta ina bhfuil oibleagáid láithreach ach nach féidir í a thomhas le hiontaofacht leordhóthanach.

Ní aithnítear dliteanais theagmhasacha sna cuntais. Nochtar iad ach amháin má tá caolseans ann go dtarlóidh eis-sreabhadh acmhainní ina gcuimsítear leasanna eacnamaíocha nó poitéinseal seirbhíse.

1.6.   CAIPITEAL CISTE

Soláthraíonn ballstáit CEF ranníocaíochtaí don Chiste chun cláir CEF a chur chun feidhme mar a leagtar síos i gComhaontú Inmheánach gach CEF. De réir an bhunúis dlí is infheidhme, cinntear na glaonna caipitil, i.e. na hiarrataí ar chistiú le haghaidh bliain N ar leith, le Cinneadh ón gComhairle i mbliain N-1, agus na cistí atá le fáil á sannadh go soiléir do gach tréimhse sonraithe sa todhchaí.

Comhlíonann na ranníocaíochtaí na critéir ranníocaíochta ó úinéirí (EAR 1) agus caitear leo dá bhrí sin mar chaipiteal ciste i ráitis airgeadais CEF. Léiríonn an caipiteal ciste an méid iomlán ranníocaíochtaí atá le fáil ó bhallstáit CEF. Toisc go n-asbhaintear go hoscailte an caipiteal ciste nach nglaoitear ón gcaipiteal ciste iomlán (féach an Ráiteas maidir le hAthruithe ar Ghlansócmhainní), ní aithnítear ach an caipiteal ciste glaoite sa Chlár Comhardaithe.

Toisc go sanntar na ranníocaíochtaí comhaontaithe do thréimhsí tuairiscithe sonraithe, agus nach dtagann éileamh dlíthiúil CEF in aghaidh bhallstáit CEF chun cinn ach amháin sna tréimhsí sin, aithnítear aon mhéid a fhaightear roimh ré mar ranníocaíochtaí caipitil iarchurtha faoi mhéideanna iníoctha seachas mar chaipiteal glaoite.

1.7.   CÓMHAOINIÚ

Comhlíonann na ranníocaíochtaí cómhaoinithe a fuarthas na critéir maidir le hioncaim ó idirbhearta neamh-mhalairte faoi choinníollacha agus cuirtear i láthair mar shuimeanna iníoctha iad do na Ballstáit, do Stáit nach Ballstáit iad agus do dhreamanna eile. Ceanglaítear ar CEF na ranníocaíochtaí a úsáid chun seirbhísí a sholáthar do thríú páirtithe nó ceanglaítear ar shlí eile na sócmhainní a thabhairt ar ais (na ranníocaíochtaí a fuarthas). Léiríonn na suimeanna iníoctha atá gan íoc a bhaineann leis na comhaontuithe cómhaoinithe na ranníocaíochtaí cómhaoinithe a fuarthas lúide na caiteachais a tabhaíodh a bhaineann leis an tionscadal. Is nialas an éifeacht ar ghlansócmhainní.

Aithnítear caiteachais a bhaineann le tionscadail cómhaoinithe de réir mar a thabhaítear iad. Aithnítear an méid comhfhreagrach ranníocaíochtaí mar ioncam oibriúcháin agus tá an éifeacht ar thoradh eacnamaíoch na bliana cothrom le nialas.

2.   NÓTAÍ A GHABHANN LEIS AN gCLÁR COMHARDAITHE

SÓCMHAINNÍ

2.1.   SÓCMHAINNÍ AIRGEADAIS

Is ionann sócmhainn airgeadais agus aon sócmhainn ar ionann í agus:

(a)

Airgead tirim;

(b)

Ionstraim chothromais le heintiteas eile;

(c)

Ceart conarthach: chun airgead nó sócmhainn airgeadais eile a fháil ó eintiteas eile; nó chun sócmhainní airgeadais nó dliteanais airgeadais a mhalartú le heintiteas eile de réir coinníollacha a d’fhéadfadh a bheith fabhrach don eintiteas; nó

(d)

Conradh a shocrófar, nó a d’fhéadfaí a shocrú, in ionstraimí cothromais dílse an eintitis.

Aicmítear sócmhainní airgeadais sna catagóirí seo a leanas: ‘sócmhainní airgeadais ar chostais amúchta’, ‘sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh’ agus ‘sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí ghlansócmhainní/chothromas’. Cinntear aicmiú na n-ionstraimí airgeadais tráth na haitheanta tosaigh agus déantar meastóireacht an athuair orthu ar gach dáta den chlár comhardaithe.

Cuimsítear le sócmhainní airgeadais CEF sócmhainní airgeadais ag FVSD agus iasachtaí agus is mar a leanas atá siad:

EUR milliún

 

31.12.2024

31.12.2023

Neamhreatha

 

 

Sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh (FVSD)

112

70

Iasachtaí

16

16

 

128

87

Reatha

 

 

Sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh (FVSD)

–

3

Iasachtaí

5

–

 

5

3

 

 

 

Iomlán

132

89

Baineann EUR 112 mhilliún de shócmhainní airgeadais ar FVSD le hinfheistíochtaí cothromais sna réimsí seo a leanas:

—

Fuinneamh inbhuanaithe in-athnuaite trí Infheistíocht Aeráide a hAon, ElectriFI agus an Ciste Domhanda um Éifeachtúlacht Fuinnimh agus Fuinneamh In-athnuaite (GEEREF);

—

Maoiniú ionchuimsitheach do FBManna tuaithe agus d’fheirmeoirí beaga a chur chun cinn trí CHISTE ABC;

—

Cuimsiú airgeadais in Uganda trí Mhaoiniú aBi; agus

—

poist agus fás inbhuanaithe a chruthú san Afraic tríd an tionscnamh ‘Boost Africa’.

Baineann an EUR 16 mhilliún d’iasachtaí neamhreatha agus an EUR 5 mhilliún d’iasachtaí reatha le dhá phríomhréimse: talmhaíocht inbhuanaithe trí AgriFI agus rochtain ar leictreachas agus giniúint leictreachais ó fhoinsí fuinnimh inbhuanaithe trí Shaoráid infheistíochta ElectriFI.

2.2.   RÉAMH-MHAOINIÚ

Tá foráil i gcuid mhaith conarthaí le haghaidh réamhíocaíochtaí sula gcuirtear tús le hoibreacha, sula seachadtar soláthairtí nó sula soláthraítear seirbhísí. Foráiltear uaireanta i sceidil íocaíochta na gconarthaí go ndéanfar íocaíochtaí bunaithe ar thuarascálacha dul chun cinn. Íoctar réamh-mhaoiniú de ghnáth in airgeadra na tíre nó na críche ina dtugtar an tionscadal chun críche.

Rialaíonn uainiú úsáid an réamh-mhaoiniúcháin cé acu an nochtar é mar réamh-mhaoiniú reatha nó neamhreatha. Sainítear an úsáid le comhaontú bunúsach an tionscadail. Aon úsáid a bhíonn dlite laistigh de 12 mhí tar éis an dáta tuairiscithe, nochtar í mar réamh-mhaoiniú reatha. Toisc gur tionscadail fhadtéarmacha a bhíonn i gceist le go leor de thionscadail CEF, is gá go mbeadh na réamhíocaíochtaí bainteacha ar fáil ar feadh níos mó ná 1 bhliain amháin. Taispeántar roinnt méideanna réamh-mhaoinithe dá bhrí sin mar shócmhainní neamh-reatha.

EUR milliún

 

Nóta

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

31.12.2024

31.12.2023

Réamh-mhaoiniú neamhreatha

2.2.1

–

418

82

500

574

Réamh-mhaoiniú reatha

2.2.2

6

81

655

742

954

Iomlán

 

6

499

737

1 242

1 529

Is féidir an laghdú EUR 287 milliún ar réamh-mhaoiniú an 31 Nollaig 2024 a mhíniú den chuid is mó mar gheall ar an laghdú ar réamh-mhaoiniú a íocadh le tairbhithe faoin 11ú CEF, a thit ó EUR 963 mhilliún in 2023 go EUR 737 milliún in 2024. Tá sé sin i gcomhréir le saolré CEF agus baineann sé freisin le forbairt líon na gconarthaí oscailte. Shroich an 11ú CEF aibíocht de réir mar a tháinig an clásal éagtha i bhfeidhm ag deireadh 2020. Ón 1 Eanáir 2021 níorbh fhéidir aon chomhaontú maoiniúcháin eile a shíniú faoin 11ú CEF, cé gur féidir conarthaí sonracha i leith na gcomhaontuithe atá ann faoi láthair a shíniú áfach. Mar thoradh air sin, tháinig laghdú seasta ar mhéid na gconarthaí nuashínithe ó EUR 2 118 milliún in 2021 go EUR 853 mhilliún in 2022 agus go EUR 860 milliún in 2023, sular thit sé tuilleadh go EUR 300 milliún in 2024.

Tháinig laghdú ar réamh-mhaoiniú ón 10ú CEF ó EUR 560 milliún in 2023 go EUR 499 milliún in 2024, rud a ailíníonn leis an ngnáth-threocht agus atá i gcomhréir le saolré CEF.

Maidir leis an réamh-mhaoiniú neamhreatha, baineann EUR 393 mhilliún de (EUR 427 milliún in 2023) leis an réamh-mhaoiniú oscailte le haghaidh dhá chonradh faoi Ciste Iontaobhais Bonneagair AE-na hAfraice (AITF). Is é is aidhm don Chiste Iontaobhais sin tacaíocht airgeadais a chur ar fáil lena n-áirítear deontais do thionscadail bhonneagair mar aon le maoiniú fadtéarmach a chuireann maoinitheoirí tionscadail ar fáil. Trí chistí deontais den sórt sin a sholáthar, déantar soláthar maoinithe fhadtéarmaigh ag institiúidí airgeadais rannpháirteacha a ghiaráil. Tráth a síníodh na conarthaí, measadh go raibh cineál gníomhaíochtaí an Chiste Iontaobhais cumhdaithe go leormhaith leis an gcomhaontú (ní raibh aon teimpléad ar fáil go fóill le haghaidh ionstraimí airgeadais, agus níor luadh an cineál sin ionstraime sa Rialachán). Dá thoradh sin, cláraíodh íocaíochtaí a rinneadh faoi na comhaontuithe sin mar réamh-mhaoiniú seachas mar chomhpháirt ionstraime airgeadais. Mar gheall ar chineál fadtéarmach na n-oibríochtaí arna gcur chun feidhme ag an gCiste Iontaobhais, tá imréiteach bliantúil shean-réamhmhaoiniú Chiste Iontaobhais Bonneagair an Aontais Eorpaigh don Afraic an-teoranta agus scaiptear amach é thar na blianta. Dá bhrí sin, chun léiriú níos fearr a thabhairt ar choinníollacha an tionscadail, rinneadh EUR 393 mhilliún den réamh-mhaoiniú oscailte a athaicmiú mar fhadtéarmach agus comhfhreagraíonn EUR 34 mhilliún do na caiteachais a bhí fabhraithe ag deireadh na bliana.

2.2.1.   Réamh-mhaoiniú neamhreatha de réir modh bainistíochta

EUR milliún

 

31.12.2024

31.12.2023

Bainistíocht Dhíreach

 

 

Arna chur chun feidhme ag:

 

 

An Coimisiún

–

15

Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Aontais

1

2

Toscaireachtaí Aontais

2

7

 

3

24

Bainistíocht Indíreach

 

 

Arna chur chun feidhme ag:

 

 

BEI agus CEI

402

436

Eagraíochtaí idirnáisiúnta

65

74

Comhlachtaí dlí príobháideacha ag a bhfuil misean seirbhíse poiblí

7

16

Comhlachtaí dlí poiblí

13

17

Tríú tíortha

10

7

 

497

550

Iomlán

500

574

2.2.2.   Réamh-mhaoiniú reatha

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

31.12.2024

31.12.2023

Réamh-mhaoiniú (comhlán)

8

518

3 237

3 763

4 906

Imréitithe trí scoitheadh

(2)

(438 )

(2 582 )

(3 022 )

(3 952 )

Iomlán

6

81

655

742

954

2.2.3.   Réamh-mhaoiniú reatha de réir modh bainistíochta

EUR milliún

 

31.12.2024

31.12.2023

Bainistíocht Dhíreach

 

 

Arna chur chun feidhme ag:

 

 

An Coimisiún

37

55

Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Aontais

2

3

Toscaireachtaí Aontais

47

82

 

86

140

Bainistíocht Indíreach

 

 

Arna chur chun feidhme ag:

 

 

BEI agus CEI

62

87

Eagraíochtaí idirnáisiúnta

388

431

Comhlachtaí dlí príobháideacha ag a bhfuil misean seirbhíse poiblí

71

78

Comhlachtaí dlí poiblí

77

98

Tríú tíortha

56

119

Comhlachtaí an Aontais agus Comhpháirtíocht Phríobháideach Phoiblí

1

1

 

655

814

Iomlán

742

954

2.2.4.   Ráthaíochtaí arna bhfáil i ndáil le réamh-mhaoiniú

Sealbhaítear ráthaíochtaí chun réamh-mhaoiniú a áirithiú agus eisítear iad nuair a íoctar an t-éileamh deiridh faoi thionscadal.

EUR milliún

 

31.12.2024

31.12.2023

Ráthaíochtaí i gcomhair réamh-mhaoinithe

19

32

Cuimsítear leis an EUR 19 mhilliún ráthaíochtaí atá beartaithe chun réamh-mhaoiniú arna íoc faoi bhainistíocht dhíreach a dhaingniú, agus is é CEF tairbhí na ráthaíochta (féach nóta 4.1). Mar sin féin, íoctar an chuid is mó den réamh-mhaoiniú faoin modh bainistíochta indírí, i gcás nach é CEF tairbhí na ráthaíochta ach gurb é an t-údarás conarthach é. In 2024, EUR 415 mhilliún a bhí i luach iomlán na ráthaíochtaí sin.

2.3.   RANNÍOCAÍOCHTAÍ LE CISTE IONTAOBHAIS

Léirítear leis an gceannteideal seo an méid a íocadh mar ranníocaíochtaí le Ciste Iontaobhais an Aontais don Afraic agus le Ciste Iontaobhais Bêkou de chuid an Aontais. Tá na ranníocaíochtaí glan ar na costais arna dtabhú ag na cistí iontaobhais agus tá siad inchurtha i leith CEF.

Cuirtear ranníocaíochtaí an chiste iontaobhais chun feidhme le CEF faoin modh bainistíochta dírí.

EUR milliún

 

Glan-ranníocaíocht an 31.12.2023

Ranníocaíochtaí a íocadh in 2024

Leithdháileadh ghlanchaiteachais an Chiste Iontaobhais 2024

Glan-ranníocaíocht an 31.12.2024

An Afraic

186

90

(111 )

165

Bêkou

30

 

(7 )

23

Iomlán

216

90

(118 )

188

Eascraíonn an laghdú ar ranníocaíochtaí a íocadh ó EUR 274 mhilliún in 2023 go dtí EUR 90 milliún in 2024 ón laghdú ar chaiteachais na gCistí Iontaobhais mar gheall ar phróiseas foirceanta an dá Chiste Iontaobhais. Ag deireadh 2021, bhí buaicphointe a ngníomhaíochtaí bainte amach ag EUTF don Afraic agus EUTF Bêkou de réir mar a tháinig deireadh leis an tréimhse chonarthach. De thoradh fhoirceannadh na gCistí Iontaobhais, ar cuireadh tús leis ina dhiaidh sin, tháinig laghdú ar líon na gconarthaí oscailte agus laghdú ar an gcaiteachas dá réir sin.

2.4.   EARRAÍ INFHAIGHTE MALAIRTE AGUS MÉIDEANNA IN-AISGHABHÁLA NEAMH-MHALAIRTE

Is idirbhearta iad idirbhearta malairte ina bhfaigheann an t-eintiteas sócmhainní nó seirbhísí, nó ina gcuirtear dliteanais an eintitis ar ceal, agus ina dtugtar thart ar an luach cothrom go díreach (i bhfoirm earraí, seirbhísí nó úsáid sócmhainní go príomha) don pháirtí eile sa mhalairt. Is idirbhearta iad idirbhearta neamh-mhalairte ina bhfaigheann an t-eintiteas luach ó eintiteas eile gan thart ar luach cothrom a thabhairt go díreach sa mhalairt, nó ina dtugann sé luach d’eintiteas eile gan thart ar luach cothrom a fháil go díreach sa mhalairt.

2.4.1.   Earraí infhaighte malairte neamhreatha

An 31.12.2024, bhí EUR 5 mhilliún d’earraí infhaighte malairte fadtéarmacha ag CEF, arb é atá iontu go príomha muirir iarchurtha a eascraíonn as roinnt ionstraimí airgeadais.

2.4.2.   Méideanna reatha in-aisghabhála neamh-mhalairte agus méideanna reatha infhaighte malairte

EUR milliún

 

Nóta

31.12.2024

31.12.2023

Méideanna in-aisghabhála ó idirbhearta neamh-mhalairte

2.4.2.1

24

13

Earraí infhaighte ó idirbhearta malairte

2.4.2.2

12

12

Iomlán

 

37

24

2.4.2.1.   Méideanna in-aisghabhála ó idirbhearta neamh-mhalairte

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

31.12.2024

31.12.2023

Custaiméirí

2

40

9

52

55

Comhlachtaí poiblí

4

13

2

19

19

Tríú stáit

-

13

3

16

6

Díluacháil

(6 )

(49 )

(7 )

(63 )

(68 )

Iomlán

-

17

6

24

13

2.4.2.2.   Earraí infhaighte ó idirbhearta malairte

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

31.12.2024

31.12.2023

Ioncam fabhraithe

-

-

2

2

1

Cuntais idir-CEF

(207 )

227

(20 )

–

–

Eile

–

4

7

11

11

Iomlán

(207 )

231

(11 )

12

12

Ar chúiseanna éifeachtúlachta, leithdháiltear an cisteán aonair a chumhdaíonn na CEFanna uile don 11ú CEF; as sin cruthaítear oibríochtaí idir na CEFanna éagsúla, oibríochtaí a chothromaítear sna cuntais idir-CEF idir na cláir chomhardaithe CEF éagsúla.

Cuimsítear leis an gceannteideal ‘eile’ earraí infhaighte a thagann ó shuimeanna infhaighte ionstraime airgeadais go príomha. As an EUR 11 mhilliún d’earraí infhaighte eile, baineann EUR 4 mhilliún le hearra infhaighte ón gCiste Éifeachtúlachta Fuinnimh agus Fuinnimh Inathnuaite ar fud an Domhain (GEEREF) agus baineann EUR 7 milliún le hearra infhaighte ó Climate Investor One.

2.5.   AIRGEAD TIRIM AGUS COIBHÉISÍ AIRGID THIRIM (5)

Is ionstraimí airgeadais ar chostas amúchta iad airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim agus áirítear leo airgead ar láimh, taiscí arna sealbhú ar glao nó ar ghearrfhógra le bainc (amhail cuntais reatha agus cuntais choigiltis), agus infheistíochtaí fíorleachtacha gearrthéarmacha eile ag a bhfuil aibíochtaí bunaidh de 3 mhí nó níos lú.

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

31.12.2024

31.12.2023

Cuntais speisialta

 

 

 

 

 

Bainc cheannais

–

–

285

285

341

 

–

–

285

285

341

Cuntais reatha

 

 

 

 

 

Bainc thráchtála

–

–

49

49

193

Airgead tirim de chuid na n-ionstraimí airgeadais

–

–

77

77

67

 

–

–

126

126

260

Iomlán

–

–

411

411

601

Is é an laghdú ar chúlchistí airgid atá i seilbh na mbanc ceannais agus na mbanc tráchtála den chuid is mó is cúis leis an laghdú EUR 190 mhilliún ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim. Eascraíonn an laghdú sin den chuid is mó as íocaíochtaí a rinneadh chun caiteachais agus airleacain a chumhdach ar mó iad ná na ranníocaíochtaí a fuarthas le linn na bliana. Go háirithe, tháinig laghdú ar an gcaipiteal glaoite ó EUR 1 800 milliún in 2023 go EUR 1 200 milliún in 2024. Ina theannta sin, fuair na Ballstáit aisíocaíocht EUR 7,8 milliún ón 9ú CEF don chéad tráthchuid de 2024, agus d’iarr an Ríocht Aontaithe go ndéanfaí a ranníocaíochtaí le haghaidh an dara agus an tríú tráthchuid de 2023 ar fiú EUR 41 mhilliún í a fhritháireamh óna sciar gan íoc sa 10ú agus sa 11ú CEF (féach nóta 2.9.1).

Mar a tharla blianta roimhe sin agus chun teorainn a chur leis an riosca contrapháirtí, coinnítear níos mó airgid i gcuntais leis na bainc cheannais ná mar a choinnítear leis na bainc thráchtála (féach nóta 5.1).

DLITEANAIS

2.6.   DLITEANAIS AIRGEADAIS

Is éard is dliteanas airgeadais ann aon dliteanas atá:

(a)

Ina oibleagáid chonarthach: chun airgead nó sócmhainn airgeadais eile a sholáthar chuig eintiteas eile; chun sócmhainní airgeadais nó dliteanais airgeadais a mhalartú le heintiteas eile de réir coinníollacha a d’fhéadfadh a bheith neamhfhabhrach don eintiteas; nó

(b)

Conradh a shocrófar, nó a d’fhéadfaí a shocrú, in ionstraimí cothromais dílse an eintitis.

Aicmítear dliteanais airgeadais sna catagóirí seo a leanas: ‘dliteanais airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh’, ‘dliteanais airgeadais eile arna dtomhas ar chostas amúchta’ nó dliteanais chonartha ráthaíochta airgeadais.

EUR milliún

 

Nóta

31.12.2024

31.12.2023

Neamhreatha

 

 

 

Forálacha airgeadais

2.6.1

–

3

Dliteanas ráthaíochta airgeadais

2.6.2

1

1

Dliteanais airgeadais eile

2.6.3

–

1

Suimeanna cómhaoiniúcháin iníoctha

 

–

1

Iomlán

 

1

5

2.6.1.   Forálacha

Léiríonn na forálacha sin na caillteanais chreidmheasa mheasta a thabhófar i ndáil leis na hiasachtaí arna dtabhairt faoi ionstraimí airgeadais difriúla.

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

31.12.2024

31.12.2023

Soláthairtí airgeadais neamhreatha

–

–

–

–

3

Forálacha airgeadais reatha

–

–

2

2

-

Iomlán

–

–

2

2

3

Léiríonn méid EUR 2 mhilliún an caillteanas measta i ndáil leis an ráthaíocht arna tabhairt faoi na hionstraimí airgeadais seo a leanas: ElectriFI CW agus ElectriFI CW II, AgriFI de chuid na Tansáine agus AgriFI ACC Réigiúnach.

2.6.2.   Dliteanas ráthaíochta airgeadais

Léiríonn na forálacha sin na caillteanais mheasta a thabhófar i ndáil leis na ráthaíochtaí arna dtabhairt faoi ionstraimí airgeadais éagsúla i gcás ina dtugtar de chumhacht d’eintitis iontaoibhe ráthaíochtaí a eisiúint ina n-ainm féin ach thar ceann CEF, agus ar riosca do CEF. Cuirtear uasteorainn le riosca airgeadais CEF a bhaineann leis na ráthaíochtaí agus soláthraítear sócmhainní airgeadais de réir a chéile chun glaonna ráthaíochta a bheidh ann amach anseo a chumhdach.

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

31.12.2024

31.12.2023

Dliteanas ráthaíochta airgeadais

–

–

1

1

1

Léiríonn méid EUR 1 mhilliún an caillteanas measta i ndáil leis an ráthaíocht arna tabhairt faoi ionstraim airgeadais Euritz de EUR 9 milliún (féach nóta 4.2.1).

2.6.3.   Dliteanais airgeadais eile

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

31.12.2024

31.12.2023

Dliteanais airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh

–

–

–

–

1

Amhail an 31.12.2024, ní raibh sna suimeanna iníoctha iomlána a bhain le hionstraimí airgeadais ach kEUR 25. Baineann an méid sin go hiomlán le suimeanna iníoctha a éiríonn as Ciste ABC.

2.7.   SUIMEANNA INÍOCTHA

Is dliteanais iad na suimeanna iníoctha chun íoc as earraí nó seirbhísí a fuarthas nó a soláthraíodh agus - murab ionann le muirir fhabhraithe - a bhfuil sonrasc seolta ina leith cheana féin nó atá comhaontaithe go foirmiúil leis an soláthróir. Is féidir le suimeanna iníoctha a bheith bainteach le hidirbhearta malairte (amhail ceannach earraí agus seirbhísí) agus le hidirbhearta neamh-mhalairte (e.g. éilimh ar chostais ó thairbhithe deontas, réamh-mhaoiniúcháin nó maoiniú eile de chuid an Aontais).

EUR milliún

 

Nóta

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

31.12.2024

31.12.2023

Suimeanna reatha iníoctha

2.7.1

-

21

130

150

260

Suimeanna ilghnéitheacha iníoctha

2.7.2

-

5

100

105

132

Iomlán

 

-

25

230

256

391

2.7.1.   Suimeanna reatha iníoctha

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

31.12.2024

31.12.2023

Soláthróirí

–

14

41

56

98

Tríú stáit

–

–

29

29

32

Comhlachtaí poiblí

–

6

59

66

129

Iomlán

–

21

130

150

260

Cuimsítear le suimeanna iníoctha den chuid is mó ráitis ar chostais arna bhfáil ag CEF i leith deontas arna soláthar do na tairbhithe. Taifeadtar iad tráth a fhaightear an ráiteas ar chostas agus maidir le méid iomlán an ráitis ar chostas. Tar éis seiceáil incháilitheachta ní íoctar ach na méideanna incháilithe amháin leis na tairbhithe. Ag deireadh na bliana déantar anailís ar na héilimh ar chostais gan íoc agus aithnítear na méideanna incháilithe measta a bhaineann leis na héilimh sin ar chostais sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais. Taispeántar na méideanna neamh-incháilithe measta faoi ‘Shuimeanna iníoctha reatha eile’.

Cuirtear an laghdú ar shuimeanna iníoctha i leith líon níos ísle sonrasc a fuarthas agus a bhí fós gan íoc ag deireadh na bliana.

2.7.2.   Suimeanna ilghnéitheacha iníoctha

EUR milliún

 

Nóta

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

31.12.2024

31.12.2023

Suimeanna cómhaoiniúcháin iníoctha

2.7.2.1

–

5

23

28

41

Ranníocaíochtaí caipitil iarchurtha

2.7.2.2

–

–

64

64

88

Suimeanna iníoctha ilghnéitheacha eile

 

–

(1 )

13

12

3

Iomlán

 

–

5

100

105

132

2.7.2.1.   Suimeanna cómhaoiniúcháin iníoctha

Léiríonn suimeanna cómhaoiniúcháin iníoctha cistí arna bhfáil ag CEF i leith na gcomhaontuithe cómhaoiniúcháin. Ceanglaítear ar CEF na ranníocaíochtaí sin a úsáid chun seirbhísí comhaontaithe a sholáthar do thríú páirtithe agus na cistí gan úsáid a thabhairt ar ais do na ranníocóirí. Cinntear le huainiú úsáid na méideanna cómhaoinithe cé acu an nochtar é mar mhéid reatha nó neamhreatha.

Ag deireadh na bliana déantar measúnú cás ar chás ar gach méid cómhaoinithe atá iníoctha agus meastar gur méid neamhreatha na méideanna uile nach dóigh go n-úsáidfear iad sa 12 mhí dár gcionn.

EUR milliún

 

8ú CEF

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

31.12.2024

31.12.2023

Suimeanna iníoctha cómhaoinithe reatha

–

–

5

23

28

41

2.7.2.2.   Ranníocaíochtaí caipitil iarchurtha

Baineann EUR 6,3 milliún de ranníocaíochtaí caipitil iarchurtha le haisíocaíocht a rinneadh le Ballstáit agus leis an Ríocht Aontaithe ó chistí saortha nó neamhúsáidte ó thionscadail faoin Naoú CEF (féach nóta 2.9.1). Chomhaontaigh na Ballstáit go ndéanfaí an aisíocaíocht a fhritháireamh in aghaidh na ranníocaíochtaí ón 11ú CEF le linn an chéad ghlao ar ranníocaíochtaí in 2025.

Chomh maith leis an aisíocaíocht, baineann méid EUR 58 milliún leis an gcéad tráthchuid de chuid 2025 a d’íoc an Ríocht Aontaithe, an Phortaingéil, an Ungáir, an Liotuáin, an Chipir agus an Eastóin roimh ré. Maidir leis an méid sin, ranníoc an Ríocht Aontaithe EUR 51 mhilliún de go hiomlán, agus asbhaineadh EUR 15 mhilliún de as sciar atá fágtha ag an Ríocht Aontaithe de chistí nár úsáideadh ón 10ú CEF agus ón 11ú CEF. De réir Airteagal 152 den Chomhaontú um Tharraingt Siar, tá an Ríocht Aontaithe fós ina páirtí de CEF go dtí go ndúnfar an 11ú CEF agus gach CEF roimhe sin nár dúnadh go fóill, agus glacann sí leis na hoibleagáidí céanna agus atá ag na Ballstáit ina leith sin (féach nóta 2.9.1).

2.8.   MUIRIR FHABHRAITHE

Is dliteanais iad fabhruithe chun íoc as earraí nó seirbhísí a fuarthas nó a soláthraíodh ach - murab ionann le suimeanna iníoctha - nár eisíodh sonrasc ina leith nó nár comhaontaíodh go foirmiúil leis an soláthróir. Tá ríomh na bhfabhruithe bunaithe ar mhéid oscailte na ngealltanas buiséadach ag deireadh na bliana. Taifeadadh an chuid de na muirir fhabhraithe mheasta a bhaineann le réamh-mhaoiniú a íocadh mar laghdú ar na méideanna réamh-mhaoinithe.

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

31.12.2024

31.12.2023

Muirir fhabhraithe

–

71

703

774

983

Fabhruithe agus iarchur eile

–

–

–

–

1

Iomlán

–

71

703

774

984

Cuimsítear le muirir fhabhraithe caiteachais oibriúcháin mheasta le haghaidh conarthaí atá fós ar siúl nó conarthaí atá tugtha chun críche nach ngabhann éilimh bhailíochtaithe ar chostais leo i gcás ina ndearnadh na caiteachais incháilithe ar thabhaigh tairbhithe iad a mheas tríd an bhfaisnéis ab fhearr a bhí ar fáil tráth ullmhú na ráiteas airgeadais a úsáid. Tugtar faoi deara nach ndéantar faisnéis ó ghníomhaíochtaí mórscála ó lá go lá, amhail síntí conartha arna síniú tar éis an dáta tuairiscithe, a mheas go córasach, agus nach féidir tionchar na ngníomhaíochtaí a d’fhéadfadh a bheith ar na muirir fhabhraithe a mheas go hiontaofa. An chuid de na muirir fhabhraithe mheasta a bhaineann le réamh-mhaoiniú a íocadh, taifeadadh í mar laghdú ar na méideanna réamh-mhaoinithe (féach nóta 2.2).

Mínítear an laghdú EUR 210 milliún ar mhuirir fhabhraithe mar gheall ar an laghdú ar líon na gconarthaí ar ghá muirir a mheas agus a fhabhrú ina leith. Tá an laghdú sin i gcomhréir le saolré CEF agus an líon bunúsach conarthaí oscailte.

GLANSÓCMHAINNÍ

2.9.   CAIPITEAL CISTE

Soláthraíonn ballstáit CEF ranníocaíochtaí don Chiste chun cláir CEF a chur chun feidhme mar a leagtar síos i gComhaontú Inmheánach gach CEF. De réir an bhunúis dlí is infheidhme, cinntear na glaonna caipitil, i.e. na hiarrataí ar chistiú le haghaidh bliain N ar leith, le Cinneadh ón gComhairle i mbliain n-1, agus na cistí atá le fáil á sannadh go soiléir do gach tréimhse sonraithe sa todhchaí.

Comhlíonann na ranníocaíochtaí na critéir ranníocaíochta ó úinéirí (EAR 1) agus caitear leo dá bhrí sin mar chaipiteal ciste i ráitis airgeadais CEF. Léiríonn an caipiteal ciste an méid iomlán ranníocaíochtaí atá le fáil ó bhallstáit CEF. Toisc go n-asbhaintear an caipiteal ciste nach nglaoitear ón gcaipiteal ciste iomlán (féach an Ráiteas maidir le hAthruithe ar Ghlansócmhainní), ní aithnítear ach an caipiteal ciste glaoite sa Chlár Comhardaithe.

Toisc go sanntar na ranníocaíochtaí comhaontaithe do thréimhsí tuairiscithe sonraithe, agus nach dtagann éileamh dlíthiúil CEF in aghaidh bhallstáit CEF chun cinn ach amháin sna tréimhsí sin, aithnítear aon mhéid a fhaightear roimh ré mar ranníocaíochtaí caipitil iarchurtha faoi mhéideanna iníoctha seachas mar chaipiteal glaoite.

2.9.1.   Caipiteal ciste glaoite - CEFanna gníomhacha

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

Iomlán

Caipiteal ciste

10 442

20 834

29 331

60 607

Caipiteal ciste neamhghlaoite

-

-

(6 040 )

(6 040 )

Caipiteal ciste glaoite 31.12.2023

10 442

20 834

23 290

54 566

Caipiteal ciste

10 435

20 819

29 290

60 544

Caipiteal ciste neamhghlaoite

-

-

(4 840 )

(4 840 )

Caipiteal ciste glaoite 31.12.2024

10 435

20 819

24 449

55 704

Léiríonn na cistí neamhghlaoite méideanna nár glaodh go fóill ó Bhallstáit. Léiríonn an caipiteal ciste glaoite na ranníocaíochtaí atá glaoite ag CEF agus a d’aistrigh na Ballstáit chuig cuntais an chisteáin (féach thíos 2.9.2).

Trí bhíthin Chinneadh (AE) 2024/2906 ón gComhairle (6), laghdaíodh ranníocaíochtaí na mBallstát a leagtar amach i gComhaontuithe Inmheánacha an Ochtú agus an Naoú CEF dá réir sin faoi mhéid EUR 6,3 milliún ó chistí a saoradh faoin Ochtú agus faoin Naoú CEF. Aisíocaíochtaí a d’eascair as an laghdú sin, cúitíodh dóibh in aghaidh glaonna breise ar chistí faoin 11ú CEF. Go deimhin, úsáidfear an aisíocaíocht in aghaidh na chéad tráthchoda de 2025 (féach nóta 2.7.2.).

Cé go bhfuil an Ríocht Aontaithe fós ina pháirtí don CEF go dtí go ndúnfar gach clár, i gcomhréir le hAirteagal 153 den Chomhaontú um Tharraingt Siar, ní féidir a sciar de chistí neamhcheangailteacha agus saortha ón Naoú agus 10ú CEF a athúsáid. In 2024, d’iarr an Ríocht Aontaithe go ndéanfaí an dara agus an tríú tráthchuid le haghaidh na bliana a chúiteamh trína sciar gan íoc i gcúlchiste an 10ú agus an 11ú CEF a úsáid. Ina theannta sin, aisíocadh EUR 15 mhilliún eile leis an Ríocht Aontaithe i dtreo a chéad tráthchoda de 2025 (féach nóta 2.7.2.1). Mar thoradh air sin, tháinig laghdú EUR 15 mhilliún agus EUR 41 mhilliún ar chaipiteal ciste an 10ú agus an 11ú CEF faoi seach.

2.9.2.   Caipiteal ciste glaoite agus neamhghlaoite ag na Ballstáit agus ag an Ríocht Aontaithe

EUR milliún

Ranníocaíochtaí an 11ú CEF

%

Caipiteal neamhghlaoite 31.12.2023

Caipiteal glaoite in 2024

Caipiteal neamhghlaoite 31.12.2024

an Ostair

2,40

145

(29 )

116

an Bheilg

3,25

196

(39 )

157

an Bhulgáir

0,22

13

(3 )

11

an Chróit

0,23

14

(3 )

11

an Chipir

0,11

7

(1 )

5

an tSeicia

0,80

48

(10 )

39

an Danmhairg

1,98

120

(24 )

96

an Eastóin

0,09

5

(1 )

4

an Fhionlainn

1,51

91

(18 )

73

an Fhrainc

17,81

1 076

(214 )

862

an Ghearmáin

20,58

1 243

(247 )

996

an Ghréig

1,51

91

(18 )

73

an Ungáir

0,61

37

(7 )

30

Éire

0,94

57

(11 )

46

an Iodáil

12,53

757

(150 )

606

an Laitvia

0,12

7

(1 )

6

an Liotuáin

0,18

11

(2 )

9

Lucsamburg

0,26

15

(3 )

12

Málta

0,04

2

(0 )

2

an Ísiltír

4,78

289

(57 )

231

an Pholainn

2,01

121

(24 )

97

an Phortaingéil

1,20

72

(14 )

58

an Rómáin

0,72

43

(9 )

35

an tSlóvaic

0,38

23

(5 )

18

an tSlóivéin

0,22

14

(3 )

11

an Spáinn

7,93

479

(95 )

384

an tSualainn

2,94

178

(35 )

142

an Ríocht Aontaithe

14,68

887

(176 )

710

Iomlán

100,00

6 040

(1 200 )

4 840

Ós rud é gur glaodh caipiteal an Naoú agus an 10ú CEF agus go bhfuarthas ina iomláine é sna blianta roimhe sin, glaodh méid EUR 1 200 milliún in 2024 a bhaineann go hiomlán leis an 11ú CEF. Tháinig laghdú ar an gcaipiteal glaoite ó EUR 1 800 milliún in 2023 go EUR 1 200 milliún in 2024.

2.9.3.   Aistrithe den chaipiteal ciste glaoite idir CEFanna gníomhacha

EUR milliún

 

8ú CEF

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

Iomlán

Iarmhéid an 31.12.2022

(2 513 )

2 010

(38 )

541

–

Aistriú méideanna chuig cúlchiste feidhmíochta an 8ú CEF ó CEFanna roimhe sin

2 762

(2 762 )

–

–

–

Aistriú méideanna chuig cúlchiste feidhmíochta an 10ú CEF ó CEFanna roimhe sin

427

(432 )

6

–

–

Aistriú méideanna chuig cúlchiste feidhmíochta an 11ú CEF ó CEFanna roimhe sin

(676 )

676

(87 )

87

–

Iarmhéid an 31.12.2023

–

(509 )

(120 )

628

–

Aistriú méideanna chuig cúlchiste feidhmíochta an 10ú CEF ó CEFanna roimhe sin

–

(1 )

1

–

–

Aistriú méideanna chuig cúlchiste feidhmíochta an 11ú CEF ó CEFanna roimhe sin

–

–

(68 )

68

–

Iarmhéid an 31.12.2024

–

(510 )

(187 )

696

–

Áirítear leis an gceannteideal seo na hacmhainní a aistríodh idir na CEFanna gníomhacha.

Ó theacht i bhfeidhm Chomhaontú Cotonou, aistrítear na cistí uile nár caitheadh in CEFanna gníomhacha roimhe seo chuig an CEF is déanaí a osclaíodh tar éis iad a shaoradh. Méadaítear leithreasuithe an chiste fála leis na hacmhainní a aistrítear ó CEFanna eile agus laghdaítear leithreasuithe an chiste tionscnaimh. Cistí a aistrítear chuig cúlchiste feidhmíochta an 10ú agus an 11ú CEF, ní féidir iad a shaoradh ach amháin faoi choinníollacha sonracha a leagtar amach sna Comhaontuithe Inmheánacha.

3.   NÓTAÍ A GHABHANN LEIS AN RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS

IONCAM

EUR milliún

 

Nóta

2024

2023

Ioncam ó idirbhearta neamh-mhalairte

3.1

41

14

Ioncam ó idirbhearta malairte

3.2

90

52

Iomlán

 

131

65

3.1.   IONCAM Ó IDIRBHEARTA NEAMH-MHALAIRTE

Baineann an t-ioncam ó idirbhearta neamh-mhalairte le hidirbhearta ina soláthraíonn an t-aistreoir acmhainní don eintiteas fála gan an t-eintiteas fála a bheith ag soláthar thart ar luach cothrom sa mhalairt. Áirítear leis an gceannteideal go príomha suimeanna arna bhfáil ón gCoimisiún le linn na bliana agus aisghabhálacha de chaiteachais oibriúcháin.

EUR milliún

 

Nóta

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

2024

2023

Aisghabháil caiteachas

 

1

16

7

24

6

Ioncam cómhaoiniúcháin

3.1.1

–

12

5

17

8

Iomlán

 

1

28

12

41

14

Is féidir ioncam neamh-mhalairte a mhiondealú de réir modh bainistíochta mar a leanas:

EUR milliún

 

2024

2023

Bainistíocht Dhíreach

 

 

Arna chur chun feidhme ag:

 

 

An Coimisiún

1

–

Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin

2

–

Toscaireachtaí Aontais

4

5

 

7

5

Bainistíocht Indíreach

 

 

Arna chur chun feidhme ag:

 

 

Tríú tíortha

31

6

Comhlachtaí dlí poiblí

–

–

Eagraíochtaí idirnáisiúnta

3

3

Comhlachtaí dlí príobháideacha ag a bhfuil misean seirbhíse poiblí

–

–

 

34

9

Iomlán

41

14

3.1.1.   Ioncam cómhaoiniúcháin

Comhlíonann na ranníocaíochtaí cómhaoiniúcháin a fhaightear na critéir maidir le hioncaim ó idirbhearta neamh-mhalairte faoi choinníollacha agus dá bhrí sin níor cheart dóibh difear a dhéanamh don ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais nuair a fhaightear iad. Fanann na ranníocaíochtaí faoi dhliteanais (féach nóta 2.7.2 & 2.7.2.1) go dtí go gcomhlíontar na coinníollacha a ghabhann leis na cistí arna ndeonú, i.e. tabhaítear caiteachais incháilithe (féach nóta 3.5). Aithnítear an méid comhfhreagrach ansin sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais mar ioncam neamh-mhalairte ó chómhaoiniú. Dá dheasca sin, is nialas an éifeacht a bhíonn aige ar thoradh eacnamaíoch na bliana.

3.2.   IONCAM Ó IDIRBHEARTA MALAIRTE

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

2024

2023

Ioncam airgeadais

–

1

18

19

9

Ioncam eile

2

4

65

71

43

Iomlán

2

5

83

90

52

Is é atá san EUR 19 milliún faoin gceannteideal ‘Ioncam airgeadais’, den chuid is mó, ús fabhraithe ar orduithe gnóthaithe neamhíoctha, ús ar réamh-mhaoiniú, ús arna ghiniúint ar iarmhéideanna arna sealbhú le bainc cheannais agus le bainc thráchtála agus ioncam ó ionstraimí airgeadais.

Baineann ioncam eile go príomha le gnóthachain malairte eachtraí. Déantar na caillteanais chomhfhreagracha maidir le malairt eachtrach a thaifeadadh faoi ‘Caiteachais eile’ (féach nóta 3.7).

CAITEACHAIS

3.3.   CAITEACHAIS ARNA gCUR CHUN FEIDHME AG EINTITIS EILE

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

2024

2023

Caiteachais cúnaimh theicniúil

–

–

4

4

3

Is é atá sa mhéid EUR 4 mhilliún caiteachais le haghaidh cúnamh teicniúil arna dtabhú ag roinnt ionstraimí airgeadais.

3.4.   IONSTRAIMÍ CABHRACH

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

2024

2023

Cabhair in-chlársceidealta

2

(13 )

641

630

841

Tacaíocht mhaicreacnamaíoch

–

–

–

–

7

Beartas earnálach

–

–

–

–

(1 )

Tionscadail taobh istigh de ACC

–

89

408

497

779

Cabhair éigeandála

–

12

(25 )

(13 )

230

Tacaíocht institiúideach

–

2

3

4

12

Cúiteamh d’Fháltais Easpórtála

–

–

–

–

2

Ranníocaíochtaí le Cistí Iontaobhais

–

–

118

118

311

Iomlán

2

90

1 145

1 237

2 181

Cumhdaítear le caiteachas oibriúcháin CEF ionstraimí éagsúla cabhrach agus tá cineálacha difriúla i gceist leis, ag brath ar an gcaoi a n-íoctar an t-airgead agus a mbainistítear é.

In 2024, tháinig laghdú EUR 944 mhilliún ar chaiteachas oibríochtúil, go príomha mar gheall ar laghdú nach beag ar chaiteachais faoin 11ú CEF, a thit ó EUR 1 906 mhilliún in 2023 go EUR 1 145 mhilliún in 2024. Tugadh an laghdú sin faoi deara ar fud na gclár uile agus tá sé i gcomhréir le saolré CEF.

Mar an gcéanna, tá na hathruithe ar chaiteachais faoin 9ú CEF agus faoin 10ú CEF ag teacht le saolré CEF agus le dúnadh conarthaí de réir a chéile. Cuireadh cuid mhór conarthaí faoi na CEFanna sin i gcrích, agus dúnadh iad, in 2024, rud a d’fhág go raibh caiteachais níos ísle ann.

Tharla méideanna diúltacha faoin 10ú CEF agus faoin 11ú CEF a bhaineann leis na cláir in-ríomhchláraithe agus cúnamh éigeandála mar gheall ar aisiompú fhabhruithe 2023 a bhí níos airde ná na caiteachais iarbhír a tabhaíodh in 2024. I gcás an 11ú CEF go háirithe, baineann na méideanna diúltacha le conradh leis an mBanc Domhanda a raibh sé beartaithe deireadh a chur leis ar dtús i mí na Nollag 2023 agus ar cuireadh síneadh leis ansin, le linn 2024, go dtí mí na Nollag 2025 le linn 2024. Déanann an Coimisiún ranníocaíocht leis an gCiste Iontaobhais sin trí úsáid a bhaint as cistí ón gCiste Iontaobhais don Afraic agus ó CEF araon. Trí phrionsabal na tosaíochta tomhaltais a chur i bhfeidhm maidir le réamh-mhaoiniú, leithdháileadh na caiteachais a tabhaíodh in 2024 ar an gCiste Iontaobhais don Afraic, agus táthar ag súil go n-úsáidfear cistí CEF in 2025.

De bhreis air sin, bhí tionchar ag EUR 175 mhilliún, mar thoradh ar aisiompú fhabhruithe 2023 a bhain le ceithre thionscadal, lena n-áirítear an conradh leis an mBanc Domhanda, ar chaiteachais le haghaidh cúnamh in-ríomhchláraithe, cúnamh éigeandála agus tionscadail laistigh de ACC. Ar bhonn faisnéis nuashonraithe maidir le cur chun feidhme, ar faisnéis í a fuarthas ó na comhpháirtithe cur chun feidhme agus a léiríonn dul chun cinn iarbhír an tionscadail ar bhealach níos cruinne, níor taifeadadh aon fhabhruithe le haghaidh na gconarthaí sin in 2024.

3.5.   CAITEACHAIS CHÓMHAOINITHE

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

2024

2023

Cómhaoiniú

–

12

5

17

8

Áirítear faoin gceannteideal seo tá na caiteachais a tabhaíodh ar thionscadail chómhaoiniúcháin in 2024. Ba cheart a thabhairt faoi deara go n-áirítear leis na caiteachais a tabhaíodh méideanna measta a bhaineann leis an scoith-chleachtadh (agus dá dheasca sin, aisiompuithe ar na méideanna measta a bhaineann leis an mbliain seo caite).

I gcomhréir leis na rialacha cuntasaíochta maidir le cómhaoiniú, ní raibh aon tionchar ag na méideanna a tabhaíodh ar thoradh CEF na bliana toisc gur aithníodh iad sna caiteachais chómhaoiniúcháin agus san ioncam cómhaoiniúcháin araon (féach freisin nóta 3.1.1).

Ionstraimí cabhrach agus caiteachais chómhaoinithe de réir cineál bainistíochta

EUR milliún

 

2024

2023

Bainistíocht Dhíreach

 

 

Arna chur chun feidhme ag:

 

 

An Coimisiún

17

50

Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Aontais

3

16

Cistí Iontaobhais

118

290

Toscaireachtaí Aontais

148

235

 

286

591

Bainistíocht Indíreach

 

 

Arna chur chun feidhme ag:

 

 

BEI agus CEI

84

(45 )

Eagraíochtaí idirnáisiúnta

287

994

Comhlachtaí dlí príobháideacha ag a bhfuil misean seirbhíse poiblí

156

201

Comhlachtaí dlí poiblí

126

147

Tríú tíortha

314

297

Comhlachtaí an Aontais a bhfuil Comhpháirtíocht Phríobháideach Phoiblí acu

–

3

 

967

1 597

Iomlán

1 254

2 189

3.6.   COSTAIS AIRGEADAIS

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

2024

2023

Glan-chaillteanais lagaithe ar iasachtaí agus ar earraí infhaighte

–

(5)

4

(1)

2

Caillteanas ar shócmhainní nó dliteanais airgeadais ag FVSD

–

–

3

3

3

Fóirdheontas táille

–

–

2

2

1

Iomlán

–

(5)

9

3

7

Cuimsíonn glanchaillteanais lagaithe ar iasachtaí agus ar earraí infhaighte caillteanais lagaithe ar ionstraimí airgeadais agus caiteachais mheasta ar mhéideanna neamh-inghnóthaithe a eascraíonn as orduithe aisghabhála aosaithe (os cionn 2 bhliain), féimheachtaí agus tarscaoiltí.

Baineann an EUR 3 mhilliún de chaiteachais airgeadais le haghaidh sócmhainní airgeadais ag FVSD go príomha le difríochtaí malairte, le hús agus le hathruithe ar luach cóir le haghaidh roinnt ionstraimí airgeadais.

Baineann méid EUR 2 mhilliún faoin gceannteideal ‘Fóirdheontas táille’ le caiteachais arna dtabhú faoi ionstraim airgeadais Kulima.

3.7.   CAITEACHAIS EILE

Áirítear faoin gceannteideal seo caiteachais de chineál riaracháin amhail seirbhísí seachtracha nach mbaineann le TF, caiteachais léasaithe oibriúcháin, cumarsáid agus foilseacháin, costais oiliúna etc.

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

2024

2023

Caiteachais riaracháin agus TF

-

1

42

43

51

Soláthar maidir le rioscaí agus muirir

-

-

-

-

1

Caillteanais réadaithe ar fhéichiúnaithe trádála

1

2

-

4

-

Caillteanais mhalairte

1

4

59

63

62

Caillteanais malairte eachtraí ar ionstraimí airgeadais

–

–

1

1

1

Iomlán

2

7

101

110

116

Áirítear leis an gceannteideal ‘Caiteachais riaracháin agus TF’ méideanna atá bunaithe ar chomhaontú inmheánach CEF leis an gCoimisiún chun an caiteachas riaracháin arna thabhú ag an gceanncheathrú agus ag na toscaireachtaí araon a chumhdach agus cláir CEF á mbainistiú.

4.   SÓCMHAINNÍ & DLITEANAIS THEAGMHASACHA AGUS NOCHTAÍ SUNTASACHA EILE

4.1.   SÓCMHAINNÍ TEAGMHASACHA

Is sócmhainní féideartha iad sócmhainní teagmhasacha a eascraíonn as teagmhais roimhe seo, agus nach ndeimhneofar gurb ann dóibh ach amháin i gcás ina dtarlóidh nó nach dtarlóidh teagmhas éiginnte amháin nó níos mó amach anseo nach bhfuil go hiomlán faoi rialú an eintitis.

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

31.12.2024

31.12.2023

Ráthaíochtaí réamh-mhaoiniúcháin

–

–

19

19

32

Iomlán

–

–

19

19

32

Iarrtar ráthaíochtaí réamh-mhaoinithe i gcásanna áirithe ó thairbhithe nach Ballstáit iad, le linn dóibh réamhíocaíochtaí a dhéanamh.

Ag deireadh 2024, ba é méid na ráthaíochtaí réamh-mhaoinithe EUR 19 milliún i gcomparáid le EUR 32 mhilliún in 2023. Tá sé sin i gcomhréir le foirceannadh CEF agus le dúnadh conarthaí de réir a chéile.

I gcás conarthaí a bhainistítear faoi bhainistíocht indíreach, is le húdarás conarthach seachas CEF na ráthaíochtaí agus ní nochtar iad dá bhrí sin ag CEF.

4.2.   DLITEANAIS THEAGMHASACHA

Is ionann dliteanais theagmhasacha agus oibleagáidí féideartha a eascraíonn as teagmhais roimhe seo agus nach ndeimhneofar gurb ann dóibh ach amháin i gcás ina dtarlóidh nó nach dtarlóidh teagmhas éiginnte amháin nó níos mó amach anseo nach bhfuil go hiomlán faoi rialú an eintitis, nó is ionann iad agus oibleagáidí reatha a eascraíonn as teagmhais roimhe seo i gcás nach bhfuil an t-eis-sreabhadh acmhainní dóchúil nó nach féidir an méid a thomhas go hiontaofa.

4.2.1.   Ráthaíochtaí arna dtabhairt

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

31.12.2024

31.12.2023

Ráthaíochtaí arna dtabhairt

–

–

26

26

28

Taispeántar sa tábla thuas méid neamhchosanta CEF ar íocaíochtaí a d’fhéadfadh a bheith ann amach anseo atá nasctha le ráthaíochtaí a thugtar do ghrúpa BEI nó d’institiúidí airgeadais eile. Cuirtear na méideanna i láthair glan ar fhorálacha airgeadais nó ar dhliteanais airgeadais a aithnítear do na cláir sin.

Baineann méid EUR 26 mhilliún le ráthaíochtaí faoi na hionstraimí airgeadais seo a leanas: EUR 9 milliún faoi ionstraim airgeadais Euritz, EUR 10 milliún faoi CHISTE KULIMA agus EUR 7 milliún eile faoi shaoráid slabhra luacha talmhaíochta na SAIMBIA.

4.2.2.   Dliteanais theagmhasacha a bhaineann le cásanna dlí

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

31.12.2024

31.12.2023

Cásanna dlí ar feitheamh

–

–

7

7

7

Ag deireadh 2024, ní raibh ach dhá chás ar feitheamh, arbh fhiú EUR 7 milliún san iomlán iad.

4.3.   NOCHTAÍ SUNTASACHA EILE

4.3.1.   Gealltanais le híoc nár caitheadh go fóill

Is ionann an méid a nochtar thíos agus RAL buiséadach ('Reste à Liquider') lúide méideanna gaolmhara a áiríodh mar chaiteachais sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais. Is méid atá in RAL buiséadach a léiríonn na gealltanais nach ndearnadh íocaíochtaí agus/nó saoradh ina leith go fóill. Is é sin an ghnáth-iarmhairt ar chláir ilbhliantúla a bheith ann.

EUR milliún

 

9ú CEF

10ú CEF

11ú CEF

31.12.2024

31.12.2023

Gealltanais le híoc nár caitheadh go fóill

15

166

2 520

2 701

3 449

Is é is cúis leis an laghdú ar RAL den chuid is mó an laghdú ar RAL buiséadach arbh fhiú é EUR 3 812 mhilliún ag deireadh 2024 (2023: EUR 5 116 mhilliún). Tá sé sin i gcomhréir le saolré CEF agus baineann sé freisin le forbairt líon na gconarthaí oscailte (féach nóta 2.2).

5.   BAINISTÍOCHT RIOSCA AIRGEADAIS

Baineann na nochtaí seo a leanas i dtaca le bainistíocht riosca airgeadais CEF leis na hoibríochtaí cisteáin arna ndéanamh ag an gCoimisiún thar ceann CEF chun a chuid acmhainní a chur chun feidhme.

5.1.   BEARTAIS BAINISTÍOCHTA RIOSCA AGUS GNÍOMHAÍOCHTAÍ FÁLAITHE

Leagtar síos na rialacha agus na prionsabail maidir le bainistíocht oibríochtaí cisteáin i Rialachán Airgeadais an 11ú CEF agus sa Chomhaontú Inmheánach.

De thoradh an rialacháin thuas, tá feidhm ag na príomhphrionsabail seo a leanas:

(a)

Íocann na Ballstáit na ranníocaíochtaí le CEF i gcuntais speisialta arna n-oscailt leis an mbanc eisiúna i ngach Ballstát nó san institiúid airgeadais arna hainmniú aige. Fanfaidh méideanna na ranníocaíochtaí sna cuntais speisialta sin go dtí go gcaithfear íocaíochtaí CEF a dhéanamh.

(b)

Íocann na Ballstáit ranníocaíochtaí CEF in EUR, agus ainmnítear íocaíochtaí CEF in EUR agus in airgeadraí eile.

(c)

Ní fhéadfar cuntais bhainc arna n-oscailt ag an gCoimisiún thar ceann CEF a rótharraingt.

I dteannta na gcuntas speisialta, osclaíonn an Coimisiún cuntais bhainc eile in ainm CEF, le hinstitiúidí airgeadais (bainc cheannais agus bainc thráchtála), chun íocaíochtaí a dhéanamh agus fáltais a fháil seachas na ranníocaíochtaí a dhéanann na Ballstáit leis an mbuiséad.

Tá oibríochtaí cisteáin agus íocaíochta uathoibrithe go mór agus bíonn siad ag brath ar chórais faisnéise nua-aimseartha. Cuirtear nósanna imeachta sonracha i bhfeidhm chun slándáil an chórais a ráthú agus chun leithscaradh dualgas a áirithiú i gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, le caighdeáin rialaithe inmheánaigh an Choimisiúin, agus le prionsabail iniúchóireachta.

Rialaíonn tacar treoirlínte agus nósanna imeachta i scríbhinn bainistíocht oibríochtaí cisteáin agus íocaíochtaí agus é mar chuspóir an riosca oibriúcháin agus airgeadais a theorannú agus leibhéal rialaithe leordhóthanach a áirithiú. Cumhdaítear leis na treoirlínte agus na nósanna imeachta sin na réimsí difriúla oibríochta leo, agus déantar comhlíontacht leis na treoirlínte agus na nósanna imeachta a sheiceáil go tráthrialta.

5.2.   RIOSCA AIRGEADRA

Neamhchosaint CEF ar riosca airgeadra ag deireadh na bliana - an suíomh glan

EUR milliún

 

31.12.2024

31.12.2023

 

USD

EUR

Eile

Iomlán

USD

EUR

Eile

Iomlán

Sócmhainní airgeadais

 

 

 

 

 

 

 

 

Sócmhainní airgeadais ar chostas amúchta

10

4

7

21

7

7

3

17

Sócmhainní airgeadais ag FVSD

42

61

9

112

16

49

8

73

Earraí infhaighte

6

5

–

11

7

4

–

11

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim

11

400

–

411

6

595

–

601

 

69

470

16

555

36

655

11

704

Dliteanais airgeadais

 

 

 

 

 

 

 

 

Forálacha airgeadais agus dliteanas ráthaíochta

–

3

–

3

–

2

2

4

 

–

3

–

3

–

2

2

4

Iomlán

69

473

16

558

36

657

13

706

Coinnítear na ranníocaíochtaí uile in EUR, agus ní cheannaítear airgeadraí eile ach amháin nuair a bhíonn gá leo chun íocaíochtaí a dhéanamh. Mar thoradh air sin, ní nochtar oibríochtaí cisteáin CEF do riosca airgeadra.

5.3.   RIOSCA AN RÁTA ÚIS

Ní fhaigheann CEF airgead ar iasacht agus dá dheasca sin níl sé nochta do riosca ráta úis.

Fabhraítear ús ar iarmhéideanna a shealbhaíonn sé sna cuntais bhainc éagsúla atá aige. Chuir an Coimisiún, thar ceann CEF, bearta i bhfeidhm dá bhrí sin chun a áirithiú go léiríonn ús a thuilltear go tráthrialta na rátaí úis sa mhargadh chomh maith leis an luaineacht a d’fhéadfadh tarlú leo.

Déanann gach Ballstát ranníocaíochtaí le buiséad CEF a chreidiúnú do chuntas speisialta a osclaítear leis an institiúid airgeadais atá ainmnithe aige. Chun aghaidh a thabhairt ar an riosca a bhaineann le haisíocaíocht dhiúltach, a bhí ann cúpla bliain ó shin, tá nósanna imeachta bainistíochta airgid i bhfeidhm chun iarmhéideanna a choimeádtar ar na cuntais lena mbaineann a íoslaghdú. Ina theannta sin, i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/888 ón gComhairle (7), is é an Ballstát ábhartha a iompraíonn aon luach saothair diúltach ar na cuntais sin.

Íoctar iarmhéideanna thar oíche a shealbhaítear i gcuntais bhainc thráchtála ar bhonn laethúil. Tá íocaíocht iarmhéideanna ar chuntais den sórt sin bunaithe ar rátaí margaidh athraitheacha a gcuirtear corrlach conarthach (deimhneach nó diúltach) i bhfeidhm ina leith. I gcás fhormhór na gcuntas, nasctar ríomh an úis le ráta tagartha margaidh agus déantar é a choigeartú chun aon luaineacht sa ráta sin a léiriú. Mar thoradh air sin, ní ghlacann CEF aon riosca go bhféadfaí a chuid iarmhéideanna a íoc ag rátaí níos ísle ná na rátaí margaidh.

5.4.   RIOSCA CREIDMHEASA (RIOSCA CONTRAPHÁIRTÍ)

Uas-neamhchosaint ar riosca creidmheasa

Maidir le sócmhainní airgeadais, suimeanna glanluacha atá sna méideanna tuairiscithe agus léiríonn siad neamhchosaint CEF ar riosca creidmheasa ag deireadh na tréimhse tuairiscithe.

EUR milliún

 

31.12.2024

31.12.2023

Sócmhainní airgeadais

 

 

Iasachtaí

21

16

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim

411

601

Earraí infhaighte malairte  (*1)

11

11

Ráthaíochtaí arna dtabhairt

 

 

Conarthaí ráthaíochta airgeadais

12

14

Iomlán an 31.12.2024

454

642


Iasachtaí ionstraimí airgeadas: cáilíocht chreidmheasa

EUR milliún

31.12.2024

 

Céim 1

Céim 2

Céim 3

POCI

Iomlán

Rátáil chreidmheasa

 

 

 

 

 

Príomhghrád agus ardghrád

–

–

–

–

–

Meánghrád uachtarach

–

–

–

–

–

Meánghrád íochtarach

–

–

–

–

–

Grád neamhinfheistíochta agus grád mainneachtana

16

6

3

–

25

Oll-luach de réir na leabhar

16

6

3

–

25

Lúide liúntas caillteanais

3

1

–

–

4

Suim ghlanluacha

13

5

3

–

21


Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim: cáilíocht chreidmheasa

EUR milliún

 

31.12.2024

31.12.2023

 

 

 

Rátáil chreidmheasa

 

 

Príomhghrád agus ardghrád

314

514

Meánghrád uachtarach

91

77

Meánghrád íochtarach

6

11

Grád neamhinfheistíochta agus grád mainneachtana

–

–

Oll-luach de réir na leabhar

411

601

Lúide liúntas caillteanais

-

-

Suim ghlanluacha

411

601


Earraí infhaighte: cáilíocht chreidmheasa

EUR milliún

31.12.2024

 

Gan a bheith dlite

Thar téarma 0-30

lá

Thar téarma 31-90

lá

Thar téarma

91 lá - 1 bhliain

Thar téarma

> 1 bhliain

Iomlán

Oll-luach de réir na leabhar

11

–

–

–

–

11

Lúide liúntas caillteanais

–

–

–

–

–

–

Suim ghlanluacha

11

–

–

–

–

11

Sócmhainní airgeadais ag FVSD: cáilíocht chreidmheasa

In 2024, baineann na sócmhainní airgeadais ag FVSD a áiríodh sna ráitis airgeadais sin le hinfheistíochtaí cothromais nach bhfuil faoi réir riosca creidmheasa (féach nóta 2.1).

5.5.   RIOSCA LEACHTACHTA

Anailís aibíochta ar dhliteanais airgeadais de réir na haibíochta conarthaí atá fágtha

Nochtar na dliteanais airgeadais agus na suimeanna iníoctha faoin gceannteideal seo leis na suimeanna glanluacha ón gclár comhardaithe.

EUR milliún

 

< 1 bhliain

1-5 bliana

> 5 bliana

Iomlán

Dliteanais airgeadais an 31.12.2024

256

–

–

256

Dliteanais airgeadais an 31.12.2023

391

2

–

393

Áirithíonn prionsabail bhuiséid a chuirtear i bhfeidhm maidir le CEF go mbíonn na hacmhainní airgid foriomlána don tréimhse bhuiséadach leordhóthanach i gcónaí chun íocaíochtaí a dhéanamh. Go deimhin, is ionann ranníocaíochtaí iomlána na mBallstát agus an méid foriomlán leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí a dhéantar don tréimhse bhuiséadach ábhartha.

Mar sin féin, déantar ranníocaíochtaí na mBallstát le CEF i dtrí thráthchuid in aghaidh na bliana, agus bíonn na híocaíochtaí faoi réir séasúrachta.

Chun a áirithiú go mbíonn acmhainní an chisteáin leordhóthanach i gcónaí chun na híocaíochtaí a bheidh le déanamh in aon mhí ar leith a chumhdach, déantar faisnéis maidir le staid an chisteáin a mhalartú go tráthrialta idir cisteán an Choimisiúin agus na ranna caiteachais ábhartha.

I dteannta an méid thuas, i gcomhthéacs oibríochtaí cisteáin CEF, áirithíonn uirlisí bainistíochta airgid uathoibrithe go mbíonn leachtacht leordhóthanach ar fáil ar gach ceann de chuntais bhainc CEF, ar bhonn laethúil.

6.   NOCHTUITHE PÁIRTITHE GAOLMHARA

Is iad Cistí Iontaobhais EUTF Bêkou- agus EUTF an Aontais don Afraic agus an Coimisiún Eorpach páirtithe gaolmhara CEF. Tarlaíonn na hidirbhearta idir na heintitis sin mar chuid de ghnáthoibríochtaí CEF agus dá bhrí sin, níl gá le ceanglais shonracha maidir le nochtadh le haghaidh na n-idirbheart sin i gcomhréir le rialacha cuntasaíochta an Aontais.

Níl aon bhainistíocht ar leithligh ag CEF toisc go bhfuil sé á bhainistiú ag an gCoimisiún. Nochtadh na teidlíochtaí maidir le príomhbhainistíocht an Aontais, lena n-áirítear an Coimisiún, i gcuntais bhliantúla chomhdhlúite an Aontais Eorpaigh faoi cheannteideal 7.2 ‘Teidlíochtaí príomhbhainistíochta’.

7.   TEAGMHAIS TAR ÉIS DHÁTA AN CHLÁIR CHOMHARDAITHE

Ar dháta sínithe na gcuntas sin, níor tháinig aon saincheist ábhartha ar aird Oifigeach Cuntasaíochta CEF nó níor tuairiscíodh aon saincheist ábhartha dó, rud a d’éileodh nochtadh ar leithligh faoin roinn seo. Ullmhaíodh na cuntais bhliantúla agus na nótaí gaolmhara trí úsáid a bhaint as an bhfaisnéis is déanaí a bhí ar fáil agus léirítear é sin san fhaisnéis a chuirtear i láthair thuas.

8.   AN TORADH EACNAMAÍOCH AGUS AN TORADH BUISÉID A RÉITEACH

Ríomhtar toradh eacnamaíoch na bliana bunaithe ar phrionsabail cuntasaíochta fabhraithe. Bíonn an toradh buiséid bunaithe áfach ar rialacha cuntasaíochta airgid. Toisc go gcumhdaítear leis an toradh eacnamaíoch agus leis an toradh buiséid araon na bun-idirbhearta oibríochtúla céanna, is rialú áisiúil é a áirithiú gur féidir iad a réiteach. Taispeántar an réiteach sin sa tábla thíos, lena gcuirtear i dtábhacht na príomh-mhéideanna réitigh, deighilte idir míreanna ioncaim agus caiteachais. Soláthraíonn na nótaí a ghabhann leis an tábla faisnéis bhreise maidir le cineál na bpríomh-mhíreanna réitigh.

EUR milliún

 

2024

2023

TORADH EACNAMAÍOCH NA BLIANA

(1 240 )

(2 249 )

Ioncam

 

 

Teidlíochtaí nach ndéanann difear don toradh buiséid

(25 )

(11 )

Teidlíochtaí a bunaíodh sa bhliain reatha ach nár bailíodh go fóill

(4 )

(2 )

Teidlíochtaí a bunaíodh sna blianta roimhe seo agus a bailíodh sa bhliain reatha

18

12

Glanéifeacht an réamh-mhaoiniúcháin

38

36

Ioncam fabhraithe (glan)

(98 )

(54 )

Caiteachais

 

 

Caiteachais na bliana reatha nár íocadh go fóill

65

(55 )

Caiteachais na mblianta roimhe seo a íocadh sa bhliain reatha

(176 )

(349 )

Glanéifeacht an réamh-mhaoiniúcháin

1 147

556

Caiteachais fhabhraithe (glan)

(1 071 )

59

TORADH BUISÉID NA BLIANA

(1 345 )

(2 056 )

8.1.   MÍREANNA RÉITIGH - IONCAM

Comhfhreagraíonn ioncam buiséadach bliana airgeadais leis an ioncam a bailíodh ó theidlíochtaí arna mbunú le linn na bliana agus méideanna a bailíodh ó theidlíochtaí arna mbunú sna blianta roimhe sin.

Déantar na teidlíochtaí nach ndéanann difear don toradh buiséid a thaifeadadh sa toradh eacnamaíoch ach ó thaobh an bhuiséid de, ní féidir iad a mheas mar ioncam ós rud é go n-aistrítear an méid airgeadaithe chuig cúlchistí agus nach féidir é a athghealladh gan cinneadh ón gComhairle.

Déanfar na teidlíochtaí arna mbunú sa bhliain reatha ach nár bailíodh go fóill a asbhaint ón toradh eacnamaíoch chun críoch réitigh, toisc nach cuid den ioncam buiséadach iad. Mar sin féin, na teidlíochtaí arna mbunú sna blianta roimhe sin agus arna mbailiú sa bhliain reatha, ní mór iad a chur leis an toradh eacnamaíoch chun críoch réitigh.

Tagraíonn an líne glanéifeacht an réamh-mhaoiniúcháin d’imréiteach an réamh-mhaoinithe le méideanna a aisghabháladh ó na tairbhithe. Léirítear leis na fáltais airgid sin ioncam buiséadach ach ní bhíonn aon tionchar acu ar an toradh eacnamaíoch agus ní mór dá bhrí sin iad a chur isteach chun críoch réitigh.

Cuimsítear leis an nglan-ioncam fabhraithe den chuid is mó fabhruithe arna ndéanamh chun críoch scoite deireadh bliana. Ní chuirtear san áireamh ach an ghlan-éifeacht amháin, i.e. ioncam fabhraithe na bliana reatha lúide aisiompú an ioncaim fhabhraithe den bhliain roimhe sin.

8.2.   MÍREANNA RÉITIGH - CAITEACHAS

Tá caiteachais na bliana reatha nár íocadh go fóill le cur isteach chun críoch réitigh toisc go n-áirítear sa toradh eacnamaíoch iad ach nach cuid den chaiteachas buiséadach iad. Mar sin féin, caiteachais na mblianta roimhe sin a íocadh sa bhliain reatha, ní mór iad a asbhaint ón toradh eacnamaíoch chun críoch réitigh toisc gur cuid de chaiteachas buiséadach na bliana reatha iad ach níl tionchar acu ar an toradh eacnamaíoch nó laghdaíonn siad na caiteachais i gcás ceartúchán.

Na fáltais airgid ó chealuithe íocaíochta, ní dhéanann siad difear don toradh eacnamaíoch cé go ndéanann siad difear don toradh buiséid.

Is é atá i nglan-éifeacht an réamh-mhaoiniúcháin teaglaim de na méideanna réamh-mhaoinithe nua a íocadh sa bhliain reatha (a aithnítear mar chaiteachas buiséadach na bliana) agus imréiteach an réamh-mhaoinithe a íocadh sa bhliain reatha nó sna blianta roimhe sin trí chostais incháilithe a ghlacadh. Léiríonn na costais incháilithe sin caiteachas i dtéarmaí fabhraithe ach ní caiteachas iad sna cuntais bhuiséadacha ós rud é gur measadh cheana gur caiteachas buiséadach é íocaíocht an réamh-mhaoinithe tosaigh tráth a íoctha.

Is éard atá sna glan-chaiteachais fhabhraithe den chuid is mó fabhruithe arna ndéanamh chun críoch scoite deireadh bliana, i.e. caiteachais incháilithe arna dtabhú ag tairbhithe cistí CEF ach nár tuairiscíodh do CEF go fóill. Ní chuirtear san áireamh ach amháin an ghlan-éifeacht, i.e. caiteachais fhabhraithe na bliana reatha lúide aisiompú chaiteachais fhabhraithe na bliana roimhe sin.

RÁITIS AIRGEADAIS CHISTÍ IONTAOBHAIS AN AONTAIS ARNA gCOMHDHLÚTHÚ SA CEF

RÁITIS AIRGEADAIS CHISTE IONTAOBHAIS BÊKOU AN AONTAIS 2024  (8)

FAISNÉIS CHÚLRA

Cúlra ginearálta maidir le Cistí Iontaobhais an Aontais

Cur ar bun

I gcomhréir le hAirteagail 238 agus 239 den Rialachán Airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais (RA AE) (9) agus Airteagal 35 den Rialachán Airgeadais is infheidhme maidir leis an 11ú Ciste Eorpach Forbraíochta (RA CEF) (10), féadfaidh an Coimisiún Eorpach Cistí Iontaobhais an Aontais a bhunú le haghaidh gníomhaíochtaí seachtracha (‘Cistí Iontaobhais an Aontais/EUTFanna’). Bunaítear Cistí Iontaobhais an Aontais faoi chomhaontú arna thabhairt i gcrích le deontóirí eile le haghaidh gníomhaíochtaí éigeandála agus iar-éigeandála is gá chun freagairt do ghéarchéim, nó le haghaidh gníomhaíochtaí téamacha.

Bunaíonn an Coimisiún Eorpach Cistí Iontaobhais an Aontais trí chinneadh tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus leis an gComhairle nó tar éis dóibh an cinneadh a fhormheas. Áirítear leis an gcinneadh sin an comhaontú bunaidh le deontóirí eile.

Ní dhéantar cistí iontaobhais an Aontais a bhunú agus a chur chun feidhme ach amháin faoi réir na gcoinníollacha seo a leanas:

—

Tá breisluach leis an idirghabháil ón Aontas: féadfar cuspóirí Chistí Iontaobhais an Aontais, go háirithe de bharr a scála nó a n-éifeachtaí féideartha, a ghnóthú níos fearr ar leibhéal an Aontais ná ar an leibhéal náisiúnta agus ní bheadh úsáid na n-ionstraimí maoinithe atá ann cheana leordhóthanach chun cuspóirí beartais an Aontais a bhaint amach;

—

tugann Cistí Iontaobhais an Aontais infheictheacht pholaitiúil shoiléir don Aontas agus buntáistí bainistíochta chomh maith le rialú níos fearr ag an Aontas ar rioscaí agus eisíocaíochtaí an Aontais agus ranníocaíochtaí deontóirí eile;

—

ní dhéanann Cistí Iontaobhais an Aontais dúbláil ar bhealaí cistiúcháin eile atá ann cheana ná ar ionstraimí comhchosúla gan aon bhreisíocht a chur ar fáil;

—

Tá cuspóirí Chistí Iontaobhais an Aontais ailínithe le cuspóirí ionstraim an Aontais nó le cuspóirí na míre buiséadaí óna gcistítear iad.

Cistí Iontaobhais an Aontais atá ann faoi láthair

Tá ceithre EUTF curtha ar bun ag an gCoimisiún go dtí seo:

—

EUTF BÊKOU, arb é is aidhm dó tacú le gach gné d’imeacht Phoblacht na hAfraice Láir ón ngéarchéim agus lena hiarrachtaí atógála. Bunaíodh é an 15 Iúil 2014;

—

EUTF MADAD, Ciste Iontaobhais Réigiúnach an Aontais Eorpaigh mar fhreagairt ar an ngéarchéim sa tSiria. Bunaíodh é an 15 Nollaig 2014;

—

EUTF don Afraic, Ciste Iontaobhais Éigeandála an Aontais Eorpaigh don chobhsaíocht agus chun aghaidh a thabhairt ar na bunchúiseanna atá leis an imirce mhírialta agus le daoine a bheith á n-easáitiú san Afraic. Bunaíodh é an 12 Samhain 2015;

—

EUTF DON CHOLÓIM, a thacaíonn le cur chun feidhme an chomhaontaithe síochána sa téarnamh luath agus sa chobhsú tar éis na coinbhleachta. Bunaíodh é an 12 Nollaig 2016.

Misean

Bunaíodh EUTF Bêkou d’fhonn cobhsú agus atógáil Phoblacht na hAfraice Láir (PAL) a chur chun cinn. Is é an príomhchuspóir atá aige, mar a leagtar amach sa Chomhaontú Bunaidh, ‘cabhair chomhsheasmhach spriocdhírithe a sholáthar le haghaidh athléimneacht grúpaí leochaileacha agus tacaíocht a thabhairt do gach gné d’imeacht Phoblacht na hAfraice Láir ón ngéarchéim agus den atógáil, chun gníomhaíochtaí sa ghearrthéarma, sa mheántéarma agus san fhadtéarma a chomhordú, agus chun tacú le tíortha comharsanacha déileáil le hiarmhairtí na géarchéime’.

Príomhghníomhaíochtaí oibriúcháin

Déanann ciste iontaobhais an Aontais acmhainní ó dheontóirí éagsúla a chomhthiomsú chun cláir a chistiú ar bhonn cuspóirí comhaontaithe. Ó cruthaíodh é i mí Iúil 2014, ghlac EUTF Bêkou 22 chlár agus chuaigh sé i bhfeidhm ar bhreis is 2.5 milliún tairbhí. Is é is aidhm do na cláir cabhrú le Poblacht na hAfraice Láir (PAL) agus leis an daonra tar éis ghéarchéim 2013. Go sonrach, is é is aidhm do EUTF Bêkou rochtain ar sheirbhísí bunúsacha (sláinte, uisce agus sláintíocht go príomha) a áirithiú, tacú leis an téarnamh eacnamaíoch agus le cruthú post, agus an comhtháthú sóisialta agus an t-athmhuintearas a chur chun cinn.

Rialachas

Is é an Coimisiún Eorpach a áirithíonn bainistiú EUTF Bêkou, agus feidhmíonn sé freisin mar rúnaíocht don dá chomhlacht rialaithe – Bord an Chiste Iontaobhais agus an Coiste Oibríochtúil. Ar Bhord an Chiste Iontaobhais agus ar Choiste Oibríochtúil EUTF Bêkou, tá ionadaithe na ndeontóirí, an Choimisiúin, Pharlaimint na hEorpa, ionadaí údaráis Phoblacht na hAfraice Láir, agus breathnóirí. Leagtar síos na rialacha maidir le comhdhéanamh an bhoird agus a rialacha inmheánacha i gcomhaontú bunaidh Chiste Iontaobhais an Aontais.

Is é príomhchúram an Bhoird straitéis fhoriomlán an Chiste Iontaobhais a bhunú agus a athbhreithniú. Tá an Bord Oibríochtúil freagrach as roghnú na ngníomhaíochtaí arna maoiniú ag an gCiste agus déanann sé a gcur chun feidhme a mhaoirsiú. Formheasann sé freisin na cuntais bhliantúla agus na tuarascálacha bliantúla ar na gníomhaíochtaí a mhaoinítear leis an gCiste Iontaobhais.

Foinsí maoiniúcháin

Maoinítear EUTF Bêkou trí ranníocaíochtaí ó dheontóirí.

Cuntais bhliantúla

An bonn leis an ullmhúchán

Leagtar amach an creat dlíthiúil agus na sprioc-amanna chun na cuntais bhliantúla a ullmhú sa ‘Chomhaontú lena mbunaítear Ciste Iontaobhais an Aontais Eorpaigh do Phoblacht na hAfraice Láir, ‘Ciste Iontaobhais Bêkou an Aontais Eorpaigh’, agus a rialacha inmheánacha’ (‘Comhaontú Bunaidh’). De réir an Chomhaontaithe Bunaidh sin, ullmhaítear na cuntais bhliantúla i gcomhréir leis na rialacha arna nglacadh ag Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin (Rialacha Cuntasaíochta an Aontais Eorpaigh), a bhunaítear ar chaighdeáin chuntasaíochta a nglactar leo go hidirnáisiúnta le haghaidh na hearnála poiblí (IPSAS).

Oifigeach Cuntasaíochta

Feidhmíonn Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin mar Oifigeach Cuntasaíochta ar Chistí Iontaobhais an Aontais. Is é an tOifigeach Cuntasaíochta atá freagrach as nósanna imeachta cuntasaíochta agus cairt na gcuntas is coiteann do Chistí Iontaobhais uile an Aontais a leagan síos. Feidhmíonn Iniúchóir Inmheánach an Choimisiúin, OLAF agus an Chúirt Iniúchóirí na cumhachtaí céanna ar Chistí Iontaobhais an Aontais is a fheidhmíonn siad i ndáil le gníomhaíochtaí eile a dhéanann an Coimisiún. Bíonn Cistí Iontaobhais an Aontais faoi réir iniúchóireacht sheachtrach neamhspleách gach bliain freisin.

Comhdhéanamh na gcuntas bliantúil

Cumhdaítear leis na cuntais bhliantúla an tréimhse ón 1 Eanáir go dtí an 31 Nollaig agus cuimsítear leo na ráitis airgeadais agus na tuarascálacha ar chur chun feidhme an bhuiséid. Cé go n-ullmhaítear na ráitis airgeadais agus na nótaí a ghabhann leo ar bhonn cuntasaíocht fabhraithe, tá na tuarascálacha ar chur chun feidhme an bhuiséid bunaithe go príomha ar ghluaiseachtaí airgid thirim.

Próiseas ó chuntais shealadacha go dtí urscaoileadh

Bíonn na cuntais bhliantúla faoi réir iniúchóireacht sheachtrach neamhspleách. Na cuntais bhliantúla a ullmhaíonn an tOifigeach Cuntasaíochta, déantar iad a tharchur, faoin 15 Feabhra an bhliain dár gcionn, chuig an gCoiste Oibríochtúil a dhéanann iad a tharchur ansin chuig an gcuideachta iniúchóireachta arna roghnú ag an eintiteas tar éis nós imeachta tairisceana. Tar éis na hiniúchóireachta, ullmhaíonn an tOifigeach Cuntasaíochta na cuntais bhliantúla chríochnaitheacha agus cuireann sé faoi bhráid an Choiste Oibríochtúil iad lena bhformheas (Airteagal 8.3.4(c)).

Déantar cuntais bhliantúla EUTF Bêkou a chomhdhlúthú i gcuntais bhliantúla an Chiste Eorpaigh Forbraíochta.

Buaicphointí oibriúcháin

Éachtaí na bliana

I mí Iúil 2014, sheol an tAontas a chéad Chiste Iontaobhais (EUTF) riamh ar a dtugtar Bêkou (‘dóchas’ an chiall atá le Bêkou sa tSangóis) i mí Iúil 2014 chun cúnamh a thabhairt do Phoblacht na hAfraice Láir (PAL) agus do na daoine ann tar éis ghéarchéim 2013. Tá sé d’aidhm ag EUTF Bêkou rochtain ar sheirbhísí bunúsacha (sláinte, uisce agus sláintíocht go príomha) a áirithiú, tacú leis an bhforbairt tuaithe agus leis an téarnamh eacnamaíoch, agus an t-athmhuintearas a chur chun cinn. Ó cruthaíodh é, mhaoinigh EUTF Bêkou 22 chlár ina bhfuil 119 dtionscadal agus chuaigh sé i bhfeidhm ar bhreis agus leath de dhaonra na tíre.

Tá Poblacht na hAfraice Láir fós leochaileach ó thaobh gach gné de, go háirithe i dtéarmaí rialachas agus infhaighteacht acmhainní áitiúla (daonna, teicniúil, airgeadais etc.) chun freastal ar dhúshláin na forbartha.

Tá feabhas ag teacht ar an staid slándála; tá laghdú ag teacht ar an bhforéigean idir fórsaí armtha. Mar sin féin, méadaíonn díchobhsú na dtíortha comharsanachta an éagobhsaíocht sa tír mar gheall ar insreabhadh na ndídeanaithe ón tSúdáin go dtí an Afraic Láir. I mí Dheireadh Fómhair, thug Sead agus Poblacht na hAfraice Láir comhaontú i gcrích chun a gcomhtheorainneacha a chosaint le chéile. Tá thart ar 20 % de dhaonra Phoblacht na hAfraice Láir fós easáitithe, agus dá bhrí sin tá gá mór i gcónaí ann le cúnamh daonnúil.

Saintréith den staid eacnamaíoch is ea an meath ollmhór ar ioncaim rialtais i gcomhthéacs fás lag. Mar sin féin, coinnítear an t-idirphlé ar bun leis an gCiste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta (CAI) dá ainneoin féin.

Déanfar comóradh ar an saol polaitiúil in 2025 le toghcháin áitiúla agus uachtaránachta a cuireadh siar arís agus arís eile.

Athlonnaíodh bainistiú oibríochtaí Bekou chuig an Toscaireacht chuig Poblacht na hAfraice Láir ach, dá ainneoin sin, tá taobh an airgeadais agus an chonartha fós láraithe sa Bhruiséil.

Príomhéachtaí i réimsí fócais sonracha

Sna príomhéachtaí ó 2024 atá curtha i láthair thíos léirítear príomhchuspóirí/príomhréimsí sonracha idirghabhála an Chiste Iontaobhais.

Maidir le rochtain ar sheirbhísí, lean Ciste Iontaobhais Bêkou de bheith ag tacú leis na hearnálacha Sláinte agus Uisce, Sláinteachais agus Sláintíochta. In 2024, bhain 107 842 dhuine breise tairbhe as rochtain fheabhsaithe ar sheirbhísí uisce, sláinteachais agus sláintíochta (EHA - táscaire 1.1), rud a d’fhág go raibh 1 177 587 tairbhí san iomlán ann ó cuireadh tús leis an gCiste. Ba shárú 5 % é sin ar an sprioc tosaigh.

Bhí líon na daoine a bhain tairbhe as comhairliúcháin leighis agus idirghabhálacha sláinte (táscaire 1.2) le linn na bliana íseal (53 264) mar gheall ar dhúnadh na dtionscadal a bhain leis an tríú sraith den chlár HEALTH. Mar sin féin, ós rud é gurbh ionann an líon iomlán tairbhithe agus 9 132 811, i gcomparáid le sprioc 7 915 873, tá sé 15 % níos mó ná mar a bhíothas ag súil leis. Chuir an dá thionscadal HEALTH dheireanacha (RESULDE ALIMA agus GENRE III IRC) deireadh lena ngníomhaíochtaí i mbliana.

Tá méadú nach beag (+35 %), os cionn na sprice tosaigh, tagtha ar líon na dtairbhithe i gcás gníomhaíochtaí litearthachta ó 17 105 go 23 054 idir 2023 agus 2024.

I réimse an chomhtháthaithe shóisialta, bhí sé d’aidhm ag an gcuid is mó de na gníomhaíochtaí a cuireadh chun feidhme le tacaíocht ó EUTF Bêkou mná a chumhachtú agus dul i ngleic le foréigean inscnebhunaithe, agus chun na meáin sa tír a threisiú.

In 2024, bhain 15 741 chailín nó bean tairbhe as gníomhaíochtaí cumhachtaithe socheacnamaíocha, rud a d’fhág go raibh 173 109 dtairbhí ann ar figiúr é atá i bhfad os cionn na sprice bunaidh (+380 %). Thacaigh Bêkou (táscaire 2.2) le 2 494 dhuine a tháinig slán ón bhforéigean inscnebhunaithe (GBV) i mbliana, rud a d’fhág go raibh 16 769 ann san iomlán i gcomparáid leis an 133 943 a bhí beartaithe. Ní léiríonn sé sin ach ráta comhlánaithe 13 %.

Bhí méadú 36 870 ar an líon daoine a fuair tacaíocht i gcomhthéacs ‘2.4 gníomhaíocht (cothú na síochána sibhialta iarchoinbhleachta agus/nó coinbhleachtaí a chosc’ is é sin le rá 418 581 (+172 %) san iomlán ón tráth a cruthaíodh an ciste.

Maidir le tacú le téarnamh na n-earnálacha eacnamaíocha agus táirgiúla, thug EUTF Bêkou cúnamh do thalmhaíocht tháirgiúil agus talmhaíocht atá dírithe ar chothú araon, thacaigh sé le grúpaí talmhaíochta agus feirmeoirí beaga, chothaigh sé cruthú post (obair dhlúthshaothair, gairmoiliúint, forbairt gníomhaíochtaí a ghineann ioncam) agus d’éascaigh sé rochtain ar sheirbhísí airgeadais do ghnólachtaí beaga agus do dhaoine aonair.

I mbliana, is beag an líon gnóthachtálacha a bhí ann maidir leis an gcuspóir seo toisc go bhfuil an chuid is mó tionscadal curtha i gcrích. Tá méadú 2% ann fós (1 471) ar an líon daoine a fuair tacaíocht chun gníomhaíocht ghinte ioncaim a bhunú. Bhain 6 263 duine tairbhe as gníomhaíochtaí gairmoiliúna i rith na bliana (táscaire 3.6), sin méadú 6 % i gcomparáid leis an mbliain roimhe sin. Fuair 6 220 duine oiliúint tríd an tionscadal DEVRUR II arna chur chun feidhme ag Enabel.

Lean tionscadal PAPEUR Rural (ITC) de thacaíocht a thabhairt do na 35 chomharchumann a bunaíodh in 2022.

Buiséad agus cur chun feidhme buiséid

Faoi dheireadh 2024, b’ionann na ranníocaíochtaí le EUTF Bêkou agus méid níos mó ná EUR 310 milliún, mar a bhí ann sa bhliain roimhe sin 2023, chomh maith le méid EUR 2 mhilliún d’ioncam eile ón ús a tuilleadh. Chuir an Ciste Iontaobhais bailchríoch ar na gealltanais agus ar chonraitheoireacht na ranníocaíochtaí uile a fuarthas an 31 Nollaig 2021, cé is moite de chistí atá curtha i leataobh le haghaidh faireacháin, meastóireachta, iniúchóireachta agus cumarsáide ar féidir conradh a dhéanamh ina leith fós tar éis an dáta sin.

Íocadh níos mó ná EUR 7 milliún le conraitheoirí in 2024; eisíocadh breis agus EUR 290 milliún ar an iomlán ó cruthaíodh EUTF Bêkou.

In 2024, bhí 11 chonradh ar siúl le haghaidh buiséad iomlán thart ar EUR 81 mhilliún. Ina measc sin, bhí 8 dtionscadal oibríochtúla agus ceann amháin ann le haghaidh Cúnamh Teicniúil.

Tionchar na ngníomhaíochtaí sna ráitis airgeadais

Sna ráitis airgeadais, tá tionchar na ngníomhaíochtaí thuasluaite níos feiceálaí nuair a fhéachtar ar na nithe seo a leanas:

—

Réamh-mhaoiniú: tháinig laghdú kEUR 1 126 air de thoradh fhoirceannadh an Chiste Iontaobhais agus an laghdaithe dá dhroim sin ar líon na gconarthaí nua: in 2024 níor síníodh ach 5 chonradh, a bhain le gníomhaíochtaí iniúchóireachta, meastóireachta agus cumarsáide dar luach EUR 167 000;

—

Dliteanais airgeadais: tháinig laghdú kEUR 6 893 air go príomha mar gheall ar easpa ranníocaíochtaí briste le linn na bliana;

—

Caiteachais oibriúcháin: tháinig laghdú kEUR 17 968 air de thoradh fhoirceannadh leanúnach an Chiste Iontaobhais, rud a d’fhág gur tháinig laghdú ar líon na gconarthaí oscailte agus, dá bhrí sin, gur tháinig laghdú ar chaiteachais.

CLÁR COMHARDAITHE

EUR ‘000

 

31.12.2024

31.12.2023

SÓCMHAINNÍ NEAMHREATHA

 

 

Réamh-mhaoiniú

–

–

 

–

–

SÓCMHAINNÍ REATHA

 

 

Réamh-mhaoiniú

2 619

3 745

Earraí infhaighte malairte agus méideanna in-aisghabhála neamh-mhalairte

2 267

3 462

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim

23 465

28 420

 

28 350

35 627

IOMLÁN NA SÓCMHAINNÍ

28 350

35 627

DLITEANAIS NEAMHREATHA

 

 

Dliteanais airgeadais

(24 108 )

(31 001 )

 

(24 108 )

(31 001 )

DLITEANAIS REATHA

 

 

Suimeanna iníoctha

(2 536 )

–

Muirir fhabhraithe

(1 707 )

(4 626 )

 

(4 243 )

(4 626 )

IOMLÁN NA nDLITEANAS

(28 350 )

(35 627 )

GLANSÓCMHAINNÍ

–

–

RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS

EUR ‘000

 

2024

2023

IONCAM

 

 

Ioncam ó idirbhearta neamh-mhalairte

 

 

Ioncam ó thabhartais

6 894

24 550

Aisghabháil caiteachas

183

717

 

7 076

25 268

Ioncam ó idirbhearta malairte

 

 

Ioncam airgeadais

884

636

 

884

636

Ioncam iomlán

7 961

25 904

CAITEACHAIS

 

 

Caiteachais oibriúcháin

(6 310 )

(24 278 )

Costais airgeadais

(166 )

–

Caiteachais eile

(1 485 )

(1 626 )

Caiteachais iomlána

(7 961 )

(25 904 )

TORADH EACNAMAÍOCH NA BLIANA

–

–

RÁITEAS FAOI SHREABHADH AIRGID

EUR ‘000

 

2024

2023

Toradh eacnamaíoch na bliana

–

–

(Méadú)/laghdú ar réamh-mhaoiniú

1 126

7 420

(Méadú)/laghdú ar earraí infhaighte malairte agus méideanna in-aisghabhála neamh-mhalairte

1 196

132

Méadú/(laghdú) ar dhliteanais airgeadais

(6 894 )

18 450

Méadú/(laghdú) ar shuimeanna iníoctha

2 536

(4 563 )

Méadú/(laghdú) ar mhuirir fhabhraithe

(2 919 )

2 665

GLANSREABHADH AIRGID

(4 955 )

24 104

Glanmhéadú/(glanlaghdú) ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim

(4 955 )

24 104

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag tús na bliana

28 420

4 316

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag deireadh bliana

23 465

28 420

RÁITIS AIRGEADAIS EUTF DON AFRAIC 2024  (11)

FAISNÉIS CHÚLRA MAIDIR LE EUTF DON AFRAIC

Cúlra ginearálta maidir le Cistí Iontaobhais an Aontais

Cur ar bun

I gcomhréir le hAirteagail 238 agus 239 den Rialachán Airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais (RA AE) (12) agus Airteagal 35 den Rialachán Airgeadais is infheidhme maidir leis an 11ú Ciste Eorpach Forbraíochta (RA CEF) (13), féadfaidh an Coimisiún Eorpach Cistí Iontaobhais an Aontais a bhunú le haghaidh gníomhaíochtaí seachtracha (‘cistí Iontaobhais an Aontais/EUTFanna’). Bunaítear Cistí Iontaobhais an Aontais faoi chomhaontú arna thabhairt i gcrích le deontóirí eile le haghaidh gníomhaíochtaí éigeandála agus iar-éigeandála is gá chun freagairt do ghéarchéim, nó le haghaidh gníomhaíochtaí téamacha.

Bunaíonn an Coimisiún Eorpach Cistí Iontaobhais an Aontais trí chinneadh tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus leis an gComhairle nó tar éis dóibh an cinneadh a fhormheas. Áirítear leis an gcinneadh sin an comhaontú bunaidh le deontóirí eile.

Ní dhéantar Cistí Iontaobhais an Aontais a bhunú agus a chur chun feidhme ach amháin faoi réir na gcoinníollacha seo a leanas:

—

Tá breisluach leis an idirghabháil ón Aontas: féadfar cuspóirí Chistí Iontaobhais an Aontais, go háirithe de bharr a scála nó a n-éifeachtaí féideartha, a ghnóthú níos fearr ar leibhéal an Aontais ná ar an leibhéal náisiúnta agus ní bheadh úsáid na n-ionstraimí maoinithe atá ann cheana leordhóthanach chun cuspóirí beartais an Aontais a bhaint amach;

—

tugann Cistí Iontaobhais an Aontais infheictheacht pholaitiúil shoiléir don Aontas agus buntáistí bainistíochta chomh maith le rialú níos fearr ag an Aontas ar rioscaí agus eisíocaíochtaí an Aontais agus ranníocaíochtaí deontóirí eile;

—

ní dhéanann Cistí Iontaobhais an Aontais dúbláil ar bhealaí cistiúcháin eile atá ann cheana ná ar ionstraimí comhchosúla gan aon bhreisíocht a chur ar fáil;

—

Tá cuspóirí Chistí Iontaobhais an Aontais ailínithe le cuspóirí ionstraim an Aontais nó le cuspóirí na míre buiséadaí óna gcistítear iad.

Cistí Iontaobhais an Aontais atá ann faoi láthair

Tá ceithre EUTF curtha ar bun ag an gCoimisiún go dtí seo:

—

EUTF BÊKOU, arb é is aidhm dó tacú le gach gné d’imeacht Phoblacht na hAfraice Láir ón ngéarchéim agus lena hiarrachtaí atógála. Bunaíodh é an 15 Iúil 2014;

—

EUTF MADAD, Ciste Iontaobhais Réigiúnach an Aontais Eorpaigh mar fhreagairt ar an ngéarchéim sa tSiria. Bunaíodh é an 15 Nollaig 2014;

—

EUTF don Afraic, Ciste Iontaobhais Éigeandála an Aontais Eorpaigh don chobhsaíocht agus chun aghaidh a thabhairt ar na bunchúiseanna atá leis an imirce mhírialta agus le daoine a bheith á n-easáitiú san Afraic. Bunaíodh é an 12 Samhain 2015;

—

EUTF DON CHOLÓIM, a thacaíonn le cur chun feidhme an chomhaontaithe síochána sa téarnamh luath agus sa chobhsú tar éis na coinbhleachta. Bunaíodh é an 12 Nollaig 2016.

Misean

Is iad príomhchuspóirí EUTF don Afraic tacú le gach gné den chobhsaíocht agus rannchuidiú le bainistíocht imirce níos fearr mar aon le haghaidh a thabhairt ar bhunchúiseanna an díchobhsaithe, an easáitithe éigeantais agus na himirce mírialta, go háirithe trí athléimneacht, deiseanna eacnamaíocha agus comhdheiseanna, slándáil agus forbairt a chur chun cinn agus trí dhul i ngleic le sáruithe ar chearta an duine.

Príomhghníomhaíochtaí oibriúcháin

Déanann Ciste Iontaobhais an Aontais acmhainní ó dheontóirí éagsúla a chomhthiomsú chun gníomhaíocht a mhaoiniú ar bhonn cuspóirí comhaontaithe. Feidhmíonn EUTF don Afraic i dtrí phríomhréimse thíreolaíocha, mar atá an tSaiheil agus limistéar Loch Shead, Corn na hAfraice agus Tuaisceart na hAfraice. D’fhéadfadh tíortha comharsanacha na dtíortha incháilithe tairbhiú, ar bhonn cás ar chás, de thionscadail an Chiste Iontaobhais. Bunaítear an Ciste Iontaobhais ar feadh tréimhse theoranta, chun freagairt a sholáthar sa ghearrthéarma agus sa mheántéarma ar na dúshláin sna réigiúin.

Rialachas

Is é an Coimisiún Eorpach a áirithíonn bainistiú EUTF don Afraic, agus feidhmíonn sé freisin mar rúnaíocht don dá chomhlacht rialaithe – Bord an Chiste Iontaobhais agus an Coiste Oibríochtúil. Ar Bhord an Chiste Iontaobhais agus ar Choiste Oibríochtúil EUTF don Afraic, tá ionadaithe ó na deontóirí agus ón gCoimisiún, chomh maith le hionadaithe ó Bhallstáit neamh-rannpháirteacha an Aontais, ó údaráis na dtíortha incháilithe agus ó eagraíochtaí réigiúnacha mar bhreathnóirí. Leagtar síos na rialacha maidir le comhdhéanamh an bhoird agus a rialacha inmheánacha i gcomhaontú bunaidh Chiste Iontaobhais an Aontais.

Is é príomhchúram an Bhoird straitéis fhoriomlán an Chiste Iontaobhais a bhunú agus a athbhreithniú. Tá an Bord Oibríochtúil freagrach as roghnú na ngníomhaíochtaí arna maoiniú ag an gCiste agus déanann sé a gcur chun feidhme a mhaoirsiú. Formheasann sé freisin na cuntais bhliantúla agus na tuarascálacha bliantúla ar na gníomhaíochtaí a mhaoinítear leis an gCiste Iontaobhais.

Foinsí maoiniúcháin

Maoinítear EUTF don Afraic trí ranníocaíochtaí ó dheontóirí.

An bonn leis an ullmhúchán

Leagtar amach an creat dlíthiúil agus na sprioc-amanna chun na cuntais bhliantúla a ullmhú sa ‘Chomhaontú lena mbunaítear Ciste Iontaobhais éigeandála an Aontais Eorpaigh don chobhsaíocht agus chun aghaidh a thabhairt ar na bunchúiseanna atá leis an imirce mírialta agus le daoine a bheith á n-easáitiú san Afraic agus a rialacha inmheánacha’ (‘Comhaontú Bunaidh’). De réir an Chomhaontaithe Bunaidh sin, ullmhaítear na cuntais bhliantúla i gcomhréir leis na rialacha arna nglacadh ag Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin (Rialacha Cuntasaíochta an Aontais Eorpaigh), a bhunaítear ar chaighdeáin chuntasaíochta a nglactar leo go hidirnáisiúnta le haghaidh na hearnála poiblí (IPSAS).

Oifigeach Cuntasaíochta

Bunaithe ar an gComhaontú Bunaidh, feidhmíonn Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin mar Oifigeach Cuntasaíochta ar an gCiste Iontaobhais.

Comhdhéanamh na gcuntas bliantúil

Cumhdaítear leis na cuntais bhliantúla an tréimhse ón 1 Eanáir go dtí an 31 Nollaig agus cuimsítear leo na ráitis airgeadais agus na tuarascálacha ar chur chun feidhme an bhuiséid. Cé go n-ullmhaítear na ráitis airgeadais agus na nótaí a ghabhann leo ar bhonn cuntasaíocht fabhraithe, tá na tuarascálacha ar chur chun feidhme an bhuiséid bunaithe go príomha ar ghluaiseachtaí airgid thirim.

Próiseas ó chuntais shealadacha go dtí urscaoileadh

Bíonn na cuntais bhliantúla faoi réir iniúchóireacht sheachtrach neamhspleách. Na cuntais bhliantúla a ullmhaíonn an tOifigeach Cuntasaíochta, déantar iad a tharchur, faoin 15 Feabhra an bhliain dár gcionn, chuig an gCoiste Oibríochtúil a dhéanann iad a tharchur ansin chuig an gcuideachta iniúchóireachta arna roghnú ag an eintiteas tar éis nós imeachta tairisceana. Tar éis na hiniúchóireachta, ullmhaíonn an tOifigeach Cuntasaíochta na cuntais bhliantúla chríochnaitheacha agus cuireann sé faoi bhráid an Choiste Oibríochtúil iad lena bhformheas.

Déantar cuntais bhliantúla EUTF don Afraic a chomhdhlúthú i gcuntais bhliantúla an Chiste Eorpaigh Forbraíochta.

Buaicphointí oibriúcháin

Éachtaí na bliana

I gcomhréir le dheireadh na tréimhse conarthaí an 31 Nollaig 2021, ó Eanáir 2022 ní dhearna EUTF don Afraic aon ghealltanas airgeadais nua ná aon bhreisiú buiséadach nua a chistiú. Is iad gealltanais airgeadais a bhaineann le gníomhaíochtaí riaracháin amhail iniúchtaí, meastóireachtaí, gníomhaíochtaí faireacháin agus cumarsáide an t-aon chineál gealltanais airgeadais is féidir a thabhairt ar conradh. Leanfar de chláir EUTF don Afraic a chur chun feidhme go dtí deireadh 2025.

Le linn 2024, léirigh EUTF don Afraic freisin gur uirlis cur chun feidhme ghasta éifeachtach é, lena n-éascaítear idirphlé beartais le tíortha comhpháirtíochta san Afraic, lena gcuirtear cuir chuige nuálacha i bhfeidhm, agus lena gcuirtear torthaí nithiúla ar fáil ar fud na dtrí réigiún (an tSaiheil agus Loch Shead, Corn na hAfraice, agus Tuaisceart na hAfraice).

I mí Mheán Fómhair 2024, d’fhoilsigh Cúirt Iniúchóirí na hEorpa (CIE) tuarascáil iniúchóireachta speisialta maidir le EUTF don Afraic (14). D’admhaigh CIE go bhfuil cur chuige nua forbartha ag EUTF don Afraic chun faisnéis a bhailiú faoi bhunchúiseanna na héagobhsaíochta, na himirce neamhrialta agus an easáitithe, ar faisnéis í lena ndéantar rioscaí do chearta an duine a shainaithint i dtimpeallacht luaineach agus lena ndearnadh tuairisciú ar ghnóthachtálacha carnacha a ghníomhaíochtaí. D’aithin sí freisin gur rannchuidigh EUTF chun an imirce a choinneáil ard i dtacs leis an gclár oibre forbartha agus polaitiúil, agus gur thuairiscigh tionscadail EUTF go bhfuil cuid mhór de na haschuir bheartaithe curtha i gcrích agus go bhfuil a gcuspóirí bainte amach go páirteach acu.

In 2024, tá réigiún Chorn na hAfraice fós ina réigiún an-éagobhsaí, a bhfuil aghaidh á tabhairt aige ar dhúshláin iomadúla a bhaineann le tionchair thromchúiseacha an athraithe aeráide, le constaicí socheacnamaíocha agus polaitiúla, agus le coinbhleachtaí agus bagairtí slándála leanúnacha. Chomh maith leis an gcoinbhleacht leanúnach sa tSúdáin, tá corraíl inmheánach fós ann i gcodanna den Aetóip, mar aon le héagobhsaíocht sa tSomáil agus, ag an am céanna, tá iarmhairtí ghéarchéim na Mara Rua ag cur leis an mboilsciú agus leis an neamhdhaingne ar fud an limistéir. Ó mhí Dheireadh Fómhair 2024, tá an tSúdáin ag dul i ngleic le géarchéim an easáitithe inmheánaigh is mó ar domhan, ar géarchéim í a thug ar 14 mhilliún duine teitheadh óna n-áiteanna cónaithe agus tearmann a lorg laistigh nó lasmuigh den tír. Tá tionchar forleathan ag an oll-easáitiú sin ar thíortha comharsanacha. Dá ainneoin sin, is féidir roinnt forbairtí dearfacha a shainaithint amhail aontachas na Somáile le Comhphobal na hAfraice Thoir i mí Feabhra 2024, formheas CAI maidir leis an tacaíocht airgeadais do chlár athchóirithe eacnamaíoch na hAetóipe agus ceannaireacht chinntitheach na Céinia maidir le hoiriúnú don athrú aeráide agus maolú i dtaca leis an athrú aeráide.

Sa chomhthéacs dúshlánach sin, thuairiscigh EUTF dul chun cinn nach beag maidir le deiseanna eacnamaíocha agus fostaíochta a chur chun cinn i gCorn na hAfraice. Faoi mhí an Mheithimh 2024, cruthaíodh 152 000 post san iomlán, nó tugadh tacaíocht dóibh, lena n-áirítear 2 471 phost sa chéad seimeastar de 2024. De bhreis air sin, cruthaíodh 24 091 micrifhiontar, fiontar beag agus fiontar meánmhéide, nó tugadh tacaíocht dóibh, agus cuireadh 314 MFBManna leis an líon fiontar sin in 2024. Chuidigh cláir EUTF freisin le thart ar 750 000 duine aonair chun gníomhaíochtaí ginte ioncaim a fhorbairt. D’éirigh go han-mhaith leis na hiarrachtaí sin chun tacú le dídeanaithe, agus bhain 12 349 ndídeanaí tairbhe as poist a chruthú/a fuair tacaíocht agus fuair 85 593 dhuine cúnamh maidir le gníomhaíochtaí ginte ioncaim.

Ar an gcaoi chéanna, go dtí seo tá 11 mhilliún seirbhís shláinte-bhainteach curtha ar fáil do theaghlaigh, ar cóireáil leighis a bhí i gceist le 99 % díobh. Baineadh amach rochtain fheabhsaithe ar shaoráidí sláinte do 3.67 milliún duine, agus bhain thart ar 59 000 duine díobh tairbhe as na saoráidí sin sa chéad leath de 2024. Go háirithe, maidir le saoráidí WASH (uisce, sláintíocht agus sláinteachas), baineadh amach an t-aschur débhliantúil is mó ina leith ó bunaíodh EUTF trí 1 303 shaoráid a thógáil nó a athshlánú. De bhreis air sin, fuair 3 mhilliún duine cúnamh cothaithe, lena n-áirítear 54 250 duine sa chéad leath de 2024.

Rinne EUTF dul chun cinn nach beag maidir le feabhas a chur ar bhainistiú imirce trí chúnamh criticiúil agus cosaint chriticiúil a chur ar fáil do 3 256 imirceach agus duine easáitithe sa chéad leath de 2024, rud a d’fhág gurb ionann an tacaíocht iomlán a soláthraíodh agus tacaíocht do bheagnach 195 000 duine go dtí seo. Thairis sin, sa chéad seimeastar de 2024, bhí príomhról ag EUTF freisin maidir le tacú le tionscnaimh cobhsaíochta agus cothaithe síochána, agus bhí 30 162 dhuine aonair rannpháirteach i ngníomhaíochtaí coiscthe coinbhleachta agus i ngníomhaíochtaí chun cearta an duine a chur chun cinn, agus béim á leagan ar an tSúdáin Theas. Fágann sé sin gurb é 1,37 milliún líon iomlán na rannpháirtithe, rud a rannchuidíonn le síocháin agus cobhsaíocht pholaitiúil neartaithe ar fud an réigiúin.

In 2024, lean réigiún na Saiheile agus Loch Shead (SLC) de bheith ag dul i ngleic le héagobhsaíocht pholaitiúil atá ag dul i méad ar fud an réigiúin, le bagairtí slándála, le dúshláin shocheacnamaíocha, agus le coinbhleachtaí níos déine, rud a d’fhág níos mó daoine i riocht ina raibh méadú ar neamhdhaingne bhia agus ar easáitiú éigeantach. Thairis sin, chuaigh an deighilt pholaitiúil san Afraic Thiar in olcas arís, de réir mar a d’fhógair Buircíne Fasó, Mailí agus an Nígir go raibh siad chun tarraingt siar as Comhphobal Eacnamaíoch Stáit na hAfraice Thiar (ECOWAS).

Sa chéad leath de 2024, d’éirigh coinbhleachtaí san Afraic Thiar níos déine, go háirithe i dtíortha lár na Saiheile agus sa Nigéir. Bhí an géarú sin ina phríomhspreagadh maidir leis an easáitiú éigeantach, a rinne difear do 10,1 milliún duine (lena n-áirítear dídeanaithe agus daoine easáitithe ina dtír féin) ar fud an 12 thír de chuid EUTF SLC.

Lean boilsciú agus dímheas airgeadra de dhifear a dhéanamh do sciar mór de na daonraí, go príomha na pobail is leochailí. Ó mhí an Mhárta go mí na Bealtaine, 2024, bhí 38 milliún duine ar fud na hAfraice Thiar thíos le neamhdhaingne ghéar bhia, ar líon é a raibh coinne leis go n-ardódh sí go 52 mhilliún le linn shéasúr gann 2024. Mar sin féin, sa chomhthéacs dúshlánach sin, agus d’ainneoin deireadh a bheith á chur de réir a chéile le EUTF agus, dá bhrí sin, d’ainneoin an laghdú ollmhór a tháinig ar a thionscadail ghníomhacha, leanadh de thorthaí substaintiúla a thuairisciú sa chéad seimeastar de 2024. Mar shampla, le linn an chéad leath de 2024, bhain 56 549 nduine tairbhe as cúnamh chun gníomhaíochtaí ginte ioncaim (IGAnna) a fhorbairt, i gcomhthéacs 831 945 dhuine san iomlán a fuair tacaíocht go dtí seo, agus bhain 2 686 dhuine tairbhe as agus oiliúint de chineál teicniúil agus ghairme (TVET) agus/nó as forbairt scileanna, rud a d’fhág figiúr iomlán 240 470.

De bhreis air sin, léirigh gníomhaíochtaí cothaithe síochána gnóthachtálacha móra freisin, is é sin le rá, bhí 561 874 rannpháirtí ann, rud a d’fhág go raibh 7,1 milliún duine san iomlán ann, agus fuair 387 nduine oiliúint maidir le bainistiú imirce agus cosaint imirceach, rud a d’fhág go raibh 20 953 duine san iomlán ann.

Ní hamháin sin, sa tréimhse chéanna, chuir cláir arna gcistiú ag EUTF cúnamh a bhaineann le slándáil bia ar fáil do 136 313 dhuine (3,6 milliún ar an iomlán), agus bhain 125 910 duine tairbhe as cúnamh cothaithe (2,8 milliún ar an iomlán).

In 2024, lean réigiún na hAfraice Thuaidh (NoA) d’aghaidh a thabhairt ar dhúshláin chasta, de chineál geopholaitiúil, socheacnamaíoch agus comhshaoil, rud a mhúnlaíonn patrúin imirce tuilleadh. Mar gheall ar éagobhsaíocht gheopholaitiúil, lena n-áirítear na coinbhleachtaí leanúnacha a bhaineann le hIosrael, leis an Liobáin agus leis an tSúdáin, ar iarmhairtí chogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine, agus ar na cora chun donais eacnamaíocha, tá brú fós ann mar gheall ar an imirce neamhrialta i dtreo na hEorpa. Tá tíortha na hAfraice Thuaidh fós ina dtíortha tábhachtacha tionscnaimh, idirthurais agus cinn scríbe de chuid na n-imirceach, agus tá pobail mhóra dídeanaithe á n-óstáil ag cuid acu freisin.

I mbliana, cuireadh 31 chonradh chun feidhme fós in NoA, agus b’ionann an buiséad ina leith sin agus EUR 301 mhilliún (nó b’ionann é agus 33 % de ghealltanas iomlán EUTF sa réigiún). Rannchuidigh na hidirghabhálacha sin le torthaí nithiúla a bhaint amach i dTuaisceart na hAfraice ó mhí an Mheithimh 2023 go dtí mí na Bealtaine 2024. D’ainneoin na timpeallachta casta, thuairiscigh ár gcomhpháirtithe EUTF go raibh feabhas curtha ar an rochtain atá ag 526 126 dhuine ar sheirbhísí sóisialta bunúsacha, gur soláthraíodh 95 863 sheirbhís shóisialta bhunúsacha agus gur soláthraíodh cúnamh iarfhillte do 3 653 imirceach fhillteacha. De bhreis air sin, leanadh d’iarrachtaí méadaithe feasachta agus rinneadh teagmháil le 150 433 imirceach fhéideartha trí fheachtais faisnéise agus le 16 085 thairbhí a bhí rannpháirteach i ngníomhaíochtaí coiscthe coinbhleachta agus i ngníomhaíochtaí chearta an duine. I gcomhthéacs thacaíocht EUTF d’fhostaíocht agus d’fhiontraíocht, cruthaíodh 2 073 phost nua, tacaíodh le 577 MSMEanna, ghlac 3 893 dhuine páirt i gcláir um imirce agus soghluaisteacht dhlíthiúil agus fuair 8 944 gairmoiliúnt i réigiún Thuaisceart na hAfraice.

Buiséad agus cur chun feidhme buiséid

Ní dhearnadh aon chlár nua ná aon bhreisiú buiséadach nua in aon cheann de na trí réigiún san EUTF don Afraic in 2024, i gcomhréir le deireadh na tréimhse conarthaí an 31 Nollaig 2021. Is é EUR 5 060,13 milliún an méid iomlán a gealladh do chaiteachas oibríochtúil agus riaracháin ó cuireadh tús leis an EUTF don Afraic. Is é atá i méid na gclár oibríochtúil formheasta ó cuireadh tús leis an EUTF don Afraic EUR 1 810 milliún do réigiún Chorn na hAfraice; EUR 2 217,8 milliún do réigiún na Saiheile agus Loch Shead agus EUR 907,3 milliún do réigiún na hAfraice Thuaidh.

Rinneadh 23 chonradh nua le haghaidh mhéid iomlán EUR 1,8 milliún in 2024, agus an glanmhéid geallta á chur san áireamh agus gan aon saoradh a bheith ann. Bhain na conarthaí sin le gníomhaíochtaí riaracháin amháin (iniúchadh, meastóireacht, cumarsáid agus faireachán), mar ní féidir cláir oibríochtúla ná gníomhaíochtaí oibríochtúla a chistiú a thuilleadh ón 31 Nollaig 2021.

Shroich na híocaíochtaí oibríochtúla in 2024 EUR 162,96 milliún, a bhí EUR 169,44 milliún níos ísle ná mar a bhí in 2023 (EUR 332,4 milliún) toisc gur shroich roinnt tionscadal deireadh a dtréimhse cur chun feidhme.

Tionchar na ngníomhaíochtaí sna ráitis airgeadais

Sna ráitis airgeadais, tá tionchar na ngníomhaíochtaí thuasluaite níos feiceálaí nuair a fhéachtar ar na nithe seo a leanas:

—

Réamh-mhaoiniú: tháinig laghdú kEUR 64 731 air de thoradh fhoirceannadh an Chiste Iontaobhais agus an laghdaithe ina dhiaidh sin ar líon na gconarthaí nua: in 2024, níor síníodh ach 23 chonradh a bhain le gníomhaíochtaí riaracháin agus bhí méid EUR 1,8 milliún i gceist leo;

—

Dliteanais airgeadais: tháinig laghdú kEUR 13 216 air go príomha toisc go raibh na ranníocaíochtaí a tiontaíodh go hairgead le linn na bliana níos ísle ná na glanchaiteachais a leithdháileadh ar na deontóirí; agus

—

Caiteachais oibriúcháin: tháinig laghdú kEUR 225 425 air de thoradh fhoirceannadh an Chiste Iontaobhais, rud a d’fhág gur tháinig laghdú ar líon na gconarthaí oscailte agus, dá bhrí sin, gur tháinig laghdú ar chaiteachais.

CLÁR COMHARDAITHE

EUR ‘000

 

31.12.2024

31.12.2023

SÓCMHAINNÍ NEAMHREATHA

 

 

Sócmhainní Airgeadais

3 950

3 949

Réamh-mhaoiniú

–

18 254

 

3 950

22 204

SÓCMHAINNÍ REATHA

 

 

Réamh-mhaoiniú

131 889

178 366

Earraí infhaighte malairte agus méideanna in-aisghabhála neamh-mhalairte

24 314

22 396

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim

187 539

177 553

 

343 742

378 315

IOMLÁN NA SÓCMHAINNÍ

347 691

400 519

DLITEANAIS NEAMHREATHA

 

 

Dliteanais airgeadais

(251 339 )

(264 555 )

 

(251 339 )

(264 555 )

DLITEANAIS REATHA

 

 

Suimeanna iníoctha

(13 774 )

(14 261 )

Muirir fhabhraithe

(82 578 )

(121 704 )

 

(96 352 )

(135 965 )

IOMLÁN NA nDLITEANAS

(347 691 )

(400 519 )

GLANSÓCMHAINNÍ

–

–

RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS

EUR ‘000

 

2024

2023

IONCAM

 

 

Ioncam ó idirbhearta neamh-mhalairte

 

 

Ioncam ó thabhartais

169 603

408 274

Aisghabháil caiteachas

245

179

 

169 848

408 453

Ioncam ó idirbhearta malairte

 

 

Ioncam airgeadais

6 690

4 865

Ioncam malairte eile

13 551

13 446

 

20 240

18 311

Ioncam iomlán

190 089

426 764

CAITEACHAIS

 

 

Caiteachais oibriúcháin

(161 869 )

(387 294 )

Costais airgeadais

(28 )

(434 )

Caiteachais eile

(28 191 )

(39 036 )

Caiteachais iomlána

(190 089 )

(426 764 )

TORADH EACNAMAÍOCH NA BLIANA

–

–

RÁITEAS FAOI SHREABHADH AIRGID

EUR ‘000

 

2024

2023

Toradh eacnamaíoch na bliana

–

–

Gníomhaíochtaí oibriúcháin

 

 

(Méadú)/laghdú ar réamh-mhaoiniú

64 732

122 362

(Méadú)/laghdú ar earraí infhaighte malairte agus méideanna in-aisghabhála neamh-mhalairte

(1 917 )

13 517

Méadú/(laghdú) ar dhliteanais airgeadais

(13 216 )

(70 236 )

Méadú/(laghdú) ar shuimeanna iníoctha

(486 )

(16 715 )

Méadú/(laghdú) ar mhuirir fhabhraithe

(39 126 )

(26 956 )

Gníomhaíochtaí infheistíochta

 

 

(Méadú)/laghdú ar shócmhainní airgeadais neamhdhíorthacha ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh*

–

(2 007 )

GLANSREABHADH AIRGID

9 986

19 966

Glanmhéadú/(glanlaghdú) ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim

9 986

19 966

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag tús na bliana

177 553

157 587

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag deireadh bliana

187 539

177 553

RÁITIS AIRGEADAIS CHOMHDHLÚITE CEF AGUS CHISTÍ IONTAOBHAIS AN AONTAIS  (15)

CLÁR COMHARDAITHE COMHDHLÚITE

EUR milliún

 

31.12.2024

31.12.2023

SÓCMHAINNÍ NEAMHREATHA

 

 

Sócmhainní airgeadais

131

91

Réamh-mhaoiniú

500

592

Earraí infhaighte malairte

5

5

 

637

689

SÓCMHAINNÍ REATHA

 

 

Sócmhainní airgeadais

5

3

Réamh-mhaoiniú

876

1 137

Earraí infhaighte malairte agus méideanna in-aisghabhála neamh-mhalairte

63

50

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim

622

807

 

1 566

1 997

IOMLÁN NA SÓCMHAINNÍ

2 203

2 686

DLITEANAIS NEAMHREATHA

 

 

Dliteanais airgeadais

(88 )

(85 )

 

(88 )

(85 )

DLITEANAIS REATHA

 

 

Forálacha

(2 )

–

Suimeanna iníoctha

(272 )

(406 )

Muirir fhabhraithe agus ioncam iarchurtha

(858 )

(1 110 )

 

(1 132 )

(1 516 )

IOMLÁN NA nDLITEANAS

(1 220 )

(1 600 )

 

 

 

GLANSÓCMHAINNÍ

983

1 086

CISTÍ & CÚLCHISTÍ

 

 

Caipiteal ciste glaoite - CEFanna gníomhacha

55 704

54 566

Caipiteal ciste glaoite ó CEFanna dúnta tugtha ar aghaidh

2 252

2 252

Toradh eacnamaíoch tugtha ar aghaidh ó bhlianta roimhe seo

(55 733 )

(53 484 )

Toradh eacnamaíoch na bliana

(1 240 )

(2 249 )

GLANSÓCMHAINNÍ

983

1 086

RÁITEAS COMHDHLÚITE MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS

EUR milliún

 

2024

2023

IONCAM

 

 

Ioncam ó idirbhearta neamh-mhalairte

 

 

Gníomhaíochtaí gnóthaithe

42

15

Ioncam ó thabhartais do chistí iontaobhais

59

122

 

100

136

Ioncam ó idirbhearta malairte

 

 

Ioncam airgeadais

26

14

Ioncam eile

85

56

 

111

70

Ioncam iomlán

211

207

CAITEACHAIS

 

 

Ionstraimí cabhrach

(1 119 )

(1 870 )

Caiteachais arna gcur chun feidhme ag eintitis eile

(4 )

(3 )

Caiteachais arna gcur chun feidhme ag cistí iontaobhais

(168 )

(412 )

Caiteachais chómhaoiniúcháin

(17 )

(8 )

Costais airgeadais

(3 )

(7 )

Caiteachais eile

(140 )

(157 )

Caiteachais iomlána

(1 451 )

(2 456 )

TORADH EACNAMAÍOCH NA BLIANA

(1 240 )

(2 249 )

RÁITEAS COMHDHLÚITE FAOI SHREABHADH AIRGID

EUR milliún

 

2024

2023

Toradh eacnamaíoch na bliana

(1 240 )

(2 249 )

Gníomhaíochtaí oibriúcháin

 

 

Méadú caipitil - ranníocaíochtaí

1 138

1 630

(Méadú)/laghdú ar réamh-mhaoiniú

352

486

(Méadú)/laghdú ar earraí infhaighte malairte agus méideanna in-aisghabhála neamh-mhalairte

(13 )

18

Méadú/(laghdú) ar fhorálacha

2

2

Méadú/(laghdú) ar dhliteanais airgeadais

3

(18 )

Méadú/(laghdú) ar shuimeanna iníoctha

(134 )

(56 )

Méadú/(laghdú) ar mhuirir fhabhraithe agus ioncam iarchurtha

(252 )

(172 )

Gníomhaíochtaí infheistíochta

 

 

(Méadú)/laghdú ar shócmhainní airgeadais neamhdhíorthacha ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh

(42 )

(22 )

GLANSREABHADH AIRGID

(185 )

(382 )

Glanmhéadú/(glanlaghdú) ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim

(185 )

(382 )

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag tús na bliana

807

1 189

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag deireadh bliana

622

807

RÁITEAS COMHDHLÚITE MAIDIR LE hATHRUITHE AR GHLANSÓCMHAINNÍ

EUR milliún

 

Caipiteal ciste - CEFanna gníomhacha (A)

Cistí neamhghlaoite - CEFanna gníomhacha (B)

Caipiteal ciste glaoite - CEFanna gníomhacha (C) = (A)-(B)

Cúlchistí Carntha (D)

Caipiteal ciste glaoite ó CEFanna dúnta a tugadh ar aghaidh (E)

Glansócmhainní Iomlána (C)+(D)+(E)

IARMHÉID AN 31.12.2022

72 955

7 855

65 100

(65 647 )

2 252

1 705

Méadú caipitil - ranníocaíochtaí

(185 )

(1 815 )

1 630

–

–

1 630

Dúnadh an 8ú CEF

(12 164 )

–

(12 164 )

12 164

–

–

Toradh eacnamaíoch na bliana

–

–

–

(2 249 )

–

(2 249 )

IARMHÉID AN 31.12.2023

60 607

6 040

54 566

(55 733 )

2 252

1 086

Méadú caipitil - ranníocaíochtaí

(62 )

(1 200 )

1 138

 

 

1 138

Toradh eacnamaíoch na bliana

 

 

–

(1 240 )

 

(1 240 )

IARMHÉID AN 31.12.2024

60 544

4 840

55 704

(56 973 )

2 252

983

TUARASCÁIL CEF AR CHUR CHUN FEIDHME AIRGEADAIS

CLÁR

1.

CÚLRA 73

1.1.

CEFanna roimhe seo 73

1.2.

An 10ú agus an 11ú CEF 74

2.

CUR CHUN FEIDHME AIRGEADAIS 75

2.1.

OLLTORADH AIRGEADAIS 75

2.2.

ACMHAINNÍ 81

2.3.

CAITEACHAS OIBRIÚCHÁIN AGUS CLÁIR SHONRACHA 81

3.

GLUAIS 92

1.   CÚLRA

Is é CEF, a seoladh in 1959, an phríomhionstraim maidir le cúnamh an Aontais a sholáthar don chomhar forbartha do stáit san Afraic, i Muir Chairib agus san Aigéan Ciúin (ACC) agus do thíortha agus críocha thar lear. An príomhchuspóir atá leis is ea an bhochtaineacht a laghdú agus, ar deireadh, í a dhíothú.

Bunaítear CEF le Comhaontú Inmheánach de chuid ionadaithe na mBallstát, agus tá sé á bhainistiú ag coiste sonrach. Is ranníocaíochtaí ‘ ad hoc ’ ó Bhallstáit den Aontas Eorpaigh iad acmhainní CEF, agus cinneann siad ar mhéid foriomlán a leithdháilfear ar an gciste (thar thréimhse 5 bliana). De bhreis ar na ranníocaíochtaí sin, is féidir leis na Ballstáit socruithe cómhaoinithe a dhéanamh nó ranníocaíochtaí saorálacha airgeadais a dhéanamh le CEF freisin. Tá an Coimisiún Eorpach freagrach as cur chun feidhme airgeadais na n-oibríochtaí arna ndéanamh le hacmhainní CEF. Bainistíonn BEI an tSaoráid Infheistíochta.

Is ciste é CEF a oibríonn ar bhonn na hilbhliantúlachta. Tugtar gach CEF i gcrích ar feadh tréimhse thart ar 5 bliana agus tá sé faoi rialú ag a rialachán airgeadais féin. Maidir leis an gComhaontú Inmheánach lena mbunaítear an CEF deireanach, tháinig an 11ú CEF (2014-2020) i bhfeidhm an 1 Márta 2015. Ó bhí 2021 ann, áirítear an comhar le tíortha ACC san Ionstraim um Chomharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta (NDICI). Mar sin féin, leanfar de thionscadail a bhí ar siúl cheana féin, arna gcistiú faoi CEF, a chur chun feidhme, faoi bhunús dlí CEF faoi seach.

Táirgtear an tuarascáil seo i gcomhréir le hAirteagal 39 de Rialachán Airgeadais an 11ú CEF (16). Soláthraítear faisnéis inti ar oibríochtaí ioncaim agus caiteachais CEF, agus dírítear ar theagmhais thábhachtacha a raibh tionchar mór acu ar chur chun feidhme airgeadais in 2024.

Ó tharla nach ann d’aon oibríocht leanúnach faoi CEFanna roimhe seo (17), ní áirítear leis an tuarascáil seo ach figiúirí le haghaidh an 10ú agus an 11ú CEF.

1.1.   CEFANNA ROIMHE SEO

6ú agus 7ú CEF

Tugadh an 6ú CEF i gcrích in 2006 agus tugadh an 7ú CEF i gcrích in 2008.

I gcomhréir le hAirteagal 1(2)(b) de Chomhaontú Inmheánach an 9ú CEF, aistríodh iarmhéideanna agus gealltanais shaortha CEFanna roimhe sin don 9ú CEF.

An 8ú agus an 9ú EDF

Tugadh an tOchtú CEF i gcrích ón taobh oibríochtúil de agus ó thaobh airgeadais de in 2021 ar mhéid iomlán caiteachais EUR 10 374 mhilliún. D’fhógair an Coimisiún do na Ballstáit go ndúnfar an t-ochtú CEF i dteachtaireacht a cuireadh faoi bhráid na Comhairle i mí Dheireadh Fómhair 2021.

Tá gach ceann de na hocht ngníomhaíocht CEC curtha i gcrích anois, agus tá na seiceálacha agus na rialuithe uile déanta. Dúnadh gach conradh agus gach cinneadh airgeadais i gcuntais CEF freisin. Rinneadh gach ordú aisghabhála, a bhí fós ar oscailt tar éis an dúnta oibríochtúil, a bhriseadh nó a tharscaoileadh cé is moite de cheithre ordú aisghabhála a bhí á leanúint ag Seirbhís Dlí an Choimisiúin. I gcomhréir le Cinneadh C(2003)19044 ón gCoimisiún, aistríodh na horduithe aisghabhála sin chuig an naoú CEF.

Tá tabhairt i gcrích an naoú CEF ag dul ar aghaidh go maith. Tá ocht gconradh fós oscailte agus baineann sé chonradh díobh le gníomhaíochtaí sa tSúdáin Theas (Cinneadh 2011/315/AE ón gComhairle (18)). Cinneadh na gníomhaíochtaí sin tar éis an naoú clásal éagtha de CEF agus sroichfidh siad a dtráth tabhartha i gcrích laistigh den tréimhse shonraithe, rud a rannchuideoidh le bailchríochnú na ngníomhaíochtaí agus na dtionscadal a bhaineann leis an naoú CEF. Ní féidir dúnadh iomlán an naoú CEF a bhaint amach go dtí go dtiocfaidh deireadh leis na conarthaí uile agus tar éis a meastóireachtaí agus a n-iniúchtaí a thabhairt chun críche.

Idir 2015 agus 2024, rinne an Coimisiún sé aisíoc ar chreidmheasanna an 8ú/9ú CEF ar mhéid iomlán EUR 1 918,9  (19) milliún. Aisíocadh iarmhéid EUR 6,3 milliún i mí Eanáir 2025 (20) mar chuid d’íocaíocht na chéad tráthchoda de ranníocaíochtaí na mBallstát le CEF le haghaidh na bliana 2025.

1.2.   AN 10Ú AGUS AN 11Ú CEF

Rinne Ballstáit an Chomhphobail Eorpaigh agus Stáit ACC Comhaontú Comhpháirtíochta ACC-CE (ar a dtugtar Comhaontú Cotonou freisin) a shíniú an 23 Meitheamh 2000 in Cotonou. Tháinig an comhaontú i bhfeidhm an 1 Aibreán 2003 (lenar bunaíodh an 9ú CEF). Leasaíodh Comhaontú Cotonou faoi dhó, ar dtús leis an gcomhaontú a síníodh i Lucsamburg an 25 Meitheamh 2005 (lenar bunaíodh an 10ú CEF) agus agus ansin leis an gcomhaontú a síníodh in Ouagadougou an 22 Meitheamh 2010 (lenar bunaíodh an 11ú CEF).

Cinneadh 2001/822/CE ón gComhairle an 27 Samhain 2001 maidir le tíortha agus críocha thar lear (TCTLanna) a chomhlachú leis an gComhphobal Eorpach (‘an Cinneadh maidir le Comhlachú Thar Lear’) (21), tháinig sé i bhfeidhm an 2 Nollaig 2001. Leasaíodh an Cinneadh sin an 19 Márta 2007 (Cinneadh 2007/249/CE (22)).

An Comhaontú Inmheánach maidir le maoiniú chúnamh an Chomhphobail faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil don tréimhse 2014–2020 i gcomhréir le Comhaontú Cotonou athbhreithnithe, a ghlac ionadaithe rialtais na mBallstáit den Aontas Eorpach i mí Lúnasa 2013, tháinig sé i bhfeidhm i mí an Mhárta 2015.

Faoi Chomhaontú Cotonou, don dara tréimhse (2008-2013), bhí buiséad foriomlán EUR 22 682 mhilliún ag an 10ú CEF. Den mhéid sin:

—

leithdháileadh EUR 21 966 mhilliún do thíortha ACC;

—

leithdháileadh EUR 286 mhilliún do thíortha agus críocha thar lear; agus

—

leithdháileadh EUR 430 milliún don Choimisiún mar chaiteachas tacaíochta le haghaidh chlárú agus chur chun feidhme CEF.

Roinntear an méid le haghaidh thíortha ACC mar a leanas:

—

EUR 17 766 mhilliún le haghaidh cláir tháscacha náisiúnta agus réigiúnacha;

—

EUR 2 700 milliún le haghaidh comhar laistigh de thíortha ACC agus laistigh de réigiúin; agus

—

EUR 1 500 milliún le haghaidh Saoráidí Infheistíochta.

Go háirithe, tiomnaíodh cion méadaithe den bhuiséad do chláir réigiúnacha, rud a chuireann i dtábhacht a thábhachtaí atá an comhtháthú eacnamaíoch réigiúnach mar an bunchreat le haghaidh na forbartha náisiúnta agus áitiúla. Nuálaíocht sa 10ú EDF ab ea cruthú ‘méideanna dreasachta’ le haghaidh gach tíre.

Faoi Chomhaontú Cotonou, maoinítear an tríú tréimhse (2014-2020) de chabhair Chomhphobail le Stáit ACC agus tíortha agus críocha thar lear leis an 11ú CEF ar mhéid EUR 30 506 mhilliún:

—

ar leithdháileadh EUR 29 089 milliún de do thíortha ACC i gcomhréir le hAirteagal 1.2(a) agus Airteagal 2(d) den Chomhaontú Inmheánach, a ndearna an Coimisiún Eorpach bainistíocht ar EUR 27 955 mhilliún de;

—

ar leithdháileadh EUR 364,5 milliún de do thíortha agus críocha thar lear i gcomhréir le hAirteagal 1.2(a) agus Airteagal 3.1 den Chomhaontú Inmheánach, a ndearna an Coimisiún Eorpach bainistíocht ar EUR 359,5 milliún de;

—

ar leithdháileadh EUR 1 052,5 milliún de don Choimisiún chun na costais a eascraíonn as clárú agus cur chun feidhme acmhainní an 11ú CEF a mhaoiniú, i gcomhréir le hAirteagal 1.2(a) den Chomhaontú Inmheánach.

2.   CUR CHUN FEIDHME AIRGEADAIS

2.1.   OLLTORADH AIRGEADAIS

FORBAIRT LEITHREASUITHE AN 10Ú CEF

FORBAIRT LEITHREASUITHE AN 10ú CEF: 31 Nollaig 2024

ANAILÍS AR CHREIDMHEASANNA IN AGHAIDH NA Hionstraime

(EUR milliún)

IONSTRAIM

LEITHREASÚ TOSAIGH

MÉADUITHE/LAGHDUITHE AR ACMHAINNÍ CARNACHA AN 31 NOLLAIG 2023

MÉADÚ NÓ LAGHDÚ AR ACMHAINNÍ IN 2024

Nótaí

LEIBHÉAL REATHA LEITHREASAITHE

ACC

Cómhaoiniú

0

202

 

 

202

Gnáth-ranníocaíochtaí ó Bhallstáit

21 326

(621 )

(89 )

 

20 616

FO-IOMLÁN ACC

21 326

(419 )

(89 )

 

20 818

Tíortha agus Críocha Thar Lear

Gnáth-ranníocaíochtaí ó Bhallstáit

0

239

(3 )

 

236

FO-IOMLÁN TCTLanna

0

239

(3 )

 

236

 

IOMLÁN AN 10ú CEF

21 326

(180 )

(92 )

 

21 054

FORBAIRT LEITHREASUITHE AN 11Ú CEF

11ú CEF

FORBAIRT LEITHREASUITHE: An 31 Nollaig 2024

ANAILÍS AR CHREIDMHEASANNA IN AGHAIDH NA hIONSTRAIME

(EUR milliún)

IONSTRAIM

LEITHREASÚ TOSAIGH

MÉADUITHE/LAGHDUITHE AR ACMHAINNÍ CARNACHA AN 31 Nollaig 2023

MÉADÚ NÓ LAGHDÚ AR ACMHAINNÍ IN 2024

Nótaí

LEIBHÉAL REATHA LEITHREASAITHE

ACC

Cómhaoiniú

0

89

2

 

91

Comhaontú inmheánach CE ar leibhéal seirbhíse

0

1

 

 

1

Gnáth-ranníocaíochtaí ó Bhallstáit

30 060

(896 )

41

 

29 205

FO-IOMLÁN ACC

30 060

(805 )

 

 

29 297

Tíortha agus Críocha Thar Lear

Cómhaoiniú

0

0

 

 

0

Comhaontú inmheánach CE ar leibhéal seirbhíse

0

0

 

 

0

Gnáth-ranníocaíochtaí ó Bhallstáit

0

351

3

 

354

FO-IOMLÁN TÍORTHA AGUS CRÍOCH THAR LEAR

0

351

 

 

354

 

IOMLÁN 11ú CEF

30 060

(455 )

45

 

29 651

FORBAIRT GEALLTANAS, CISTÍ SANNTA AGUS ÍOCAÍOCHTAÍ LE hAGHAIDH AN 10Ú CEF

CUNTAIS CHOMHIOMLÁNAITHE CEF AN 31 Nollaig 2024

AICME CHABHRACH

ACC + PTOM - 10ú CEF

(EUR milliún)

 

CREIDMHEASANNA

CINNTÍ

CISTÍ SANNTA

ÍOCAÍOCHTAÍ

COMHIOMLÁNAITHE

BLIANTÚIL

%

COMHIOMLÁNAITHE

BLIANTÚIL

%

COMHIOMLÁNAITHE

BLIANTÚIL

%

(1)

(2)

 

(2) : (1)

(3)

 

(3) : (2)

(4)

 

(4) : (3)

 

Gnáth-ranníocaíochtaí ó Bhallstáit

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Leithdháiltí

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ACC

Clúdach A - Leithdháiltí Náisiúnta

12 280

12 268

(20)

100  %

12 255

(9)

100  %

12 201

2

100  %

FO-IOMLÁN: CLÚDACH A - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA

12 280

12 268

(20)

100  %

12 255

(9)

100  %

12 201

2

100  %

FO-IOMLÁN: CLÚDACH B - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA

1 960

1 960

(2)

100  %

1 960

(1)

100  %

1 960

(1)

100  %

FO-IOMLÁN: SLÁNDÁIL BIA

343

482

(2)

141  %

483

1

100  %

355

49

74  %

FO-IOMLÁN: COSTAIS CHUR CHUN FEIDHME AGUS IONCAM Ó ÚS

526

526

0

100  %

526

0

100  %

522

 

99  %

FO-IOMLÁN: LEITHDHÁILTÍ TAOBH ISTIGH DE ACC

3 582

3 579

(17)

100  %

3 561

(12)

99  %

3 491

108

98  %

FO-IOMLÁN: LEITHDHÁILTÍ RÉIGIÚNACHA

1 924

1 763

(29)

92  %

1 755

(12)

100  %

1 695

3

97  %

Cómhaoiniú

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Leithdháiltí

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

FO-IOMLÁN: CLÚDACH A - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA

185

175

(0)

95  %

175

0

100  %

175

2

100  %

FO-IOMLÁN: COSTAIS CHUR CHUN FEIDHME AGUS IONCAM Ó ÚS

5

5

0

110  %

5

0

100  %

5

 

100  %

FO-IOMLÁN: LEITHDHÁILTÍ TAOBH ISTIGH DE ACC

12

11

 

91  %

11

 

100  %

11

 

100  %

Cúlchiste nach féidir a shlógadh

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cúlchistí

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

FO-IOMLÁN: CÚLCHISTE NEAMH-INSLÓGAITHE AN 08/09ú CEF

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Gnáth-ranníocaíochtaí ó Bhallstáit

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Leithdháiltí

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TÍORTHA AGUS CRÍOCHA THAR LEAR

Clúdach A - Leithdháiltí Náisiúnta

182

182

(3)

100  %

180

(2)

98  %

172

0

96  %

FO-IOMLÁN: CLÚDACH A - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA

182

182

(3)

100  %

180

(2)

98  %

172

0

96  %

FO-IOMLÁN: CLÚDACH B - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA

14

14

 

100  %

14

 

100  %

14

 

100  %

FO-IOMLÁN: COSTAIS CHUR CHUN FEIDHME AGUS IONCAM Ó ÚS

5

5

 

100  %

5

 

100  %

5

 

100  %

FO-IOMLÁN: LEITHDHÁILTÍ RÉIGIÚNACHA

34

34

0

100  %

34

0

99  %

34

 

100  %

 

IOMLÁN: ACC + TÍORTHA AGUS CRÍOCHA THAR LEAR (CÚLCHISTÍ SAN ÁIREAMH) (A+B)

21 054

21 005

(73)

100  %

20 964

(35)

100  %

20 640

163

98  %

FORBAIRT GEALLTANAS, CISTÍ SANNTA AGUS ÍOCAÍOCHTAÍ LE hAGHAIDH AN 11Ú CEF

CUNTAIS CHOMHIOMLÁNAITHE CEF AN 31 Nollaig 2024

AICME CHABHRACH

ACC + PTOM - 11ú CEF

(EUR milliún)

 

CREIDMHEASANNA

CINNTÍ

CISTÍ SANNTA

ÍOCAÍOCHTAÍ

COMHIOMLÁNAITHE

BLIANTÚIL

%

COMHIOMLÁNAITHE

BLIANTÚIL

%

COMHIOMLÁNAITHE

BLIANTÚIL

%

(1)

(2)

 

(2) : (1)

(3)

 

(3) : (2)

(4)

 

(4) : (3)

 

Gnáth-ranníocaíochtaí ó Bhallstáit

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Leithdháiltí

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ACC

FO-IOMLÁN: CLÚDACH A - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA

15 218

15 132

(197)

99  %

14 803

80

98  %

12 828

704

87  %

FO-IOMLÁN: CLÚDACH B - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA

1 056

1 056

(4)

100  %

1 052

(1)

100  %

1 023

15

97  %

FO-IOMLÁN: SAORÁID IDIRLINNE

0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

FO-IOMLÁN: SLÁNDÁIL BIA

112

112

0

100  %

112

0

100  %

42

2

38  %

FO-IOMLÁN: COSTAIS CHUR CHUN FEIDHME AGUS IONCAM Ó ÚS

1 075

1 064

(2)

99  %

1 060

(2)

100  %

968

10

91  %

FO-IOMLÁN: LEITHDHÁILTÍ TAOBH ISTIGH DE ACC

3 961

3 859

(35)

97  %

3 934

8

102  %

3 515

175

89  %

FO-IOMLÁN: LEITHDHÁILTÍ RÉIGIÚNACHA

7 213

7 168

(59)

99  %

7 082

(8)

99  %

6 220

256

88  %

Cómhaoiniú

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Leithdháiltí

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

FO-IOMLÁN: CLÚDACH A - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA

46

45

(0)

99  %

45

(0)

100  %

43

4

97  %

FO-IOMLÁN: COSTAIS CHUR CHUN FEIDHME AGUS IONCAM Ó ÚS

4

4

 

100  %

4

0

100  %

4

 

100  %

FO-IOMLÁN: LEITHDHÁILTÍ TAOBH ISTIGH DE ACC

33

33

(0)

100  %

33

0

100  %

29

1

89  %

FO-IOMLÁN: LEITHDHÁILTÍ RÉIGIÚNACHA

10

6

 

60  %

6

0

100  %

6

 

100  %

Cúlchiste nach féidir a shlógadh

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cúlchistí

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

FO-IOMLÁN: CÚLCHISTE NEAMH-INSLÓGAITHE AN 10ú CEF

193

 

 

 

 

 

 

 

 

 

FO-IOMLÁN: CÚLCHISTE NEAMH-INSLÓGAITHE AN 11ú CEF

376

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Comhaontú inmheánach CE ar leibhéal seirbhíse

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cúlchistí

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

FO-IOMLÁN: CLÚDACH A - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA

1

1

 

52  %

1

 

100  %

1

 

100  %

 

Gnáth-ranníocaíochtaí ó Bhallstáit

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Leithdháiltí

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TÍORTHA AGUS CRÍOCHA THAR LEAR

FO-IOMLÁN: CLÚDACH A - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA

211

211

(0)

100  %

194

0

92  %

193

0

100  %

FO-IOMLÁN: CLÚDACH B - LEITHDHÁILTÍ NÁISIÚNTA

12

12

(0)

99  %

12

(0)

100  %

12

 

100  %

FO-IOMLÁN: COSTAIS CHUR CHUN FEIDHME AGUS IONCAM Ó ÚS

7

7

0

100  %

6

(0)

95  %

6

0

98  %

FO-IOMLÁN: LEITHDHÁILTÍ RÉIGIÚNACHA

102

102

0

100  %

102

(0)

99  %

84

15

83  %

Cúlchiste nach féidir a shlógadh

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cúlchistí

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

FO-IOMLÁN: CÚLCHISTE NEAMH-INSLÓGAITHE AN 10ú CEF

19

 

 

 

 

 

 

 

 

 

FO-IOMLÁN: CÚLCHISTE NEAMH-INSLÓGAITHE AN 11ú CEF

3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

IOMLÁN: ACC + TÍORTHA AGUS CRÍOCHA THAR LEAR (CÚLCHISTÍ SAN ÁIREAMH) (A+B)

29 651

28 809

(297)

97  %

28 444

77

99  %

24 973

1 182

88  %

2.2.   ACMHAINNÍ

Cineál an ioncaim

Is iad ranníocaíochtaí ó na Ballstáit príomhacmhainní CEF. Glaonn an Coimisiún Eorpach agus BEI ar na Ballstáit ranníocaíocht a dhéanamh le CEF trí huaire in aghaidh na bliana. Léiríonn an méid ranníocaíochtaí a ghlaoitear gach bliain an méid íocaíochtaí atá le cumhdach i rith na bliana.

Forbhreathnú ar ranníocaíochtaí de réir an Bhallstáit

Image 2

2.3.   CAITEACHAS OIBRIÚCHÁIN AGUS CLÁIR SHONRACHA

Cineál caiteachais

Cuimsítear leis an méid atá ar fáil faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil 3 % a leithdháiltear ar an gCoimisiún le haghaidh caiteachas tacaíochta agus 97 % a leithdháiltear le haghaidh chur chun feidhme thionscadail CEF. Socraítear na méideanna le gach Comhaontú Inmheánach agus is féidir iad a mhéadú le ranníocaíochtaí deonacha agus ioncam a fhaightear ó oibríochtaí.

Miondealú ar méid geallta, an méid ar conradh agus an méid íoctha de réir an chineáil caiteachais:

 

CUR CHUN FEIDHME OIBRÍOCHTÚIL, COSTAIS CUR CHUN FEIDHME AGUS ÚS Ó IONCAIM

An10ú agus an 11ú CEF

CREIDMHEASANNA

CINNTÍ

CISTÍ SANNTA

ÍOCAÍOCHTAÍ

COMHIOMLÁNAITHE

BLIANTÚIL

%

COMHIOMLÁNAITHE

BLIANTÚIL

%

COMHIOMLÁNAITHE

BLIANTÚIL

%

(1)

(2)

 

(2) : (1)

(3)

 

(3) : (2)

(4)

 

(4) : (3)

COSTAIS CUR CHUN FEIDHME AGUS IONCAM Ó ÚS 10ú + 11ú CEF

1 621

1 610

(2)

99,3 %

1 606

(2)

99,8 %

1 509

10

94,0 %

CUR CHUN FEIDHME OIBRÍOCHTÚIL (A+B) 10ú + 11ú CEF

50 705

49 815

(370)

98,2 %

49 409

42

99,2 %

45 612

1 345

92,3 %

Image 3

Miondealú ar an méid geallta, an méid ar conradh agus an méid íoctha de réir an réigiúin agus na tíre

CUNTAIS CHARNACHA CEF AN 31 Nollaig 2024 DE RÉIR TÍRE, MAR % DE LEITHREASUITHE

An 10ú + 11ú CEF

IOMLÁN AN 10ú AGUS AN 11ú CEF (EUR i milliúin)

Carnach 2024

Leithreasuithe

Cinntí

% leithreasuithe

Cistí sannta

% leithreasuithe

Íocaíochtaí

% leithreasuithe

ACC

Clúdach/leasanna ginearálta/riaracháin

1 627

1 612

99  %

1 613

99  %

1 506

93  %

Cúlchiste/Nár dáileadh de réir tíre

3 123

2 553

82  %

2 553

82  %

2 553

82  %

Gach tír ACC

4 751

4 165

88  %

4 166

88  %

4 059

85  %

Angóla

346

346

100  %

344

99  %

321

93  %

Beinin

734

732

100  %

731

99  %

692

94  %

an Bhotsuáin

126

126

100  %

126

100  %

126

99  %

Buircíne Fasó

1 296

1 296

100  %

1 294

100  %

1 262

97  %

an Bhurúin

566

566

100  %

562

99  %

546

96  %

Camarún

520

520

100  %

519

100  %

489

94  %

Cabo Verde

144

144

100  %

144

100  %

144

100  %

Oileáin Chomóra

77

77

100  %

76

98  %

73

95  %

An Congó (Brazzaville)

163

163

100  %

160

98  %

144

88  %

Poblacht Dhaonlathach an Chongó

1 402

1 400

100  %

1 376

98  %

1 274

91  %

An Cósta Eabhair

702

702

100  %

701

100  %

681

97  %

Djibouti

175

175

100  %

173

99  %

164

94  %

an Eiritré

215

215

100  %

215

100  %

165

77  %

an Aetóip

1 598

1 596

100  %

1 592

100  %

1 415

89  %

an Ghabúin

33

33

100  %

33

99  %

31

93  %

An Ghaimbia

302

302

100  %

301

100  %

285

94  %

Gána

785

785

100  %

782

100  %

737

94  %

Guine Bissau

186

184

99  %

182

98  %

177

95  %

Guine (Conacraí)

500

500

100  %

494

99  %

441

88  %

Oileán Mhuirís

82

82

100  %

82

100  %

82

100  %

an Chéinia

859

853

99  %

850

99  %

777

90  %

Leosóta

249

248

99  %

247

99  %

205

82  %

an Libéir

486

485

100  %

474

97  %

451

93  %

Madagascar

782

779

100  %

752

96  %

631

81  %

an Mhaláiv

1 018

1 018

100  %

1 009

99  %

912

90  %

Mailí

1 395

1 393

100  %

1 387

99  %

1 246

89  %

an Mháratáin

343

343

100  %

341

99  %

332

97  %

Mósaimbíc

1 451

1 440

99  %

1 410

97  %

1 188

82  %

an Namaib

187

187

100  %

181

97  %

173

93  %

an Nígir

1 262

1 262

100  %

1 258

100  %

1 250

99  %

an Nigéir

1 098

1 088

99  %

1 086

99  %

1 037

95  %

Uganda

982

930

95  %

923

94  %

845

86  %

Poblacht na hAfraice Láir

610

609

100  %

609

100  %

592

97  %

Ruanda

833

831

100  %

831

100  %

823

99  %

São Tomé agus Príncipe

55

55

99  %

53

96  %

51

91  %

an tSeineagáil

663

663

100  %

659

99  %

632

95  %

na Séiséil

22

22

100  %

22

100  %

22

100  %

Siarra Leon

655

655

100  %

646

99  %

617

94  %

an tSomáil

898

896

100  %

894

100  %

891

99  %

an tSúdáin

298

298

100  %

298

100  %

298

100  %

an tSúdáin Theas

91

91

100  %

91

100  %

91

100  %

Eswatini (an tSuasalainn)

123

123

100  %

121

99  %

111

91  %

an Tansáin

1 171

1 171

100  %

1 162

99  %

1 094

93  %

Sead

935

935

100  %

913

98  %

818

87  %

Tóga

376

374

99  %

372

99  %

361

96  %

an tSaimbia

827

826

100  %

804

97  %

709

86  %

an tSiombáib

462

461

100  %

459

99  %

457

99  %

* Iomlán na hAfraice

28 086

27 981

100  %

27 739

99  %

25 863

92  %

Antigua agus Barbúda

15

15

100  %

15

100  %

15

98  %

Barbadós

22

22

100  %

22

100  %

21

95  %

an Bheilís

42

42

100  %

41

96  %

36

85  %

Doiminice

41

40

99  %

40

99  %

40

99  %

Greanáda

21

20

99  %

20

98  %

20

98  %

an Ghuáin

79

79

100  %

78

99  %

77

97  %

Háítí

997

997

100  %

910

91  %

793

80  %

Iamáice

235

235

100  %

233

99  %

226

96  %

an Phoblacht Dhoiminiceach

281

281

100  %

279

99  %

279

99  %

Saint Lucia

32

32

100  %

32

100  %

32

100  %

San Críostóir-Nimheas

6

6

100  %

6

99  %

6

99  %

San Uinseann agus na Greanáidíní

26

26

99  %

26

98  %

22

83  %

Suranam

27

27

100  %

27

99  %

26

96  %

Oileán na Tríonóide agus Tobága

28

28

100  %

28

99  %

27

94  %

* Iomlán Mhuir Chairib

1 853

1 852

100  %

1 758

95  %

1 619

87  %

Fidsí

48

48

100  %

48

100  %

48

100  %

Oileáin Cook

5

5

100  %

5

100  %

5

100  %

Oileáin Sholomón

68

66

97  %

66

96  %

62

91  %

Cireabas

42

42

100  %

41

99  %

39

93  %

Oileáin Marshall

17

17

100  %

17

100  %

17

100  %

an Mhicrinéis

23

23

100  %

22

97  %

18

78  %

Nárú

4

4

100  %

4

100  %

4

100  %

Niue

3

3

100  %

3

100  %

3

100  %

Oileáin Palau

5

4

70  %

4

70  %

4

70  %

Nua-Ghuine Phapua

239

239

100  %

233

97  %

215

90  %

Samó Thiar

67

67

100  %

67

100  %

66

100  %

Tíomór Thoir

167

167

100  %

166

99  %

159

95  %

Tonga

28

28

100  %

28

100  %

28

100  %

Tuvalu

13

13

100  %

13

100  %

13

100  %

Vanuatú

55

55

100  %

54

99  %

52

94  %

* Iomlán an Aigéin Chiúin

783

780

100  %

771

98  %

733

94  %

Leithdháiltí taobh istigh de ACC

8 025

7 916

99  %

7 970

99  %

7 305

91  %

PALOP

60

59

98  %

59

98  %

58

96  %

Réigiún Dheisceart na hAfraice FED 10

129

129

100  %

129

100  %

127

98  %

Réigiún na hAfraice Láir

552

547

99  %

543

98  %

438

79  %

Réigiún na hAfraice Thoir agus Theas

3 059

3 020

99  %

2 970

97  %

2 522

82  %

Réigiún na hAfraice Thiar

1 936

1 922

99  %

1 911

99  %

1 688

87  %

Réigiún Mhuir Chairib

536

533

99  %

526

98  %

421

79  %

Réigiún an Aigéin Chiúin

322

318

99  %

298

93  %

244

76  %

* Iomlán chomhar réigiúnach ACC

14 619

14 445

99  %

14 406

99  %

12 803

88  %

ACC

50 091,33

49 222,97

98  %

48 839,57

98  %

45 076,97

90  %

Tíortha agus Críocha Thar Lear

Cúlchiste/Nár dáileadh de réir tíre/réigiúin

33

12

35  %

11

34  %

11

34  %

Gach tír agus críoch thar lear

33

12

35  %

11

34  %

11

34  %

Anguilla

27

27

100  %

27

100  %

27

100  %

Oileáin Fháclainne

10

10

100  %

10

100  %

10

100  %

Oileáin Pitcairn

5

5

100  %

5

100  %

5

100  %

Oileáin na dTurcach agus Caicos

32

32

100  %

32

100  %

32

100  %

Ógh-Oileáin na Breataine

2

2

93  %

2

93  %

2

93  %

Montserrat

33

33

100  %

33

100  %

33

100  %

San Héilin

38

38

100  %

38

100  %

38

100  %

* Iomlán na dtíortha agus na gcríoch Briotanach thar lear

146

146

100  %

146

100  %

146

100  %

Aintillí na hÍsiltíre

38

38

100  %

20

54  %

20

54  %

Aintillí na hÍsiltíre - Bonaire

4

4

100  %

4

98  %

4

97  %

Aintillí na hÍsiltíre - Saba

3

3

100  %

3

100  %

3

100  %

Aintillí na hÍsiltíre - Sint-Eustatius

2

2

100  %

2

100  %

2

100  %

Arúba

21

21

100  %

21

99  %

21

98  %

Sint Maarten

14

14

100  %

13

95  %

5

38  %

* Iomlán na dtíortha agus na gcríoch thar lear de chuid na hÍsiltíre

83

83

100  %

64

78  %

56

68  %

Oileáin Wallis agus Futuna

39

39

100  %

37

95  %

29

76  %

Mayotte

29

29

100  %

29

100  %

29

100  %

an Nua-Chaladóin

50

50

100  %

50

100  %

50

100  %

Polainéis na Fraince

50

50

100  %

49

99  %

49

99  %

Saint Pierre et Miquelon

47

47

100  %

47

100  %

47

100  %

* Iomlán na dtíortha agus na gcríoch thar lear de chuid na Fraince

214

214

100  %

212

99  %

204

95  %

réigiún

137

137

100  %

136

99  %

118

86  %

* Iomlán chomhar réigiúnach na dtíortha agus na gcríoch thar lear

137

137

100  %

136

99  %

118

86  %

Tíortha agus Críocha Thar Lear

613,65

591,78

96  %

569,20

93  %

535,44

87  %

IOMLÁN: Tíortha ACC agus tíortha agus críocha thar lear

 

50 704,99

49 814,76

98  %

49 408,77

97  %

45 612,40

90  %

Miondealú ar an méid geallta, an méid ar conradh agus an méid íoctha de réir limistéir caiteachais le haghaidh an 11ú CEF

11ú CEF - Miondealú ar an méid geallta, an méid ar conradh agus an méid íoctha de réir réimse caiteachais (cóid earnála DAC)  (23)

(EUR milliún)

Earnáil

Geallta

Ar conradh

Íoctha

Bonneagar agus seirbhísí sóisialta

 

 

 

110-Oideachas

1 192,46

1 174,05

1 034,15

120-Sláinte

2 131,40

2 524,02

2 338,24

130-Beartais/cláir daonra agus sláinte atáirgthe

352,44

50,31

43,25

140-Uisce agus sláintíocht

788,50

858,32

599,10

150-Rialtas agus an tsochaí shibhialta

5 826,37

6 058,19

5 677,22

160-Bonneagar agus seirbhísí sóisialta eile

996,71

1 401,86

1 628,50

Bonneagar agus seirbhísí sóisialta IOMLÁN

11 287,88

12 066,75

11 320,47

Bonneagair agus seirbhísí eacnamaíocha

 

 

 

210-Iompar agus stóráil

1 425,48

2 088,15

1 213,63

220-Cumarsáid

140,96

147,40

131,58

230-Fuinneamh

2 015,13

2 031,37

1 375,46

240-Baincéireacht agus seirbhísí airgeadais

82,03

131,71

95,57

250-Gnó agus seirbhísí eile

343,43

329,24

259,09

Bonneagar agus seirbhísí eacnamaíocha IOMLÁN

4 007,01

4 727,87

3 075,33

Earnálacha táirgeachta

 

 

 

310-Talmhaíocht, foraoiseacht agus iascaireacht

3 344,16

3 154,32

2 516,00

320-Tionsclaíocht, acmhainní mianra agus mianadóireacht, tógáil

641,58

529,15

347,51

330-Trádáil agus turasóireacht

507,49

437,30

313,25

Earnálacha táirgeachta IOMLÁN

4 493,23

4 120,77

3 176,77

Ilearnálach/Crosghearradh

 

 

 

410-Cosaint comhshaoil ghinearálta

989,82

849,41

717,86

430-Ilearnálach eile

3 886,22

2 625,43

1 872,80

Ilearnálach/trasnaí IOMLÁN

4 876,04

3 474,84

2 590,66

Cúnamh tráchtearraí agus cúnamh cláir ghinearálta

 

 

 

510-Tacaíocht bhuiséadach ghinearálta

3 116,32

3 178,92

2 506,33

520-Cúnamh bia forbartha

617,50

390,55

364,26

Cabhair tráchtearraí agus cúnamh cláir ghinearálta IOMLÁN

3 733,82

3 569,47

2 870,59

Gníomhaíocht a bhaineann le fiachas

 

 

 

600-Gníomhaíocht a bhaineann le fiachas

183,00

183,00

183,00

Gníomhaíocht a bhaineann le fiachas IOMLÁN

183,00

183,00

183,00

Cabhair dhaonnúil

 

 

 

720-Práinnfhreagairt

746,19

452,54

448,40

730-Faoiseamh atógála agus athshlánú

137,83

65,05

42,30

740-Ullmhacht maidir le tubaistí

72,79

110,06

100,54

Cabhair dhaonnúil IOMLÁN

956,81

627,65

591,24

Costais riaracháin deontóirí / Neamh-leithdháilte / Neamhshonraithe

 

 

 

910-Costais riaracháin deontóirí

995,52

948,30

858,64

998-Neamh-leithdháilte / neamhshonraithe

183,74

59,87

48,56

N/A-Níl sé ar fáil

260,50

1,57

1,15

Costais riaracháin deontóirí / Neamh-leithdháilte / Neamhshonraithe IOMLÁN

1 439,76

1 009,75

908,35

COMHIOMLÁN AN 11Ú CEF

30 977,55

29 780,11

24 716,42

Forbairt ar an méid carnach geallta, an méid carnach ar conradh agus an méid carnach íoctha de réir limistéir caiteachais le haghaidh an 11ú CEF

Image 4

Image 5

Image 6

3.   GLUAIS

Leithreasuithe riaracháin

Leithreasuithe chun costais reatha na n-eintiteas a chumhdach (foireann, foirgnimh, trealamh oifige).

Buiséad glactha

Bíonn an dréachtbhuiséad ina bhuiséad glactha a luaithe is a fhormheasann an t-údarás buiséid é.

Buiséad leasaitheach

Cinneadh a nglactar leis le linn na bliana airgeadais chun gnéithe de bhuiséad glactha na bliana sin a leasú (méadú, laghdú, aistriú).

Leithreasuithe

Cistiú buiséid.

Tuartar sa bhuiséad idir ghealltanais (gealltanais dhlíthiúla chun maoiniú a sholáthar) agus íocaíochtaí (airgead tirim nó aistrithe bainc chuig na tairbhithe). Is minic a bhíonn difríocht idir leithreasuithe faoi chomhair gealltanas agus faoi chomhair íocaíochtaí — leithreasuithe difreáilte — toisc gur gnách cláir agus tionscadail ilbhliantúla a ghealladh go hiomlán sa bhliain a chinntear iad agus toisc gur gnách go n-íoctar iad thar na blianta de réir mar a théann cur chun feidhme an chláir agus an tionscadail ar aghaidh.

Ioncam sannta

Ioncam atá tiomnaithe chun míreanna sonracha caiteachais a mhaoiniú.

Toradh buiséid

An difríocht idir an t-ioncam a fuarthas agus na méideanna a íocadh, lena n-áirítear coigeartuithe le haghaidh méideanna a thugtar ar aghaidh, cealuithe agus difríochtaí sa ráta malairte.

Maidir le gníomhaíochtaí, ní mór an méid sin a aisíoc leis an údarás cistiúcháin.

Cur chun feidhme an bhuiséid

Ídiú an bhuiséid trí chaiteachas agus oibríochtaí ioncaim.

Mír bhuiséid / Líne bhuiséid / Staid bhuiséid

Léirítear ioncam agus caiteachas sa struchtúr buiséid i gcomhréir le hainmníocht cheangailteach lena léirítear cineál agus cuspóir gach míre, mar a fhorchuireann an t-údarás buiséid. Tugtar tuairisc fhoirmiúil ar an ainmníocht sna ceannteidil aonair (teideal, caibidil, airteagal nó mír).

Gealltanas buiséadach

Oibríocht trína bhforchoimeádann an t-oifigeach údarúcháin na leithreasuithe buiséid is gá chun íocaíochtaí ina dhiaidh sin a chumhdach chun gealltanais dhlíthiúla a chomhlíonadh.

Cealú leithreasuithe

Leithreasuithe nár úsáideadh faoi dheireadh na bliana airgeadais agus nach féidir a thabhairt anonn, cuirfear ar ceal iad.

Tabhairt anonn na leithreasuithe

Eisceacht le prionsabal na bliantúlachta a mhéid is féidir leithreasuithe nárbh fhéidir a úsáid i mbliain airgeadais ar leith, faoi choinníollacha dochta, a thabhairt anonn go heisceachtúil lena n-úsáid le linn na bliana dár gcionn.

Leithreasuithe faoi chomhair gealltanas

Cumhdaíonn leithreasuithe faoi chomhair gealltanas luach iomlán na n-oibleagáidí dlíthiúla (conarthaí, comhaontuithe deontais nó cinntí) a d’fhéadfaí a shíniú sa bhliain airgeadais reatha.

Saoradh

Oibríocht lena ndéanann an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach cur i leataobh na leithreasuithe a rinneadh roimhe sin trí bhíthin gealltanas buiséadach a chur ar ceal go hiomlán nó go páirteach.

Leithreasuithe difreáilte

Úsáidtear leithreasuithe difreáilte chun oibríochtaí ilbhliantúla a mhaoiniú; cumhdaítear leo, le haghaidh na bliana airgeadais reatha, costas iomlán na n-oibleagáidí dlíthiúla arna ndéanamh le haghaidh oibríochtaí a shíneann a gcur chun feidhme thar níos mó ná 1 bhliain airgeadais amháin.

Toradh eacnamaíoch

Tionchar an chaiteachais agus an ioncaim ar an gclár comhardaithe bunaithe ar rialacha cuntasaíochta ar bhonn fabhraithe.

Teidlíochtaí arna mbunú

An ceart chun ioncam a bhailiú ó fhéichiúnaí de réir mar a aithnítear trí eisiúint ordaithe gnóthaithe.

Difríocht sa ráta malairte

An difríocht a eascraíonn ó rátaí malairte airgeadra a chuirtear i bhfeidhm ar na hidirbhearta a bhaineann le tíortha lasmuigh den limistéar euro, nó ó athmheasúnú sócmhainní agus dliteanas in airgeadraí coigríche ar dháta na gcuntas.

Caiteachas

An téarma a úsáidtear chun tuairisc a thabhairt ar chaitheamh an bhuiséid ó gach cineál foinse chistiúcháin.

Deontais

Ranníocaíochtaí airgeadais díreacha ón mbuiséad le tairbhithe tríú páirtí a bhíonn i mbun gníomhaíochtaí a fhónann do bheartais an Aontais.

Leithreasuithe atá ag dul i léig

Leithreasuithe nár úsáideadh a bheidh le cealú ag deireadh na bliana airgeadais. Ciallaíonn dul i léig cealú an t-údarú iomlán nó cuid den údarú chun caiteachas a dhéanamh agus/nó dliteanais a thabhú, mar a léirítear le leithreasú, a chealú.

I gcás comhghnóthas (agus EIT), mar a shonraítear ina Rialacha Airgeadais, féadfar aon leithreasú nár úsáideadh a iontráil sa mheastachán ar ioncam agus ar chaiteachas suas go dtí na 3 bliana airgeadais ina dhiaidh sin (riail ‘N+3’ mar a thugtar uirthi). Dá bhrí sin, is féidir leithreasuithe atá ag dul i léig le haghaidh comhghnóthas a athghníomhachtú go dtí an bhliain airgeadais ‘N+3’.

Bunús dlí / bunghníomh

An gníomh dlí arna ghlacadh ag an údarás reachtach (an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa go hiondúil) lena sonraítear an cuspóir atá le clár caiteachais de chuid an Aontais, an cuspóir leis na leithreasuithe, na rialacha idirghabhála, an dáta éaga agus na rialacha airgeadais ábhartha a fheidhmeoidh mar bhunús dlí le haghaidh chur chun feidhme an chláir caiteachais.

Gealltanas dlíthiúil

An gníomh lena dtéann an tOifigeach Údarúcháin faoi oibleagáid i leith tríú páirtithe as a n-eascraíonn muirear do bhuiséad an Aontais.

Is cineálacha coitianta gealltanas dlíthiúil iad conarthaí i gcás soláthair, comhaontuithe deontais agus cinntí deontais.

Leithreasuithe neamhdhifreáilte

Leithreasuithe a chomhlíonann riachtanais bhliantúla agus, dá bhrí sin, nach mór iad a ghealladh le linn na bliana airgeadais. Ní féidir ach méideanna atá incháilithe do thabhairt anonn uathoibríoch a eisíoc sa bhliain ina dhiaidh sin. Maidir le leithreasuithe neamhdhifreáilte nár úsáideadh i.e. nár gealladh, faoi dheireadh na bliana, déantar iad a chealú (mura rud é, ar bhonn eisceachtúil, go dtugtar cead le cinneadh ón gCoimisiún maidir le tabhairt anonn neamh-uathoibríoch). Baineann leithreasuithe neamhdhifreáilte le caiteachas riaracháin agus bíonn leithreasuithe faoi chomhair gealltanas cothrom le leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí.

Leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí

Le leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí, maoinítear na beartais éagsúla, i bhfoirm deontas nó soláthair go príomha.

Gealltanais le híoc

Sainmhínítear gealltanais le híoc (nó RAL ón téarma Fraincise reste à liquider) mar an méid leithreasuithe a gealladh nár íocadh go fóill. Tagann siad go díreach as cláir ilbhliantúla a bheith ann agus as an dícheangal idir leithreasuithe faoi chomhair gealltanas agus leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí.

Leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí

Cumhdaíonn leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí caiteachas atá dlite sa bhliain reatha, ar caiteachas é a eascraíonn as gealltanais dhlíthiúla a tugadh sa bhliain reatha agus/nó sna blianta roimhe sin.

RAL (Reste à liquider)

An méid atá fós le híoc ar ghealltanas buiséadach tráth ar leith. Cf. Gealltanais le híoc

Barrachas

Difríocht dhearfach idir ioncam agus caiteachas, rud nach mór a thabhairt ar ais don údarás cistiúcháin. Cf. Toradh buiséid

Aistriú idir línte buiséid

Is é atá i gceist le haistrithe idir línte buiséid go ndéanfar leithreasuithe a athlonnú ó líne buiséid amháin go líne bhuiséid eile, le linn na bliana airgeadais, agus ar an gcaoi sin is eisceacht iad ó phrionsabal buiséadach na sonraíochta.

TUARASCÁIL BHLIANTÚIL MAIDIR LE CUR CHUN FEIDHME - CISTÍ ARNA mBAINISTIÚ AG AN mBANC EORPACH INFHEISTÍOCHTA

AN BANC EORPACH INFHEISTÍOCHTA

AN BORD STIÚRTHÓIRÍ

RÁITIS AIRGEADAIS

NA SAORÁIDE INFHEISTÍOCHTA

AMHAIL AN 31 NOLLAIG 2024

(1)

Tuarascáil an iniúchóra neamhspleách

(2)

Ráiteas maidir le staid airgeadais

(3)

Ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile

(4)

Ráiteas ar athruithe ar acmhainní ranníocóirí

(5)

Ráiteas ar shreafaí airgid

(6)

Nótaí a ghabhann leis na ráitis airgeadais

RÁITEAS MAIDIR LE STAID AIRGEADAIS

AMHAIL AR AN 31 NOLLAIG 2024

(in EUR 000)

 

Nótaí

31.12.2024

31.12.2023

SÓCMHAINNÍ

 

 

 

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim

5

1 638 604

1 376 824

Méideanna is infhaighte ó ranníocóirí

9/16

7 482

85 321

Sócmhainní airgeadais cisteáin

10

-

-

Ionstraimí airgeadais díorthacha

6

783

55 765

Iasachtaí agus airleacain

7

1 498 048

1 683 312

Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile

8

834 621

820 713

Sócmhainní eile

11

-

616

Iomlán na sócmhainní

 

3 979 538

4 022 551

DLITEANAIS AGUS ACMHAINNÍ RANNÍOCÓIRÍ

 

 

 

DLITEANAIS

 

 

 

Ionstraimí airgeadais díorthacha

6

39 210

-

Ioncam iarchurtha

12

47 725

48 515

Forálacha maidir le gealltanais iasachta

13

18 320

19 038

Méideanna atá dlite do thríú páirtithe

14

566 083

427 828

Dliteanais eile

15

3 289

3 338

Iomlán na ndliteanas

 

674 627

498 719

Acmhainní ranníocóirí

16/17

3 304 911

3 523 832

Iomlán na ndliteanas agus acmhainní na ranníocóirí

 

3 979 538

4 022 551

RÁITEAS AR BHRABÚS NÓ AR CHAILLTEANAS AGUS AR IONCAM CUIMSITHEACH EILE

DON BHLIAIN DAR CRÍOCH AN 31 NOLLAIG 2024

(in EUR 000)

 

Nótaí

Ón 1.1.2024

go dtí an 31.12.2024

Ón 01.01.2023

go dtí an 31.12.2023

Ús agus ioncam comhchosúil (*2)

19

156 601

148 336

Ús agus caiteachais chomhchosúla

19

-1 805

-

Ús glan agus ioncam comhchosúil

 

154 796

148 336

Ioncam ó tháillí agus ó choimisiún

20

20

25

Caiteachais táillí agus coimisiúin

20

- 212

-62

Ioncam glan ó tháillí agus ó choimisiúin

 

- 192

-37

Athrú ar luach cóir ionstraimí airgeadais díorthacha

6

-94 192

-20 087

Glantoradh ar scaireanna agus ar urrúis toraidh athraithigh eile

21

-34 096

-8 457

Glantoradh ar iasachtaí agus airleacain arna dtomhas ag FVTPL

7

-5 436

-8 932

Glantoradh malairte eachtraí

22

81 907

-67 885

Glantoradh ar oibríochtaí airgeadais

 

-51 817

- 105 361

Athrú ar lagú ar iasachtaí agus ar airleacain, glan ar aisiompuithe

7.2

12 145

9 055

Athrú ar fhorálacha maidir le gealltanais iasachta, glan ar aisiompuithe

13

718

-2 470

Caiteachais riaracháin ghinearálta

23

-24 794

-29 655

Brabús don bhliain

 

90 856

19 868

Brabús ioncaim cuimsitheach iomlán don bhliain

 

90 856

19 868

RÁITEAS AR ATHRUITHE AR ACMHAINNÍ RANNÍOCÓIRÍ

DON BHLIAIN DAR CRÍOCH AN 31 NOLLAIG 2024

(in EUR 000)

 

Nótaí

Ranníocaíocht ghlaoite

Ranníocaíochtaí arna n-íoc amach

Tuilleamh coimeádta

Iomlán

An 1 Eanáir 2024

 

3 721 695

- 587 913

390 050

3 523 832

Ranníocaíochtaí na mBallstát a glaodh le linn na bliana

16

-

-

-

-

Ranníocaíochtaí na mBallstát arna n-íoc amach le linn na bliana

17

-

- 309 777

-

- 309 777

Brabús le haghaidh na bliana 2024

 

-

-

90 856

90 856

Athruithe ar acmhainní ranníocóirí

 

-

- 309 777

90 856

- 218 921

An 31 Nollaig 2024

 

3 721 695

- 897 690

480 906

3 304 911

 

 

Ranníocaíocht ghlaoite

Ranníocaíochtaí arna n-íoc amach

Tuilleamh coimeádta

Iomlán

An 1 Eanáir 2023

 

3 701 695

-

370 182

4 071 877

Ranníocaíocht ghlaoite na mBallstát le linn na bliana

 

20 000

-

-

20 000

Ranníocaíochtaí na mBallstát arna n-íoc amach le linn na bliana

 

-

- 587 913

-

- 587 913

Brabús do 2023

 

-

-

19 868

19 868

Athruithe ar acmhainní ranníocóirí

 

20 000

- 587 913

19 868

- 548 045

An 31 Nollaig 2023

 

3 721 695

- 587 913

390 050

3 523 832

RÁITEAS AR SHREAFAÍ AIRGID

DON BHLIAIN DAR CRÍOCH AN 31 NOLLAIG 2024

(in EUR 000)

 

Nótaí

Ón 1.1.2024 go dtí an 31.12.2024

Ón 1.1.2023 go dtí an 31.12.2023

GNÍOMHAÍOCHTAÍ OIBRIÚCHÁIN

 

 

 

Brabús don bhliain

 

90 856

19 868

Arna choigeartú le haghaidh an mhéid seo a leanas:

 

 

 

Glantoradh ar scaireanna agus ar urrúis toraidh athraithigh eile

 

52 265

15 142

Athrú ar lagú ar iasachtaí agus ar airleacain, glan ar aisiompuithe

7.2

-12 145

-9 055

Glantoradh ar iasachtaí agus airleacain arna dtomhas ag FVTPL

7

5 436

8 932

Athrú ar ús fabhraithe agus costas amúchta ar iasachtaí agus airleacain

 

-2 229

708

Glanathrú ar fhorálacha maidir le gealltanais iasachta, glan ar aisiompuithe

 

- 718

2 455

Athruithe ar luach chóir ar dhíorthaigh

 

94 192

20 087

Athrú ar ús fabhraithe agus costas amúchta ar shócmhainní airgeadais cisteáin

10

-

- 248

Athrú ar ioncam iarchurtha

 

- 790

-3 902

Iarmhairt athruithe ar rátaí malairte ar iasachtaí

 

-78 744

86 765

Iarmhairt athruithe ar rátaí malairtí ar scaireanna agus ar urrúis toraidh athraithigh eile

8

-23 199

30 026

Iarmhairt athruithe ar rátaí malairte ar airgead tirim arna shealbhú

 

-5 282

-8 031

(Caillteanas) ar ghníomhaíochtaí oibriúcháin roimh athruithe ar shócmhainní oibriúcháin agus ar dhliteanais

 

119 642

162 747

Eisíocaíochtaí iasachta

7

- 101 394

- 207 237

Aisíocaíochtaí iasachtaí

7

371 568

288 155

Athrú ar ús fabhraithe ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim

5

- 646

4 039

Sócmhainní airgeadais cisteáin a fháil

10

-

- 348 523

Aibíochtaí sócmhainní airgeadais cisteáin

10

-

421 278

Eisíocaíochtaí scaireanna agus urrús toraidh athraithigh eile

8

-69 392

- 101 100

Glanfháltais ó scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile

 

39 581

39 246

Laghdú ar shócmhainní eile

 

616

334

Méadú ar dhliteanais eile

 

-49

919

(Laghdú)/ Méadú ar mhéideanna iníoctha leis an mBanc Eorpach Infheistíochta

 

- 985

33 951

Glansreafaí airgid a úsáidtear i ngníomhaíochtaí oibriúcháin / ó ghníomhaíochtaí oibriúcháin

 

358 941

293 809

GNÍOMHAÍOCHTAÍ MAOINIÚCHÁIN

 

 

 

Ranníocaíochtaí arna bhfáil ó na Ballstáit

 

-

79 710

Méideanna arna bhfáil ó na Ballstáit maidir le fóirdheontais úis agus cúnamh teicniúil

 

286 800

220 290

Méideanna a íoctar thar ceann na mBallstát maidir le fóirdheontais úis agus cúnamh teicniúil

 

-68 256

-77 050

Ranníocaíochtaí arna n-íoc amach thar ceann na mBallstát

17

- 309 777

- 587 913

Glansreafaí airgid ó ghníomhaíochtaí maoiniúcháin

 

-91 233

- 364 963

Glanmhéadú ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim

 

267 708

-71 154

Ráiteas achomair ar shreafaí airgid:

 

 

 

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag tús na bliana airgeadais

 

1 371 404

1 450 589

Glansreafaí airgid a úsáidtear sna nithe seo a leanas / ó na nithe seo a leanas:

 

 

 

Gníomhaíochtaí oibriúcháin

 

358 941

293 809

Gníomhaíochtaí maoiniúcháin

 

-91 233

- 364 963

Iarmhairtí athruithe ar rátaí malairte ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim

 

-5 282

-8 031

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag deireadh na bliana airgeadais

 

1 633 830

1 371 404

Tá airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim comhdhéanta díobh seo a leanas:

 

 

 

Airgead ar láimh

5

212 466

146 494

Taiscí téarma (cé is moite d’ús fabhraithe)

5

304 538

625 403

Páipéir thráchtála

5

1 116 826

599 507

 

 

1 633 830

1 371 404

Nótaí a ghabhann leis na ráitis airgeadais amhail an 31 Nollaig 2024

1   Eolas ginearálta

Bunaíodh an tSaoráid Infheistíochta (‘an tSaoráid’) faoi chuimsiú Chomhaontú Cotonou (an ‘Comhaontú’) maidir le comhar agus cabhair um fhorbairt a caibidlíodh idir Grúpa Stát na hAfraice, Mhuir Chairib agus an Aigéin Chiúin (‘Stáit ACC’) agus an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit an 23 Meitheamh 2000, arna athbhreithniú an 25 Meitheamh 2005 agus an 22 Meitheamh 2010. Síníodh Comhaontú Shamó, a ghlac ionad Chomhaontú Cotonou mar an creat nua le haghaidh comhair idir an tAontas Eorpach agus Eagraíocht na Stát san Afraic, i Muir Chairib agus san Aigéan Ciúin (OACPS) (Cinneadh (AE) 2023/2861 ón gComhairle (24) an 20 Iúil 2023 agus Cinneadh (AE) 2023/2862 ón gComhairle an 28 Nollaig 2023), an 15 Samhain 2023, agus tháinig sé i bhfeidhm an 1 Eanáir 2024. Tagann sé i gcomharbas ar Chomhaontú Cotonou, lenar rialaíodh an caidreamh idir an tAontas agus Stáit ACC ó 2000 i leith. Áirithíonn an t-aistriú sin leanúnachas comhpháirtíochtaí agus, ag an am céanna, tugann sé aghaidh ar dhúshláin dhomhanda chomhaimseartha.

Ní eintiteas dlítheanach ar leith í an tSaoráid agus déanann an Banc Eorpach Infheistíochta (‘BEI’ nó ‘an Banc’) bainistíocht ar na ranníocaíochtaí thar ceann na mBallstát (‘Deontóirí’) i gcomhréir le téarmaí an Chomhaontaithe agus gníomhaíonn sé mar riarthóir ar an tSaoráid.

Ní chinntear fad na Saoráide. Tá Comhaontú Inmheánach an 11ú CEF i bhfeidhm i gcónaí (de bhun Airteagal 14(3) de sin) go ceann cibé tréimhse is gá chun na hoibríochtaí uile faoin gComhaontú Comhpháirtíochta ACC-AE, faoin gCinneadh maidir le Comhlachas Thar Lear agus faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil a fhorghníomhú ina n-iomláine.

Soláthraítear maoiniú faoin gComhaontú ó bhuiséid Bhallstáit an Aontais. Rannchuidíonn Ballstáit den Aontas Eorpach leis na méideanna a leithdháiltear chun an tSaoráid a mhaoiniú agus deontais chun na fóirdheontais úis a mhaoiniú mar a fhoráiltear faoi na Creataí Airgeadais Ilbhliantúla (an Chéad Phrótacal Airgeadais lena gcumhdaítear an tréimhse 2000-2007 ar a dtugtar an 9ú Ciste Eorpach Forbraíochta (CEF), an Dara Prótacal Airgeadais lena gcumhdaítear an tréimhse 2008-2013 ar a dtugtar an 10ú CEF agus an Tríú Prótacal Airgeadais lena gcumhdaítear an tréimhse 2014-2020 ar a dtugtar an 11ú CEF). Cuirtear bainistíocht na nithe seo a leanas ar iontaoibh BEI:

(i)

an tSaoráid, ciste imrothlach rioscúil EUR 3 685,5 milliún atá dírithe ar infheistíocht earnála príobháidí i Stáit ACC a chothú, agus leithdháiltear EUR 48,5 milliún de sin do thíortha agus críocha thar lear;

(ii)

deontais le haghaidh mhaoiniú fóirdheontas úis dar luach EUR 1 220,85 milliún ar a mhéad do Stáit ACC agus EUR 8,5 milliún ar a mhéad do thíortha agus críocha thar lear. Is féidir suas le 15 % de na fóirdheontais sin a úsáid chun cúnamh teicniúil a bhaineann le tionscadal a chistiú.

An 23 Nollaig 2020, chinn an Chomhairle síneadh a chur le tréimhse ghealltanais na Saoráide Infheistíochta ar feadh 6 mhí ar a laghad. Tar éis an tsínidh, d’fhormheas an Banc oibríochtaí i gcomhréir lena shainordú go dtí an 30 Meitheamh 2021 (Cinneadh (AE) 2020/2233 ón gComhairle an 23 Nollaig 2020 a bhaineann le gealltanas na gcistí a eascraíonn ó athshreabha faoi Shaoráid Infheistíochta ACC maidir le hoibríochtaí faoin 9ú, 10ú agus 11ú Cistí Eorpacha Forbraíochta (25).

Thoiligh an tAontas agus Stáit ACC an cinneadh maidir le bearta idirthréimhseacha a leasú chun síneadh a chur le cur i bhfeidhm fhorálacha an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta idir Stáit ACC agus an tAontas go dtí an 31 Nollaig 2023, nó go dtí teacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe nua nó cur i bhfeidhm sealadach an Chomhaontaithe nua idir an tAontas agus Stáit ACC, cé acu is luaithe (Cinneadh Uimh. 2/2019 ó Choiste Ambasadóirí ACC-AE maidir le bearta idirthréimhseacha a ghlacadh de bhun Airteagal 95(4) de Chomhaontú Comhpháirtíochta ACC-AE a leasaíodh ina dhiaidh sin le Cinneadh leasaitheach Uimh. 3/2021 ó Choiste Ambasadóirí ACC-AE (26) an 26 Samhain 2021, Cinneadh (AE) 2022/970 ón gComhairle (27) an 16 Meitheamh 2022 agus Cinneadh Uimh. 2/2023 ó Choiste Ambasadóirí ACC-AE (28) an 25 Deireadh Fómhair 2023).

Tháinig Rialachán NDICI – an Eoraip Dhomhanda i bhfeidhm an 14 Meitheamh 2021 (Rialachán (AE) 2021/947 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (29) an 9 Meitheamh 2021) agus soláthraítear leis an príomhbhunús dlí le haghaidh cúnamh ón Aontas Eorpach lasmuigh den Aontas in 2021-2027, agus an rialachán le haghaidh shainordú institiúideach nua an Bhainc maidir le hoibríochtaí lasmuigh den Aontas Eorpach, lena n-áirítear réigiún ACC. Áirítear leis sin comhtháthú an CEF sheachbhuiséadaigh reatha i mbuiséad an Aontais. Soláthraítear le Rialachán NDICI an bunús dlí don Choimisiún sainorduithe de chuid an Aontais a bheidh ann amach anseo a chur de chúram ar BEI le haghaidh a ghníomhaíochta lasmuigh den Aontas Eorpach. Soláthrófar leis freisin an creat infheistíochta seachtraí don Aontas dul i gcomhar le hinstitiúidí comhpháirtíochta trí dheontais nó ráthaíochtaí ó bhuiséad an Aontais.

Amach anseo, déanfar athshreabha ón tSaoráid a imscaradh faoi chuimsiú chreat NDICI trí mheascán d’ionú tiomnaithe earnála príobháidí ACC faoin gCiste Eorpach um Fhorbairt Inbhuanaithe (CEFI+) agus Ciste Iontaobhais. An 15 Feabhra 2023, síníodh comhaontú aistrithe idir BEI agus an Coimisiún Eorpach (‘Comhaontú Aistrithe’). Is é is cuspóir don chomhaontú sin aistriú na gcistí a eascraíonn ó athshreabha, faoin tSaoráid, de réir mar a bheidh siad ar fáil, i gcomhréir le cinneadh (AE) 2020/2233 (‘Athshreabha Shaoráid ACC’) agus le Cinneadh (AE) 2021/1764 ón gComhairle (30) (‘Athshreabha Shaoráid na dtíortha agus na gcríoch thar lear’, agus in éineacht le hAthshreabha Shaoráid ACC, na ‘hAthshreabha’). Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Nóta 2.4.6 agus Nóta 17.

Cumhdaítear leis na ráitis airgeadais seo an tréimhse ón 1 Eanáir 2024 go dtí an 31 Nollaig 2024.

Ar thogra ón gCoiste Bainistíochta, ghlac an Bord Stiúrthóirí na Ráitis Airgeadais an 21 Márta 2025 agus d’údaraigh siad iad a chur faoi bhráid an Bhoird Gobharnóirí lena bhformheas faoin 25 Aibreán 2025.

2   Beartais chuntasaíochta ábhartha

2.1    Bunús an ullmhúcháin – Ráiteas comhlíontachta

Ullmhaíodh na ráitis airgeadais ar bhonn gnóthais leantaigh, rud a fhágann go nglactar leis go mbeidh an tSaoráid in ann an t-airgead uile is iníoctha faoi aon oibríochtaí a íoc sa todhchaí is intuartha, i gcomhréir leis na Caighdeáin Idirnáisiúnta um Thuairisciú Airgeadais arna n-eisiúint ag an mBord um Chaighdeáin Idirnáisiúnta Chuntasaíochta (‘IASB’) agus arna nglacadh ag an Aontas Eorpach (dá ngairtear ‘Caighdeáin Chuntasaíochta IFRS’ anseo feasta). Áirítear sna ráitis airgeadais an 31 Nollaig 2024 an ráiteas ar an staid airgeadais, an ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile, ráiteas faoi athruithe ar acmhainní ranníocóirí, an ráiteas ar shreafaí airgid, agus na nótaí.

2.2    Breithiúnais, toimhdí agus meastacháin chuntasaíochta shuntasacha

Chun ráitis airgeadais a ullmhú, ní mór meastacháin agus toimhdí a dhéanamh a dhéanann difear d’ioncam tuairiscithe, costais, sócmhainní, dliteanais agus nochtadh sócmhainní teagmhasacha agus dliteanas teagmhasach. Baineann úsáid na faisnéise atá ar fáil agus cur i bhfeidhm breithiúnais go dlúth le foirmiú na meastachán. D’fhéadfadh torthaí iarbhír sa todhchaí a bheith difriúil ó mheastacháin den sórt sin agus d’fhéadfadh na difríochtaí a bheith ábhartha do na ráitis airgeadais. Déantar athbhreithniú leanúnach ar na meastacháin agus ar na toimhdí foluiteacha. Déantar meastacháin athbhreithnithe a aithint go hionchasach.

Is mar a leanas an úsáid is suntasaí a bhaintear as breithiúnais agus meastacháin:

—

Luach chóir ionstraimí airgeadais

I gcás nach féidir luachanna córa ionstraimí airgeadais a chláraítear ar an gclár comhardaithe a dhíorthú ó mhargaí gníomhacha, cinntear iad le teicnící luachála éagsúla lena n-áirítear úsáid samhlacha matamaiticiúla. Tógtar an t-ionchur le haghaidh na samhlacha sin ó mhargaí inbhraite nuair is féidir, ach i gcás nach bhfuil sé sin indéanta, tá gá le méid áirithe breithiúnais chun luachanna córa a bhunú. Déantar na luachálacha a chatagóiriú i leibhéil éagsúla san ordlathas luacha chóir bunaithe ar na hionchuir a úsáidtear sna teicnící luachála a dtugtar tuairisc orthu agus a nochtar i

Nótaí 2.4.2 agus 4.

—

Caillteanais lagaithe ar iasachtaí agus ar airleacain

Ceanglaítear le tomhas an chaillteanais creidmheasa ionchasaigh (‘ECL’) ar an mbainistíocht breithiúnais mhóra a chur i bhfeidhm, go háirithe measúnú a dhéanamh ar mhéadú mór ar an riosca creidmheasa ón aithint tosaigh, cuimsiú faisnéise réamhbhreathnaithí agus dul chun cinn a dhéanamh ar an measúnú ar mhéid agus ar uainiú sreafaí airgid agus luachanna comhthaobhachta amach anseo agus caillteanais lagaithe á gcinneadh. Tá na meastacháin sin bunaithe ar roinnt tosca, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le hathruithe suntasacha ar uainiú agus ar mhéid an lamháltais le haghaidh caillteanas creidmheasa atá le haithint (Nóta 2.4.2). Mionsonraítear toimhdí ábhartha maidir leis na héifeachtaí ar lagú a eascraíonn as comhthéacs ginearálta na neamhchinnteachta agus na suaiteachta a tharla in 2023 agus a lean ar aghaidh in 2024 faoi Nóta 2.4.2.2 agus Nóta 3.2.3.7.

—

Luacháil infheistíochtaí cothromais neamhluaite

Bunaítear luacháil infheistíochtaí cothromais neamhluaite ar cheann díobh seo a leanas go hiondúil:

—

idirbhearta margaidh ar neamhthuilleamaí le déanaí;

—

luach cóir reatha ionstraime eile atá mar an gcéanna go substaintiúil;

—

na sreafaí airgid a bhfuil coinne leo arna lascainiú ag rátaí reatha is infheidhme le haghaidh míreanna lena mbaineann téarmaí agus saintréithe riosca comhchosúla;

—

modh maidir le glansócmhainní coigeartaithe; nó

—

samhlacha luachála eile.

Is gá meastachán suntasach a dhéanamh chun na sreafaí airgid agus na tosca lascaine a chinneadh le haghaidh infheistíochtaí cothromais neamhluaite. Déanann an tSaoráid calabrú ar na teicnící luachála go tréimhsiúil agus déanann sí tástáil bhailíochta orthu bunaithe ar an bpraghas ó idirbhearta margaidh reatha inbhraite san ionstraim chéanna nó ó shonraí margaidh inbhraite eile.

—

Comhdhlúthú eintiteas ina bhfuil leas ag an tSaoráid

Rinne BEI breithiúnais nach bhfuil aon cheann de na heintitis ina bhfuil leas aige faoi rialú na Saoráide. Is é is cúis leis sin gurb é an Comhpháirtí Ginearálta nó Bainisteoir an Chiste nó an Bord Bainistíochta amháin atá freagrach as gníomhaíochtaí agus gnóthaí na comhpháirtíochta a bhainistiú agus a rialú i ngach eintiteas den sórt sin, agus go bhfuil an chumhacht agus an t-údarás acu gach rud is gá a dhéanamh chun aidhm agus cuspóirí na comhpháirtíochta a chur i gcrích agus na treoirlínte infheistíochta agus beartais á gcomhlíonadh.

2.3    Athruithe ar chaighdeáin chuntasaíochta

Cé is moite de na hathruithe a leagtar amach thíos, rinne an tSaoráid na beartais chuntasaíochta a leagtar amach i Nóta 2.4 a chur i bhfeidhm go comhsheasmhach maidir leis na tréimhsí go léir a chuirtear i láthair sna ráitis airgeadais sin. Ghlac an tSaoráid na caighdeáin nua agus na leasuithe ar chaighdeáin seo a leanas.

Caighdeáin nua agus leasaithe a ghlac an tSaoráid

Na leasuithe seo a leanas ar chaighdeáin reatha, tháinig siad i bhfeidhm maidir le ráitis airgeadais na Saoráide ón 1 Eanáir 2024:

—

Leasuithe ar IAS 7 Ráiteas maidir le Sreafaí Airgid agus ar IFRS 7 Ionstraimí Airgeadais: Socruithe Maoiniúcháin um Íoc Soláthróirí;

—

Leasuithe ar IAS 1 Cur i láthair Ráiteas Airgeadais: Aicmiú Dliteanas mar Dhliteanais Reatha nó Neamh-reatha agus Dliteanais Neamhreatha le Cúnaint;

Ní raibh aon tionchar ábhartha ag na leasuithe a liostaítear thuas ar ráitis airgeadais na Saoráide.

Caighdeáin nua, leasuithe agus léirmhínithe nár ghlac an tSaoráid go fóill

An 31 Nollaig 2024, bhíothas tar éis na leasuithe seo a leanas ar na Caighdeáin a bhí ann cheana féin a eisiúint ach ní raibh siad éigeantach le haghaidh tréimhsí tuairiscithe bliantúla dar críoch an 31 Nollaig 2024:

Leasuithe ar Chaighdeáin atá ann cheana féin arna bhformhuiniú ag an Aontas, agus atá éifeachtach le haghaidh tréimhsí bliantúla dár tús an 1 Eanáir 2025 nó dá éis:

—

Leasuithe ar IAS 21 Iarmhairtí Athruithe ar Rátaí Malairte Eachtraí: Easpa Inmhalartaitheachta.

Caighdeáin nua agus leasuithe ar Chaighdeáin atá ann cheana nár fhormhuinigh an tAontas fós:

—

Leasuithe ar Aicmiú agus Tomhas Ionstraimí Airgeadais (Leasuithe ar IFRS 9 agus IFRS 7);

—

Feabhsuithe Bliantúla - Imleabhar 11;

—

IFRS 18 Cur i Láthair agus Nochtadh i Ráitis Airgeadais;

—

IFRS 19 Fochuideachtaí gan Cuntasacht Phoiblí: Nochtaí;

—

Leasuithe ar IFRS 10 Ráitis Airgeadais Chomhdhlúite agus IAS 28 Infheistíochtaí i gComhlaigh agus i gComhfhiontair: Díol Ranníoca Sócmhainní idir Infheisteoir agus a Chomhlach nó a Chomhfhiontar.

An dáta a údaraíodh na ráitis airgeadais ní raibh an tSaoráid tar éis aon cheann de na caighdeáin nó leasuithe ar chaighdeáin a bhí ann cheana féin atá liostaithe thuas a ghlacadh go luath agus ní raibh aon Léirmhíniú eisithe atá infheidhme agus nach mór don tSaoráid é a chur san áireamh ag ceachtar de na dátaí tuairiscithe. Measann an lucht bainistíochta go ndéanfar na fógairtí ábhartha uile a ghlacadh don chéad tréimhse dar tús dáta éifeachtach na fógartha nó dá éis, agus nach mbeidh aon tionchar ábhartha acu ar ráitis airgeadais na Saoráide.

2.4    Achoimre ar bheartais chuntasaíochta ábhartha

Léirítear leis an ráiteas maidir le staid airgeadais sócmhainní agus dliteanais in ord íslitheach leachtachta agus ní dhéantar aon idirdhealú idir míreanna reatha agus neamhreatha.

2.4.1   Aistriú airgeadra eachtraigh

Úsáideann an tSaoráid an euro (EUR) chun a ráitis airgeadais a chur i láthair, agus is é an euro an t-airgeadra feidhmiúil. Ach amháin i gcás ina sonraítear a mhalairt, déantar faisnéis airgeadais a chuirtear i láthair in EUR a shlánú chuig an míle is gaire.

Aistrítear idirbhearta in airgeadra eachtrach ag an ráta malairte atá i réim ar dháta an idirbhirt.

Maidir le sócmhainní agus dliteanais airgeadaíochta ainmnithe in airgeadraí seachas an euro, déantar iad a aistriú go euro ag an ráta malairte atá i réim ar dháta an ráitis maidir le staid airgeadais. Déantar an gnóthachan nó an caillteanas a eascraíonn as an aistriú sin a thaifeadadh sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile.

Míreanna neamhairgeadaíochta a thomhaistear i dtéarmaí costas stairiúil in airgeadra eachtrach, aistrítear iad ag na rátaí malairte amhail ar dhátaí na n-idirbheart tosaigh. Míreanna neamhairgeadaíochta a thomhaistear ar luach cóir in airgeadra eachtrach, aistrítear iad ag na rátaí malairte amhail ar an dáta ar cinneadh an luach cóir.

Aithnítear sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile difríochtaí ráta malairte a eascraíonn as socrú idirbheart ag rátaí atá éagsúil leis na rátaí ar dháta an idirbhirt, agus difríochtaí ráta malairte eachtraí neamhréadaithe ar shócmhainní agus ar dhliteanais airgeadaíochta in airgeadra eachtrach.

2.4.2   Sócmhainní airgeadais seachas díorthaigh

Aithnítear ionstraimí airgeadais neamhdhíorthacha i dtosach ar bhonn an dáta socraíochta.

Aicmiú agus tomhas

Sócmhainní airgeadais

Ar aithint tosaigh, aicmítear acmhainn airgeadais mar a thomhaistear í ar chostas amúchta nó ar luach cóir trí P&L (‘FVTPL’) agus aicmítear dliteanas airgeadais mar a thomhaistear é ar chostas amúchta nó FVTPL.

Faoi IFRS 9, tosaíonn aicmiú le cinneadh a dhéanamh cibé acu a mheastar an tsócmhainn airgeadais mar ionstraim fiachais nó mar ionstraim chothromais. Tagraíonn IFRS 9 do na sainmhínithe in IAS 32 Ionstraimí Airgeadais: Cur i láthair.

Is ionstraimí fiachais iad na hionstraimí sin a chomhlíonann an sainmhíniú ar dhliteanas airgeadais ó pheirspictíocht an chontrapháirtí, iasachtaí agus urrúis fiachais lena n-áirítear bannaí, nótaí nó deimhnithe arna n-eisiúint ag eintitis struchtúrtha, rialtas nó corparáidí.

Aicmítear ionstraim fiachais ar chostas amúchta má chomhlíonann sí an dá choinníoll seo a leanas agus mura n-ainmnítear í mar ionstraim fiachais ar FVTPL:

—

sealbhaítear an tsócmhainn laistigh de shamhail ghnó arb é a cuspóir sócmhainní a shealbhú chun sreafaí airgid conarthacha a bhailiú; agus

—

eascraíonn sreafaí airgid as téarmaí conarthacha na sócmhainne airgeadais ar dhátaí sonraithe, ar íocaíochtaí príomhshuime agus úis ar mhéid na príomhshuime gan íoc amháin iad (critéir SPPI).

Ba cheart na ceanglais thuas a chur i bhfeidhm maidir le sócmhainn airgeadais iomlán, fiú más rud é go bhfuil díorthach leabaithe inti.

Is ionstraimí iad ionstraimí cothromais a chomhlíonann an sainmhíniú ar chothromas ó pheirspictíocht an eisitheora de; is é sin, ionstraimí nach gcuimsítear iontu oibleagáid chonarthach chun íoc agus lena bhfianaítear leas iarmharach i nglansócmhainní an eisitheora. Tomhaistear ionstraimí cothromais ar FVTPL.

Ar aithint tosaigh infheistíochta cothromais nach sealbhaítear í lena trádáil, féadfaidh an tSaoráid a roghnú go neamh-inchúlghairthe athruithe a dhéanfar ina dhiaidh sin ar ioncam cuimsitheach eile a thíolacadh. Is ar bhonn ‘infheistíocht trí infheistíocht’ a dhéantar an rogha sin.

Aicmítear gach sócmhainn airgeadais eile mar a bheith á dtomhas ar FVTPL.

Measúnú ar an tsamhail ghnó

Déanann BEI, mar bhainisteoir ar an tSaoráid, measúnú ar chuspóir samhla gnó ina sealbhaítear ionstraim fiachais ar leibhéal punainne toisc gur fearr a léiríonn sé sin an chaoi a mbainistítear an ghnólacht agus an chaoi a soláthraítear faisnéis don bhainistíocht. Áirítear an méid seo a leanas ar an bhfaisnéis atá á breithniú:

—

na beartais agus cuspóirí sonraithe le haghaidh na punainne agus feidhmiú na mbeartas sin sa chleachtas. Go háirithe, an ndíríonn straitéis na bainistíochta ar ioncam úis chonarthaigh a thuilleamh, ar phróifíl ráta úis ar leith a choinneáil ar bun, ar fhad na sócmhainní airgeadais a mheaitseáil le fad na ndliteanas lena maoinítear na sócmhainní sin nó ar shreafaí airgid a réadú trí na sócmhainní a dhíol;

—

conas a dhéantar meastóireacht ar fheidhmíocht na punainne agus conas a dhéantar í sin a thuairisciú do bhainistíocht na Saoráide;

—

na rioscaí a dhéanann difear d’fheidhmíocht na samhla gnó (agus na sócmhainní airgeadais a shealbhaítear laistigh den tsamhail ghnó sin) agus conas a dhéantar na rioscaí sin a bhainistiú; agus

—

minicíocht, méid agus uainiú an díolacháin i dtréimhsí roimhe seo, na cúiseanna leis an díolachán sin agus a ionchas maidir le gníomhaíocht díolacháin amach anseo.

Mar sin féin, ní bhreithnítear faisnéis ar ghníomhaíocht díolacháin ina haonar, ach mar chuid de mheasúnú foriomlán ar an gcaoi a mbaintear amach cuspóir sonraithe na Saoráide chun na sócmhainní airgeadais a bhainistiú agus ar an gcaoi a réadaítear sreafaí airgid.

Tuairiscítear agus nochtar i Nóta 25 an tsamhail ghnó le haghaidh oibríochtaí iasachta dírí Imchlúdach Maoiniúcháin an Tionchair.

Critéir íocaíochta príomhshuime agus úis amháin (‘SPPI’)

Chun críocha an mheasúnaithe seo, sainmhínítear ‘príomhshuim’ mar luach cóir na hionstraime fiachais tráth na haitheanta tosaigh. Sainmhínítear ‘ús’ mar chomaoin i leith luach ama an airgid agus i leith an riosca creidmheasa a bhaineann leis an bpríomhshuim gan íoc le linn tréimhse ama ar leith agus i leith rioscaí agus costais eile de dheasca iasachtaí (e.g. riosca leachtachta agus costais riaracháin), chomh maith le corrlach brabúis.

Agus measúnú á dhéanamh an íocaíochtaí príomhshuime agus úis amháin atá sna sreafaí airgid conarthacha, breithnítear téarmaí conarthacha na hionstraime. Áirítear leis sin measúnú a dhéanamh ar cé acu atá nó nach bhfuil téarma conarthach sa tsócmhainn airgeadais lena bhféadfaí uainiú nó méid na sreafaí airgid conarthacha a athrú a d’fhágfadh nach gcomhlíonfadh sí an coinníoll sin.

Dí-aithint

Dí-aithníonn an tSaoráid sócmhainn airgeadais nuair a théann na cearta conarthacha ar na sreafaí airgid ón tsócmhainn airgeadais in éag, nó nuair a dhéantar na cearta chun an sreabhadh airgid conarthach a fháil a aistriú in idirbheart ina ndéanann an tSaoráid rioscaí agus tairbhí úinéireacht na sócmhainne airgeadais a aistriú nó ina gcoinníonn sí go substaintiúil rioscaí agus tairbhí go léir na húinéireachta ach nach gcoinníonn sí rialú ar an tsócmhainn airgeadais.

Ar dhí-aithint sócmhainne airgeadais nó dliteanais airgeadais (Nóta 2.4.4), maidir leis an difríocht idir suim ghlanluacha na sócmhainne nó an dliteanais (nó an tsuim ghlanluacha arna leithdháileadh ar an gcion den tsócmhainn nó den dliteanas dí-aitheanta) agus an tsuim (i) den chomaoin a fuarthas nó a íocadh agus (ii) d’aon ghnóthachan nó caillteanas carnach a aithníodh in ioncam cuimsitheach eile, aithnítear an méid sin sa bhrabús nó sa chaillteanas ach amháin na gnóthachain nó na caillteanais charnacha a aithnítear in ioncam cuimsitheach eile le haghaidh ionstraimí cothromais arna dtomhas ar luach cóir trí ioncam cuimsitheach eile a aistrítear chuig an gcúlchiste seachas brabús nó caillteanas ar dhiúscairt.

I gcomhthéacs an athchóirithe ar IBOR, maidir leis an measúnú a dhéanann an tSaoráid ar cé acu atá nó nach bhfuil athrú a dhéantar ar ionstraim airgeadais ar chostas amúchta substaintiúil, déantar an measúnú sin tar éis an beart praiticiúil a chur i bhfeidhm ar tugadh isteach é le Céim 2 den athchóiriú ar IBOR. I gcomhréir leis na leasuithe arna n-eisiúint ag IASB, ní dhí-aithníonn an tSaoráid ionstraim airgeadais a modhnaítear a sreafaí airgid mar iarmhairt dhíreach ar an athchóiriú agus a bhfuil a hathrú coibhéiseach go heacnamaíoch leis an mbonn roimhe sin chun na sreafaí airgid conarthacha a chinneadh (i.e. an bonn díreach roimh an athrú).

Athaicmiú

Ní athaicmítear sócmhainní airgeadais tar éis a n-aitheanta tosaigh, ach amháin sa tréimhse tar éis don tSaoráid a samhail ghnó a athrú chun sócmhainní airgeadais a bhainistiú.

Modhnú

Meastar go modhnaítear sócmhainn airgeadais arna tomhas ar chostas amúchta nuair a dhéantar a sreafaí airgid conarthacha a athchaibidliú nó a mhodhnú ar bhealach eile. D’fhéadfadh dí-aithint na sean-ionstraime airgeadais agus aithint na hionstraime airgeadais nua a bheith mar thoradh ar athchaibidlíocht nó modhnú.

Mar thoradh ar mhodhnú substaintiúil conarthach ar shreafaí airgid sócmhainne airgeadais arna thomhas ar chostas amúchta a mbíonn dí-aithint na sócmhainne airgeadais mar thoradh air, aithnítear an tsócmhainn airgeadais nua ag a luach cóir, agus taifeadtar an gnóthachan modhnaithe nó an tionchar caillteanais sa ráiteas ioncaim chomhdhlúite faoi ‘Toradh ar oibríochtaí airgeadais’.

Meastar modhnú conarthach a bheith substaintiúil más rud é go bhfuil luach láithreach lascainithe na sreafaí airgid faoi na téarmaí athbhreithnithe (a lascainítear leis an nglanráta úis bunaidh) 10 % difriúil ar a laghad le luach láithreach lascainithe na sreafaí airgid atá fágtha den bhunsócmhainn airgeadais. Breithnítear freisin tosca cáilíochtúla amhail athrú san airgeadra ina n-ainmnítear an tsócmhainn airgeadais agus gnéithe comhshó.

I gcomhthéacs an athchóirithe ar IBOR, maidir leis an measúnú a dhéanann an tSaoráid ar cé acu atá nó nach bhfuil athrú a dhéantar ar ionstraim airgeadais ar chostas amúchta substaintiúil, déantar an measúnú sin tar éis an beart praiticiúil a chur i bhfeidhm ar tugadh isteach é le Céim 2 den athchóiriú ar IBOR. Leis an tSaoráid, nuashonraítear an glanráta úis, gan suim ghlanluacha na hionstraime airgeadais a mhodhnú má athraíonn an bonn chun sreafaí airgid conarthacha na hionstraime airgeadais a chinneadh, arna thomhas ar chostas amúchta, mar iarmhairt dhíreach ar an athchóiriú agus má tá an t-athrú coibhéiseach go heacnamaíoch leis an mbonn roimhe sin (i.e. an bonn díreach roimh an athrú).

Luachanna córa ionstraimí airgeadais a thomhas

Is éard is luach cóir ann an praghas a gheofaí chun sócmhainn a dhíol nó an praghas a d’íocfaí chun dliteanas a aistriú in idirbheart ordúil idir rannpháirtithe sa mhargadh ar dháta an tomhais sa phríomh-mhargadh, nó ina éagmais sin, sa mhargadh is buntáistí a bhfuil rochtain ag an tSaoráid air ar an dáta sin.

I gcás inarb infheidhme, déanann BEI thar ceann na Saoráide luach cóir ionstraime a thomhas trí úsáid a bhaint as an bpraghas a luaitear i margadh gníomhach le haghaidh na hionstraime sin. Meastar go bhfuil margadh gníomhach má tharlaíonn idirbhearta le haghaidh na sócmhainne nó an dliteanais le minicíocht agus méid leordhóthanach chun faisnéis faoi phraghsáil a sholáthar ar bhonn leanúnach.

I gcás nach féidir luachanna córa sócmhainní airgeadais agus dliteanas airgeadais a chláraítear ar an ráiteas maidir le staid airgeadais a dhíorthú ó mhargaí gníomhacha, cinntear iad le teicnící luachála éagsúla lena n-áirítear úsáid samhlacha matamaiticiúla. Tógtar an t-ionchur le haghaidh na samhlacha sin ó mhargaí inbhraite nuair is féidir, ach i gcás nach bhfuil sé sin indéanta, tá gá le méid áirithe breithiúnais chun luachanna córa a bhunú. Tá ar áireamh leis an teicníc luachála roghnaithe na tosca uile a chuirfeadh rannpháirtithe sa mhargadh san áireamh agus idirbheart á phraghsáil.

D’fhéadfaí a áireamh leis na teicnící luachála sin samhlacha glanluacha láithrigh agus sreafa airgid lascainithe, comparáid le hionstraimí comhchosúla arb ann do phraghsanna inbhraite sa mhargadh ina leith, samhlacha Black-Scholes agus samhlacha praghsála rogha iltéarmaí agus samhlacha luachála eile. Áirítear leis na toimhdí agus na hionchuir a úsáidtear i dteicnící luachála rátaí úis saor ó riosca agus bonnrátaí úis, raonta difríochta creidmheasa a úsáidtear chun meastachán a dhéanamh ar rátaí lascainithe, praghsanna bannaí agus cothromais, rátaí malairte airgeadra eachtraigh, praghsanna cothromais agus praghsanna innéacsanna cothromais, agus luaineachtaí praghsanna ionchasacha agus comhghaolta praghsanna ionchasacha.

Is é is aidhm do theicnící luachála teacht ar thomhas luacha chóir lena léirítear an praghas a gheofaí chun an tsócmhainn a dhíol nó an praghas a d’íocfaí chun an dliteanas a aistriú in idirbheart ordúil idir rannpháirtithe sa mhargadh ar dháta an tomhais.

Úsáideann an Banc samhlacha luachála a aithnítear go forleathan chun luach cóir ionstraimí airgeadais coitianta agus ionstraimí airgeadais níos simplí a chinneadh, amhail babhtálacha ráta úis agus babhtálacha airgeadraí nach n-úsáideann ach sonraí margaidh inbhraite agus a mbíonn breithiúnas agus meastachán saineolach teoranta ag teastáil ina leith. Bíonn praghsanna agus ionchuir shamhla inbhraite ar fáil go hiondúil sa mhargadh le haghaidh urrúis fiachais agus urrúis chothromais a liostaítear, díorthaigh a thrádáiltear ar mhalartán agus díorthaigh shimplí thar an gcuntar amhail babhtálacha rátaí úis. Mar thoradh ar infhaighteacht praghsanna margaidh agus ionchuir shamhla inbhraite, laghdaítear an gá atá le breithiúnas agus meastachán saineolach agus laghdaítear freisin an éiginnteacht a bhaineann le cinneadh luachanna córa. Bíonn infhaighteacht praghsanna margaidh agus ionchur inbhraite éagsúil ag brath ar na táirgí agus na margaí, agus d’fhéadfadh athruithe teacht ar an infhaighteacht sin bunaithe ar theagmhais shonracha agus ar choinníollacha ginearálta sna margaí airgeadais.

Maidir le hionstraimí níos casta, úsáideann an Banc a shamhlacha luachála féin a fhorbraítear ó shamhlacha luachála aitheanta. D’fhéadfadh sé nach mbeadh cuid d’ionchuir shuntasacha na samhlacha sin, nó iad go léir, inbhraite sa mhargadh, agus díorthaítear iad ó phraghsanna nó ó rátaí margaidh nó déantar meastachán orthu bunaithe ar thoimhdí. I measc samplaí d’ionstraimí lena mbaineann ionchuir shuntasacha dhobhraite, áirítear iasachtaí agus ráthaíochtaí áirithe nach ann d’aon mhargadh gníomhach ina leith. Éilítear le samhlacha luachála ina n-úsáidtear ionchuir shuntasacha dhobhraite méid níos airde breithiúnais agus meastacháin bainistíochta chun an luach cóir a chinneadh. Is gá breithiúnas agus meastachán bainistíochta go hiondúil chun an tsamhail luachála iomchuí a úsáidfear a roghnú, chun sreafaí airgid a bhfuil coinne leo amach anseo a chinneadh maidir leis an ionstraim airgeadais atá á luacháil, chun dóchúlacht nó mainneachtain contrapháirtithe agus réamhíocaíochtaí a chinneadh agus chun rátaí lascaine iomchuí a roghnú.

Déanann an tSaoráid luachanna córa a thomhas trí úsáid a bhaint as an ordlathas luacha chóir seo a leanas lena léirítear a thábhachtaí atá na hionchuir a úsáidtear chun na tomhais a dhéanamh:

—

Leibhéal 1: ionchuir ar praghsanna margaidh luaite neamhchoigeartaithe iad i margaí gníomhacha le haghaidh ionstraimí comhionanna a bhfuil rochtain ag an tSaoráid orthu.

—

Leibhéal 2: ionchuir seachas praghsanna luaite a áirítear laistigh de Leibhéal 1 atá inbhraite go díreach (i.e. mar phraghsanna) nó go hindíreach (i.e. arna ndíorthú ó phraghsanna). Áirítear leis an gcatagóir seo ionstraimí arna luacháil le praghsanna margaidh luaite i margaí gníomhacha le haghaidh ionstraimí comhchosúla, praghsanna luaite le haghaidh ionstraimí comhchosúla nó comhionanna i margaí a mheastar nach bhfuil chomh gníomhach céanna nó teicnící luachála eile inarb inbhraite iad na hionchuir shuntasacha go léir go díreach nó go hindíreach ó shonraí margaidh.

—

Leibhéal 3: ionchuir nach bhfuil inbhraite. Áirítear leis an gcatagóir seo gach ionstraim ina n-áirítear leis an teicníc luachála ionchuir nach mbunaítear ar shonraí inbhraite agus ina bhfuil iarmhairt shuntasach ag na hionchuir dhobhraite ar luacháil na hionstraime. Áirítear leis an gcatagóir seo ionstraimí a luacháiltear bunaithe ar phraghsanna luaite le haghaidh ionstraimí comhchosúla inar gá coigeartuithe nó toimhdí dobhraite suntasacha chun na difríochtaí idir na hionstraimí a léiriú.

Aithníonn an tSaoráid aistrithe idir leibhéil an ordlathais luacha chóir ó dheireadh na tréimhse tuairiscithe inar tharla an t-athrú.

Lagú ar shócmhainní airgeadais

Tá IFRS 9 bunaithe ar shamhail réamhbhreathnaitheach caillteanais creidmheasa ionchasaigh (‘ECL’). Bhunaigh BEI creat chun ‘caillteanas creidmheasa ionchasach’ a ríomh, ag brath ar staid an mhacraigheilleagair. Cuimsítear leis paraiméadair riosca creidmheasa thar am ar leith a thógáil (Dóchúlacht mainneachtana – ‘PD’ agus Caillteanas i gcás mainneachtana – ‘LGD’) bunaithe ar thoisc chórasach (timthriall creidmheasa) faoi thionchar an mhacraigheilleagair agus arna réamh-mheas trí réamhaisnéisí nó cásanna maicreacnamaíocha. Meán ualaithe dóchúlachta atá sa chaillteanas creidmheasa ionchasach deiridh de chaillteanais chreidmheasa ionchasacha na gcásanna maicreacnamaíocha faoi seach. Cuirtear an tsamhail lagaithe réamhbhreathnaitheach sin i bhfeidhm ar shócmhainní airgeadais arna dtomhas ar chostas amúchta, ar chonarthaí ráthaíochta airgeadais, agus ar ghealltanais cláir chomhardaithe.

Faoi IFRS 9, déantar liúntais caillteanais a thomhas de réir ceann de na boinn seo a leanas:

—

Caillteanais chreidmheasa ionchasacha 12 mhí: is iad sin na caillteanais chreidmheasa ionchasacha a eascraíonn as teagmhais mhainneachtana fhéideartha laistigh de 12 mhí tar éis an dáta tuairiscithe; agus

—

Caillteanais chreidmheasa ionchasacha saolré: is iad sin na caillteanais chreidmheasa ionchasacha a eascraíonn as gach teagmhas mainneachtana féideartha thar shaolré ionchasach ionstraime airgeadais.

Leagtar amach i gCaighdeán IFRS 9 samhail trí chéim le haghaidh lagú bunaithe ar athruithe ar cháilíocht chreidmheasa ó thráth na haitheanta tosaigh. Aicmítear ionstraimí airgeadais i gCéim 1 ach amháin na hionstraimí sin a n-aithnítear méadú suntasach ar riosca creidmheasa ó thráth na haitheanta tosaigh ina leith. Áirítear leis sin faisnéis agus anailís chainníochtúil agus cháilíochtúil araon, bunaithe ar shaineolas an Bhainc, lena n-áirítear faisnéis réamhbhreathnaitheach.

Is sócmhainní airgeadais iad sócmhainní ceannaithe nó tionscanta a bhfuil fadhbanna creidmheasa acu (‘POCI’) a meastar iad, ó thráth na haitheanta tosaigh, a bheith aicmithe mar Chéim 3. Maidir le sócmhainní airgeadais ceannaithe nó tionscanta a bhfuil fadhbanna creidmheasa acu, aithnítear sa ráiteas brabúis nó caillteanais na hathruithe carnacha sa chaillteanas creidmheasa ionchasach saoil ó thráth na haitheanta tosaigh.

Tá measúnú an Bhainc ar chéimniú IFRS9 bunaithe ar chur chuige seicheamhach ina n-úsáidtear faisnéis a bhaineann go sonrach le contrapháirtí nó le hionstraim atá comhsheasmhach le treoirlínte agus nósanna imeachta inmheánacha maidir le Comharthaí Luathrabhaidh (‘EWS’), Risíochtaí neamhthuillmheacha (‘NPE’) agus staonadh.

Measann BEI go bhfuil samhail réamhbhreathnaitheach ECL atá ann cheana láidir go leordhóthanach chun mórtheagmhais eacnamaíocha a chur san áireamh, a gabhadh go díreach trí na réamh-mheastacháin mhaicreacnamaíocha agus struchtúir théarmaí PD.

Má tharla méadú suntasach ar riosca creidmheasa, aistrítear an ionstraim airgeadais go Céim 2 ach ní mheastar go fóill go bhfuil fadhbanna creidmheasa aici. Má tá fadhbanna creidmheasa ag an ionstraim airgeadais, aistrítear an ionstraim airgeadais go Céim 3.

Chun neamhchosaintí Chéim 3 a shainaithint, cinneann an Banc cibé acu an ann nó nach ann d’fhianaise oibiachtúil ar neamhchosaint neamhthuillmheach. Meastar go bhfuil sócmhainn airgeadais ar mainneachtain nuair nach dócha go n-íocfadh an t-iasachtaí a oibleagáidí creidmheasa leis an tSaoráid ina n-iomáine, gan an tSaoráid dul i muinín birt nó nuair atá an t-iasachtaí níos mó ná 90 lá thar téarma ar aon oibleagáid creidmheasa ábhartha i leith na Saoráide.

Chuige sin, meastar go bhfuil sócmhainn airgeadais lagaithe nuair a chinntear gur dócha nach mbeadh sé ar a cumas ag an tSaoráid gach méid dlite de réir na mbuntéarmaí conarthacha nó luach coibhéiseach a bhailiú. Déantar neamhchosaintí creidmheasa aonair a mheasúnú bunaithe ar shaintréithe an iasachtaí, an staid airgeadais fhoriomlán, acmhainní agus taifead íocaíochta, na hionchais maidir le tacaíocht ó aon ráthóir atá freagrach ó thaobh airgeadais de agus, i gcás inarb infheidhme, luach inréadaithe aon chomhthaobhachta.

Déantar athbhreithniú agus anailís ar gach éileamh lagaithe go leathbhliantúil ar a laghad. Aon athrú tar éis sin ar mhéideanna agus ar uainiú na sreafaí airgid a bhfuil coinne leo amach anseo i gcomparáid leis na meastacháin roimh ré, beidh mar thoradh orthu athrú ar an bhforáil maidir le caillteanais chreidmheasa agus déanfar é a chur de mhuirear nó chun sochair an ráitis ioncaim. Ní dhéantar lamháltas i leith lagaithe a aisiompú ach amháin nuair atá feabhas tagtha ar an gcáilíocht chreidmheasa sa chaoi is go bhfuil dearbhú réasúnta ann go mbaileofar príomhshuim agus ús go tráthúil i gcomhréir le buntéarmaí conarthacha an chomhaontaithe éilimh. Déantar díscríobh i gcás ina meastar go bhfuil cuid d’éileamh, nó an t-éileamh ar fad, neamh-inbhailithe nó maite. Déantar díscríobhanna a mhuirearú in aghaidh laguithe a bunaíodh roimhe sin nó go díreach ar an ráiteas ioncaim agus laghdaítear leo méid príomhshuime éilimh. Aisghabhálacha páirteacha nó iomlána méideanna a díscríobhadh roimhe sin, cuirtear iad chun sochair an ráitis ioncaim. D’fhéadfadh sócmhainní airgeadais a díscríobhadh a bheith faoi réir gníomhaíochtaí forfheidhmiúcháin chun cloí le nósanna imeachta an Bhainc maidir le méideanna atá dlite a aisghabháil.

ECL a thomhas – Ionchuir, Toimhdí agus Teicnící

Tá feidhm ag tomhas ECL saolré maidir le sócmhainní Chéim 2 agus Chéim 3, agus tá feidhm ag tomhas ECL 12 mhí maidir le sócmhainní Chéim 1.

Ríomhadh na caillteanais chreidmheasa ionchasacha ar bhonn na n-athróg seo a leanas:

—

Rátáil chreidmheasa agus Dóchúlacht mainneachtana (‘PD’) thar am ar leith,

—

Caillteanas i gcás Mainneachtana thar am ar leith (‘LGD’),

—

Neamhchosaint ar mhainneachtain (‘EAD’).

Cinntear rátáil chreidmheasa contrapháirte ar dháta ar leith trí úsáid a bhaint as samhlacha cláir scórála atá curtha in oiriúint do na catagóirí éagsúla contrapháirtithe agus neamhchosaintí.

Déantar gach rátáil chreidmheasa a mhapáil chuig PD sonrach lena léirítear an dóchúlacht go mainneodh contrapháirt ar a hoibleagáid airgeadais, sna chéad 12 mhí eile, nó thar an gcuid atá fágtha de shaolré na hoibleagáide. Dá bhrí sin, is é atá sna rátálacha ionchur príomhúil chun struchtúr téarma PIT an PD le haghaidh neamhchosaintí a chinneadh. Bailíonn BEI faisnéis feidhmíochta agus mhainneachtana maidir le neamhchosaintí na Saoráide ar riosca creidmheasa. Déantar na sonraí a bhailítear a imroinnt de réir cineál tionscail agus cineál réigiúin. Déantar anailís le chéile ar thionscail agus ar réigiúin éagsúla a fhreagraíonn ar bhealach aonchineálach do thimthriallacha creidmheasa.

Úsáideann BEI samhlacha staitistiúla chun anailís a dhéanamh ar na sonraí a bhailítear agus meastacháin a ghiniúint ar PD saolré atá fágtha de neamhchosaintí agus ar an gcaoi a bhfuil coinne leis go dtiocfaidh athrú orthu sin mar gheall ar imeacht ama agus i bhfianaise cásanna maicreacnamaíocha sonracha.

Léiriú atá in LGD ar ionchas BEI maidir le cóimheas an chaillteanais ar neamhchosaint de thoradh mainneachtain contrapháirtí leis an tsuim gan íoc tráth na mainneachtana. Is féidir LGD a shainiú mar ‘1 – Ráta Aisghabhála’ freisin. De réir tíreolaíochta agus cineál contrapháirte a chinntear meastacháin LGD den chuid is mó, agus is ann do chúig phríomhaicme neamhchosanta: Stáit cheannasacha, Institiúidí poiblí, Institiúidí airgeadais, Corparáidí, agus Maoiniú Tionscadail. Is féidir coigeartú breise a dhéanamh ar luachanna LGD bunaithe ar an táirge agus ar ghnéithe den neamhchosaint a bhaineann go sonrach le conradh.

Cuireann BEI faisnéis thar am ar leith agus faisnéis réamhbhreathnaitheach san áireamh ina mheasúnú ar cé acu ar tháinig nó nár tháinig méadú suntasach ar riosca creidmheasa ionstraime ó thráth a haitheanta tosaigh agus ina thomhas ar chaillteanais chreidmheasa ionchasacha.

Maidir le tomhas ECL, d’fhorbair BEI cur chuige samhaltaithe coinníollach ar a dtugtar samhail PIT PD chun struchtúir téarma PD a ríomh, ar struchtúir iad a bhaineann leis an méid seo a leanas:

—

sainmhíniú ar fheidhm naisc atá réasúnta ó thaobh na heacnamaíochta de idir an timthriall creidmheasa agus athróga maicreacnamaíocha, agus

—

sraith de thrí chás mhaicreacnamaíocha (aon chás bhunlíne amháin agus dhá chás lena léirítear cor chun donais agus téarnamh sa gheilleagar) ina bhfuil réadú féideartha ilbhliantúil maidir le OTI agus na dóchúlachtaí a bhaineann leo.

Úsáideann BEI macrashamhail leathstruchtúrtha iltíre agus ilchothromóide den gheilleagar domhanda le bloic thírshonracha chun cásanna maicreacnamaíocha a ghiniúint. Deartar an cás lárnach / cás bunlíne le bheith comhsheasmhach leis na réamhaisnéisí is déanaí ón gCoimisiún Eorpach. Deartar na cásanna dearfacha agus diúltacha bunaithe ar an gcás lárnach trí úsáid a bhaint as an tsamhail iltíre / ilchothromóide. Díorthaítear na cásanna as suaití ar OTI, arb é príomhthomhas na gníomhaíochta eacnamaíche é. Déantar na suaití ar fhíor-OTI a chalabrú chun luaineacht bhreathnaithe na hathróige a mhacasamhlú. Ina theannta sin, cuirtear breithiúnas saineolach i bhfeidhm, i gcás inarb iomchuí, chun méid agus marthanacht shuaití OTI a bheachtú. Dá thoradh sin, cinntear suaití in éineacht le feidhm meathlúcháin chun tionchar na suaití le himeacht ama a chinneadh. Dóchúlachtaí atá curtha i gceangal le gach cás, déantar iad a shainiú agus táscairí (luaineachta) an mhargaidh á léiriú mar aon le táscairí/rianairí a forbraíodh go hinmheánach agus a úsáidtear ar bhealach comhsheasmhach le himeacht ama chun an éiginnteacht a thaifeadadh.

Úsáidtear na luachanna réamh-mheasta céanna den timthriall creidmheasa leis an bpríomh-ionchur faoi chásanna maicreacnamaíocha éagsúla i samhlacha PIT PD agus PIT LGD de chuid BEI. Ríomhtar an timthriall creidmheasa ó rátaí íosghrádúcháin gníomhaireachta rátála sheachtrach agus ó na réamh-mheastacháin ar rátaí fáis bliantúla fíor-OTI chomh maith leis an leathadh idir rátaí úis fadtéarmacha agus gearrthéarmacha.

Léirítear le EAD an neamhchosaint ionchasach i gcás mainneachtana agus tá sé bunaithe ar an neamhchosaint reatha ar an gcontrapháirtí agus ar athruithe féideartha ar an méid reatha a cheadaítear faoin gconradh lena n-áirítear amúchadh. Is ionann EAD sócmhainne airgeadais agus a holl-luach de réir na leabhar. Maidir le gealltanais iasachtaithe agus ráthaíochtaí airgeadais, cuirtear san áireamh in EAD an méid tarraingthe.

2.4.2.1   Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim

Sainíonn an tSaoráid airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim mar chuntais reatha, taiscí gearrthéarmacha nó páipéir thráchtála lena mbaineann aibíochtaí de 3 mhí nó níos lú. Iompraítear airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ar chostas amúchta sa ráiteas maidir le staid airgeadais.

2.4.2.2   Sócmhainní airgeadais cisteáin

Cuimsítear le sócmhainní airgeadais cisteáin bannaí luaite agus neamhluaite d’fhonn iad a shealbhú go dtí a n-aibíocht, agus páipéir thráchtála a bhfuil aibíochtaí níos mó ná 3 mhí acu, agus aicmítear iad ar chostas amúchta dá bhrí sin.

Déantar na bannaí agus na páipéir thráchtála sin a thomhas ar a gcostas ar dtús, arb é atá ann an luach cóir móide aon chostas idirbhirt atá inchurtha go díreach. Déantar an difríocht idir an praghas iontrála agus an luach fuascailte a amúchadh i gcomhréir le modh an úis ghlain thar an gcuid atá fágtha de shaolré na hionstraime.

2.4.2.3   Iasachtaí agus airleacain

Féadfaidh ionstraimí fiachais amhail iasachtaí agus urrúis fiachais lena n-áirítear bannaí, nótaí nó deimhnithe arna n-eisiúint ag eintitis struchtúrtha a bhfuil sé i gceist iad a shealbhú go dtí a n-aibíocht agus na sreafaí airgid conarthacha a bhailiú, a bheith i bpunann na n-iasachtaí agus na n-airleacan.

Áirítear le hiasachtaí agus airleacain:

—

Iasachtaí agus airleacain arna dtomhas ar chostas amúchta

—

Iasachtaí agus airleacain arna dtomhas go héigeantach ar FVTPL.

Iasachtaí arna dtionscnamh ag an tSaoráid, aithnítear iad i sócmhainní na Saoráide nuair a dhéantar airgead a réamhíoc le hiasachtaithe. Codanna neamh-eisíoctha d’iasachtaí, taifeadtar iad lasmuigh den chlár comhardaithe ar a luach ainmniúil. Iasachtaí a fhaigheann pas i dtástáil SPPI, déantar iad a thaifeadadh i dtosach ar a gcostas (a nglanmhéideanna eisíoctha), arb é atá ann luach cóir an airgid thirim arna thabhairt chun an iasacht a thionscnamh, lena n-áirítear aon chostas idirbhirt, agus déantar iad a thomhas ar chostas amúchta ina dhiaidh sin trí úsáid a bhaint as modh an ghlanráta úis.

Aithnítear urrúis fiachais i sócmhainní na Saoráide nuair a dhéantar airgead a réamhíoc leis an eisitheoir agus d’fhéadfaidís a bheith i bhfoirm ionstraim fiachais a nasctar go conarthach nó ionstraim fiachais tráinse aonair. Codanna neamh-eisíoctha d’urrúis fiachais, taifeadtar iad lasmuigh den chlár comhardaithe ar a luach ainmniúil. Déantar urrúis fiachais a thomhas ar a gcostas ar dtús, arb é atá ann an luach cóir móide aon chostas idirbhirt atá inchurtha go díreach, agus tomhaistear iad ina dhiaidh sin ar chostas amúchta trí úsáid a bhaint as modh an ghlanráta úis. Déantar an difríocht idir an praghas iontrála agus an luach fuascailte a amúchadh i gcomhréir le modh an úis ghlain thar an gcuid atá fágtha de shaolré na hionstraime.

Tugtar tuairisc ar an mbeartas lagaithe maidir le hiasachtaí agus airleacain faoi Nóta 2.4.2.

Iasachtaí agus airleacain nach gcomhlíonann samhail ghnó nó critéar SPPI, déantar iad a thomhas ar FVTPL go héigeantach. Tá an teicníc tomhais luacha chóir a úsáidtear bunaithe ar theicníc sreafa airgid lascainithe nó luach leachtaithe.

Maidir le tionchar athchóiriú IBOR ar atomhas iasachtaí agus airleacan ar chostas amúchta, féach na míreanna tiomnaithe i Nóta 2.4.2 – Aicmiú agus Tomhas / Modhnú.

2.4.2.4   Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile

Tá dhá chineál infheistíochtaí cothromais sa tSaoráid: (i) infheistíochtaí cothromais díreacha agus (ii) cistí caipitil fiontair. Aithnítear na scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile i dtosach ar luach cóir móide costais idirbhirt. Athruithe ina dhiaidh sin ar luach cóir, lena n-áirítear gnóthachain agus caillteanais in aistriú airgeadra eachtraigh, aithnítear iad sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile faoin teideal glantoradh ar scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile.

An chuid de na hinfheistíochtaí sin a gealladh ach nár tarraingíodh síos, déantar í a thaifeadadh mar ghealltanais chomhdhlúite lasmuigh den chlár comhardaithe ar a luach ainmniúil.

Luachanna córa ionstraimí airgeadais a thomhas

Cinntear luach cóir trí mhodh an ghlanluacha sócmhainní (‘NAV’) comhiomlánaithe a chur i bhfeidhm (ag glacadh leis dá réir, d’ainneoin margadhluach sofhionnta a bheith in easnamh, gurb é NAV an meastachán is fearr ar an luach cóir). Le haghaidh infheistíocht neamhluaite, i gcás nach féidir an luach cóir a dhíorthú ó mhargaí gníomhacha, cinntear an luach cóir trí theicnící luachála aitheanta a chur i bhfeidhm (Nóta 4.2.1).

Déantar an NAV atá inchurtha ina leith a choigeartú maidir le teagmhais a tharlaíonn idir dáta an NAV is déanaí atá ar fáil agus dáta an chláir chomhardaithe, a mhéid a mheasann an Coiste Bainistíochta go bhfuil coigeartú den sórt sin ábhartha. Déantar coigeartuithe ábhartha a leasú go dtí go nglacann an Bord Stiúrthóirí na Ráitis Airgeadais don bhliain. Ina leith sin, i bhfianaise chomhthéacs ghinearálta na neamhchinnteachta, rioscaí éagsúla a tháinig chun cinn de thoradh ionradh na Rúise ar an Úcráin agus na luaineachta atá le feiceáil ó thaobh feidhmíochta de, chuir an Banc feabhas ar a theicnící luachála chun meastachán a dhéanamh ar aon choigeartú ar luach cóir na n-infheistíochtaí cothromais le haghaidh na NAVanna nár thuairiscigh na bainisteoirí ciste ar dháta tuairiscithe ráitis airgeadais na Saoráide.

Le haghaidh infheistíochtaí sonracha nach féidir NAVanna a chinneadh go héasca ina leith, beidh gá le treoirlínte eile. Mar shampla, d’fhéadfaí na Treoirlínte Idirnáisiúnta maidir le Cothromas Príobháideach agus Caipiteal Fiontair (‘IPEV’), a d’fhoilsigh Bord IPEV, a úsáid agus beidh gá le faireachán agus athbhreithniú níos mionsonraithe freisin. I gcomhréir leis an modh sin, aicmítear na cistí go hinmheánach i dtrí chatagóir:

—

Catagóir I – cistí a ghlac ceanglais luacha chóir IFRS 13 nó Treoirlínte IPEV a ndéantar athbhreithniú sonrach orthu chun a áirithiú gur meastachán iontaofa ar an luach cóir atá sa NAV;

—

Catagóir II – cistí a ghlac treoirlínte luachála eile (amhail 2001 EVCA mar a bhí) nó caighdeáin is féidir a mheas a bheith i gcomhréir le IFRS 13, ar féidir NAV coibhéiseach a ríomh ina leith; agus

—

Catagóir III – cistí nár ghlac ceanglais luacha chóir IFRS 13 ná aon treoirlíne luachála eile i gcomhréir le IFRS 13.

Measúnú ar thionchar suntasach

Na rannpháirtíochtaí a fhaigheann an tSaoráid, léirítear leo go hiondúil infheistíochtaí i gcothromas príobháideach nó i gcistí caipitil fiontair. De réir chleachtas an tionscail, is é atá sna hinfheistíochtaí sin go hiondúil infheistíochtaí arna suibscríobh go comhpháirteach ag roinnt infheisteoirí, nach bhfuil ar chumas aon cheann díobh difear a dhéanamh leis féin d’oibríochtaí laethúla ná do ghníomhaíocht infheistíochta an chiste sin. Mar thoradh air sin, aon bhallraíocht ag infheisteoir i gcomhlacht rialaithe ciste den sórt sin, ní thugtar léi sin i bprionsabal aon teidlíocht don infheisteoir sin difear a dhéanamh d’oibríochtaí laethúla an chiste. Ina theannta sin, ní hiad infheisteoirí aonair i gciste cothromais phríobháidigh nó i gciste caipitil fiontair a chinneann beartais an chiste amhail beartais dáileacháin maidir le díbhinní nó dáileacháin eile. Is é bainistíocht an chiste a dhéanann cinntí den sórt sin go hiondúil ar bhonn an chomhaontaithe scairshealbhóirí lena rialaítear cearta agus oibleagáidí na bainistíochta agus gach scairshealbhóra den chiste. Ina theannta sin, cuirtear cosc go hiondúil leis an gcomhaontú scairshealbhóirí ar infheisteoirí aonair idirbhearta ábhartha a dhéanamh leis an gciste go déthaobhach, pearsanra bainistíochta a idirmhalartú, nó rochtain phribhléideach ar fhaisnéis theicniúil fhíor-riachtanach a fháil. Déantar infheistíochtaí na Saoráide i gcomhréir le cleachtas an tionscail a luaitear thuas, lena n-áirithítear nach rialaíonn an tSaoráid aon cheann de na hinfheistíochtaí sin ná nach bhfeidhmíonn sí aon tionchar suntasach orthu de réir bhrí IFRS 10 agus IAS 28, lena n-áirítear na hinfheistíochtaí sin a bhfuil breis is 20 % de na cearta vótála ag an tSaoráid ina leith.

2.4.3   Ráthaíochtaí airgeadais

Is éard atá i gconarthaí ráthaíochta airgeadais conarthaí a cheanglaíonn ar an tSaoráid íocaíochtaí sonraithe a dhéanamh chun an sealbhóir a aisíoc i ndáil le caillteanas a thabhaíonn an sealbhóir toisc go dteipeann ar fhéichiúnaí sonraithe íocaíochtaí a dhéanamh agus iad dlite i gcomhréir le téarmaí ionstraime fiachais.

Tugtar cuntas ar ráthaíochtaí airgeadais faoi IFRS 9 – Ionstraimí Airgeadais, mar ‘Dhíorthaigh’ nó mar ‘Ráthaíochtaí Airgeadais’, ag brath ar a ngnéithe agus a saintréithe mar a shainítear le IFRS 9.

Nochtar an beartas cuntasaíochta le haghaidh díorthach faoi Nóta 2.4.5.

Aithnítear ráthaíochtaí airgeadais i dtosach sa ráiteas maidir le staid airgeadais faoi ‘Forálacha maidir le ráthaíochtaí arna n-eisiúint’ ar luach cóir móide costais idirbhirt atá inchurtha go díreach i leith eisiúint na ráthaíochtaí airgeadais. Tráth na haitheanta tosaigh, comhfhreagraíonn an oibleagáid le híoc do Ghlanluach Láithreach insreafaí préimhe a bhfuil coinne leo nó don chaillteanas ionchasach tosaigh.

Tar éis na haitheanta tosaigh, déantar ráthaíochtaí airgeadais a thomhas ag an luach is airde díobh seo a leanas:

—

Méid an liúntais caillteanais mar a chinntear faoi IFRS 9; agus

—

An phréimh a aithníodh i dtosach lúide ioncam a aithnítear i gcomhréir le prionsabail IFRS 15.

Aon mhéadú nó laghdú ar an nglandliteanas (mar a thomhaistear in IFRS 9) a bhaineann le ráthaíochtaí airgeadais seachas íocaíocht glaonna ráthaíochta, aithnítear é sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile faoi ‘Athrú ar fhorálacha maidir le ráthaíochtaí’.

Aithnítear an phréimh a fhaightear sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile in ‘Ioncam ó tháillí agus ó choimisiúin’ ar bhonn sceideal amúchta i gcomhréir le IFRS 15 thar shaolré na ráthaíochta airgeadais.

2.4.4   Dliteanais airgeadais seachas díorthaigh

Aicmiú agus tomhas

Déantar dliteanas airgeadais a thomhas ar chostas amúchta ach amháin i gcás dliteanas airgeadais:

—

a ndéantar iad a thomhas go héigeantach ar luach cóir trí bhrabús nó caillteanas (e.g. dliteanais dhíorthacha); agus

—

a ainmnítear mar dhliteanais arna dtomhas ar luach cóir trí bhrabús nó caillteanas.

Dí-aithníonn an tSaoráid dliteanas airgeadais nuair a dhéantar a oibleagáidí conarthacha a urscaoileadh, nó a chealú nó nuair a théann siad in éag.

2.4.5   Ionstraimí airgeadais díorthacha

Áirítear le hionstraimí airgeadais díorthacha babhtálacha trasairgeadra, babhtálacha ráta úis trasairgeadra agus babhtálacha airgeadraí gearrthéarmacha (‘babhtálacha FX’).

Aithnítear ionstraimí airgeadais díorthacha i dtosach ar bhonn an dáta trádála.

I ngnáthchúrsa a gníomhaíochta, féadfaidh an tSaoráid conarthaí babhtála a dhéanamh d’fhonn oibríochtaí sonracha trína dtugtar iasachtaí a fhálú nó réamhchonradh airgeadra a dhéanamh d’fhonn na staideanna airgeadra dá cuid a fhálú, ar suíomhanna airgeadra iad a ainmnítear in airgeadraí a thrádáiltear go gníomhach seachas an Euro, chun aon ghnóthachan nó caillteanas a tharlaíonn de dhroim luaineachtaí sa ráta malairte eachtraí a fhritháireamh.

Tomhaistear gach díorthach ag FVTPL agus tuairiscítear iad mar ionstraimí airgeadais díorthacha. Díorthaítear luachanna córa go príomha ó shamhlacha sreafa airgid lascainithe, samhlacha praghsála i leith conradh céadrogha agus ó luachana tríú páirtí.

Taifeadtar díorthaigh ar luach cóir agus iompraítear mar shócmhainní iad nuair a bhíonn luach cóir deimhneach acu agus iompraítear mar dhliteanais iad nuair a bhíonn luach cóir diúltach acu. Léirítear athruithe ar luach cóir ionstraimí airgeadais díorthacha sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile faoi ‘Athrú ar luach cóir ionstraimí airgeadais díorthacha’.

Faoi IFRS 9, cuireadh deireadh le ceanglais ladhrála maidir le díorthaigh leabaithe le haghaidh sócmhainní airgeadais nó dliteanais airgeadais agus, dá bhrí sin, láimhseáiltear an conradh hibrideach ina iomláine chun sócmhainní airgeadais nó dliteanas airgeadais a aicmiú dá réir.

2.4.6   Ranníocaíochtaí

Aithnítear ranníocaíochtaí ó na Ballstáit mar earraí infhaighte sa ráiteas maidir le staid airgeadais ar dháta an Chinnidh ón gComhairle lena socraítear an ranníocaíocht airgeadais atá le híoc ag na Ballstáit leis an tSaoráid.

Comhlíonann ranníocaíochtaí na mBallstát na coinníollacha seo a leanas agus aicmítear iad mar chothromas dá dhroim sin:

—

mar a shainítear sa chomhaontú ranníocaíochta, tugtar an ceart leo do na Ballstáit cinneadh a dhéanamh ar úsáid ghlansócmhainní na Saoráide i gcás leachtú na Saoráide;

—

tá siad san aicme ionstraimí atá fo-ordaithe do gach aicme ionstraimí eile;

—

tá gnéithe comhionanna ag gach ionstraim airgeadais san aicme ionstraimí atá fo-ordaithe do gach aicme ionstraimí eile;

—

ní áirítear leis an ionstraim aon ghné lena n-éileofaí go n-aicmeofaí mar dhliteanas í; agus

—

na sreafaí airgid ionchasacha san iomlán is inchurtha i leith na hionstraime le linn a saolré, tá siad bunaithe go substaintiúil ar an mbrabús nó ar an gcaillteanas, ar an athrú ar na glansócmhainní aitheanta nó ar an athrú ar luach cóir ghlansócmhainní aitheanta agus neamhaitheanta na Saoráide le linn shaolré na hionstraime.

Aicmítear agus tomhaistear ranníocaíochtaí ar chostas amúchta sna ráitis airgeadais.

Is é atá sna ranníocaíochtaí ó na Ballstáit a íocadh amach na hAthshreabha atá ar Fáil a íocadh amach leis an gCoimisiún Eorpach agus leis an Ríocht Aontaithe. De réir an Chomhaontaithe Aistrithe, ó bhliain 2024 agus go dtí an bhliain 2027, tráth nach déanaí ná an 31 Márta gach bliain, tuairisceoidh BEI, i scríbhinn, méid Athshreabha Shaoráid ACC atá ar fáil, agus méid Athshreabha Shaoráid na dtíortha agus na gcríoch thar lear atá ar fáil, arna gcarnadh faoi seach ón 31 Nollaig den bhliain roimhe sin (an ‘Tuarascáil ar Athshreabha atá ar Fáil’). Déanfar idirdhealú sa Tuarascáil ar Athshreabha atá ar Fáil idir na hAthshreabha atá le haistriú chuig an gCoimisiún (Athshreabha ACC agus Athshreabha na dtíortha agus na gcríocha thar lear), agus na hAthshreabha atá le haistriú chuig an Ríocht Aontaithe (‘RA’). Aithnítear na hAthshreabha atá ar Fáil sa ráiteas ar an staid airgeadais nuair a sheoltar iarratas ar íocaíocht chomhfhreagrach chuig an tSaoráid.

2.4.7   Ús agus ioncam comhchosúil

Déantar ús ar iasachtaí a thionscnaíonn an tSaoráid a thaifeadadh sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile (‘Ús agus ioncam comhchosúil’) agus sa ráiteas maidir le staid airgeadais (‘Iasachtaí agus airleacain’) ar bhonn fabhraithe trí úsáid a bhaint as an nglanráta úis, arb é atá ann an ráta lena lascainítear go cruinn íocaíochtaí airgid measta nó fáltais amach anseo trí shaolré ionchasach na hiasachta do shuim ghlanluacha na hiasachta. Nuair a laghdaítear luach taifeadta iasachta mar thoradh ar lagú, leantar d’ioncam úis a aithint trí úsáid a bhaint as an nglanráta úis bunaidh a chuirtear i bhfeidhm maidir leis an tsuim ghlanluacha nua.

Taifeadadh ús ar iasachtaí POCI sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus in ioncam cuimsitheach eile (‘Ús agus ioncam comhchosúil’) agus sa ráiteas maidir le staid airgeadais (‘Iasachtaí agus airleacain’) ar bhonn fabhraithe ag úsáid an ghlanráta úis arna choigeartú de réir creidmheasa, arb é atá ann an ráta lena lascainítear go cruinn íocaíochtaí airgid measta nó fáltais amach anseo trí shaolré ionchais na hiasachta do chostas amúchta na hiasachta.

Fóirdheontais úis a fhaightear le haghaidh acmhainní na Saoráide, tarchuirtear iad agus aithnítear iad mar choigeartú ar an bhfáltas éifeachtach, agus taifeadtar iad faoi ‘Ús agus ioncam comhchosúil’ sa ráiteas ioncaim le linn na tréimhse ó eisíocaíocht go haisíocaíocht na hiasachta fóirdheonaithe.

Tarchuirtear táillí gealltanais agus aithnítear san ioncam iad trí úsáid a bhaint as modh an úis ghlain le linn na tréimhse ó eisíocaíocht go haisíocaíocht na hiasachta lena mbaineann, agus cuirtear i láthair iad sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile laistigh d’ús agus ioncam comhchosúil.

2.4.8   Fóirdheontais úis agus cúnamh teicniúil

Mar chuid dá gníomhaíocht, bainistíonn an tSaoráid fóirdheontais úis agus cúnamh teicniúil thar ceann na mBallstát.

An chuid sin de ranníocaíochtaí na mBallstát a leithdháiltear ar íocaíocht fóirdheontas úis agus cúnaimh theicniúil, ní thugtar cuntas uirthi in acmhainní ranníocóirí na Saoráide ach aicmítear í mar mhéideanna a dhlitear do thríú páirtithe. Feidhmíonn an tSaoráid an eisíocaíocht leis na tairbhithe deiridh agus ansin laghdaíonn sí na méideanna a dhlitear do thríú páirtithe.

Maidir le méideanna a ranníoctar i ndáil le fóirdheontais úis agus cúnamh teicniúil, i gcás nach ndeonaítear iad ina n-iomláine, déantar iad a athaicmiú mar ranníocaíocht leis an tSaoráid.

2.4.9   Ioncam úis ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim

Aithnítear ioncam úis ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile de chuid na Saoráide ar bhonn fabhraithe.

2.4.10   Táillí, coimisiúin agus díbhinní

Táillí a fhaightear i ndáil le seirbhísí a sholáthraítear le linn tréimhse ama, aithnítear iad mar ioncam de réir mar a sholáthraítear na seirbhísí, agus táillí a thuilltear ar chur i bhfeidhm gníomh suntasach, aithnítear iad mar ioncam nuair a thugtar an gníomh suntasach i gcrích. Cuirtear na táillí sin i láthair sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile laistigh d’ioncam ó tháillí agus ó choimisiúin.

Díbhinní a bhaineann le scaireanna agus le hurrúis toraidh athraithigh eile, aithnítear iad nuair a dhearbhaítear iad agus cuirtear i láthair iad sa ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile laistigh de ghlanghnóthachain réadaithe ar scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile.

2.4.11   Cánachas

Sa Phrótacal ar phribhléidí agus díolúintí an Aontais Eorpaigh, atá i gceangal leis an gConradh ar an Aontas Eorpach agus leis an gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, sonraítear go bhfuil sócmhainní, ioncaim agus maoin eile Institiúidí an Aontais díolmhaithe ó gach cáin dhíreach.

3   Bainistiú Riosca

Cuirtear faisnéis i láthair sa nóta seo ar neamhchosaint na Saoráide ar rioscaí creidmheasa agus airgeadais agus ar a bainistíocht agus ar a rialú ar na rioscaí sin, go háirithe na rioscaí príomhúla a bhaineann leis an úsáid a bhaineann sí as ionstraimí airgeadais. Is iad sin:

—

riosca creidmheasa – an riosca caillteanais a eascraíonn as mainneachtain chliaint nó chontrapháirtí agus a thagann chun cinn ar neamhchosaint creidmheasa de gach cineál, lena n-áirítear riosca socraíochta (31);

—

riosca leachtachta – an riosca nach bhfuil ar a chumas ag eintiteas méaduithe ar shócmhainní a chistiú agus oibleagáidí a chomhlíonadh de réir mar a bhíonn siad dlite, gan caillteanais dho-ghlactha a thabhú;

—

riosca margaidh – an riosca go ndéanfar difear d’ioncam eintitis nó do luach a shealúchas in ionstraimí airgeadais le hathruithe ar phraghsanna agus ar rátaí margaidh, amhail rátaí úis, praghsanna cothromais agus rátaí malairte eachtraí.

3.1    Eagrúchán na bainistíochta riosca

Glacann BEI creat bainistíochta riosca na Saoráide ar bhonn leanúnach.

Déanann an Stiúrthóireacht um Riosca Grúpa agus Comhlíontacht de chuid BEI na rioscaí a bhfuil an tSaoráid neamhchosanta orthu a shainaithint go neamhspleách agus déanann sí measúnú, faireachán agus tuairisciú orthu go neamhspleách. Faoi chuimsiú creat faoina gcaomhnaítear an leithscaradh dualgas, tá an Stiúrthóireacht um Riosca Grúpa agus Comhlíontacht neamhspleách ar an Oifig Thosaigh agus soláthraíonn sí an dara tuairim ar na tograí uile a dhéanann an Oifig Thosaigh lena mbaineann impleachtaí riosca.

Ar leibhéal BEI, tuairiscíonn Príomhoifigeach Riosca an Ghrúpa ar Rioscaí Grúpa do Choiste Bainistíochta BEI faoi mhaoirseacht an chomhalta den choiste bainistíochta atá i gceannas ar riosca. Tá rochtain dhíreach ag Príomhoifigeach Riosca an Ghrúpa ar an gCoiste um Beartas Riosca agus féadfaidh sé nó sí scríobh go díreach chuig Bord Stiúrthóirí BEI agus dul i dteagmháil leis maidir le haon ábhar sa réimse a shanntar dó nó di.

3.2    Riosca creidmheasa

Is é atá i riosca creidmheasa an caillteanas a d’fhéadfadh a eascairt as mainneachtain chliaint nó chontrapháirtí agus an caillteanas a thagann chun cinn ar neamhchosaint creidmheasa de gach cineál, lena n-áirítear socraíocht.

3.2.1   Beartas maidir le riosca creidmheasa

Agus anailís chreidmheasa á déanamh ar chontrapháirteanna iasachta, déanann BEI measúnú ar an riosca creidmheasa agus ar an gcaillteanas ionchasach d’fhonn an riosca a chainníochtú agus a phraghsáil. D’fhorbair BEI Modheolaíocht Rátála Inmheánaí (‘IRM’) chun Rátálacha Inmheánacha a gcontrapháirteanna iasachtaí/ráthóra atá ábhartha ó thaobh creidmheasa de a chinneadh. Déantar an mhodheolaíocht a shaincheapadh le haghaidh gach mórchineáil contrapháirte creidmheasa (e.g. Corparáidí, Institiúidí Airgeadais, etc.). Agus an Dea-Chleachtas Baincéireachta is infheidhme maidir le BEI agus na prionsabail a leagtar síos faoin Rialachán maidir le Ceanglais Chaipitil (CRR) araon á gcur san áireamh, gach contrapháirt atá ábhartha do phróifíl chreidmheasa idirbhirt shonraigh, aicmítear í i gcatagóirí rátála inmheánaí trí úsáid a bhaint as Modheolaíocht Rátála Inmheánaí le haghaidh an chineáil shonraigh contrapháirte. Sanntar Rátáil Inmheánach do gach contrapháirt lena léirítear a PD tar éis mionanailís ar ghnó agus ar phróifíl riosca airgeadais na contrapháirte agus ar a comhthéacs oibriúcháin riosca tíre. Déantar sainchoigeartuithe nuair is gá faoi bhreithniú thacaíocht mháthairchuideachta na n-eintiteas dlíthiúil nó thacaíocht an rialtais, agus ceadaítear leis an rátáil deiridh sáruithe chun faisnéis (e.g. praghsáil mhargaidh) nach gcuirtear san áireamh sa tsamhail a léiriú.

Sa mheasúnú creidmheasa ar mhaoiniú tionscadail agus in oibríochtaí iontaofa teoranta struchtúrtha eile, úsáidtear uirlisí riosca creidmheasa atá ábhartha don earnáil, atá dírithe go príomha ar infhaighteacht an tsreafa airgid agus ar acmhainneacht fiach-sheirbhíse. Áirítear ar na huirlisí sin anailís a dhéanamh ar chreat conarthach na dtionscadal, anailís chontrapháirte agus ionsamhlúcháin sreafa airgid. Ar an gcaoi chéanna le corparáidí agus institiúidí airgeadais, sanntar rátáil riosca inmheánach do gach tionscadal. Ar deireadh, déanann Roinn na hEacnamaíochta stáit lasmuigh den Aontas Eorpach a rátáil bunaithe ar shamhail staitistiúil.

Déantar faireachán ar gach rátáil inmheánach thar shaolré na hiasachta, agus tugtar cothrom le dáta go tréimhsiúil iad.

Chun an riosca creidmheasa a mhaolú, úsáideann BEI, i gcás inarb iomchuí agus ar bhonn cás ar chás, feabhsuithe creidmheasa éagsúla lena n-áirítear, i measc nithe eile, urrúis contrapháirtí nó urrúis a bhaineann le tionscadail, ráthaíochtaí agus clásail chonarthacha ag brath ar an gcineál iasachtaí agus ar an gcineál oibríochta.

Ní úsáideann an tSaoráid aon díorthach creidmheasa chun an riosca creidmheasa a mhaolú.

3.2.2   Neamhchosaint uasta ar riosca creidmheasa gan aon chomhthaobhacht ná feabhsú creidmheasa eile a chur san áireamh

Léirítear sa tábla seo a leanas an neamhchosaint uasta ar riosca creidmheasa le haghaidh chomhpháirteanna an ráitis maidir le staid airgeadais, lena n-áirítear díorthaigh. Léirítear an neamhchosaint uasta i bhfoirm chomhlán, roimh éifeacht an mhaolaithe mar thoradh ar úsáid comhthaobhachta.

(in EUR’000)

Neamhchosaint uasta

31.12.2024

31.12.2023

SÓCMHAINNÍ

 

 

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim

1 638 604

1 376 824

Méideanna is infhaighte ó ranníocóirí

7 482

85 321

Ionstraimí airgeadais díorthacha

783

55 765

Iasachtaí agus airleacain

1 498 048

1 683 312

Sócmhainní eile

-

616

Iomlán

3 144 917

3 201 838

Forálacha maidir le gealltanais iasachta

-18 320

-19 038

LASMUIGH DEN CHLÁR COMHARDAITHE

 

 

Dliteanais theagmhasacha

 

 

—

Ráthaíochtaí eisithe

-

985

Gealltanais

 

 

—

Iasachtaí neamh-eisíoctha

676 229

883 092

—

Ráthaíochtaí neamheisithe

2 500

46 764

Iomlán lasmuigh den chlár comhardaithe

678 729

930 841

Neamhchosaint creidmheasa iomlán

3 805 326

4 113 641

3.2.3   Riosca creidmheasa ar iasachtaí agus ar airleacain

3.2.3.1   Tomhas an riosca creidmheasa maidir le hiasachtaí agus airleacain

Iasachtaí agus airleacain nó ráthaíochtaí arna ngabháil ar láimh ag an tSaoráid, tairbhíonn siad de mheasúnú riosca cuimsitheach agus cainníochtú ar mheastacháin maidir le caillteanas ionchasach a léirítear i nGrádú Iasachta (‘LG’). Tá oibríochtaí faoi IFE (mar a thugtar tuairisc orthu i Nóta 25), cé is moite d’iasachtaí idirghafa, faoi réir Phrionsabail an tSainordaithe Ghinearálta maidir le Riosca mar a bheartaítear i dtreoirlínte BEI maidir le riosca creidmheasa agus cothromais. Bunaítear LGanna de réir critéir a nglactar go coitianta leo, bunaithe ar cháilíocht an iasachtaí, ar aibíocht na hiasachta, ar an gcineál ráthaíochta agus, i gcás inarb iomchuí, ar an ráthóir.

Cuimsítear leis an gcóras grádaithe iasachtaí na modheolaíochtaí, próisis, bunachair sonraí agus córais TF lena dtacaítear le measúnú ar riosca creidmheasa in oibríochtaí trína dtugtar iasachtaí agus le cainníochtú meastachán maidir le caillteanas ionchasach. Tá achoimre ann ar mhéid mór faisnéise arb é is cuspóir dó rangú coibhneasta rioscaí creidmheasa iasachtaí a chur ar fáil. Léirítear le LGanna luach láithreach leibhéal measta an ‘chaillteanais ionchasaigh’, arb é atá ann toradh Dhóchúlacht mainneachtana na bpríomhoibleagáideoirí, na Neamhchosanta ar Mhainneachtain, agus na déine caillteanais i gcás mainneachtana. Úsáidtear LGanna chun na gcríoch seo a leanas:

—

mar chabhair le measúnú níos mionsonraithe agus níos cainníochtúla a dhéanamh ar rioscaí de dheasca iasachtaí;

—

mar tháscaire ar athruithe ar rioscaí creidmheasa chun tosaíocht a thabhairt d’iarrachtaí faireacháin;

—

mar thuairisc ar cháilíocht phunann na hiasachta ag aon dáta ar leith; agus

—

mar ionchur i gcinntí maidir le praghsáil riosca.

Úsáidtear na fachtóirí seo a leanas chun LG a chinneadh:

i)

Acmhainneacht chreidmheasa an iasachtóra: Déanann an Bhainistíocht Riosca athbhreithniú ar iasachtaithe agus measúnú ar a n-acmhainneacht chreidmheasa go neamhspleách, bunaithe ar mhodheolaíochtaí inmheánacha agus ar shonraí seachtracha. I gcomhréir le Cur Chuige Basel III Bunaithe ar Rátálacha Inmheánacha atá roghnaithe, tá modheolaíocht rátála inmheánach (IRM) forbartha ag an mBanc chun rátálacha inmheánacha iasachtaithe agus ráthóirí a chinneadh. Tá sé sin bunaithe ar thacar de bhileoga scórála a bhaineann go sonrach le cineálacha contrapháirtithe sainmhínithe.

ii)

Leis an gcomhghaol réamhshocraithe: déantar na seansanna go dtiocfaidh deacrachtaí airgeadais chun cinn go comhuaineach don iasachtaí agus don ráthóir araon a chainníochtú. Dá airde an comhghaol idir dóchúlachtaí mainneachtana an iasachtóra agus an ráthóra, is ísle luach na ráthaíochta agus dá bhrí sin is ísle (is measa) an LG.

iii)

Luach ionstraimí ráthaíochta agus urrús: déantar measúnú ar an luach sin ar bhonn na teaglama d’acmhainneacht chreidmheasa an eisitheora agus den chineál ionstraime a úsáidtear.

iv)

An ráta aisghabhála is infheidhme: is é sin an méid a nglactar leis a bheith aisghafa tar éis mainneachtain ag an gcontrapháirtí ábhartha arna shloinneadh mar chéatadán den neamhchosaint ábhartha ar iasachtaí.

v)

An creat conarthach: cuirfidh creat conarthach fónta le cáilíocht na hiasachta agus cuirfidh sé feabhas ar a LG.

vi)

Maidir le fad na hiasachta nó, ar bhonn níos ginearálta, le sreafaí airgid na hiasachta: i gcás ina mbeidh gach ní eile cothrom, dá fhaide tréimhse na hiasachta, is ea is airde an riosca go dtabhófar deacrachtaí maidir le seirbhísiú na hiasachta.

Déantar caillteanas ionchasach iasachta a ríomh trí na sé eilimint thuas. Ag brath ar leibhéal an chaillteanais ionchasaigh, sanntar iasacht do cheann amháin de na haicmí LG a liostaítear thíos:

‘A’

Iasachtaí príomhcháilíochta:

“A0” lena gcuimsítear “rioscaí ceannasacha” an Aontais is é sin le rá iasachtaí a dheonaítear do Bhallstáit, nó atá ráthaithe go hiomlán, go sainráite agus go neamhchoinníollach ag Ballstáit i gcás nach bhfuil coinne le haon deacrachtaí aisíocaíochta, i.e. caillteanas ionchasach 0 % (ar bhonn stádas creidiúnaí tosaíochta an Bhainc agus cosaint reachtúil a mheastar a áirithíonn aisghabháil iomlán shócmhainní an Bhainc tráth aibíochta) chomh maith le hiasachtaí lena ngabhann ráthaíocht chuimsitheach ón Aontas nó ón mBallstát.

‘A+’ lena gcuimsítear iasachtaí arna ndeonú d’eintitis (nó arna ráthú ag eintitis) seachas Ballstáit den Aontas Eorpach nach bhfuil aon choinne leis ná coinne áirithe leis ann go dtiocfaidh meath ar an gcáilíocht ina leith ar feadh thréimhse na n-iasachtaí sin.

‘B’

Iasachtaí ardchaighdeáin: cineál sócmhainní atá iontu siúd a mothaíonn an Banc compordach ina leith, cé nach gcuirtear meath mionchúiseach amach anseo as an áireamh. Úsáidtear B+ agus B- chun dóchúlacht choibhneasta na féidearthachta go dtarlóidh meath den sórt sin a chur in iúl.

‘C’

Iasachtaí ardcháilíochta: sampla de sin is ea iasachtaí ‘sínithe aonair’ (neamhurraithe) do chorparáidí soladacha (e.g. rátáil inmheánach choibhéiseach Baa1/BBB+), agus aibíocht réasúnach agus clásail chosantach leordhóthanacha ag gabháil leo.

‘D’

(Seachas iasachtaí a fhormheastar ar an leibhéal seo ar dtús) léiríonn an aicme grádaithe seo an risíocht theorannach ag a bhfuil próifíl riosca a nglacann an Banc léi i gcoitinne. Is leis na fo-aicmithe D+ agus D- is beaichte a chinntear an tairseach sin maidir le hiasachtaí a ghrádú.

‘E’

Áirítear leis an gcatagóir LG seo iasachtaí lena mbaineann próifíl riosca is mó ná an phróifíl riosca a nglactar leis go ginearálta. Áirítear leis freisin iasachtaí ar bhain fadhbanna tromchúiseacha leo le linn a saolré ar iasachtaí iad nach féidir a chur as an áireamh ina leith go sleamhnóidh siad i dtreo caillteanais. Ar an ábhar sin, déantar grinn-dhlúthfhaireachán ar na hiasachtaí. Leis na fo-aicmí E+ agus E-, déantar idirdhealú idir déine an phróisis faireacháin speisialta sin, agus bíonn na hoibríochtaí sin a ghrádaítear mar E- i riocht ina bhfuil féidearthacht láidir ann nach féidir seirbhís fiachais a choinneáil ar bun ar bhonn tráthúil agus dá bhrí sin go mbíonn gá le hathstruchtúrú fiachais de chineál éigin, rud as a bhféadfadh caillteanas lagaithe eascairt.

‘F’

Le F (teip) cuirtear in iúl gur iasachtaí atá i gceist a bhfuil rioscaí do-ghlactha ag baint leo. Ní féidir le hiasachtaí a ghrádaítear mar F- eascairt ach amháin as idirbhearta gan íoc ar bhain leo, imthosca aimhleasacha móra eisceachtúla gan choinne tar éis an tsínithe. Gach oibríocht i gcás ina dtarlaíonn caillteanas préimhe don tSaoráid, grádaítear mar F iad agus cuirtear foráil shonrach i bhfeidhm.

Leis an tábla i roinn 3.2.3.3 taispeántar an anailís ó thaobh cháilíocht an chreidmheasa de a rinneadh ar phunann iasachta na Saoráide, bunaithe ar aicmí éagsúla LG ar a dtugtar tuairisc thuas.

3.2.3.2   Anailís ar an neamhchosaint ar riosca creidmheasa an iasachtaithe

Leis an tábla seo a leanas, taispeántar an uas-neamhchosaint (suim ghlanluacha) ar an riosca creidmheasa a bhaineann le hiasachtaí agus le hairleacain atá sínithe (eisíoctha agus neamh-eisíoctha) de réir chineál an iasachtóra, agus ráthaíochtaí arna soláthar ag ráthóirí á gcur san áireamh:

(in EUR 000)

An 31.12.2024

Ráthaithe

Gan a bheith ráthaithe

Iomlán

% den Iomlán a eisíocadh

Institiúidí airgeadais

45 015

879 963

924 978

62  %

Corparáidí

164 680

193 836

358 516

24  %

Údaráis phoiblí

-

-

-

0  %

Stáit

-

214 554

214 554

14  %

Iomlán a eisíocadh

209 695

1 288 353

1 498 048

100  %

Neamh-eisíoctha

42 259

615 650

657 909

 

Iomlán eisíoctha agus neamh-eisíoctha

251 954

1 904 003

2 155 957

 


(in EUR 000)

An 31.12.2023

Ráthaithe

Gan a bheith ráthaithe

Iomlán

% den Iomlán a eisíocadh

Institiúidí airgeadais

54 290

952 740

1 007 030

60  %

Corparáidí

155 653

293 302

448 955

27  %

Údaráis phoiblí

15 138

-

15 138

1  %

Stáit

-

212 189

212 189

13  %

Iomlán a eisíocadh

225 081

1 458 231

1 683 312

100  %

Neamh-eisíoctha

43 200

820 854

864 054

 

Iomlán eisíoctha agus neamh-eisíoctha

268 281

2 279 085

2 547 366

 

Cuirtear de chúram ar an Stiúrthóireacht um Bainistíocht agus Faireachán Punann a bheith freagrach as faireachán a dhéanamh ar iasachtaithe agus ar ráthóirí, mar aon le faireachán airgeadais agus faireachán conarthach a bhaineann le tionscadail. Dá bhrí sin, déantar faireachán go leanúnach ar acmhainneacht creidmheasa iasachtaí, iasachtóirí agus ráthóirí na Saoráide, uair sa bhliain ar a laghad ach níos minice ar bhonn de réir mar is gá agus mar fheidhm de theagmhais chreidmheasa a tharlaíonn. Go háirithe, déanann an Stiúrthóireacht um Bainistíocht agus Faireachán Punann athbhreithniú chun a áirithiú go gcomhlíontar cearta conarthacha agus, i gcás ina dtiocfaidh meath ar rátáil agus/nó i gcás mainneachtain conarthaí, déantar gníomhaíocht feabhais. Saothraítear bearta maolaithe, cibé uair is gá i gcomhréir leis na treoirlínte maidir le riosca creidmheasa. Chomh maith leis sin, i gcás ina ndéantar athnuachan ar ráthaíochtaí bainc a fhaightear le haghaidh na n-iasachtaí dá chuid, áirithítear go n-athsholáthraítear iad sin nó go ngníomhaítear go tráthúil.

3.2.3.3   Anailís ar cháilíocht chreidmheasa de réir chineál an iasachtaí

Taispeántar leis na táblaí thíos an anailís ar cháilíocht chreidmheasa phunann iasachta na Saoráide an 31 Nollaig 2024 agus an 31 Nollaig 2023 de réir na n-iarratas ar Ghrádú Iasachtaí, bunaithe ar an neamhchosaint a síníodh (eisíoctha agus neamh-eisíoctha):

(in EUR 000)

An 31.12.2024

 

Ardghrád

Grád Caighdeánach

Íosriosca is inghlactha Riosca

Ardriosca

Gan ghrádú (32)

Iomlán

% den Iomlán

A go B-

C

D+

D- agus faoina bhun

 

 

 

Iasachtaí

Institiúidí airgeadais

234 681

299 526

218 172

387 621

-

1 140 000

53 %

 

Corparáidí

41 934

3 318

-

189 403

195 031

429 686

20 %

 

Údaráis phoiblí

-

-

-

-

-

-

0 %

 

Stáit

51 820

2 929

22 375

509 147

-

586 271

27 %

Iomlán

 

328 435

305 773

240 547

1 086 171

195 031

2 155 957

100 %

 

 

 

 

 

 

 


(in EUR 000)

An 31.12.2023

 

Ardghrád

Grád Caighdeánach

Íosriosca is inghlactha Riosca

Ardriosca

Gan ghrádú (33)

Iomlán

% den Iomlán

 

 

A go B-

C

D+

D- agus faoina bhun

 

 

 

Iasachtaí

Institiúidí airgeadais

270 520

276 133

268 648

508 180

-

1 323 481

52 %

 

Corparáidí

51 505

53

564

347 992

194 441

594 555

23 %

 

Institiúidí poiblí

-

15 138

-

-

-

15 138

1 %

 

Stáit

50 858

2 164

12 907

548 263

-

614 192

24 %

Iomlán

 

372 883

293 488

282 119

1 404 435

194 441

2 547 366

100 %

3.2.3.4   Comhchruinnithe riosca sna hiasachtaí agus sna hairleacain

3.2.3.4.1    Anailís gheografach

Bunaithe ar thír an iasachtaí, is féidir anailís a dhéanamh ar phunann iasachta na Saoráide de réir na réigiún geografach seo a leanas

(in EUR 000)

Tír an iasachtaí

31.12.2024

31.12.2023

an Chéinia

246 455

248 823

an Éigipt

224 074

260 529

an Nigéir

119 847

218 521

an Aetóip

117 954

121 126

Tóga

91 324

80 267

Oileán Mhuirís

86 850

84 331

an tSaimbia

84 336

66 947

ACC réigiúnach

75 060

86 505

Barbadós

67 426

72 036

Ruanda

67 061

71 525

Camarún

58 577

48 616

Uganda

37 062

33 365

an tSiombáib

35 885

35 546

An Congó (Poblacht Dhaonlathach)

23 820

29 803

an Nua-Chaladóin

21 166

26 425

an tSeineagáil

18 052

28 729

an Tansáin

16 233

21 394

Beinin

16 208

16 742

an Phoblacht Dhoiminiceach

11 006

16 768

an Ghuine

10 337

12 926

Madagascar

9 122

9 287

an Mháratáin

8 717

9 374

An Cósta Eabhair

7 440

9 644

Mailí

5 707

8 158

Easuaitíní

5 673

6 453

Oileáin Cayman

5 588

6 575

na Séiséil

5 018

2 037

Saint Lucia

4 864

4 565

an Mhaláiv

3 586

6 476

Cabo Verde

3 318

6 254

Mósaimbíc

3 126

5 142

Buircíne Fasó

2 348

4 389

an Mhicrinéis

2 062

2 342

Gána

1 304

4 074

Polainéis na Fraince

1 193

1 838

Samó

198

344

Háítí

51

121

Iamáice

-

15 138

Vanuatú

-

177

Iomlán

1 498 048

1 683 312

3.2.3.4.2    Anailís de réir earnáil tionsclaíochta

Déantar anailís leis an tábla thíos ar phunann iasachta na Saoráide de réir earnáil tionscail an iasachtaí. Oibríochtaí a eisíoctar d’idirghabhálaí airgeadais ar dtús sula n-eisíoctar don tairbhí deiridh iad, tuairiscítear iad faoi ‘Treasach agus eile’

(in EUR 000)

Earnáil tionsclaíochta an iasachtaí

31.12.2024

31.12.2023

Seirbhísí Airgeadais

924 947

1 012 001

Riarachán Poiblí

214 554

212 189

Leictreachas

170 632

187 701

Ceimiceáin

81 046

91 786

Cúram Sláinte

36 833

36 833

Seirbhísí Gnó, TF agus na Meáin Chumarsáide

33 926

33 638

Cógaisíocht agus Trealamh Míochaine

13 227

18 526

Earraí Infheistíochta

7 244

4 103

Miotail agus Mianadóireacht

7 157

7 236

Líonraí Rialáilte

5 441

-

Athghabháil agus Athchúrsáil Dramhaíola

3 041

3 802

Teileachumarsáid

-

60 182

Bonneagar Aeriompair agus Muiriompair

-

15 138

Ilfhóntais

-

177

Iomlán

1 498 048

1 683 312

3.2.3.5   Neamhchosaint ar riosca creidmheasa le haghaidh gach rátáil riosca inmheánach

Úsáideann BEI modheolaíocht rátála inmheánach i gcomhréir leis an gCur Chuige Bunaithe ar Rátálacha Inmheánacha faoi Basel III. Tá rátáil inmheánach sannta do thromlach chontrapháirtithe na Saoráide de réir na modheolaíochta sin. Taispeántar miondealú leis an tábla thíos ar phunann iasachta na Saoráide de réir na rátála is fearr idir rátálacha inmheánacha an iasachtaí nó an ráthóra, i gcás ina mbeidh fáil orthu. I gcásanna nach mbeidh fáil ar rátáil inmheánach, úsáideadh an rátáil sheachtrach le haghaidh na hanailíse sin.

Taispeántar leis an tábla na neamhchosaintí sínithe (eisíoctha agus neamh-eisíoctha) agus na neamhchosaintí atá ualaithe ó thaobh riosca araon, bunaithe ar mhodheolaíocht inmheánach a úsáideann an tSaoráid ar mhaithe le teorainneacha a bhainistiú.

(in EUR 000)

 

2024

 

Grád coibhéiseach de chuid Moody

Caillteanas creidmheasa ionchasach (ECL) ar feadh 12 mhí

ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

FVTPL

Iomlán

Iasachtaí agus airleacain ag costas amúchta

 

 

 

 

 

 

Rátáil Inmheánach 1 - riosca creidmheasa fíorbheag

Aaa

-

38 896

-

-

38 896

Rátáil Inmheánach 2 - riosca creidmheasa an-íseal

Aa1 - Aa3

67 436

-

-

-

67 436

Rátáil Inmheánach 3 - riosca creidmheasa íseal

A1 - A3

10 501

-

-

-

10 501

Rátáil Inmheánach 4 - meánriosca creidmheasa

Baa1 - Baa3

246 650

-

3 041

-

249 691

Rátáil Inmheánach 5 - contrapháirtí atá lag ó thaobh airgeadais de

Ba1 - Ba3

66 050

-

-

-

66 050

Rátáil Inmheánach 6 - ardriosca creidmheasa

B1 - B3

588 657

29 996

16 233

-

634 886

Rátáil Inmheánach 7 - riosca creidmheasa an-ard

faoi bhun Caa1

74 924

229 726

-

-

304 650

Rátáil Inmheánach 8 - contrapháirtí ar mainneachtain

faoi bhun Caa1 ach ar mainneachtain

-

-

22 307

-

22 307

Iasachtaí agus airleacain ag FVTPL

 

-

-

-

200 677

200 677

Liúntas caillteanais agus coigeartú FV

 

-9 675

-12 576

-12 431

-62 364

-97 046

Suim ghlanluacha iasachtaí agus airleacan

 

1 044 543

286 042

29 150

138 313

1 498 048

Gealltanais iasachta

 

 

 

 

 

 

Rátáil Inmheánach 2 - riosca creidmheasa an-íseal

Aa1 - Aa3

86 796

-

-

-

86 796

Rátáil Inmheánach 4 - meánriosca creidmheasa

Baa1 - Baa3

10 000

-

-

-

10 000

Rátáil Inmheánach 5 - contrapháirtí atá lag ó thaobh airgeadais de

Ba1 - Ba3

81 500

-

-

-

81 500

Rátáil Inmheánach 6 - ardriosca creidmheasa

B1 - B3

20 000

270 990

-

-

290 990

Rátáil Inmheánach 7 - riosca creidmheasa an-ard

faoi bhun Caa1

12 500

11 329

-

-

23 829

Rátáil Inmheánach 8 - contrapháirtí ar mainneachtain

faoi bhun Caa1 ach ar mainneachtain

-

-

111 000

-

111 000

Gan aon rátáil inmheánach (34)

 

15 445

-

-

-

15 445

Iasachtaí agus airleacain ag FVTPL

 

-

-

-

56 669

56 669

Liúntas caillteanais agus coigeartú FV

 

-1 491

-16 829

-

-

-18 320

Suim ghlanluacha na ngealltanas iasachta

 

224 750

265 490

111 000

56 669

657 909


(in EUR 000)

 

2023

 

Grád coibhéiseach de chuid Moody

Caillteanas creidmheasa ionchasach (ECL) ar feadh 12 mhí

ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

FVTPL

Iomlán

Iasachtaí agus airleacain ag costas amúchta

 

 

 

 

 

 

Rátáil Inmheánach 1 - riosca creidmheasa fíorbheag

Aaa

-

47 534

-

-

47 534

Rátáil Inmheánach 2 - riosca creidmheasa an-íseal

Aa1 - Aa3

72 051

-

-

-

72 051

Rátáil Inmheánach 3 - riosca creidmheasa íseal

A1 - A3

10 428

-

-

-

10 428

Rátáil Inmheánach 4 - riosca creidmheasa measartha

Baa1 - Baa3

33 439

263 036

3 802

-

300 277

Rátáil Inmheánach 5 - contrapháirtí atá lag ó thaobh airgeadais de

Ba1 - Ba3

75 418

-

-

-

75 418

Rátáil Inmheánach 6 - ardriosca creidmheasa

B1 - B3

533 775

206 438

20 349

-

760 562

Rátáil Inmheánach 7 - riosca creidmheasa an-ard

faoi bhun Caa1

77 010

246 682

-

-

323 692

Rátáil Inmheánach 8 - contrapháirtí ar mainneachtain

faoi bhun Caa1 ach ar mainneachtain

-

-

17 860

-

17 860

Iasachtaí agus airleacain ag FVTPL

 

-

-

-

182 080

182 080

Liúntas caillteanais agus coigeartú FV

 

-10 964

-24 674

-14 976

-55 976

- 106 590

Suim ghlanluacha iasachtaí agus airleacan

 

791 157

739 016

27 035

126 104

1 683 312

Gealltanais iasachta

 

 

 

 

 

 

Rátáil Inmheánach 2 - riosca creidmheasa an-íseal

Aa1 - Aa3

86 796

-

-

-

86 796

Rátáil Inmheánach 3 - riosca creidmheasa íseal

A1 - A3

1 687

-

-

-

1 687

Rátáil Inmheánach 4 - meánriosca creidmheasa

Baa1 - Baa3

10 000

-

-

-

10 000

Rátáil Inmheánach 5 - contrapháirtí atá lag ó thaobh airgeadais de

Ba1 - Ba3

82 770

-

-

-

82 770

Rátáil Inmheánach 6 - ardriosca creidmheasa

B1 - B3

327 995

45 990

-

-

373 985

Rátáil Inmheánach 7 - riosca creidmheasa an-ard

faoi bhun Caa1

28 089

30 537

-

-

58 626

Rátáil Inmheánach 8 - contrapháirtí ar mainneachtain

faoi bhun Caa1 ach ar mainneachtain

-

50 000

111 000

-

161 000

Gan aon rátáil inmheánach (*3)

 

39 940

-

-

-

39 940

Iasachtaí agus airleacain ag FVTPL

 

-

-

-

68 288

68 288

Liúntas caillteanais agus coigeartú FV

 

-2 715

-16 323

-

-

-19 038

Suim ghlanluacha na ngealltanas iasachta

 

574 562

110 204

111 000

68 288

864 054

Déanann BEI faireachán go leanúnach ar theagmhais lena ndéantar difear dá iasachtaithe agus dá ráthóirí. Go háirithe, déanann BEI measúnú ar bhonn cás ar chás ar a chearta conarthacha i gcás meathlú rátála agus tá bearta maolaithe á lorg aige. Chomh maith leis sin, coinníonn sé súil ghéar ar athnuachan ráthaíochtaí bainc a fhaightear dá iasachtaí chun a áirithiú go gcuirfear iasachtaí eile ina n-ionad nó go ndéanfar beart go tráthúil más gá.

3.2.3.6   Riaráiste ar iasachtaí agus laguithe

Sainaithnítear méideanna atá i riaráiste, déantar faireachán orthu agus déantar iad a thuairisciú de réir na nósanna imeachta a shainítear i ‘Treoirlínte agus Nósanna Imeachta maidir le Faireachán Airgeadais’ ar fud an bhainc. Tá na nósanna imeachta sin i gcomhréir le dea-chleachtais bhaincéireachta agus glactar iad le haghaidh na n-iasachtaí go léir atá á mbainistiú ag BEI.

Tá an próiseas faireacháin struchtúrtha chun a áirithiú (i) go mbraitear riaráiste féideartha agus go dtuairiscítear chuig na seirbhísí atá i gceannas iad leis an moill is lú is féidir; (ii) go gcuirfear cásanna criticiúla ar aghaidh go pras go dtí an leibhéal ceart oibríochtúil agus cinnteoireachta; (iii) go soláthraítear tuairisciú tráthrialta do bhainisteoireacht na Saoráide faoin stádas foriomlán.

Is féidir anailís a dhéanamh mar a leanas ar an riaráiste agus ar na laguithe ar iasachtaí agus ar airleacain:

(in EUR 000)

 

Iasachtaí agus airleacain

Iasachtaí agus airleacain

31.12.2024

31.12.2023

Suim ghlanluacha

1 498 048

1 683 312

ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

 

 

Ollmhéid

22 307

17 860

Lagú - liúntas caillteanais

-12 431

-14 976

Suim ghlanluacha ECL saoil ag a bhfuil fadhbanna creidmheasa

9 876

2 884

Thar téarma ach gan fadhbanna creidmheasa

 

 

Thar téarma, lena gcuimsítear

 

 

0-30 lá

229

-

30-90 lá

26

23

90-180 lá

-

315

breis agus 180 lá

25

-

Suim ghlanluacha atá thar téarma ach gan fadhbanna creidmheasa

280

338

Suim ghlanluacha nach bhfuil thar téarma agus gan fadhbanna creidmheasa

1 487 892

1 680 090

Suim ghlanluacha iomlán na n-iasachtaí agus na n-airleacan

1 498 048

1 683 312

3.2.3.7   Íogaireacht ar ECL i gcás dálaí eacnamaíocha amach anseo (in EUR 000)

Bíonn ECL íogair i gcás breithiúnas agus toimhdí a dhéantar maidir le foirmliú cásanna réamhbhreathnaitheacha. Déanann BEI anailís íogaireachta ar an ECL a aithnítear ar aicmí ábhartha a shócmhainní.

Réamhaisnéisí maidir le dálaí eacnamaíocha amach anseo (trí chásanna maicreacnamaíocha), is ionchuir iad i samhail réamhaisnéise lena soláthraítear paraiméadair rioscaí coinníollacha, ar ionchur iad chun liúntas caillteanais a ríomh.

Díorthaítear na cásanna as suaití d’OTD, arb é an príomhthomhas ar ghníomhaíocht eacnamaíoch é. Déantar na suaití d’fhíor-OTI a chalabrú chun luaineacht na hathróige roimhe seo a mhacasamhlú. Ina theannta sin, cuirtear breithiúnas saineolaithe i bhfeidhm, i gcás inarb iomchuí, chun méid agus seasmhacht suaití d’OTI a bheachtú. Dá thoradh sin, cinntear suaití in éineacht le feidhm meathlúcháin chun tionchar na suaití le himeacht ama a chinneadh. Dóchúlachtaí atá curtha i gceangal le gach cás, déantar iad a shainiú agus táscairí (luaineachta) an mhargaidh á léiriú mar aon le táscairí/rianairí a forbraíodh go hinmheánach agus a úsáidtear go comhsheasmhach le himeacht ama chun an éiginnteacht a thaifeadadh. Rinneadh ualú suaití dearfacha agus diúltacha ar chothromaíocht na rioscaí sa gheilleagar, ar suaití diúltacha agus dearfacha araon iad ag a bhfuil dóchúlacht 40 % agus 5 % faoi seach, a chur i bhfeidhm ar réamh-mheastacháin ráithiúla sa chleachtadh deireanach.

Taispeántar leis an tábla thíos an liúntas caillteanais ar iasachtaí agus ar airleacain faoi Chéim 1 agus 2. Rinneadh gach cás réamhbhreathnaitheach (e.g. bonnlíne, dearfach agus diúltach) a ualú 100 % seachas ualaí dóchúlachta cáis a chur i bhfeidhm ar fud na dtrí chás.

(in EUR 000)

 

2024

Dearfach

Bonnlíne

Diúltach

Oll-neamhchosaint

1 851 153

1 851 153

1 851 153

Liúntas caillteanais

28 883

30 301

31 819


(in EUR 000)

 

2023

 

Dearfach

Bonnlíne

Diúltach

Oll-neamhchosaint

2 258 365

2 258 365

2 258 365

Liúntas caillteanais

45 603

51 610

58 857

3.2.3.8   Athchaibidlíocht ar iasachtaí agus staonadh

Measann BEI gur iasachtaí staonta (i.e. iasachtaí, urrúis fiachais agus gealltanais iasachta) iad iasachtaí ar cuireadh síneadh le bearta staonta ina leith. Le bearta staonta, cuimsítear ‘lamháltais’ a chinneann BEI a dhéanamh i dtreo oibleagáideora a mheastar nach bhfuil in ann na téarmaí agus coinníollacha conarthacha fiach-sheirbhíse a chomhlíonadh i ngeall ar a dheacrachtaí airgeadais, chun é a chur ar a chumas don oibleagáideoir an fiachas a sheirbhísiú nó an conradh a athmhaoiniú, go hiomlán nó go páirteach. Caithfear le neamhchosaintí mar neamhchosaintí staonta más rud é go ndearnadh lamháltas, gan beann ar cé acu atá nó nach bhfuil aon mhéid thar téarma, nó má aicmítear an neamhchosaint mar neamhchosaint ar mainneachtain. Ní chaithfear le neamhchosaintí mar neamhchosaintí staonta i gcás nach bhfuil deacrachtaí airgeadais ag an oibleagáideoir.

I ngnáthchúrsaí gnó, bhraithfí meath na n-iasachtaí atá i gceist trí fhorálacha threoirlínte agus nósanna imeachta an Bhainc agus dhéanfaí faireachán air sula ndéanfaí athchaibidlíocht. Nuair a bheadh athchaibidlíocht déanta ina leith, leanfadh BEI de dhlúthfhaireachán a dhéanamh ar na hiasachtaí sin. Má tá fadhb creidmheasa ag an ionstraim airgeadais aistreofar chuig Céim 3 í. Déanfar faireachán ar an iasacht go tráthrialta i gcomhréir le creat an Bhainc.

Ar na bearta agus na cleachtais staonta a chuireann BEI i gcrích mar chuid dá ghníomhaíochtaí athstruchtúrúcháin le linn na tréimhse tuairiscithe, áirítear síneadh a chur le haibíochtaí, gan ach caipiteal a chur siar, caipiteal agus ús a chur siar, tarscaoileadh cúnant ábhartha agus caipitliú riaráiste, ach gan a bheith teoranta dóibh sin amháin.

Oibríochtaí atá faoi réir bearta staonta, tuairiscítear amhlaidh iad sa tábla thíos:

(in EUR 000)

 

31.12.2024

31.12.2023

 

Tuillmheach

Neamhthuillmheach

Tuillmheach

Neamhthuillmheach

An líon conarthaí atá faoi réir cleachtais staonta

3

7

13

6

Luachanna de réir na leabhar (lena n-áirítear ús agus méideanna i riaráiste)

60 223

35 718

112 554

46 432

Liúntas ECL aitheanta

622

11 156

1 654

22 151

Ioncam úis i leith conarthaí staonta

3 353

1 717

8 594

1 776


(in EUR 000)

 

 

 

Bearta staonta

 

 

 

 

31.12.2023

Síneadh a chur le haibíochtaí

Caipiteal agus ús a chur siar

Sárú ar chúnaint airgeadais ábhartha

Eile

Aisíocaíocht chonarthach, foirceannadh conarthach agus/nó díscríobh chonarthach

31.12.2024

Institiúidí airgeadais

68 355

-

-

10 472

-

-56 445

22 382

Corparáidí

90 631

-

-

-

-

-17 072

73 559

Iomlán

158 986

-

-

10 472

-

-73 517

95 941

3.2.5   Riosca creidmheasa ar airgead tirim agus ar choibhéisí airgid thirim

Déantar cistí atá ar fáil a infheistiú i gcomhréir le sceideal oibleagáidí eisíocaíochta conarthacha na Saoráide. Ón 31 Nollaig 2024, agus ón 31 Nollaig 2023, bhí infheistíochtaí i bhfoirm taiscí bainc, deimhnithe taisce agus páipéir thráchtála.

Tá rátáil ag na heintitis údaraithe atá comhchosúil leis na rátálacha gearrthéarmacha agus fadtéarmacha a cheanglaítear le haghaidh láithrithe cisteáin BEI féin. I gcás ina ndeonaíonn níos mó ná gníomhaireacht rátála creidmheasa amháin rátálacha difriúla, is é an rátáil is ísle a bhíonn i réim. Is é EUR 50 000 000 (caoga milliún euro) an uasteorainn údaraithe le haghaidh gach banc údaraithe faoi láthair. Tá eisceacht ón riail sin tugtha do Societe Generale S. A., áit a bhfuil cuntais airgid oibriúcháin na Saoráide. Is é EUR 110 000 000 (céad agus a deich milliún euro) an teorainn creidmheasa ghearrthéarmach le haghaidh Societe Generale S. A. an 31 Nollaig 2024 agus an 31 Nollaig 2023. Tá feidhm ag an teorainn mhéadaithe maidir le suim an airgid thirim arna sealbhú ag na cuntais airgid oibriúcháin agus maidir leis na hionstraimí arna n-eisiúint ag an gcontrapháirtí sin agus atá i seilbh na punainne cisteáin.

Rinneadh na hinfheistíochtaí uile le heintitis údaraithe le haibíocht uasta 3 mhí ón dáta luacha. Tuairiscíodh na sáruithe uile ar theorainneacha na neamhchosanta creidmheasa do na sainordaitheoirí. An 31 Nollaig 2024 agus an 31 Nollaig 2023 bhí íosrátáil P-2 (coibhéis Moody) ar a laghad ar an lá socraíochta ag na taiscí téarma, páipéir thráchtála agus airgead ar láimh uile arna sealbhú ag punann chisteáin na Saoráide.

Taispeántar leis an tábla seo a leanas cás an airgid thirim agus na gcoibhéisí airgid thirim lena n-áirítear ús fabhraithe:

(in EUR 000)

Íosrátáil ghearrthéarmach

Íosrátáil fhadtéarmach

31.12.2024

31.12.2023

(Téarma Moody)

(Téarma Moody)

P-1

Aaa

124 532

8  %

140 592

10  %

P-1

Aa1

173 639

11  %

-

0  %

P-1

Aa2

-

0  %

29 951

2  %

P-1

Aa3

149 239

9  %

89 682

7  %

P-1

A1

309 342

19  %

360 831

26  %

P-1

A2

280 035

17  %

204 179

15  %

P-1

A3

367 211

22  %

346 275

25  %

P-2

A3

154 829

9  %

205 314

15  %

P-2

Baa1

79 777

5  %

-

0  %

Iomlán

1 638 604

100  %

1 376 824

100  %

3.2.6   Riosca creidmheasa maidir le díorthaigh

3.2.6.1   Beartas maidir le riosca creidmheasa i gcás na ndíorthach

Is éard atá sa riosca creidmheasa i leith na ndíorthach an caillteanas a thabhódh páirtí ar leith i gcás nach mbeadh an contrapháirtí eile sa mhargadh in ann a oibleagáidí conarthacha a urramú. Athríonn an riosca creidmheasa atá bainteach le díorthaigh de réir roinnt tosca (amhail rátaí úis agus malairte) agus ní chomhfhreagraíonn sé de ghnáth ach amháin do chion beag dá luach barúlach.

I ngnáthchúrsa a gníomhaíochta, féadfaidh an tSaoráid conarthaí babhtála a dhéanamh d’fhonn oibríochtaí sonracha trína dtugtar iasachtaí a fhálú nó conarthaí réamhairgeadra a dhéanamh, d’fhonn na staideanna airgeadra dá cuid a fhálú, ar staideanna airgeadra iad a ainmnítear in airgeadraí a thrádáiltear go gníomhach seachas an Euro. Forghníomhaíonn BEI na babhtálacha uile le contrapháirtí seachtrach. Maidir leis na babhtálacha a shocrú, is leis na Máistir-Chomhaontuithe Babhtála agus leis na hIarscríbhinní Tacaíochta Creidmheasa céanna atá sínithe idir BEI agus a chontrapháirtithe seachtracha a dhéantar amhlaidh.

3.2.6.2   Tomhas an riosca creidmheasa maidir le díorthaigh

Caitear leis na babhtálacha uile a fhorghníomhaíonn BEI agus a bhaineann leis an tSaoráid laistigh den chreat conarthach céanna agus de na modheolaíochtaí céanna á a chuirtear i bhfeidhm maidir leis na díorthaigh a ndearna BEI caibidlíocht ina leith chun a chríoch féin. Go háirithe, is é BEI a chinneann incháilitheacht na gcontrapháirtithe babhtála bunaithe ar na coinníollacha incháilitheachta céanna agus a chuirtear i bhfeidhm chun a chríoch féin maidir le babhtálacha ginearálta.

Tomhaiseann BEI an neamhchosaint ar riosca creidmheasa a bhaineann le babhtálacha agus le hidirbhearta díorthach trí úsáid a bhaint as an gcur chuige ar a dtugtar Neamhchosaint Neamhurraithe Reatha agus Neamhchosaint Fhéideartha Todhchaí maidir le tuairisciú agus faireachán a dhéanamh ar theorainneacha. Áirítear na díorthaigh a bhaineann leis an tSaoráid Infheistíochta go hiomlán sna méadrachtaí sin.

Déanann an tSaoráid babhtálacha airgeadra gearrthéarmacha malairte eachtraí (‘Babhtálacha FX’) chun riosca airgeadra a fhálú ar eisíocaíochtaí iasachtaí in airgeadraí seachas EUR. Baineann aibíocht 3 mhí ar a mhéad le babhtálacha FX agus déantar iad a thar-rolladh go tráthrialta. Maidir le méid barúlach bhabhtálacha FX, EUR 1 330,0 milliún a bhí ann an 31 Nollaig 2024 in aghaidh EUR 1 640,0 milliún an 31 Nollaig 2023. Maidir le luach cóir bhabhtálacha FX, EUR -38,9 milliún a bhí ann an 31 Nollaig 2024 in aghaidh EUR 45,8 milliún an 31 Nollaig 2023.

Déanann an tSaoráid conarthaí babhtálacha trasairgeadra chun riosca airgeadra a fhálú ar eisíocaíochtaí iasachta in airgeadraí seachas EUR. Baineann aibíocht fhadtéarmach le babhtálacha trasairgeadra. Maidir le méid barúlach bhabhtálacha FX, EUR 33,1 milliún a bhí ann an 31 Nollaig 2024 in aghaidh EUR 43,3 milliún an 31 Nollaig 2023. Maidir le luach cóir bhabhtálacha FX, EUR 0,5 milliún a bhí ann an 31 Nollaig 2024 in aghaidh EUR 10,0 milliún an 31 Nollaig 2023.

3.2.7   Riosca creidmheasa maidir le sócmhainní airgeadais cisteáin

Tá an phunann státchiste comhdhéanta go hiomlán de pháipéir thráchtála a d’eisigh focheannasaithe, bainc agus eintitis neamhbhainc agus ag a bhfuil aibíocht níos faide ná 3 mhí. Is eisitheoirí incháilithe iad Ballstáit an Aontais, a ngníomhaireachtaí, bainc agus eintitis neamhbhainc. Is é EUR 50 000 000 (caoga milliún euro) an uasteorainn údaraithe le haghaidh gach eisitheoir údaraithe. D’fhéadfadh infheistíochtaí i mbannaí meántéarmacha agus fadtéarmacha a bheith incháilithe freisin, ag brath ar cheanglais maidir le leachtacht. Ní raibh aon sócmhainní airgeadais státchiste ann amhail an 31 Nollaig 2023 agus an 31 Nollaig 2024.

3.3    Riosca leachtachta

Tagraíonn riosca leachtachta do chumas eintitis méaduithe ar shócmhainní a chistiú agus oibleagáidí a chomhlíonadh de réir mar a bhíonn siad dlite, gan caillteanais dho-ghlactha a thabhú. Is féidir é a roinnt a thuilleadh idir riosca leachtachta cistiúcháin agus riosca leachtachta margaidh.

Tá riosca leachtachta cistiúcháin nasctha leis an riosca nach mbeidh eintiteas in ann taobh na sócmhainní dá chlár comhardaithe a athmhaoiniú agus oibleagáidí íocaíochta a chomhlíonadh go hiomlán as acmhainní leachtachta atá ar fáil go héasca. Is é atá i riosca leachtachta margaidh an luaineacht a bhreathnaítear i luach eacnamaíoch staideanna eintitis, nó san ioncam a dhíorthaítear ó staideanna eintitis, mar gheall ar a neamhábaltacht ionchasach idirbheart a fhorghníomhú chun staideanna den sórt sin atá gan íoc a fhritháireamh, a dhíothú nó a laghdú ar phraghsanna margaidh réasúnacha.

3.3.1   Bainistíocht riosca leachtachta

Is le ranníocaíochtaí bliantúla ó na Ballstáit a cistíodh an tSaoráid go príomha, mar aon le hathshreabha a eascraíonn as oibríochtaí na Saoráide. I gcomhréir le Cinneadh (AE) 2020/2233, déanfar athshreabha ó Shaoráid ACC a imscaradh faoi chuimsiú NDICI. Mar sin féin, tá infhaighteacht na n-athshreabha sin atá le haistriú coinníollach ar leibhéal leordhóthanach leachtachta a choinneáil faoin tSaoráid Infheistíochta.

Bainistíonn an tSaoráid a riosca leachtachta cistiúcháin go príomha trína glanriachtanais leachtachta a phleanáil. Chun an riosca leachtachta a laghdú a thuilleadh, coinníonn an tSaoráid cúlchiste leachtachta ar bun atá leordhóthanach chun aon eisíocaíocht airgid réamh-mheasta PIT a chumhdach, mar a chuireann Roinn Iasachtaíochta BEI in iúl go tréimhsiúil. Infheistítear cistí ar an margadh airgid agus ar na margaí bannaí i bhfoirm taiscí idirbhainc agus ionstraimí airgeadais gearrthéarmacha eile trí oibleagáidí eisíocaíochta airgid thirim na Saoráide a chur san áireamh. Is í Roinn Cisteáin an Bhainc a bhainistíonn sócmhainní leachtacha na Saoráide d’fhonn leachtacht iomchuí a choinneáil ar bun chun é a chur ar a chumas don tSaoráid a hoibleagáidí a chomhlíonadh.

Is fiú a thabhairt chun suntais nach ndéantar caipiteal a bhainistiú ach amháin ó thaobh leachtachta de, mar a thuairiscítear thuas.

I gcomhréir le prionsabal dheighilt na ndualgas idir an Oifig Thosaigh agus an Chúloifig, is faoi fhreagracht Roinn BEI um Phleanáil agus Shocrú Oibríochtaí a bhíonn oibríochtaí socrúcháin a bhaineann le hinfheistiú na sócmhainní sin. Thairis sin, maidir le húdarú na gcontrapháirtithe agus na teorainneacha le haghaidh infheistíochtaí cisteáin, mar aon le faireachán ar na teorainneacha sin, is faoi fhreagracht na Stiúrthóireachta um Riosca Grúpa agus Comhlíontacht de chuid an Bhainc a bhíonn siad sin.

3.3.2   Riosca leachtachta a thomhas

Déantar anailís sna táblaí sa roinn seo ar dhliteanais airgeadais na Saoráide de réir aibíochta ar bhonn na tréimhse atá fágtha idir dáta an chláir chomhardaithe agus an dáta aibíochta conarthach (bunaithe ar shreafaí airgid neamhlascainithe).

I dtéarmaí dliteanais airgeadais neamhdhíorthacha, sealbhaíonn an tSaoráid gealltanais i bhfoirm codanna neamh-eisíoctha de chreidmheas faoi chomhaontuithe iasachta sínithe, codanna neamh-eisíoctha de chomhaontuithe suibscríofa/infheistíochta caipitil sínithe, ráthaíochtaí iasachta a deonaíodh, nó fóirdheontais úis gheallta agus TA geallta.

Baineann sprioc-am eisíocaíochta le hiasachtaí faoin tSaoráid. Mar sin féin, déantar eisíocaíochtaí ag amanna agus i méideanna lena léirítear dul chun cinn na dtionscadal infheistíochta foluiteach. Thairis sin, is idirbhearta iad iasachtaí na Saoráide a dhéantar i dtimpeallacht oibriúcháin atá sách luaineach, agus dá bhrí sin tá a sceideal eisíocaíochta faoi réir méid suntasach éiginnteachta.

Bíonn infheistíochtaí caipitil dlite nuair a eisíonn agus a luaithe a eisíonn bainisteoirí cistí cothromais glaonna bailí ar chaipiteal, rud lena léirítear an dul chun cinn ina ngníomhaíochtaí infheistíochta. De ghnáth, is é 3 bliana a bhíonn i gceist le tréimhse na tarraingthe anuas, agus is minic a chuirtear fad bliana nó 2 bhliain bhreise leis an tréimhse sin. Maireann roinnt gealltanas eisíocaíochta go deireadh thréimhse na tarraingthe anuas de ghnáth go dtí go ndiúscrófar infheistíochtaí foluiteacha an chiste go hiomlán, toisc go bhféadfadh sé nach leor leachtacht an chiste ó am go ham chun oibleagáidí íocaíochta a eascraíonn as táillí nó costais eile a chomhlíonadh.

Ní bhíonn ráthaíochtaí faoi réir gealltanais eisíocaíochta sonracha ach amháin i gcás ina nglaofar ráthaíocht. Laghdaítear méid na ráthaíochtaí atá gan íoc taobh le sceideal aisíocaíochtaí na n-iasachtaí ráthaithe.

Tarlaíonn eis-sreafaí airgid thirim a bhaineann le fóirdheontais úis gheallta i gcás iasachtaí fóirdheonaithe arna maoiniú le hacmhainní an Bhainc féin. Ní léiríonn na ‘Eis-sreafaí le haghaidh fóirdheontais úis gheallta’ ach gealltanais a bhaineann leis na hiasachtaí sin seachas méid iomlán na bhfóirdheontas úis neamh-eisíoctha geallta. Mar is amhlaidh i gcás iasachtaí, is éiginnte a sceideal eisíocaíochta.

Sa tábla, tagraíonn ‘eis-sreabhadh ainmniúil comhlán’ TA geallta in ‘Próifíl aibíochta na ndliteanas airgeadais neamhdhíorthach’ don chuid neamh-eisíoctha iomlán de chonarthaí sínithe TA. Baineann éiginnteacht shuntasach le patrún an ama eisíocaíochta. Maidir le heis-sreafaí airgid thirim a aicmítear sa tráinse aga ‘3 mhí nó níos lú’, is iad sin méid na sonrasc atá gan íoc agus a fuarthas faoin dáta tuairiscithe.

Maidir le gealltanais le haghaidh dliteanais airgeadais neamhdhíorthacha nach mbaineann aon dáta aibíochta conarthach sainithe leo, aicmítear iad faoi ‘Aibíocht Neamhshainithe’. Déantar gealltanais, a bhfuil iarraidh ar eisíocaíocht airgid taifeadta ina leith ar an dáta tuairiscithe, a aicmiú faoin tráinse aga ábhartha.

I dtéarmaí dliteanais airgeadais dhíorthacha, is éard atá sa phróifíl aibíochta sreafaí airgid comhlána neamhlascainithe conarthacha na gconarthaí babhtála lena n-áirítear babhtálacha trasairgeadra (CCS), babhtálacha ráta úis trasairgeadra (CCIRS), babhtálacha airgeadra gearrthéarmacha agus babhtálacha ráta úis.

(in EUR 000)

Próifíl aibíochta na ndliteanas airgeadais neamhdhíorthach

3 mhí nó níos lú

Breis agus 3 mhí go 1 bhliain

Breis agus 1 bhliain go 5 bliana

Breis agus 5 bliana

Aibíocht Neamhshainithe

Eis-sreabhadh ainmniúil comhlán

an 31.12.2024

Eis-sreafaí le haghaidh iasachtaí atá geallta ach neamh-eisíoctha

80 913

20 208

-

-

575 108

676 229

Eis-sreafaí le haghaidh cistí infheistíochta geallta agus suibscríobh scaireanna

4 190

-

-

-

233 696

237 886

Eile (ráthaíochtaí neamheisithe sínithe, ráthaíochtaí eisithe)

-

-

-

-

2 500

2 500

Eis-sreafaí le haghaidh fóirdheontais úis gheallta

-

-

-

-

334 754

334 754

Eis-sreafaí le haghaidh TA geallta

1 859

-

-

-

18 341

20 200

Iomlán

86 962

20 208

-

-

1 164 399

1 271 569


(in EUR 000)

Próifíl aibíochta na ndliteanas airgeadais neamhdhíorthach

3 mhí nó níos lú

Breis agus 3 mhí go 1 bhliain

Breis agus 1 bhliain go 5 bliana

Breis agus 5 bliana

Aibíocht Neamhshainithe

Eis-sreabhadh ainmniúil comhlán

in EUR 000 an 31.12.2023

Eis-sreafaí le haghaidh iasachtaí atá geallta ach neamh-eisíoctha

49 019

6 000

-

-

828 073

883 092

Eis-sreafaí le haghaidh cistí infheistíochta geallta agus suibscríobh scaireanna

-

-

-

-

297 534

297 534

Eile (ráthaíochtaí neamheisithe sínithe, ráthaíochtaí eisithe)

-

-

-

-

47 749

47 749

Eis-sreafaí le haghaidh fóirdheontais úis gheallta

4 235

-

-

-

343 282

347 517

Eis-sreafaí le haghaidh TA geallta

849

-

-

-

25 343

26 192

Iomlán

54 103

6 000

-

-

1 541 981

1 602 084


(in EUR 000)

Próifíl aibíochta na ndliteanas airgeadais neamhdhíorthach

3 mhí nó níos lú

Breis agus 3 mhí go 1 bhliain

Breis agus 1 bhliain go 5 bliana

Breis agus 5 bliana

Insreabhadh/eis-sreabhadh ainmniúil comhlán

an 31.12.2024

CCS – Insreafaí

157

10 405

22 613

832

34 007

CCS – Eis-sreafaí

-87

-12 310

-24 852

- 899

-38 148

Babhtálacha airgeadra gearrthéarmacha – Insreafaí

1 330 000

-

-

-

1 330 000

Babhtálacha airgeadra gearrthéarmacha – Eis-sreafaí

-1 371 666

-

-

-

-1 371 666

Iomlán

-41 596

-1 905

-2 239

-67

-45 807


(in EUR 000)

Próifíl aibíochta na ndliteanas airgeadais neamhdhíorthach

3 mhí nó níos lú

Breis agus 3 mhí go 1 bhliain

Breis agus 1 bhliain go 5 bliana

Breis agus 5 bliana

Insreabhadh/eis-sreabhadh ainmniúil comhlán

an 31.12.2023

CCS agus CCIRS – Insreafaí

192

10 909

32 186

1 706

44 993

CCS agus CCIRS – Eis-sreafaí

-90

-10 212

-23 783

-1 828

-35 913

Babhtálacha airgeadra gearrthéarmacha – Insreafaí

1 640 000

-

-

-

1 640 000

Babhtálacha airgeadra gearrthéarmacha – Eis-sreafaí

-1 597 068

-

-

-

-1 597 068

Iomlán

43 034

697

8 403

-122

52 012

3.3.3   Sócmhainní agus dliteanais airgeadais fadtéarmacha

Leagtar amach leis an tábla seo a leanas na sócmhainní airgeadais agus na dliteanais airgeadais neamhdhíorthacha lena bhfuil coinne go n-aisghabhfar nó go socrófar iad níos mó ná 12 mhí tar éis an dáta tuairiscithe.

(in EUR 000)

 

31.12.2024

31.12.2023

 

Sócmhainní airgeadais:

 

 

 

Iasachtaí agus airleacain

1 551 776

1 755 831

 

Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile

834 621

820 713

 

Iomlán

2 386 397

2 576 544

 

Dliteanais airgeadais:

 

 

 

Méid atá dlite do thríú páirtithe (*4)

534 569

389 116

 

Forálacha maidir le gealltanais iasachta

18 320

19 038

 

Iomlán

552 889

408 154

 

3.4    Riosca margaidh

Is éard atá i riosca margaidh an riosca go ndéanfar difear d’ioncam eintitis nó do luach a shealúchas in ionstraimí airgeadais le hathruithe ar phraghsanna agus ar rátaí margaidh, amhail rátaí úis, praghsanna cothromais agus rátaí malairte eachtraí.

3.4.1   Riosca an ráta úis

Eascraíonn riosca an ráta úis as an luaineacht i luach eacnamaíoch staideanna atá faoi réir ráta úis, nó as luaineacht san ioncam a dhíorthaítear as na staideanna sin, i ngeall ar ghluaiseachtaí díobhálacha i rátaí úis.

Níl tionchar díreach ag luaineacht a luacha eacnamaíoch ná ag neamhréireanna praghsála idir sócmhainní, dliteanais agus ionstraimí fálaithe éagsúla ar an tSaoráid toisc nach bhfuil aon ráta úis ag baint léi.

Leis an tSaoráid, déantar íogaireacht na punainne iasachta agus na micreabhabhtálacha fálaithe trasairgeadra dá cuid ar an luaineacht sa ráta úis a thomhas trí Luach Bonnphointe a ríomh ar bhonn bliantúil.

Leis an Luach Bonnphointe, tomhaistear an gnóthachan nó an caillteanas i nglanluach láithreach na punainne ábhartha, i ngeall ar mhéadú 1 bhonnphointe (0,01 %) ar aibíochtaí rátaí úis a bhfuil a raon laistigh de thráinse aga sonraithe ‘margadh an airgid – suas le 1 bhliain amháin’, ‘an-ghearr – 2 go 3 bliana’, ‘gearr – 4 go 6 bliana’, ‘meánach – 7 go 11 bhliain’, ‘fada – 12 go 20 bliain’ nó ‘fíor-fhada – breis agus 21 bhliain’.

Chun glanluach láithreach shreafaí airgid na n-iasachtaí agus babhtálacha fálaithe a ainmnítear in EUR a chinneadh, úsáideann an tSaoráid cuar babhtála 3 mhí Euribor. Cinntear glanluach láithreach shreafaí airgid na n-iasachtaí a ainmnítear in airgeadraí nach airgeadraí euro iad trí úsáid a bhaint as cuar 3 mhí EURIBOR arna choigeartú le raon difríochta an bhoinn trasairgeadra le haghaidh an airgeadra faoi seach. I gcás na n-airgeadraí nach airgeadraí EUR iad agus nach bhfuil cuar lascaine atá iontaofa agus sách iomlán ar fáil ina leith, úsáidtear an cuar lascaine EUR nó USD ina áit.

Mar a thaispeántar sa tábla seo a leanas, thiocfadh laghdú EUR 413k (an 31 Nollaig 2023) ar ghlanluach láithreach na punainne iasachta lena n-áirítear micreabhabhtálacha fálaithe an 31 Nollaig 2024: laghdú EUR 491k) mar gheall ar mhéadú 1 bhonnphointe amháin ar rátaí úis.

(in EUR 000)

Luach bonnphointe in EUR 000

Airgead

Margadh

An-Ghearr

Gearr

Meánach

Fada

Fíor-fhada

Iomlán

An 31.12.2024

1 bhliain amháin

2 bhliain go 3 bliana

4 bliana go 6 bliana

7 mbliana go 11 bhliain

12 go 20 bliain

21 bhliain

 

Íogaireacht iomlán na n-iasachtaí agus na micreabhabhtálacha fálaithe

-33

-82

- 126

- 133

-38

-1

-413


(in EUR 000)

Luach bonnphointe in EUR 000

Airgead

Margadh

An-Ghearr

Gearr

Meánach

Fada

Fíor-fhada

Iomlán

An 31.12.2023

1 bhliain amháin

2 bhliain go 3 bliana

4 bliana go 6 bliana

7 mbliana go 11 bhliain

12 go 20 bliain

21 bhliain

 

Íogaireacht iomlán na n-iasachtaí agus na micreabhabhtálacha fálaithe

-39

-97

- 153

- 153

-47

-2

-491

3.4.2   Riosca malairte eachtraí

Is é atá i riosca malairte eachtraí (‘FX’) an riosca don luach eacnamaíoch nó don ioncam a dhíorthaítear ó staideanna na Saoráide Infheistíochta mar gheall ar ghluaiseachtaí dochracha rátaí FX.

I bhfianaise airgeadra cuntasaíochta tagartha (EUR le haghaidh na Saoráide Infheistíochta), bíonn an tSaoráid neamhchosanta ar riosca FX aon uair a bhíonn neamhréir airgeadra ann idir sócmhainní, dliteanais agus ionstraimí fálaithe.

3.4.2.1   Riosca malairte eachtraí agus sócmhainní cisteáin

Ainmnítear sócmhainní cisteáin na Saoráide in EUR nó USD.

Déantar riosca FX a fhálú trí bhíthin spot-idirbhearta agus réamh-idirbhearta FX, babhtálacha FX nó babhtálacha trasairgeadra. Is féidir le Roinn Cisteáin BEI, i gcás ina meastar gur gá agus gurb iomchuí, aon ionstraim eile a úsáid, i gcomhréir le beartas an Bhainc, lena soláthraítear cosaint in aghaidh rioscaí margaidh a thabhaítear i dtaca le gníomhaíochtaí airgeadais na Saoráide.

3.4.2.2   Riosca malairte eachtraí agus oibríochtaí arna maoiniú nó arna ráthú ag an tSaoráid

Faightear ranníocaíochtaí Saoráide na mBallstát in EUR. Is féidir na hoibríochtaí arna maoiniú nó arna ráthú ag an tSaoráid mar aon le fóirdheontais úis a ainmniú in EUR, USD nó in aon airgeadra údaraithe eile.

Tagann neamhchosaint ar riosca malairte eachtraí (in aghaidh airgeadra tagartha EUR) chun cinn cibé uair a fhágtar idirbhearta arna n-ainmniú in airgeadraí seachas EUR gan fhálú. Leagtar amach treoirlínte fálúcháin riosca malairte eachtraí na Saoráide thíos.

3.4.2.2.1.    Fálú oibríochtaí a ainmnítear in USD

Riosca FX arna ghiniúint le hoibríochtaí na Saoráide a ainmnítear in USD, cumhdófar ar bhonn comhiomlánaithe iad trí bhabhtálacha FX EUR/USD a úsáid, arna dtar-rolladh agus arna gcoigeartú i dtéarmaí an mhéid ar bhonn tréimhsiúil. Comhlíontar dhá chuspóir le babhtálacha FX a úsáid. Ar thaobh amháin, gintear an leachtacht is gá le haghaidh eisíocaíochtaí nua (iasachtaí agus cothromas) agus ar an taobh eile, coinnítear macra-fhálú FX ar bun.

Ag tús gach tréimhse, na sreafaí airgid atá le fáil nó le híoc in USD le linn na chéad tréimhse eile, measfar iad ar bhonn athshreabha/eisíocaíochtaí pleanáilte nó athshreabha/eisíocaíochtaí lena bhfuil coinne. Dá éis sin, déanfar babhtálacha FX atá ag teacht in aibíocht a thar-rolladh, agus déanfar a méid a choigeartú chun na riachtanais leachtachta USD ar a laghad atá réamh-mheasta le linn na chéad tréimhse eile a chumhdach.

Ar bhonn míosúil, déanfar suíomh FX USD a fhálú, más rud é go sáróidh sé na teorainneacha ábhartha, trí bhíthin spotoibríochta nó réamhoibríochta.

Laistigh de thréimhse thar-rollta, déanfar easnaimh leachtachta USD nach bhfuil coinne leo a chumhdach trí bhíthin oibríochtaí babhtála FX ad hoc agus déanfar barrachais leachtachta a infheistiú i sócmhainní cisteáin nó a chomhshó ina EUR más rud é gur tharla siad de thoradh méadú ar shuíomh FX.

3.4.2.2.2.    Fálú oibríochtaí a ainmnítear in airgeadraí seachas EUR nó USD

Oibríochtaí na Saoráide a ainmnítear in airgeadraí seachas EUR agus USD, déanfar iad a fhálú trí chonarthaí babhtála trasairgeadra lena ngabhann an phróifíl airgeadais chéanna leis an iasacht fholuiteach, ar choinníoll go bhfuil margadh babhtála ag feidhmiú.

Tá oibríochtaí ag an tSaoráid a ainmnítear in airgeadraí nach mbíonn féidearthachtaí fálúcháin ar fáil ina leith nó a mbíonn féidearthachtaí fálúcháin ar fáil ina leith ach ar ardchostas. Ainmnítear na hoibríochtaí sin in airgeadraí áitiúla ach socraítear in EUR nó in USD iad. Le creat riosca airgeadais na Saoráide, a d’fhormheas Coiste na Saoráide an 22 Eanáir 2015, tugtar an deis chun neamhchosaint na Saoráide a fhálú in airgeadraí áitiúla lena mbaineann comhghaol dearfach mór le USD go sintéiseach trí dhíorthaí a ainmnítear in USD. Airgeadraí áitiúla a fhálaítear go sintéiseach in éineacht le díorthaigh a ainmnítear in USD, tuairiscítear sa tábla i roinn 3.4.2.2.3 thíos iad faoin mír ‘Airgeadraí áitiúla (faoi fhálú sintéiseach)’, agus maidir leis na hairgeadraí áitiúla nach ndéantar a fhálú go sintéiseach le USD, tuairiscítear sa tábla céanna iad faoin mír ‘Airgeadraí áitiúla (nach bhfuil faoi fhálú sintéiseach)’.

Ina theannta sin, i gcás iasachtaí a ainmnítear in airgeadraí seachas EUR, USD nó airgeadraí nach féidir fálú ina leith trí chonarthaí babhtála trasairgeadra, gearrann an tSaoráid comhchuid úis bhreise ar a dtugtar ‘préimh FX’ chun an riosca a bhaineann le dímheas féideartha in airgeadra áitiúil a mhaolú.

3.4.2.2.3    Staid in airgeadra eachtrach (in EUR 000)

Le táblaí an nóta seo, taispeántar staid na Saoráide in airgeadra eachtrach.

Cuirtear an staid in airgeadra eachtrach i láthair sna táblaí thíos i gcomhréir le Beartais Riosca na Saoráide (ar a dtugtar tuairisc i gcreat riosca airgeadais na Saoráide). Tá suíomh FX de réir na mBeartas Riosca bunaithe ar fhigiúirí cuntasaíochta agus sainítear an suíomh mar an comhardú idir sócmhainní agus dliteanais roghnaithe. Na sócmhainní agus na dliteanais a shainítear i suíomh FX de réir na mBeartas Riosca, roghnaítear iad chun a áirithiú nach ndéanfar an tuilleamh a chomhshó san airgeadra tuairiscithe (EUR) ach amháin nuair a fhaightear iad.

Áirítear an t-athrú luacha chóir ar scaireanna agus ar urrúis toraidh athraithigh eile i suíomh FX de réir na mBeartas Riosca, mar aon le laguithe ar iasachtaí agus ar airleacain. Déantar díorthaigh a áirítear sa suíomh FX de réir na mBeartas Riosca a mheas ag a luach ainmniúil seachas ag a luach cóir, chun iad a ailíniú le luach coinnithe na sócmhainní, arna mheas freisin ag a luach ainmniúil arna choigeartú leis an lagú le haghaidh iasachtaí.

Sna táblaí thíos, an chuid atá fágtha de na sócmhainní agus de na dliteanais, lena n-áirítear fabhruithe úis ar iasachtaí, díorthaigh agus fóirdheontais go príomha, cuirtear an chuid sin i láthair faoi ‘Suíomh FX arna n-eisiamh ó Bheartais Riosca’.

An 31 Nollaig 2024

Sócmhainní agus dliteanais

Gealltanais agus dliteanais theagmhasacha

Airgeadraí

Suíomh FX de réir Beartais Riosca

Suíomh FX arna n-eisiamh ó Bheartais Riosca

Suíomh FX ar an gClár comhardaithe

 

USD

-45 774

-21 740

-67 514

235 603

Airgeadraí áitiúla

(faoi fhálú sintéiseach)  (*5)

 

 

 

 

TZS

-

-

-

-

DOP

10 884

133

11 017

-

Airgeadraí áitiúla

(nach bhfuil faoi fhálú sintéiseach) (*5)

 

 

 

 

KES, RWF, UGX, HTG, MUR, MZN, XOF, ZMW, BWP, JMD, NGN, ZAR

225 877

-3 763

222 114

-

Iomlán na n-airgeadraí nach airgeadraí EUR iad

190 987

-25 370

165 617

235 603

EUR

 

3 139 294

3 139 294

1 043 860

Iomlán EUR agus neamh-EUR

190 987

3 113 924

3 304 911

1 279 463


An 31 Nollaig 2023

Sócmhainní agus dliteanais

Gealltanais agus dliteanais theagmhasacha

Airgeadraí

Suíomh FX de réir Beartais Riosca

Suíomh FX arna n-eisiamh ó Bheartais Riosca

Suíomh FX ar an gClár comhardaithe

 

USD

- 194 166

-16 111

- 210 277

306 161

Airgeadraí áitiúla

(faoi fhálú sintéiseach)  (*6)

 

 

 

 

KES

87 829

-4 832

82 997

-

TZS

1 071

19

1 090

-

DOP

16 663

122

16 785

-

UGX

20 283

221

20 504

-

RWF

55 837

367

56 204

-

Airgeadraí áitiúla

(nach bhfuil faoi fhálú sintéiseach) (*6)

 

 

 

 

HTG, MUR, MZN, XOF, ZMW, BWP, JMD, NGN, ZAR

67 992

-1 136

66 856

-

Iomlán na n-airgeadraí nach airgeadraí EUR iad

55 509

-21 350

34 159

306 161

EUR

-

3 489 673

3 489 673

1 344 972

Iomlán EUR agus neamh-EUR

55 509

3 468 323

3 523 832

1 651 133

3.4.2.3   Anailís íogaireachta le haghaidh malairt eachtrach

An 31 Nollaig 2024, le dímheas 10 % ar EUR in aghaidh gach airgeadra nach airgeadra EUR iad, d’eascródh méadú ar acmhainní agus brabús na ranníocóirí arbh fhiú EUR 18,4 milliún é (an 31 Nollaig 2023: EUR 2,9 milliún). Le luachmhéadú 10 % ar EUR in aghaidh gach airgeadra nach airgeadra EUR iad, d’eascródh laghdú ar acmhainní agus brabús na ranníocóirí arbh fhiú EUR -15,1 milliún é (an 31 Nollaig 2023: EUR -2,4 milliún).

3.4.2.4   Rátaí comhshó

Úsáideadh na rátaí comhshó seo a leanas chun an clár comhardaithe a bhunú an 31 Nollaig 2024 agus 31 Nollaig 2023

 

An 31 Nollaig 2024

An 31 Nollaig 2023

Airgeadraí nach airgeadraí EUR iad

 

 

Pula na Botsuáine (BWP)

14,49

14,78

Peso na Poblachta Doiminicí (DOP)

63,09

64,08

Dollair Fidsí (FJD)

2,38

2,39

Gourde Háítí (HTG)

135,09

143,68

Dollar Iamáice (JMD)

161,15

168,22

Scillingí Chéinia (KES)

133,69

173,20

Ouguiyas na Máratáine (MRU)

41,30

43,35

Rúipithe Oileán Mhuirís (MUR)

48,56

48,56

Metical Mhósaimbíc (MZN)

65,65

69,98

Naira na Nigéire (NGN)

1 591,68

975,04

Francanna Ruanda (RWF)

1 419,85

1 385,07

Scillingí na Tansáine (TZS)

2 490,24

2 772,53

Scillingí Uganda (UGX)

3 812,00

4 178,00

Dollair na Stát Aontaithe (USD)

1,04

1,11

Francanna Phoblacht na hAfraice Láir CFA (XAF/XOF)

655,96

655,96

Rand na hAfraice Theas (ZAR)

19,62

20,35

Kvacha na Saimbia (ZMW)

28,87

28,45

3.4.3   Riosca praghais cothromais

Tagraíonn riosca praghais cothromais don riosca go dtiocfaidh laghdú ar luachanna córa na n-infheistíochtaí cothromais de thoradh na n-athruithe ar leibhéil na bpraghsanna cothromais agus/nó ar luach na n-infheistíochtaí cothromais.

Bíonn an tSaoráid neamhchosanta ar riosca praghais cothromais trína hinfheistíochtaí i gcistí cothromais dhírigh agus cistí caipitil fiontair.

Ní bhíonn luach na suíomhanna cothromais neamhliostaithe ar fáil go héasca chun faireachán a dhéanamh orthu agus chun iad a rialú ar bhonn leanúnach. I gcás suíomhanna den sórt sin, áirítear leis na táscairí is fearr dá bhfuil ar fáil praghsanna a dhíorthaítear ó aon teicníc luachála ábhartha.

Maidir leis an éifeacht ar acmhainní ranníocóirí na Saoráide (de thoradh athraithe ar luach cóir na punainne ionstraimí cothromais) i ngeall ar athrú +/- 10 % ar luach infheistíochtaí cothromais dhírigh aonair agus infheistíochtaí caipitil fiontair, agus na hathróga eile uile á gcoimeád seasmhach, is é EUR 83.5 milliún agus EUR –83,5 milliún faoi seach an 31 Nollaig 2024 (EUR 82,1 milliún agus EUR –82,1 milliún faoi seach an 31 Nollaig 2023) atá i gceist léi.

4   Luachanna córa ionstraimí airgeadais

4.1    Aicmithe cuntasaíochta agus luachanna córa

Taispeántar leis an tábla seo a leanas suimeanna glanluacha agus luachanna córa na sócmhainní airgeadais agus na ndliteanas airgeadais, lena n-áirítear a leibhéil san ordlathas cóirluacha. Ní áirítear leo sin faisnéis maidir le luach cóir le haghaidh sócmhainní airgeadais agus dliteanais airgeadais arna dtomhas ar chostas amúchta toisc gur comhfhogasú réasúnach ar an luach cóir í an tsuim ghlanluacha.

(in EUR 000)

An 31 Nollaig 2024

Suim ghlanluacha

 

Luach cóir

 

Ionstraimí airgeadais díorthacha

Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile

Airgead tirim, iasachtaí agus airleacain

Sócmhainní airgeadais cisteáin

Sócmhainní/dliteanais airgeadais eile

Iomlán

 

Leibhéal 1

Leibhéal 2

Leibhéal 3

Iomlán

Sócmhainní airgeadais arna dtomhas go héigeantach ag FVTPL

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ionstraimí airgeadais díorthacha

783

-

-

-

-

783

 

-

783

-

783

Ciste Caipitil Fiontair

-

655 817

-

-

-

655 817

 

-

-

655 817

655 817

Infheistíochtaí Cothromais Dhírigh

-

178 804

-

-

-

178 804

 

-

-

178 804

178 804

Iasachtaí agus airleacain

-

-

136 983

-

-

136 983

 

-

-

136 983

136 983

Sócmhainní airgeadais iomlána arna dtomhas go héigeantach ag FVTPL

783

834 621

136 983

-

-

972 387

 

-

783

971 604

972 387

Sócmhainní airgeadais arna dtomhas ar chostas amúchta

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim

-

-

1 638 604

-

-

1 638 604

 

 

 

 

 

Iasachtaí agus airleacain

-

-

1 361 065

-

-

1 361 065

 

 

 

 

 

Méideanna is infhaighte ó ranníocóirí

-

-

7 482

-

-

7 482

 

 

 

 

 

Sócmhainní airgeadais cisteáin

-

-

-

-

-

-

 

 

 

 

 

Sócmhainní eile

-

-

-

-

-

-

 

 

 

 

 

Sócmhainní airgeadais iomlána arna dtomhas ar chostas amúchta

-

-

3 007 151

-

-

3 007 151

 

 

 

 

 

Sócmhainní airgeadais iomlána

783

834 621

3 144 134

-

-

3 979 538

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dliteanais airgeadais arna dtomhas ar FVTPL

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ionstraimí airgeadais díorthacha

-39 210

-

-

-

-

-39 210

 

-

-39 210

-

-39 210

Dliteanais airgeadais iomlána arna dtomhas ar FVTPL

-39 210

-

-

-

-

-39 210

 

-

-39 210

-

-39 210

Dliteanais airgeadais ar chostas amúchta

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Forálacha maidir le gealltanais iasachta

-

-

-

-

-18 320

-18 320

 

 

 

 

 

Méideanna atá dlite do thríú páirtithe

-

-

-

-

- 566 083

- 566 083

 

 

 

 

 

Dliteanais eile

-

-

-

-

-3 289

-3 289

 

 

 

 

 

Dliteanais airgeadais iomlána arna dtomhas ar chostas amúchta

-

-

-

-

- 587 692

- 587 692

 

 

 

 

 

Dliteanais airgeadais iomlána

-39 210

-

-

-

- 587 692

- 626 902

 

 

 

 

 


(in EUR 000)

An 31 Nollaig 2023

Suim ghlanluacha

Luach cóir

 

Ionstraimí airgeadais díorthacha

Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile

Airgead tirim, iasachtaí agus airleacain

Sócmhainní airgeadais cisteáin

Sócmhainní/dliteanais airgeadais eile

Iomlán

Leibhéal 1

Leibhéal 2

Leibhéal 3

Iomlán

Sócmhainní airgeadais arna dtomhas go héigeantach ag FVTPL

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ionstraimí airgeadais díorthacha

55 765

-

-

-

-

55 765

-

55 765

-

55 765

Ciste Caipitil Fiontair

-

693 042

-

-

-

693 042

-

-

693 042

693 042

Infheistíocht Cothromais Dhíreach

-

127 671

-

-

-

127 671

-

-

127 671

127 671

Iasachtaí agus airleacain

-

-

124 323

-

-

124 323

-

-

124 323

124 323

Sócmhainní airgeadais iomlána arna dtomhas go héigeantach ag FVTPL

55 765

820 713

124 323

-

-

1 000 801

-

55 765

945 036

1 000 801

Sócmhainní airgeadais ag costas amúchta

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim

-

-

1 376 824

-

-

1 376 824

 

 

 

 

Iasachtaí agus airleacain

-

-

1 558 989

-

-

1 558 989

 

 

 

 

Méideanna is infhaighte ó ranníocóirí

-

-

85 321

-

-

85 321

 

 

 

 

Sócmhainní airgeadais cisteáin

-

-

-

-

-

-

 

 

 

 

Sócmhainní eile

-

-

-

-

616

616

 

 

 

 

Sócmhainní airgeadais iomlána arna dtomhas ar chostas amúchta

-

-

3 021 134

-

616

3 021 750

 

 

 

 

Sócmhainní airgeadais iomlána

55 765

820 713

3 145 457

-

616

4 022 551

 

 

 

 

Dliteanais airgeadais ar chostas amúchta

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Forálacha maidir le gealltanais iasachta

-

-

-

-

-19 038

-19 038

 

 

 

 

Méideanna atá dlite do thríú páirtithe

-

-

-

-

- 427 828

- 427 828

 

 

 

 

Dliteanais eile

-

-

-

-

-3 338

-3 338

 

 

 

 

Dliteanais airgeadais iomlána arna dtomhas ar chostas amúchta

-

-

-

-

- 450 204

- 450 204

 

 

 

 

Dliteanais airgeadais iomlána

-

-

-

-

- 450 204

- 450 204

 

 

 

 

4.2    Luachanna córa a thomhas

4.2.1   Teicnící luachála agus ionchuir dhobhraite shuntasacha

Leagtar amach leis an tábla thíos faisnéis faoi na teicnící luachála agus na hionchuir dhobhraite shuntasacha a úsáidtear agus ionstraimí airgeadais á dtomhas, arna gcatagóiriú mar Leibhéal 2 agus 3 san ordlathas luacha chóir:

 

Teicníc luachála

Ionchuir dhobhraite shuntasacha

Caidreamh idir ionchuir dhobhraite agus tomhas an luacha chóir

Ionstraimí airgeadais arna sealbhú ar luach cóir

 

 

 

 

 

 

Ionstraimí airgeadais díorthacha

Sreabhadh airgid lascainithe: Déantar sreafaí airgid amach anseo a mheas bunaithe ar rátaí réamh-mhalairte/réamhrátaí úis (ó rátaí réamh-mhalairte inbhraite agus ó chuair toraidh ag deireadh na tréimhse tuairiscithe) agus ar réamhrátaí conartha/rátaí úis, arna lascainiú ag ráta lena léirítear riosca creidmheasa na gcontrapháirtithe éagsúla.

Cuair a úsáidtear chun sreafaí airgid a mheas agus a lascainiú, déantar iad a chalabrú le sonraí margaidh, agus tá aibíochtaí ag na babhtálacha sa phunann nach sáraíonn an aibíocht is faide atá ar fáil sna hionchuir. Dá bhrí sin, níl aon ionchur dobhraite ann.

Ní bhaineann le hábhar.

 

 

 

 

Ciste Caipitil Fiontair (VCF)

Modh maidir le glansócmhainní coigeartaithe: Déantar an luach cóir a chinneadh trí chéatadán úinéireachta na Saoráide san fheithicil fholuiteach a chur i bhfeidhm ar ghlanluach na sócmhainne arna léiriú sa tuarascáil is déanaí agus é coigeartaithe le haghaidh sreafaí airgid nó, i gcás ina mbeidh fáil air, trí luach beacht na scaireanna ar an dáta céanna a chur i bhfeidhm, arna gcur isteach ag an mBainisteoir Ciste faoi seach. Chun an t-eatramh a dhúnadh idir an Glanluach sócmhainní (NAV) is déanaí dá bhfuil ar fáil agus an tuairisciú ag deireadh na bliana, comhlíontar nós imeachta dá éis sin lena ndéantar athbhreithniú ar an teagmhas agus más gá, déantar an NAV tuairiscithe a choigeartú.

Coigeartú i ngeall ar an am atá caite idir dáta tuairiscithe deireanach VCF agus an dáta tomhais, agus an méid seo a leanas á chur san áireamh: caiteachais oibriúcháin agus táillí bainistíochta, athruithe dá éis sin ar luach cóir shócmhainní foluiteacha VCF, dliteanais bhreise arna dtabhú, athruithe ar an margadh nó athruithe eile ar dhálaí eacnamaíocha.

Dá fhaide an tréimhse idir dáta tomhais an luacha chóir agus dáta tuairiscithe deireanach VCF, is airde an coigeartú le haghaidh am atá caite.

 

 

 

 

Infheistíocht Cothromais Dhíreach

Glansócmhainní coigeartaithe.

Coigeartú i ngeall ar an am atá caite idir dáta tuairiscithe deireanach na hinstitiúide infheistiúcháin agus an dáta tomhais, agus an méid seo a leanas á chur san áireamh: caiteachais oibriúcháin, athruithe dá éis sin ar luach cóir shócmhainní foluiteacha na hinstitiúide infheistiúcháin, dliteanais bhreise arna dtabhú, athruithe ar an margadh nó athruithe eile ar dhálaí eacnamaíocha, méadú caipitil, díol an rialaithe/athrú ar an rialú.

Dá airde an

lascaine indíoltachta, is

ísle an luach cóir.

 

 

 

 

 

 

Lascaine i ngeall ar an easpa indíoltachta (leachtacht) a chinntear faoi threoir praghsanna idirbhirt a bhí ann roimhe seo i dtaca le cothromais chomhchosúla sa tír/réigiún, ó 5 agus 30 %.

 

 

 

 

 

Iasachtaí ar

luach cóir (IFE)

I gcás iasachtaithe ar gnóthais leantacha iad: Sreabhadh airgid lascainithe lena n-úsáidtear sreafaí airgid conarthacha/lena bhfuil coinne amach anseo arna lascainiú le ráta lascaine iomchuí arna choigeartú de réir riosca lena gcuimsítear an riosca is gné dhílis den iasacht (lena n-áirítear riosca creidmheasa an iasachtaí). Cuirtear an ráta lascaine i gcomparáid le haon tagarmharc margaidh ábhartha, sin nó déantar measúnú ar an ráta lascaine le haon tagarmharc den sórt sin.

I gcás iasachtaithe nach gnóthais leantacha iad: Cur chuige na nglansócmhainní (cur chuige luach an leachtaithe).

Comhpháirteanna an ráta lascaine chun riosca creidmheasa an iasachtaí a léiriú i gcomparáid le rátaí an mhargaidh atá saor ó riosca.

Dá airde an ráta lascaine, is ísle an luach cóir


 

Teicníc luachála

Ionchuir dhobhraite shuntasacha

Caidreamh idir ionchuir dhobhraite agus tomhas an luacha chóir

Ionstraimí airgeadais nach sealbhaítear ar luach cóir

 

 

 

 

 

 

Iasachtaí agus airleacain

Sreafaí airgid lascainithe: Leis an tsamhail luachála úsáidtear sreafaí airgid conarthacha atá coinníollach ar neamhtharlú na mainneachtana ag an bhfiachóir agus ní chuirtear san áireamh aon luach comhthaobhachta ná aon chás ina n-íoctar aisíocaíochtaí go luath. Chun Glanluach Láithreach (NPV) na n-iasachtaí a fháil, leis an tsamhail a coinníodh, lascainítear sreafaí airgid conarthacha gach iasachta trí chuar lascaine margaidh coigeartaithe a úsáid. Déantar NPV na hiasachta aonair a choigeartú ansin chun an Caillteanas Ionchasach ábhartha lena mbaineann a chur san áireamh. Déantar na torthaí a shuimiú ansin chun luach cóir na n-iasachtaí agus na n-airleacan a fháil.

Ní bhaineann le hábhar.

Ní bhaineann le hábhar.

 

 

 

 

Sócmhainní airgeadais cisteáin

Sreafaí airgid lascainithe.

Ní bhaineann le hábhar.

Ní bhaineann le hábhar.

Agus IFRS 13 á chur i bhfeidhm, áirítear coigeartuithe luachála i luach cóir na ndíorthach an 31 Nollaig 2024 agus 2023, is é sin:

—

Coigeartuithe luachála creidmheasa, lena léirítear riosca creidmheasa contrapháirtí ar idirbhearta díorthacha, arbh fhiú EUR -2,8k an 31 Nollaig 2024 agus EUR -6,1k an 31 Nollaig 2023 iad.

—

Coigeartuithe luachála dochair, lena léirítear riosca creidmheasa féin ar idirbhearta díorthacha, arbh fhiú EUR +3,6k an 31 Nollaig 2024 agus EUR +7,2k an 31 Nollaig 2023 iad.

4.2.2   Aistrithe idir Leibhéal 1 agus 2

Is é beartas na Saoráide na haistrithe idir Leibhéil a aithint ó dháta an teagmhais nó an athraithe ar imthosca ba chúis leis an aistriú.

In 2024 agus 2023 ní dhearna an tSaoráid aistrithe ó Leibhéal 1 go 2 nó ó Leibhéal 2 go 1 den ordlathas luacha chóir.

4.2.3   Luachanna córa Leibhéal 3

Luachanna córa Leibhéal 3 a réiteach

Cuirtear i láthair sna táblaí seo a leanas na hathruithe ar ionstraimí Leibhéal 3 (35) le haghaidh na bliana dar críoch an 31 Nollaig 2024 agus an 31 Nollaig 2023:

(in EUR 000)

 

Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile

Iarmhéid an 1 Eanáir 2024

820 713

Gnóthachain nó caillteanais a áirítear i mbrabús nó caillteanas:

 

Dí-aithint an choigeartaithe luacha chóir i ngeall ar Dhíolacháin / Imeachtaí

14 051

Athrú glanluacha chóir ar scaireanna agus ar urrúis toraidh athraithigh eile

-45 698

Iomlán

-31 647

Eisíocaíochtaí

69 392

Aisíocaíochtaí

-21 413

Díolacháin/Imeachtaí

-25 623

Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí

23 199

Iarmhéid an 31 Nollaig 2024

834 621


(in EUR 000)

 

Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile

Iarmhéid an 1 Eanáir 2023

797 341

Gnóthachain nó caillteanais a áirítear i mbrabús nó caillteanas:

 

Athrú glanluacha chóir ar scaireanna agus ar urrúis toraidh athraithigh eile

-15 142

Iomlán

-15 142

Eisíocaíochtaí

101 100

Aisíocaíochtaí

-32 560

Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí

-30 026

Iarmhéid an 31 Nollaig 2023

820 713

Anailís íogaireachta

Maidir leis na héifeachtaí ar acmhainní ranníocóirí na Saoráide, agus ráiteas ar bhrabús nó ar chaillteanas agus ar ioncam cuimsitheach eile mar gheall ar athrú +/- 10 % ar luach infheistíochtaí cothromais dhírigh agus infheistíochtaí caipitil fiontair, agus na hathróga eile uile á gcoimeád seasmhach, is é EUR 83,5 milliún agus EUR 83,5 milliún faoi seach an 31 Nollaig 2024 (EUR 82,1 milliún agus EUR - 82,1 milliún faoi seach an 31 Nollaig 2023) atá i gceist leo.

5   Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim

Tá an t-airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim comhdhéanta den mhéid seo a leanas:

(in EUR 000)

 

31.12.2024

31.12.2023

Airgead ar láimh

212 466

146 494

Taiscí téarma

304 538

625 403

Páipéir thráchtála

1 116 826

599 507

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim sa ráiteas sreafa airgid

1 633 830

1 371 404

Ús fabhraithe

4 774

5 420

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim sa ráiteas maidir le staid airgeadais

1 638 604

1 376 824

6   Ionstraimí airgeadais díorthacha

Is iad seo a leanas príomh-chomhpháirteanna na n-ionstraimí airgeadais díorthacha, a aicmítear mar ionstraimí a shealbhaítear le haghaidh trádála:

(in EUR 000)

An 31 Nollaig 2024

Luach Cóir

Méid barúlach

 

Sócmhainní

Dliteanais

Babhtálacha trasairgeadra

783

- 268

33 073

Babhtálacha FX

-

-38 942

1 330 000

Ionstraimí airgeadais díorthacha iomlána

783

-39 210

1 363 073


(in EUR 000)

An 31 Nollaig 2023

Luach Cóir

Méid barúlach

 

Sócmhainní

Dliteanais

Babhtálacha rátaí úis tras-airgeadra

9 983

-

43 250

Babhtálacha FX

45 782

-

1 640 000

Ionstraimí airgeadais díorthacha iomlána

55 765

-

1 683 250

7   Iasachtaí agus airleacain

7.1    Iasachtaí agus airleacain

Taispeántar leis an tábla seo a leanas an réiteach ó iarmhéid tosaigh go dtí iarmhéid deiridh na n-iasachtaí agus na n-airleacan:

(in EUR 000)

 

Iasachtaí domhanda (*7)

Iasachtaí sinsearacha

Iasachtaí fo-ordaithe

Iomlán

Méid ainmniúil iasachtaí ar chostas amúchta an 1 Eanáir 2024

1 098 121

495 337

-

1 593 458

Eisíocaíochtaí

68 519

16 987

-

85 506

Díscríobh

-4 945

-

-

-4 945

Aisíocaíochtaí

- 226 719

- 141 664

-

- 368 383

Ús atá caipitlithe

-

-

-

-

Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí

60 352

16 689

-

77 041

Méid ainmniúil iasachtaí ar chostas amúchta an 31 Nollaig 2024

995 328

387 349

-

1 382 677

Lagú - liúntas caillteanais an 1 Eanáir 2024

-32 398

-17 199

-

-49 597

Glanathruithe ECL ar feadh 12 mhí

2 081

124

-

2 205

Glanathruithe ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

7 071

5 567

-

12 638

ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

- 581

-5 205

-

-5 786

Aisiompú ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

2 796

292

-

3 088

Díscríobh

4 945

-

-

4 945

Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí

-1 300

- 704

-

-2 004

Lagú - liúntas caillteanais an 31 Nollaig 2024

-17 386

-17 125

-

-34 511

Iasachtaí agus airleacain ag costas amúchta an 31 Nollaig 2024

977 942

370 224

-

1 348 166

Méid ainmniúil iasachtaí ag FVTPL an 1 Eanáir 2024

1 080

106 576

70 453

178 109

Eisíocaíochtaí

-

7 851

8 037

15 888

Ús atá caipitlithe

-

1 675

568

2 243

Aisíocaíochtaí

-

-3 185

-

-3 185

Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí

-

3 771

562

4 333

Méid ainmniúil iasachtaí ag FVTPL an 31 Nollaig 2024

1 080

116 688

79 620

197 388

Coigeartú luacha chóir an 1 Eanáir 2024

-1 080

-34 983

-17 723

-53 786

Glanathrú FV

-

1 724

-7 160

-5 436

Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí

-

-1 136

-47

-1 183

Coigeartú luacha chóir an 31 Nollaig 2024

-1 080

-34 395

-24 930

-60 405

Iasachtaí agus airleacain ag FVTPL an 31 Nollaig 2024

-

82 293

54 690

136 983

Costas Amúchta

-3 079

-3 681

-

-6 760

Ús

10 766

8 429

464

19 659

Iasachtaí agus airleacain an 31 Nollaig 2024

985 629

457 265

55 154

1 498 048


(in EUR 000)

 

Iasachtaí domhanda (*8)

Iasachtaí sinsearacha

Iasachtaí fo-ordaithe

Iomlán

Méid ainmniúil iasachtaí ar chostas amúchta an 1 Eanáir 2023

1 236 887

563 277

-

1 800 164

Eisíocaíochtaí

154 587

11 986

-

166 573

Aisíocaíochtaí

- 219 739

-67 902

-

- 287 641

Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí

-73 614

-12 024

-

-85 638

Méid ainmniúil iasachtaí ar chostas amúchta an 31 Nollaig 2023

1 098 121

495 337

-

1 593 458

Lagú - liúntas caillteanais an 1 Eanáir 2023

-37 604

-22 798

-

-60 402

Glanathruithe ECL ar feadh 12 mhí

- 287

-92

-

- 379

Glanathruithe ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

-1 060

4 887

-

3 827

Aisiompú ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

5 205

402

-

5 607

Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí

1 348

402

-

1 750

Lagú - liúntas caillteanais an 31 Nollaig 2023

-32 398

-17 199

-

-49 597

Iasachtaí agus airleacain ar chostas amúchta an 31 Nollaig 2023

1 065 723

478 138

-

1 543 861

Méid ainmniúil iasachtaí ag FVTPL an 1 Eanáir 2023

1 080

72 923

66 833

140 836

Eisíocaíochtaí

-

37 092

3 572

40 664

Aisíocaíochtaí

-

- 514

-

- 514

Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí

-

-2 925

48

-2 877

Méid ainmniúil iasachtaí ag FVTPL an 31 Nollaig 2023

1 080

106 576

70 453

178 109

Coigeartú luacha chóir an 1 Eanáir 2023

-1 080

-26 420

-17 732

-45 232

Glanathrú FV

-

-8 941

9

-8 932

Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí

-

378

-

378

Coigeartú luacha chóir an 31 Nollaig 2023

-1 080

-34 983

-17 723

-53 786

Iasachtaí agus airleacain ag FVTPL an 31 Nollaig 2023

-

71 593

52 730

124 323

Costas Amúchta

-3 518

-4 040

-

-7 558

Ús

11 560

10 876

250

22 686

Iasachtaí agus airleacain an 31 Nollaig 2023

1 073 765

556 567

52 980

1 683 312

7.2    Lagú ar iasachtaí agus ar airleacain – Liúntais caillteanais

(in EUR 000)

 

2024

 

 

ECL feadh na saolré

 

 

Caillteanas creidmheasa ionchasach (ECL) ar feadh 12 mhí

ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

Iomlán

Iasachtaí agus airleacain ag costas amúchta

 

 

 

 

Iarmhéid an 1 Eanáir 2024

10 964

24 674

13 959

49 597

Aistriú chuig ECL ar feadh 12 mhí

2 271

-9 511

-

-7 240

Aistriú chuig ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

- 288

948

-

660

Aistriú chuig ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

-

-1 428

5 786

4 358

Glantomhas an liúntais caillteanais

-3 160

-2 394

-3 088

-8 642

Sócmhainní airgeadais nua arna dtionscnamh nó arna gceannach

-

-

-

-

Sócmhainní airgeadais atá dí-aitheanta

-1 028

- 253

-

-1 281

Díscríobh

-

-

-4 945

-4 945

Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí*

916

540

548

2 004

Iarmhéid an 31 Nollaig 2024

9 675

12 576

12 260

34 511


(in EUR 000)

 

2023

 

 

ECL feadh na saolré

 

 

Caillteanas creidmheasa ionchasach (ECL) ar feadh 12 mhí

ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

Iomlán

Iasachtaí agus airleacain ag costas amúchta

 

 

 

 

Iarmhéid an 1 Eanáir 2023

11 370

28 817

20 215

60 402

Aistriú chuig ECL ar feadh 12 mhí

869

-4 217

-

-3 348

Aistriú chuig ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

- 927

3 593

-

2 666

Glantomhas an liúntais caillteanais

- 993

-4 333

-2 873

-8 199

Sócmhainní airgeadais nua arna dtionscnamh nó arna gceannach

1 470

1 188

-

2 658

Sócmhainní airgeadais atá dí-aitheanta

-41

-57

-2 734

-2 832

Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí (36)

- 784

- 317

- 649

-1 750

Iarmhéid an 31 Nollaig 2023

10 964

24 674

13 959

49 597

8   Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile

Taispeántar leis an tábla seo a leanas an réiteach ón iarmhéid tosaigh go dtí an t-iarmhéid deiridh de na hInfheistíochtaí cothromais:

(in EUR 000)

 

Cistí Caipitil Fiontair

Infheistíochtaí Cothromais Dhírigh

Iomlán

Costas an 1 Eanáir 2024

633 347

73 455

706 802

Athaicmiú (37)

-25 059

25 059

-

Eisíocaíochtaí

69 392

-

69 392

Aisíocaíochtaí

-21 181

- 232

-21 413

Díolacháin/Imeachtaí

-22 992

-2 631

-25 623

Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí

30 374

-1 816

28 558

Costas an 31 Nollaig 2024

663 881

93 835

757 716

Gnóthachain agus caillteanais neamhréadaithe an 1 Eanáir 2024

59 695

54 216

113 911

Athaicmiú (37)

- 395

395

-

Glanathrú ar ghnóthachain agus caillteanais neamhréadaithe

-77 795

32 097

-45 698

Dí-aithint an choigeartaithe luacha chóir i ngeall ar Dhíolacháin / Imeachtaí

11 202

2 849

14 051

Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí

- 771

-4 588

-5 359

Gnóthachain agus caillteanais neamhréadaithe an 31 Nollaig 2024

-8 064

84 969

76 905

Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile an 31 Nollaig 2024

655 817

178 804

834 621


(in EUR 000)

 

Cistí Caipitil Fiontair

Infheistíochtaí Cothromais Dhírigh

Iomlán

Costas amhail an 1 Eanáir 2023

580 534

81 711

662 245

Eisíocaíochtaí

101 100

-

101 100

Aisíocaíochtaí / díolacháin

-32 560

-

-32 560

Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí

-15 727

-8 256

-23 983

Costas amhail an 31 Nollaig 2023

633 347

73 455

706 802

Gnóthachain agus caillteanais neamhréadaithe amhail an 1 Eanáir 2023

104 030

31 066

135 096

Glanathrú ar ghnóthachain agus caillteanais neamhréadaithe

-43 652

28 510

-15 142

Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí

- 683

-5 360

-6 043

Gnóthachain agus caillteanais neamhréadaithe amhail an 31 Nollaig 2023

59 695

54 216

113 911

Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile amhail an 31 Nollaig 2023

693 042

127 671

820 713

9   Méideanna is infhaighte ó ranníocóirí

Na méideanna de EUR 7,5 milliún (2023: EUR 85.3 milliún) is infhaighte ó ranníocóirí, tá siad comhdhéanta go hiomlán de ranníocaíocht na mBallstát atá glaoite ach nach bhfuil íoctha.

10   Sócmhainní airgeadais cisteáin

Tá an phunann chisteáin comhdhéanta de bhannaí luaite lena ngabhann aibíocht iarmhair is lú ná 3 mhí ar an dáta tuairiscithe. Taispeántar leis an tábla seo a leanas gluaiseachtaí na punainne cisteáin:

(in EUR 000)

Iarmhéid an 1 Eanáir 2024

-

Éadálacha

-

Aibíochtaí

-

Athrú ar amúchadh na préimhe/lascaine

-

Athrú ar ús fabhraithe

-

Iarmhéid an 31 Nollaig 2024

-


(in EUR 000)

Iarmhéid an 1 Eanáir 2023

73 003

Éadálacha

348 523

Aibíochtaí

- 421 278

Athrú ar amúchadh na préimhe/lascaine

-248

Athrú ar ús fabhraithe

-

Iarmhéid an 31 Nollaig 2023

-

11   Sócmhainní eile

Is iad seo a leanas príomh-chomhpháirteanna na sócmhainní eile:

(in EUR 000)

 

31.12.2024

31.12.2023

Méid is infhaighte ó BEI

-

616

Ráthaíochtaí airgeadais

-

-

Iomlán na sócmhainní eile

-

616

12   Ioncam iarchurtha

Tá príomh-chomhpháirteanna an ioncaim iarchurtha mar a leanas:

(in EUR 000)

 

31.12.2024

31.12.2023

Fóirdheontas úis iarchurtha

46 461

47 923

Coimisiúin iarchurtha ar iasachtaí agus ar airleacain

1 264

1 202

Ioncam iarchurtha iomlán

47 725

49 125

13   Forálacha maidir le gealltanais iasachta

Taispeántar leis na táblaí seo a leanas an réiteach ón iarmhéid tosaigh go dtí an t-iarmhéid deiridh den liúntas caillteanais le haghaidh iasachtaí neamh-eisíoctha (gealltanais iasachta):

(in EUR 000)

 

2024

 

Caillteanas creidmheasa ionchasach (ECL) ar feadh 12 mhí

ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

Iomlán

Gealltanais iasachta

 

 

 

 

Iarmhéid an 1 Eanáir

2 715

16 323

-

19 038

Aistriú chuig ECL ar feadh 12 mhí

13

- 279

-

- 266

Aistriú chuig ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

- 853

15 386

-

14 533

Glantomhas an liúntais caillteanais

761

-1 330

-

- 569

Sócmhainní airgeadais atá dí-aitheanta

-1 145

-13 271

-

-14 416

Iarmhéid an 31 Nollaig

1 491

16 829

-

18 320


(in EUR 000)

 

2023

 

Caillteanas creidmheasa ionchasach (ECL) ar feadh 12 mhí

ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

ECL feadh na saolré a bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

Iomlán

Gealltanais iasachtaí

 

 

 

 

Iarmhéid an 1 Eanáir

4 825

11 758

-

16 583

Aistriú chuig ECL feadh na saolré nach bhfuil fadhbanna creidmheasa aige

- 163

1 955

-

1 792

Glantomhas an liúntais caillteanais

466

8 206

-

8 672

Sócmhainní airgeadais nua arna dtionscnamh nó arna gceannach

-1 295

-1 461

-

-2 756

Sócmhainní airgeadais atá dí-aitheanta

-1 120

-4 118

-

-5 238

Difríochtaí i rátaí malairte eachtraí

2

-17

-

-15

Iarmhéid an 31 Nollaig

2 715

16 323

-

19 038

14   Méideanna atá dlite do thríú páirtithe

Is iad seo a leanas na príomh-chomhpháirteanna de mhéideanna atá dlite do thríú páirtithe:

(in EUR 000)

 

31.12.2024

31.12.2023

Glanchaiteachais riaracháin ghinearálta is iníoctha le BEI

24 794

29 655

Méideanna eile is iníoctha le BEI

43 260

39 384

Fóirdheontais úis agus TA nach bhfuil eisíoctha go fóill agus atá dlite do na Ballstáit

498 029

358 789

Méideanna iomlána atá dlite do thríú páirtithe

566 083

427 828

15   Dliteanais eile

Is iad seo a leanas príomh-chomhpháirteanna na ndliteanas eile:

(in EUR 000)

 

31.12.2024

31.12.2023

Aisíocaíochtaí iasachta a fhaightear roimh ré

3 289

2 727

Ioncam iarchurtha ó fhóirdheontais úis

-

611

Iomlán na ndliteanas eile

3 289

3 338

16   Ranníocaíocht na mBallstát glaoite

(in EUR 000)

Ballstáit

Ranníocaíocht leis an tSaoráid

Ranníocaíocht le fóirdheontais úis agus cúnamh teicniúil

Iomlán Ranníoctha

Glaoite gan a bheith íoctha (*9)

an Ostair

94 677

45 267

139 944

216

an Bheilg

138 169

26 952

165 121

292

an Bhulgáir

2 660

28 898

31 558

20

an Chróit

1 126

173 578

174 704

20

an Chipir

1 566

4 528

6 094

-

Poblacht na Seice

9 697

3 028

12 725

72

an Danmhairg

77 279

5 108

82 387

178

an Eastóin

992

5 141

6 133

-

an Fhionlainn

55 115

66 602

121 717

136

an Fhrainc

818 754

196 514

1 015 268

1 603

an Ghearmáin

823 467

43 762

867 229

1 852

an Ghréig

50 271

3 672

53 943

135

an Ungáir

9 230

2 422

11 652

-

Éire

27 921

18 598

46 519

85

an Iodáil

470 233

38 318

508 551

1 128

an Laitvia

1 364

7 630

8 994

10

an Liotuáin

2 248

105 253

107 501

-

Lucsamburg

10 395

1 242

11 637

23

Málta

526

2 273

2 799

3

an Ísiltír

187 913

10 236

198 149

430

an Pholainn

24 591

16 732

41 323

181

an Phortaingéil

39 250

12 058

51 308

-

an Rómáin

7 734

5 701

13 435

65

an tSlóvaic

4 231

2 293

6 524

34

an tSlóivéin

3 137

2 717

5 854

20

an Spáinn

250 314

28 943

279 257

714

an tSualainn

102 760

29 704

132 464

265

an Ríocht Aontaithe

506 075

150 826

656 901

-

Iomlán an 31 Nollaig 2024

3 721 695

1 037 996

4 759 691

7 482

Iomlán an 31 Nollaig 2023

3 721 695

828 996

4 550 691

85 321

17   Ranníocaíochtaí na mBallstát arna n-íoc amach

(in EUR 000)

 

An Coimisiún Eorpach

An Ríocht Aontaithe

Iomlán

ACC

Tíortha agus Críocha Thar Lear

Iomlán

Athshreabha i ndáil leis an mbliain 2021

251 000

7 000

258 000

44 386

302 386

Athshreabha i ndáil leis an mbliain 2022

236 883

6 732

243 615

41 912

285 527

Athshreabha i ndáil leis an mbliain 2023

257 152

7 154

264 306

45 471

309 777

Ranníocaíochtaí na mBallstát arna n-íoc amach amhail an 31 Nollaig 2024

745 035

20 886

765 921

131 769

897 690

Ranníocaíochtaí na mBallstát arna n-íoc amach amhail an 31 Nollaig 2023

487 883

13 732

501 615

86 298

587 913

De réir an Chomhaontaithe Aistrithe, ó bhliain 2024 agus go dtí an 31 Nollaig 2027, déanfaidh an tSaoráid an méid atá ar fáil d’Athshreabha Shaoráid ACC agus d’Athshreabha Shaoráid na dTíortha agus na gCríoch Thar Lear a aistriú go bliantúil chuig an gCoimisiún. EUR 1 000 milliún agus EUR 35 mhilliún faoi seach atá sa mhéid táscach atá ar fáil d’Athshreabha Shaoráid ACC agus d’Athshreabha Shaoráid na dTíortha agus na gCríoch Thar Lear. Ina theannta sin, aistreoidh an tSaoráid chuig an Ríocht Aontaithe na méideanna a chomhfhreagraíonn do sciar na Ríochta Aontaithe de na hAthshreabha sin atá ar fáil. Cuirtear i láthair sa tábla thuas na hAthshreabha a eisíocadh cheana féin.

18   Gealltanais agus dliteanais theagmhasacha

(in EUR 000)

 

31.12.2024

31.12.2023

Gealltanais

 

 

Iasachtaí neamh-eisíoctha

676 229

883 092

Gealltanas neamh-eisíoctha i leith scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile

237 886

297 534

Ráthaíochtaí eisithe

-

985

Fóirdheontais úis agus cúnamh teicniúil

362 848

422 758

Dliteanais theagmhasacha

 

 

Ráthaíochtaí neamheisithe sínithe

2 500

46 764

Gealltanais agus dliteanais theagmhasacha iomlána

1 279 463

1 651 133

19   Ús agus ioncam agus caiteachais chomhchosúla

Is iad seo a leanas príomh-chomhpháirteanna an úis agus an ioncaim chomhchosúil:

(in EUR 000)

 

Ón 1.1.2024

go dtí an 31.12.2024

Ón 01.01.2023

go dtí an 31.12.2023

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim

56 083

36 668

Iasachtaí agus airleacain

90 034

95 137

Fóirdheontais úis

10 484

10 029

Sócmhainní airgeadais cisteáin

-

3 584

Ionstraimí airgeadais díorthacha

-

2 918

Iomlán an úis agus an ioncaim chomhchosúil

156 601

148 336

Is iad seo a leanas príomh-chomhpháirteanna an úis agus na gcaiteachas comhchosúil:

(in EUR 000)

 

Ón 01.01. 2024

Ón 01.01. 2023

 

go dtí an 31.12.2024

go dtí an 31.12.2023

Ionstraimí airgeadais díorthacha

-1 805

-

Ús iomlán agus caiteachais chomhchosúla

-1 805

-

20   Ioncam agus caiteachais ó tháillí agus ó choimisiúin

Is iad seo a leanas príomh-chomhpháirteanna an ioncaim ó tháillí agus ó choimisiúin:

(in EUR 000)

 

Ón 1.1.2024

go dtí an 31.12.2024

Ón 01.01.2023

go dtí an 31.12.2023

Táillí agus coimisiúin ar iasachtaí agus ar airleacain

-

1

Táillí agus coimisiúin ar ráthaíochtaí airgeadais

20

24

Ioncam iomlán ó tháillí agus ó choimisiúin

20

25

Is iad seo a leanas príomh-chomhpháirteanna na gcaiteachas ó tháillí agus ó choimisiúin:

(in EUR 000)

 

Ón 1.1.2024

go dtí an 31.12.2024

Ón 01.01.2023

go dtí an 31.12.2023

Coimisiún arna íoc le tríú páirtithe maidir le scaireanna agus le hurrúis toraidh athraithigh eile

- 212

-62

Caiteachais iomlána ó tháillí agus ó choimisiúin

- 212

-62

21   Glantoradh ar scaireanna agus ar urrúis toraidh athraithigh eile

Is iad seo a leanas príomh-chomhpháirteanna an ghlantoraidh ar scaireanna agus ar urrúis toraidh athraithigh eile:

(in EUR 000)

 

Ón 1.1.2024

go dtí an 31.12.2024

Ón 01.01.2023

go dtí an 31.12.2023

Glanfháltais

-4 946

130

Ioncam díbhinne

16 548

6 555

Glanathrú ar an luach cóir

-45 698

-15 142

Glantoradh ar scaireanna agus ar urrúis toraidh athraithigh eile

-34 096

-8 457

22   Glantorthaí malairte eachtraí

Is iad seo a leanas na príomh-chomhpháirteanna de na glantorthaí malairte eachtraí:

(in EUR 000)

 

Ón 1.1.2024 go dtí an 31.12.2024

Ón 01.01.2023 go dtí an 31.12.2023

Athluacháil suíomhanna FX

 

 

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim

6 821

- 123

Ionstraimí airgeadais díorthacha

- 773

86 071

Iasachtaí agus airleacain

78 744

-89 458

Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile

23 199

-30 026

Eile

-2 231

3 479

Iomlán na hathluachála suíomhanna FX

105 760

-30 057

Torthaí réadaithe ar bhabhtálacha FX (costas fálaithe)

-23 853

-37 828

Glantoradh malairte eachtraí

81 907

-67 885

23   Caiteachais riaracháin ghinearálta

Is éard is caiteachais riaracháin ghinearálta ann na costais iarbhír a thabhaigh BEI as an tSaoráid a bhainistiú lúide ioncam a gineadh ó tháillí breithmheasa caighdeánacha arna muirearú ag BEI do chliaint na Saoráide go díreach.

An 31 Nollaig 2024, is é an méid a bhí sa chostas riaracháin ginearálta iomlán EUR -24,8 milliún (an 31 Nollaig 2023: EUR -29,7 milliún)

24   Rannpháirtíocht le heintitis struchtúrtha neamh-chomhdhlúite (in EUR 000)

Sainmhíniú ar eintiteas struchtúrtha

Is éard is eintiteas struchtúrtha ann eintiteas a dearadh ar bhealach nach tosca ceannasacha a bheidh sna cearta vótála ná sna cearta comhchosúla maidir le cinneadh a dhéanamh faoi cé a rialóidh an t-eintiteas. Le IFRS 12 tugtar faoi deara gur minic a bhíonn roinnt de na gnéithe seo a leanas nó na gnéithe uile seo a leanas ag eintiteas struchtúrtha:

—

Gníomhaíochtaí srianta;

—

Cuspóir caol dea-shainithe, amhail léas a bheidh éifeachtúil ó thaobh cánach de a chur i bhfeidhm, taighde agus gníomhaíochtaí forbartha a dhéanamh, foinse chaipitil nó chistiúcháin a sholáthar d’eintiteas nó deiseanna infheistíochta a sholáthar d’infheisteoirí trí rioscaí agus luaíochtaí a thabhairt ar aghaidh d’infheisteoirí ar rioscaí agus luaíochtaí iad atá bainteach le sócmhainní an eintitis struchtúrtha;

—

Cothromas neamh-leordhóthanach chun ceadú don eintiteas struchtúrtha a ghníomhaíochtaí a mhaoiniú gan tacaíocht airgeadais fho-ordaithe;

—

Maoiniú i bhfoirm ilionstraimí a bhfuil nasc conarthach eatarthu d’infheisteoirí lena gcruthaítear comhchruinnithe creidmheasa nó rioscaí eile (tráinsí).

Eintitis struchtúrtha neamh-chomhdhlúite

Tagraíonn an téarma ‘eintitis struchtúrtha neamh-chomhdhlúite’ do gach eintiteas struchtúrtha nach bhfuil faoi rialú na Saoráide agus áirítear leis an téarma leasanna in eintitis struchtúrtha nach bhfuil comhdhlúite.

Sainmhíniú ar Leasanna in eintitis struchtúrtha:

Le IFRS 12 sainmhínítear ‘leasanna’ go leathan chun aon rannpháirtíocht chonarthach nó neamhchonarthach lena nochtar an t-eintiteas tuairiscithe don inathraitheacht ó thaobh torthaí de ó fheidhmíocht an eintitis a chur san áireamh. I measc na samplaí de leasanna den sórt sin tá sealbhú leasanna cothromais agus cineálacha eile rannpháirtíochta amhail cistiú a sholáthar, tacaíocht leachtachta, feabhsuithe creidmheasa, gealltanais agus ráthaíochtaí don eintiteas eile. Sonraítear le IFRS 12 nach gá go mbeidh leas ag eintiteas tuairiscithe in eintiteas eile díreach i ngeall ar ghnáthchaidreamh idir custaiméir agus soláthróir agus ar an gcúis sin amháin.

Tugtar tuairisc leis an tábla thíos ar na cineálacha eintiteas struchtúrtha nach gcomhdhlúthaíonn an tSaoráid ach a bhfuil leas aici iontu.

Cineál eintitis struchtúrtha

Cineál agus cuspóir

Ús arna shealbhú ag an tSaoráid

Maoiniú Tionscadail - iasachtaíocht d’Fheithiclí Sainchuspóireacha (‘SPV’)

Idirbhearta atá in Idirbhearta Maoiniúcháin Tionscadail (Oibríochtaí PF) i gcás ina mbraithfidh an tSaoráid, chun a fiachas a sheirbhísiú, ar iasachtaí a ngintear an t-aon fhoinse ioncaim dá chuid nó an phríomhfhoinse ioncaim dá chuid le sócmhainn amháin nó le líon teoranta sócmhainní atá á maoiniú le fiachas den sórt sin nó le sócmhainní eile atá ann cheana agus lena bhfuil nasc conarthach leis an tionscadal. Is minic a mhaoinítear oibríochtaí PF trí SPV.

Glanmhéideanna eisíoctha;

Ioncam úis.

Oibríochtaí caipitil fiontair

Maoiníonn an tSaoráid cistí caipitil fiontair agus cistí infheistíochta. Comhthiomsaíonn agus bainistíonn cistí caipitil fiontair agus cistí infheistíochta airgead ó infheisteoirí atá ag lorg scaireanna cothromais phríobháidigh i bhfiontair bheaga agus mheánmhéide ag a bhfuil acmhainneacht láidir fáis agus a thugann maoiniú do thionscadail bhonneagair.

Infheistíochtaí in aonaid/scaireanna arna n-eisiúint ag an eintiteas caipitil fiontair;

Díbhinní arna bhfáil mar ioncam díbhinne.

Taispeántar leis an tábla thíos suimeanna glanluacha na n-eintiteas struchtúrtha na n-eintiteas struchtúrtha neamh-chomhdhlúite ina bhfuil leas ag an tSaoráid ar an dáta tuairiscithe, mar aon le huas-neamhchosaint na Saoráide ar chaillteanas i ndáil leis na heintitis sin. Áirítear leis an uas-neamhchosaint ar chaillteanas na suimeanna glanluacha agus na gealltanais neamh-eisíoctha gaolmhara.

 

 

31.12.2024

31.12.2023

Cineál eintitis struchtúrtha

Fotheideal

Suim ghlanluacha

Uas-neamhchosaint ar chaillteanas

Suim ghlanluacha

Uas-neamhchosaint ar chaillteanas

Cistí caipitil fiontair

Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile

655 817

667 832

693 042

725 781

Iomlán

 

655 817

667 832

693 042

725 781

Ní sholáthraíonn an tSaoráid aon tacaíocht d’eintitis struchtúrtha seachas an maoiniú faoi seach.

25   Imchlúdach maoiniúcháin an tionchair (in EUR 000)

I Mí an Mheithimh 2013 d’fhormheas an Comhchoiste Aireachta idir ACC agus an tAontas Eorpach an prótacal airgeadais nua le haghaidh an 11ú Ciste Eorpach Forbraíochta (CEF), lenar cumhdaíodh an tréimhse 2014-2020.

Comhaontaíodh dearlaic nua EUR 500 milliún le haghaidh na Saoráide Infheistíochta, ar ar tugadh ‘imchlúdach maoinithe tionchair’ nó ‘IFE’, lenar cuireadh é ar a cumas don tSaoráid tacú le tionscadail lena ngealltar tionchar forbraíochta an-ard agus na rioscaí níos mó a bhaineann le hinfheistíochtaí den sórt sin á n-iompar ag an tSaoráid. Baineann féidearthachtaí nua leis an imchlúdach sin chun iasachtaíocht na Saoráide don earnáil phríobháideach a fheabhsú trí infheistíochtaí sna hionstraimí seo a leanas:

Cistí cothromais a bhfuil tionchar sóisialta acu - á gcur chun cinn ag pobal atá ag teacht chun cinn de bhainisteoirí cistí cothromais phríobháidigh a chuireann maolú na saincheisteanna sóisialta nó comhshaoil ag croílár straitéis infheistíochta a gcistí ach lena ndírítear fós ar an inbhuanaitheacht ar leibhéil an chiste agus a institiúidí infheistiúcháin araon.

Iasachtaí d’idirghabhálaithe airgeadais - (e.g. institiúidí micreamhaoiniúcháin, bainc áitiúla agus comharchumainn) a oibríonn i dtíortha ACC nach féidir le BEI maoiniú iontu a bhreithniú - go háirithe san airgeadra áitiúil - faoi na treoirlínte atá i bhfeidhm faoi láthair maidir le riosca creidmheasa, e.g. i ngeall ar ardrioscaí sa tír, luaineacht an airgeadra nó easpa tagarmharcanna praghsála. Is é príomhchuspóir na n-iasachtaí sin tionscadail a chistiú ag a bhfuil ardtionchar forbraíochta, go háirithe i réimse na tacaíochta do mhicrifhiontair agus d’fhiontair bheaga (MSEnna) agus don talmhaíocht, réimsí nach mbíonn incháilithe le haghaidh maoiniúcháin na Saoráide de ghnáth.

Ionstraimí lena n-éascaítear comhroinnt rioscaí - ar ionstraimí iad a bhíonn i bhfoirm ráthaíochtaí céadchaillteanais (‘píosaí céadchaillteanais’) lena n-éascaítear oibríochtaí comhroinnte riosca de chuid BEI le hidirghabhálaithe airgeadais áitiúla (bainc thráchtála go príomha) chun leasa FBManna agus tionscadal beag nach ndéantar freastal mar is cóir orthu agus a chomhlíonann na Critéir maidir le Maoiniú Tionchair i gcásanna inar sainaithaíodh bearna sa mhargadh i ndáil le rochtain ag FBManna/tionscadail bheaga ar mhaoiniú. Cheapfaí struchtúr na bpíosaí céadchaillteanais mar fhrithráthaíocht i bhfabhar tráinsí ráthaíochta sinsearaí arna gcistiú ag BEI - faoin tSaoráid Infheistíochta - agus ag Institiúidí Airgeadais Idirnáisiúnta/Institiúidí Airgeadais Forbraíochta eile, rud lena ngintear éifeacht ghiarála shubstaintiúil.

Maoiniú díreach - trí fhiachas (i.e. iasachtaí) nó ionstraimí cothromais i dtionscadail ag a bhfuil tionscnóirí fónta a bhfuil taithí agus ardtionchair ó thaobh na forbraíochta de acu, ach lena mbainfidh, áfach, ionchais níos airde maidir le caillteanais agus le deacrachtaí chun an infheistíocht a aisghabháil (riosca de chineál cothromais lena mbaineann ionchas níos airde ná an t-ionchas a bhíonn i gceist de ghnáth maidir le caillteanais). Cuireann BEI critéir roghnúcháin agus incháilitheachta dhochta i bhfeidhm le haghaidh na hionstraime sin, toisc gurb amhlaidh leis na tionscadail sin, d’ainneoin a n-ardtionchair forbraíochta, nach mbeidís in ann critéir maoiniúcháin inghlactha a chomhlíonadh (i.e. ionchas íseal go n-aisghabhfar an infheistíocht nó go ndéanfar na caillteanais a fhritháireamh trí rátaí úis / thorthaí cothromais).

Le IFE ceadaítear éagsúlú a dhéanamh chun earnálacha nua a chuimsiú freisin, amhail sláinte agus oideachas, talmhaíocht agus slándáil bia, agus ionstraimí nuálacha nua a fhorbairt chun rioscaí a chomhroinnt. In 2016, méadaíodh inniúlacht maoiniúcháin IFE go dtí EUR 800 milliún trí chuid d’IFE a cheapadh ina chuid imrothlach.

Ó thaobh cúrsaí airgeadais agus cuntasaíochta de, is cuid de phunann na Saoráide é IFE agus tugtar cuntas air i ráitis airgeadais bhliantúla fhoriomlána na Saoráide.

Léirítear sa tábla seo a leanas na suimeanna glanluacha agus na méideanna atá geallta, ach neamh-eisíoctha, de réir an chineáil sócmhainne:

Cineál infheistíocht IFE

Fotheideal

Tomhas

Oll-luach de réir na leabhar amhail an 31.12.2024

Liúntas caillteanais / Méid coigeartaithe FV an 31.12.2024

Suim ghlanluacha amhail an 31.12.2024

An méid neamh-eisíoctha an 31.12.2024

Méid coigeartaithe ECL lasmuigh den chlár comhardaithe an 31.12.2024

Iasachtaí d’idirghabhálaithe airgeadais

Iasachtaí agus airleacain

Costas amúchta

59 209

-

59 209

5 000

- 225

Oibríochtaí iasachta dírí

Iasachtaí agus airleacain

FVTPL

158 880

-

158 880

56 669

-

Cistí cothromais a bhfuil tionchar sóisialta acu

Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile

FVTPL

134 595

-1 559

133 036

34 686

-

Rannpháirtíochtaí cothromais dhírigh

Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile

FVTPL

59 843

61 686

121 529

14

-

Iomlán

 

 

412 527

60 127

472 654

96 369

- 225

*

Chun mionsonraí a fháil, féach ar an roinn ‘tomhas dá éis sin’ de Nóta 2.4.3.


Cineál infheistíocht IFE

Fotheideal

Tomhas

Oll-luach de réir na leabhar amhail an 31.12.2023

Liúntas caillteanais / Méid coigeartaithe FV an 31.12.2023

Suim ghlanluacha amhail an 31.12.2023

Méid neamh-eisíoctha amhail an 31.12.2023

Méid coigeartaithe ECL lasmuigh den chlár comhardaithe amhail an 31.12.2023

Iasachtaí d’idirghabhálaithe airgeadais

Iasachtaí agus airleacain

Costas amúchta

73 423

-1 522

71 901

7 749

- 334

Oibríochtaí iasachta dírí

Iasachtaí agus airleacain

FVTPL

152 155

-58 759

93 396

68 288

-

Cistí cothromais a bhfuil tionchar sóisialta acu

Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile

FVTPL

110 572

9 936

120 508

58 572

-

Rannpháirtíochtaí cothromais dhírigh

Scaireanna agus urrúis toraidh athraithigh eile

FVTPL

58 889

41 490

100 379

14

-

Ionstraimí lena n-éascaítear comhroinnt rioscaí

Ráthaíochtaí eisithe

an ceann is airde ó thaobh cur chuige de (*10)

-

-

-

44 264

-

Iomlán

 

 

395 039

-8 855

386 184

178 887

- 334

Tá Prionsabail an tSainordaithe Ghinearálta maidir le Riosca á gcur i bhfeidhm ag BEI i leith oibríochtaí iasachta dírí de chuid IFE (gan Iasachtaí d’idirghabhálaithe airgeadais a áireamh), mar a bheartaítear i dTreoirlínte BEI maidir le Rioscaí Creidmheasa agus Cothromais, agus chun faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar an riosca a bhaineann le hoibríochtaí iasachta dírí de chuid IFE ar bhonn a luacha chóir. De réir na modheolaíochta, comhlíonann an Banc Measúnú Riosca Cáilíochtúil (QRA) ag a bhfuil sé d’aidhm measúnú a dhéanamh ar fhóntacht na réasúnaíochta infheistíochta agus ar inmharthanacht inchreidte oibríochtaí den sórt sin ó thaobh gnó de.

26   Faisnéis a nochtadh maidir le páirtithe gaolmhara

Shainaithin an tSaoráid BEI mar pháirtí gaolmhar i gcomhthéacs IAS 24, ós rud é gur thug Ballstáit an Aontais sainordú do BEI an tSaoráid a bhainistiú i gcomhréir le forálacha an chreata dhlíthiúil is infheidhme, lena n-áirítear faireachán a dhéanamh ar a cuid oibríochtaí go dtí go ndéanfar aisíocaíocht iomlán, agus toisc go soláthraíonn sé príomhsheirbhísí pearsanra bainistíochta (Coiste Bainistíochta BEI agus Coiste Iniúchóireachta BEI). I ndáil leis sin, tá BEI i dteideal a chostais iarbhír arna dtabhú chun an tSaoráid a bhainistiú lúide an t-ioncam a ghintear ó tháillí meastóireachta caighdeánacha a ghearrann BEI go díreach ar chliaint na Saoráide a aisghabháil. Chun tuilleadh sonraí a fháil maidir le luach saothair, féach Nóta 23.

27   Teagmhais dá éis sin

I gcomhthéacs na timpeallachta geopholaitiúla agus eacnamaíche atá ann faoi láthair, leanann an tEintiteas de dhlúthfhaireachán a dhéanamh ar an staid, go háirithe mar chuid den athbhreithniú ar an teagmhas ina dhiaidh sin.

Níor tharla aon teagmhas ábhartha tar éis dháta an chláir chomhardaithe lena gceanglófaí coigeartú a dhéanamh, ná aon ní a nochtadh, sna ráitis airgeadais an 31 Nollaig 2024.


(1)  Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 1311/2013 ón gComhairle an 2 Nollaig 2013 lena leagtar síos an creat airgeadais ilbhliantúil do na blianta 2014-2020 (IO L 347, 20.12.2013, lch. 884, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2013/1311/oj).

(2)   IO L 83, 1.4.2003, lch. 27.

(3)  BA CHEART A THABHAIRT FAOI DEARA, I NGEALL AR SHLÁNÚ NA BHFIGIÚIRÍ GO DTÍ NA MILLIÚIN EURO, GO BHFÉADFADH AN CHUMA A BHEITH AR AN SCÉAL NACH BHFUIL ROINNT SONRAÍ AIRGEADAIS SNA TÁBLAÍ THÍOS SUIMITHE I gCEART.

(4)  BA CHEART A THABHAIRT FAOI DEARA, I NGEALL AR SHLÁNÚ NA BHFIGIÚIRÍ GO DTÍ NA MILLIÚIN EURO, GO BHFÉADFADH AN CHUMA A BHEITH AR AN SCÉAL NACH BHFUIL ROINNT SONRAÍ AIRGEADAIS SNA TÁBLAÍ SUIMITHE I gCEART.

(5)  I gcomhréir le hAirteagal 53 den Rialachán Airgeadais is infheidhme maidir leis an 11ú Ciste Eorpach Forbraíochta, cuirtear an cisteán i láthair i gclár comhardaithe an 11ú CEF. Tá cur síos ar chineál na gcuntas bainc éagsúil i gCaibidil 5, Bainistíocht Riosca Airgeadais.

(6)  Cinneadh (AE) 2024/2906 ón gComhairle an 14 Samhain 2024 maidir leis na ranníocaíochtaí airgeadais a bheidh le híoc ag na páirtithe sa Chiste Eorpach Forbraíochta chun an ciste sin a mhaoiniú, lena sonraítear an uasteorainn le haghaidh 2026, an méid bliantúil le haghaidh 2025, méid na chéad tráthchoda le haghaidh 2025 agus réamhaisnéis tháscach neamhcheangailteach i dtaca leis na méideanna bliantúla a mheastar a bheidh sna ranníocaíochtaí le haghaidh na mblianta 2027 agus 2028 (IO L, 2024/2906, 19.11.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2024/2906/oj).

(7)   IO L 149, 7.6.2016, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2016/888/oj.

(*1)   Gan muirir iarchurtha san áireamh

(8)  BA CHEART A THABHAIRT FAOI DEARA, I NGEALL AR SHLÁNÚ NA BHFIGIÚIRÍ GO DTÍ NA MÍLTE EURO (kEUR), GO BHFÉADFADH AN CHUMA A BHEITH AR AN SCÉAL NACH BHFUIL ROINNT SONRAÍ AIRGEADAIS SNA TÁBLAÍ SUIMITHE I gCEART.

(9)  Rialachán (AE, Euratom) 2024/2509 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Meán Fómhair 2024 maidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais (IO L, 2024/2509, 26.9.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/2509/oj).

(10)  Rialachán (AE) 2018/1877 ón gComhairle an 26 Samhain 2018 maidir leis an rialachán airgeadais is infheidhme maidir leis an 11ú Ciste Eorpach Forbraíochta, agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) 2015/323 (IO L 307, 3.12.2018, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1877/oj).

(11)  BA CHEART A THABHAIRT FAOI DEARA, I NGEALL AR SHLÁNÚ NA BHFIGIÚIRÍ GO DTÍ NA MÍLTE EURO (kEUR), GO BHFÉADFADH AN CHUMA A BHEITH AR AN SCÉAL NACH BHFUIL ROINNT SONRAÍ AIRGEADAIS SNA TÁBLAÍ SUIMITHE I gCEART.

(12)  Rialachán (AE, Euratom) 2024/2509.

(13)  Rialachán (AE) 2018/1877.

(14)  Tuarascáil speisialta 17/2024 https://www.eca.europa.eu/en/publications/SR-2024-17.

(15)  BA CHEART A THABHAIRT FAOI DEARA, I NGEALL AR SHLÁNÚ NA BHFIGIÚIRÍ GO DTÍ NA MILLIÚIN EURO, GO BHFÉADFADH AN CHUMA A BHEITH AR AN SCÉAL NACH BHFUIL ROINNT SONRAÍ AIRGEADAIS SNA TÁBLAÍ SUIMITHE I gCEART.

(16)  Rialachán (AE) 2018/1877.

(17)  Cé is moite d’oibríochtaí sa tSúdáin Theas.

(18)   IO L 142, 28.5.2011, lch. 61, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2011/315/oj.

(19)  Saoráid idirlinne 1 402,57 milliún (Cinneadh (AE) 2015/0246 ón gComhairle), EUR 200 milliún (Cinneadh (AE) 2017/1206 ón gComhairle), EUR 223 mhilliún (Cinneadh (AE) 2020/1708 ón gComhairle) EUR 43 mhilliún (Cinneadh (AE) 2021/1941 ón gComhairle) agus EUR 42,5 milliún (Cinneadh (AE) 2022/2242 ón gComhairle), EUR 7,8 milliún (Cinneadh (AE) 2023/2586 ón gComhairle).

(20)  Cinneadh (AE) 2024/2906.

(21)   IO L 314, 30.11.2001, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2001/822(1)/oj.

(22)   IO L 109, 26.4.2007, lch. 33, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2007/249/oj.

(23)  Ollmhéideanna (i.e. gan saoradh ná orduithe gnóthaithe san áireamh).

(*2)  Don bhliain dar críoch an 31 Nollaig 2024, áirítear le hÚs agus ioncam comhchosúil EUR 144,3 milliún (2023: EUR 118,5 milliún) arna ríomh ar shócmhainní arna sealbhú ar chostas amúchta bunaithe ar mhodh an úis ghlain.

(24)  Cinneadh (AE) 2023/2861 ón gComhairle an 20 Iúil 2023 maidir le síniú, thar ceann an Aontais Eorpaigh, agus cur i bhfeidhm sealadach an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Comhaltaí Eagraíocht na Stát san Afraic, i Muir Chairib agus san Aigéan Ciúin, den pháirt eile (IO L, 2023/2861, 28.12.2023, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2023/2861/oj).

(25)   IO L 437, 28.12.2020, lch. 188, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2020/2233/oj.

(26)   IO L 441, 9.12.2021, lch. 3, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2021/2175/oj.

(27)  Cinneadh (AE) 2022/970 ón gComhairle an 16 Meitheamh 2022 maidir leis an seasamh atá le glacadh thar ceann an Aontais Eorpaigh i gCoiste Ambasadóirí ACC-AE, a mhéid a bhaineann le Cinneadh Uimh. 3/2019 ó Choiste Ambasadóirí ACC-AE a leasú chun bearta idirthréimhseacha a ghlacadh de bhun Airteagal 95(4) de Chomhaontú Comhpháirtíochta ACC-AE (IO L 166, 22.6.2022, lch. 145, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2022/970/oj).

(28)  Cinneadh Uimh. 2/2023 ó Choiste Ambasadóirí ACC-AE an 25 Deireadh Fómhair 2023 chun Cinneadh Uimh. 3/2019 ó Choiste Ambasadóirí ACC-AE a leasú chun bearta idirthréimhseacha a ghlacadh de bhun Airteagal 95(4) den Chomhaontú Comhpháirtíochta ACC-AE [2023/2453] (IO L, 2023/2453, 31.10.2023, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2023/2453/oj).

(29)  Rialachán (AE) 2021/947 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 9 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an Ionstraim um Chomharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta – An Eoraip Dhomhanda, lena leasaítear agus lena n-aisghairtear Cinneadh Uimh. 466/2014/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) 2017/1601 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 480/2009 ón gComhairle (IO L 209, 14.6.2021, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/947/oj).

(30)  Cinneadh (AE) 2021/1764 ón gComhairle an 5 Deireadh Fómhair 2021 maidir le Comhlachas na dTíortha agus na gCríoch Thar Lear leis an Aontas Eorpach lena n-áirítear caidreamh idir an tAontas Eorpach, de pháirt, agus an Ghraonlainn agus Ríocht na Danmhairge, den pháirt eile (an Cinneadh maidir le Comhlachú Thar Lear, lena n-áirítear an Ghraonlainn) (IO L 355, 7.10.2021, lch. 6, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2021/1764/oj).

(31)  Sainmhínítear riosca socraíochta mar riosca go dtarlódh caillteanais fhéideartha mar gheall ar idirbhearta a fhanann gan socrú tar éis a ndáta seachadta dlite agus/nó mar gheall ar idirbhearta a socraítear níos déanaí ná caighdeán infheidhme an mhargaidh. Mar gheall ar chineál oibríochtaí na Saoráide, is iad na hionstraimí is ábhartha a ndéanann an riosca socraíochta difear dóibh na díorthaigh sin a dhéanann an Banc lena dtugtar malartú airgeadraí eachtracha le fios. Cumhdaítear riosca socraíochta a bhainistiú sna Treoirlínte maidir le Riosca Airgeadais.

(32)  Oibríochtaí iasachtaí arna dtomhas ar FVTPL.

(33)  Oibríochtaí iasachtaí arna dtomhas ar FVTPL.

(34)  Comhaontuithe gníomhaireachta nach ann d’aon chontrapháirtí foluiteach ina leith ar an dáta tuairiscithe.

(*3)  Comhaontuithe gníomhaireachta nach ann d’aon chontrapháirtí foluiteach ina leith ar an dáta tuairiscithe.

(*4)  Áirítear sna méideanna atá dlite do thríú páirtithe na Fóirdheontais úis agus TA nár eisíocadh go fóill agus atá dlite do na Ballstáit, i gcás nach bhfuil an aibíocht sainithe den chuid is mó.

(*5)  Féach roinn 3.4.2.2.2 le haghaidh mínithe ar fhálú sintéiseach. Tar éis athbhreithniú 2024 ar an straitéis fálaithe shintéisigh, baineadh KES, UGX agus RWF de raon feidhme an fhálaithe shintéisigh.

(*6)  Féach roinn 3.4.2.2.2 le haghaidh mínithe ar fhálú sintéiseach.

(35)  cuirtear iasachtaí arna dtomhas ag FVTPL i láthair i Nóta 7.

(*7)  Lena n-áirítear comhaontuithe gníomhaireachta

(*8)  Lena n–áirítear comhaontuithe gníomhaireachta

(36)  * Eisiatar gluaiseachtaí malairte eachtraí ó na suimeanna a thuairiscítear sa Ráiteas ar Bhrabús nó ar Chaillteanais agus ar Ioncam Cuimsitheach Eile chomh maith leis an Ráiteas maidir le hAthruithe ar Acmhainní Ranníocóirí.

(37)  Tá athrú déanta ag an tSaoráid ar an slí ina n-aicmítear infheistíocht mar VCF nó mar DE, i gcomhréir leis an Lámhleabhar Oibríochta Luachála a cuireadh chun feidhme le déanaí.

(*9)  An 14 Samhain 2024, shocraigh an Chomhairle an méid ranníocaíochtaí airgeadais a bhí le híoc ag gach Ballstát ón 21 Eanáir 2025. An 31 Nollaig 2024 bhí EUR 7,5 milliún fós gan íoc.

(*10)  * Chun mionsonraí a fháil, féach ar an roinn ‘tomhas dá éis sin’ de Nóta 2.4.3.


ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/4948/oj

ISSN 1977-107X (electronic edition)